Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm (Chitala ornata) tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá còm chitala ornata gray 1831 tại hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Hoàng Thế Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Tuấn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm (Chitala ornata Gray, 1831) tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU
• 7. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
• 7.1. Mục tiêu chung
• 7.2. Mục tiêu cụ thể
• 8. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. ĐẶC ĐIỂM PHÂN LOẠI CÁ CÒM
• 9.2. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI
• 9.3. ĐẶC ĐIỂM PHÂN BỐ VÀ MÔI TRƯỜNG SỐNG
• 9.4. ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG
• 9.5. ĐẶC ĐIỂM DINH DƯỠNG
• 9.6. ĐẶC ĐIỂM SINH SẢN
• 9.7. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG NHÂN TẠO CÁ CÒM TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 10. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU (tiếp tục)

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm Chitala ornata

Cá Còm (Chitala ornata) là một loài cá nước ngọt có giá trị kinh tế cao, được ưa chuộng trong ẩm thực và nuôi làm cá cảnh. Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm tại Hà Nội nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường và bảo tồn loài cá này. Việc phát triển quy trình sản xuất giống nhân tạo không chỉ giúp tăng sản lượng mà còn góp phần bảo vệ nguồn gen của loài cá quý hiếm này.

1.1. Đặc điểm sinh học của cá Còm Chitala ornata

Cá Còm có hình dạng đặc trưng với thân dài, dẹp hai bên và có khả năng sinh trưởng nhanh. Loài cá này thường sống ở các vùng nước sâu, có thể chịu được môi trường nước có hàm lượng ôxy thấp. Đặc điểm sinh sản của cá Còm cũng rất đặc biệt, với khả năng đẻ trứng dính vào các giá thể tự nhiên.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo

Việc nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm không chỉ giúp tăng cường nguồn cung cho thị trường mà còn bảo tồn loài cá này trước nguy cơ tuyệt chủng. Nghiên cứu này cũng mở ra cơ hội cho người nuôi trồng thủy sản tại miền Bắc, nơi mà nghề nuôi cá Còm còn mới mẻ.

II. Thách thức trong sản xuất giống nhân tạo cá Còm tại Hà Nội

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc sản xuất giống nhân tạo cá Còm tại Hà Nội vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện môi trường, kỹ thuật nuôi vỗ và sinh sản chưa được hoàn thiện là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Điều kiện môi trường sống của cá Còm

Cá Còm ưa sống ở môi trường nước tĩnh, có nhiệt độ và độ pH phù hợp. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu miền Bắc có sự khác biệt so với miền Nam, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và sinh sản của loài cá này.

2.2. Kỹ thuật nuôi vỗ và sinh sản chưa hoàn thiện

Kỹ thuật nuôi vỗ cá bố mẹ và phương pháp sinh sản nhân tạo vẫn còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ thụ tinh và tỷ lệ nở của trứng cá Còm chưa đạt yêu cầu, cần có nghiên cứu sâu hơn để cải thiện.

III. Phương pháp nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm hiệu quả

Để sản xuất giống nhân tạo cá Còm thành công, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực nghiệm. Các bước như xác định khẩu phần ăn, phương pháp sinh sản và mật độ ương nuôi là rất quan trọng.

3.1. Khẩu phần ăn cho cá bố mẹ

Khẩu phần ăn đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi vỗ cá bố mẹ. Nghiên cứu cho thấy việc tăng khẩu phần ăn sẽ giúp tăng tốc độ sinh trưởng và hệ số thành thục của cá Còm.

3.2. Phương pháp sinh sản nhân tạo

Cá Còm có thể sinh sản bằng phương pháp tự nhiên hoặc gieo tinh nhân tạo. Cả hai phương pháp này đều có tỷ lệ đẻ tương đương, tuy nhiên cần lựa chọn phương pháp phù hợp với điều kiện cụ thể của từng trại sản xuất.

3.3. Mật độ ương nuôi cá bột

Mật độ ương nuôi cá bột cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của cá giống. Nghiên cứu cho thấy mật độ 30 cá bột/l là phù hợp nhất để đạt được tỷ lệ sống và tăng trưởng tốt.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm đã đạt được nhiều kết quả khả quan. Các phương pháp nuôi vỗ, sinh sản và ương nuôi đã được tối ưu hóa, mở ra hướng đi mới cho nghề nuôi cá Còm tại miền Bắc.

4.1. Kết quả nuôi vỗ cá bố mẹ

Kết quả nuôi vỗ cá bố mẹ cho thấy tỷ lệ sống và tốc độ sinh trưởng cao, giúp cá nhanh chóng đạt kích thước sinh sản. Điều này cho thấy quy trình nuôi vỗ đã được cải thiện đáng kể.

4.2. Kết quả phương pháp sinh sản

Phương pháp sinh sản nhân tạo đã cho kết quả khả quan với tỷ lệ thụ tinh cao. Điều này cho phép sản xuất giống cá Còm một cách chủ động và hiệu quả hơn.

4.3. Ứng dụng trong nuôi trồng thủy sản

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng rộng rãi trong nuôi trồng thủy sản, giúp tăng cường nguồn cung cá Còm cho thị trường và bảo tồn loài cá này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm tại Hà Nội đã mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành nuôi trồng thủy sản. Việc hoàn thiện quy trình sản xuất giống sẽ giúp phát triển bền vững loài cá này trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn loài cá Còm

Bảo tồn loài cá Còm không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn góp phần vào phát triển kinh tế địa phương. Việc sản xuất giống nhân tạo sẽ giúp giảm áp lực khai thác từ tự nhiên.

5.2. Hướng phát triển nghề nuôi cá Còm tại miền Bắc

Nghiên cứu này sẽ là nền tảng cho việc phát triển nghề nuôi cá Còm tại miền Bắc, giúp người nuôi có thể chủ động trong việc sản xuất giống và nâng cao thu nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cá Còm (Chitala ornata Gray, 1831), hay còn gọi là cá Thát Lát cườm hoặc cá Nàng hai, là loài thủy sản nước ngọt có giá trị kinh tế vượt trội nhờ chất lượng thịt thơm ngon, giàu dinh dưỡng với giá bán thương phẩm dao động từ 120.000 đến 180.000 đồng/kg, đồng thời rất được ưa chuộng trên thị trường cá cảnh. Do áp lực khai thác tự nhiên quá mức, nguồn lợi cá Còm suy giảm nghiêm trọng và đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam năm 1992 ở mức đe dọa bậc T. Dù các tỉnh phía Nam đã chủ động sản xuất giống nhân tạo từ thập niên 2000, nghề nuôi cá Còm tại miền Bắc vẫn gặp nhiều rào cản do loài này có khả năng chịu lạnh kém, trong khi nguồn giống vận chuyển đường dài từ Nam ra Bắc thường bị hao hụt từ 20% đến 35%.

Nghiên cứu của tác giả Hoàng Thế Anh tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, được thực hiện từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 5 năm 2017 tại Hà Nội, nhằm giải quyết bài toán cấp thiết này. Đề tài hướng tới mục tiêu hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất giống nhân tạo cá Còm thích ứng với điều kiện khí hậu miền Bắc, tập trung vào ba nội dung cốt lõi: tối ưu khẩu phần thức ăn nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ, lựa chọn phương pháp sinh sản phù hợp, và xác định mật độ ương cá bột lên cá giống 3 cm đạt hiệu quả kinh tế cao nhất. Kết quả nghiên cứu đã giúp nâng tỷ lệ sống của cá bố mẹ sau nuôi vỗ lên 90,83%, đạt tỷ lệ thụ tinh 90,82% và tỷ lệ sống giai đoạn ương đạt 84,20%, mở ra triển vọng chủ động 100% nguồn giống chất lượng cao tại chỗ cho các tỉnh phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết nội tiết học sinh sản cá nước ngọt kết hợp nguyên lý sinh thái học dinh dưỡng thủy sản. Theo hệ thống phân loại Fishbase, cá Còm thuộc bộ Osteoglossiformes, họ Notopteridae, giống Chitala. Về mặt dinh dưỡng, cá Còm là loài ăn động vật điển hình với chỉ số tương quan chiều dài ruột trên chiều dài thân (Li/Ls) chỉ dao động từ 0,31 đến 0,50, đòi hỏi hàm lượng protein cao từ 35% đến 40% trong thức ăn để tích lũy năng lượng cho tuyến sinh dục. Về sinh học sinh sản, cá thành thục từ 2 đến 3 tuổi, mang tập tính làm tổ, đẻ trứng dính trên giá thể với sức sinh sản tuyệt đối tương đối thấp, dao động từ 1.676 đến 5.761 trứng/cá cái. Mô hình nghiên cứu vận dụng cơ chế điều hòa trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục thông qua kích dục tố tổng hợp LRHa kết hợp chất kháng dopamine DOM nhằm kích thích sự rụng trứng và phóng tinh đồng loạt trong điều kiện nuôi nhốt nhân tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập thực nghiệm liên tục trong 8 tháng (10/2016 - 5/2017) tại Trại cá Kim Sơn (Gia Lâm, Hà Nội), Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội và Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 250 cặp cá bố mẹ khỏe mạnh có khối lượng trung bình trên 500 g/con, chiều dài tối thiểu 18 cm và hàng nghìn cá bột giai đoạn 1 cm. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng có chủ đích, tuyển chọn nghiêm ngặt những cá thể đồng đều, không dị hình, gai sinh dục phát triển rõ rệt.

Hệ thống thí nghiệm được thiết kế bao gồm: Thí nghiệm nuôi vỗ thành thục 2 nghiệm thức khẩu phần thức ăn (1% và 3% khối lượng thân, lặp lại 3 lần trong 6 giai cá); Thí nghiệm sinh sản so sánh 2 phương pháp (cho đẻ tự nhiên trong bể xi măng có giá thể bèo lục bình và gieo tinh nhân tạo bán khô có khử dính bằng tananh 0,15%); Thí nghiệm ương cá bột ở 3 mật độ (20, 30, 40 con/lít) trên 9 bể kính kích thước 100x50x70 cm. Toàn bộ số liệu về tăng trưởng, tỷ lệ sống và hệ số thành thục được phân tích thống kê phương sai ANOVA 1 nhân tố trên phần mềm Minitab 16 và kiểm định sự khác biệt bằng phép thử Tukey ở mức ý nghĩa p < 0,05. Việc lựa chọn ANOVA 1 nhân tố và phép thử Tukey nhằm kiểm soát sai số ngẫu nhiên, xác định chính xác ảnh hưởng độc lập của yếu tố mật độ và khẩu phần ăn đến các chỉ tiêu sinh học của đối tượng nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về hiệu quả nuôi vỗ cá bố mẹ, khẩu phần ăn đóng vai trò quyết định đến mức độ tích lũy tuyến sinh dục. Sau 6 tháng nuôi vỗ với thức ăn 40% protein, tỷ lệ sống của cá bố mẹ ở hai nghiệm thức đều đạt mức cao, lần lượt là 91,25 ± 0,88% (khẩu phần 1%) và 90,83 ± 0,76% (khẩu phần 3%). Tuy nhiên, ở giai đoạn thành thục, hệ số thành thục của cá cái ở nghiệm thức cho ăn 3% khối lượng thân đạt 5,07 ± 0,03%, cao hơn có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) so với mức 4,81 ± 0,03% của nghiệm thức cho ăn 1%. Khối lượng cá cái khi thu hoạch ở nghiệm thức 3% đạt 785,20 ± 3,25 g, tăng 3,89% so với nghiệm thức 1% (755,80 ± 3,68 g).

Thứ hai, về phương pháp sinh sản nhân tạo sử dụng tổ hợp LRHa (150 µg/kg) và DOM (10 mg/kg), tỷ lệ đẻ ở cả hai nghiệm thức đều tương đương nhau, đạt 87,50 ± 1,44% ở phương pháp tự nhiên và 88,33 ± 1,67% ở gieo tinh nhân tạo (p > 0,05). Đáng chú ý, phương pháp gieo tinh nhân tạo bán khô cho tỷ lệ thụ tinh đạt 90,82 ± 0,48%, cao hơn 5,32% so với phương pháp đẻ tự nhiên (86,23 ± 0,63%). Ngược lại, phương pháp đẻ tự nhiên lại cho tỷ lệ nở cao hơn với 90,50 ± 0,31% so với 85,45 ± 0,20% của gieo tinh nhân tạo. Tỷ lệ cá dị hình ở cả hai phương pháp đều được khống chế ở mức rất thấp, chỉ từ 1,21% đến 1,23%.

Thứ ba, về mật độ ương nuôi cá bột lên cá giống 3 cm, sau 30 ngày thí nghiệm, tốc độ tăng trưởng chiều dài không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p > 0,05) giữa các nghiệm thức, đạt 3,45 cm (mật độ 20 con/lít), 3,40 cm (mật độ 30 con/lít) và 3,39 cm (mật độ 40 con/lít). Tuy nhiên, tỷ lệ sống ở mật độ 30 con/lít đạt 84,20 ± 0,01%, tương đương với mật độ 20 con/lít (85,93 ± 0,01%), nhưng cao hơn rõ rệt so với mật độ 40 con/lít vốn chỉ đạt 74,16 ± 0,01% (giảm tới 11,92%).

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực nghiệm trên có thể được minh họa trực quan thông qua đồ thị biến thiên hệ số thành thục theo thời gian nuôi vỗ và biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tỷ lệ thụ tinh, tỷ lệ nở và tỷ lệ sống theo từng mật độ. Việc tỷ lệ sống của đàn cá bố mẹ duy trì trên 90% khẳng định môi trường nuôi vỗ với nhiệt độ nước từ 19 đến 35°C, oxy hòa tan từ 5,2 đến 6,2 mg/l và pH từ 7,8 đến 8,3 hoàn toàn đáp ứng tốt nhu cầu sinh lý của loài. Mặc dù tỷ lệ sống này thấp hơn đôi chút so với mức 99% đến 100% tại các tỉnh phía Nam do biên độ dao động nhiệt giữa sáng và chiều tại Hà Nội lên tới 2 đến 7°C trong mùa đông, đây vẫn là một thành công lớn về mặt thích nghi sinh thái.

Sự chênh lệch về tỷ lệ thụ tinh giữa gieo tinh nhân tạo (90,82%) và sinh sản tự nhiên (86,23%) là do kỹ thuật vuốt trứng kết hợp khử dính bằng tananh 0,15% giúp hạt tinh dịch phân tán đều khắp bề mặt trứng. Tuy nhiên, tỷ lệ nở của phương pháp tự nhiên cao hơn (90,50%) nhờ dòng nước tuần hoàn liên tục cung cấp dưỡng khí tự nhiên cho phôi. Ở giai đoạn ương nuôi, tỷ lệ sống sụt giảm mạnh ở mật độ 40 con/lít (74,16%) được giải thích bởi tập tính bắt mồi cạnh tranh và ăn thịt lẫn nhau khi không gian sống bị giới hạn. Do đó, mật độ 30 con/lít chính là ngưỡng tối ưu giúp cân bằng giữa hiệu suất sinh học và sản lượng con giống thương phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện quy trình công nghệ và thúc đẩy chuyển giao sản xuất giống cá Còm tại khu vực phía Bắc, bốn giải pháp trọng tâm được đề xuất như sau:

Thứ nhất, chuẩn hóa chế độ dinh dưỡng trong quy trình nuôi vỗ cá bố mẹ. Ban quản lý các trại giống thủy sản cần áp dụng thức ăn công nghiệp có hàm lượng protein từ 35% đến 40%, duy trì khẩu phần ăn 3% khối lượng thân trong 2 tháng nuôi vỗ thành thục (tháng 3 đến tháng 4), chia làm 2 cữ ăn vào lúc 8h00 và 14h00 để nâng cao hệ số thành thục lên trên 5,0%.

Thứ hai, linh hoạt ứng dụng phương pháp sinh sản phù hợp với quy mô hạ tầng. Các cơ sở sản xuất có diện tích bể lớn nên ưu tiên phương pháp cho đẻ tự nhiên có bố trí giá thể bèo lục bình để bảo tồn 100% cá đực bố mẹ và đạt tỷ lệ nở trên 90,5%. Với các trại quy mô tập trung cần tối ưu tỷ lệ thụ tinh, áp dụng phác đồ tiêm 150 µg LRHa + 10 mg DOM/kg cá cái, tiến hành gieo tinh bán khô và khử dính trứng bằng tananh 0,15% nhằm duy trì tỷ lệ thụ tinh trên 90,8%.

Thứ ba, thiết lập mật độ ương chuẩn 30 cá bột/lít trong giai đoạn từ bột lên giống cỡ 3 cm. Người nuôi cần áp dụng nghiêm ngặt quy trình chuyển đổi thức ăn 3 giai đoạn: 10 ngày đầu dùng 100% động vật phù du; 10 ngày giữa phối hợp 60% thức ăn viên mảnh 35% protein và 40% động vật phù du; 10 ngày cuối chuyển hoàn toàn sang thức ăn công nghiệp mảnh nhỏ 35% protein để đạt tỷ lệ sống trên 84% sau 30 ngày.

Thứ tư, xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển giống cá bản địa giai đoạn 2026-2028. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn các địa phương phía Bắc cần phối hợp với các viện nghiên cứu mở rộng tập huấn kỹ thuật lưu giữ cá qua đông và phòng trừ nấm bệnh trong bể ấp, hướng tới mục tiêu cung ứng tại chỗ 100% nhu cầu con giống cá Còm cho vùng Đồng bằng sông Hồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị khoa học và ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, chủ các trại sản xuất giống và cơ sở ương dưỡng thủy sản tại miền Bắc: Tài liệu cung cấp toàn bộ thông số định lượng chuẩn xác về liều lượng kích dục tố, kỹ thuật khử dính trứng và mật độ ương nuôi, giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư và nâng cao tỷ lệ sống của con giống.

Thứ hai, cán bộ khuyến nông và kỹ sư nuôi trồng thủy sản: Nghiên cứu là cẩm nang hướng dẫn chuyển giao kỹ thuật nuôi vỗ cá bố mẹ vượt qua mùa đông lạnh giá miền Bắc và xử lý các chỉ tiêu môi trường ao nuôi an toàn.

Thứ ba, sinh viên, học viên cao học và nhà khoa học chuyên ngành Thủy sản: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm lặp lại đa nghiệm thức, kỹ thuật giải phẫu mô học tuyến sinh dục và ứng dụng phân tích thống kê sinh học bằng mô hình ANOVA.

Thứ tư, các trang trại nuôi cá thương phẩm và doanh nghiệp kinh doanh cá cảnh: Tài liệu cung cấp hiểu biết sâu sắc về tập tính dinh dưỡng, tốc độ sinh trưởng và các tiêu chuẩn chọn lựa con giống chất lượng cao trước khi đưa vào nuôi thương phẩm quy mô lớn.

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện môi trường nào là thích hợp nhất cho quá trình nuôi vỗ cá Còm bố mẹ tại miền Bắc? Môi trường nước cần đảm bảo nhiệt độ ổn định trong khoảng 25 đến 30°C, hàm lượng oxy hòa tan từ 5,2 đến 6,2 mg/l và độ pH duy trì từ 7,5 đến 8,5. Vào mùa đông, tuyệt đối không để nhiệt độ nước giảm xuống dưới 20°C để tránh tình trạng cá ngừng ăn và thoái hóa tuyến sinh dục.

2. Phác đồ sử dụng kích dục tố cho cá Còm sinh sản nhân tạo được tiến hành thế nào? Sử dụng kết hợp 150 µg LRHa và 10 mg DOM cho mỗi kg cá cái, tiêm 2 lần (liều sơ bộ 50 µg, liều quyết định 150 µg cách nhau 24 giờ). Cá đực chỉ tiêm một liều bằng 50% liều cá cái cùng lúc với liều quyết định, giúp tỷ lệ đẻ đạt trên 87,50%.

3. Nên lựa chọn phương pháp sinh sản tự nhiên hay gieo tinh nhân tạo bán khô? Cả hai phương pháp đều cho tỷ lệ thu cá bột tương đương nhau. Phương pháp đẻ tự nhiên giúp bảo toàn đàn cá đực và đạt tỷ lệ nở cao 90,50%, trong khi gieo tinh nhân tạo đạt tỷ lệ thụ tinh vượt trội 90,82% nhưng đòi hỏi phải mổ lấy tinh sào cá đực.

4. Mật độ ương cá Còm từ cá bột lên cỡ giống 3 cm bao nhiêu là tối ưu nhất? Mật độ 30 con/lít là tối ưu nhất về mặt kỹ thuật và kinh tế. Ở mật độ này, tốc độ tăng trưởng chiều dài đạt 3,40 cm sau 30 ngày nuôi, tỷ lệ sống đạt 84,20%, đồng thời tiết kiệm được 33,3% diện tích bể ương so với mật độ 20 con/lít.

5. Chế độ cho ăn trong 30 ngày ương cá bột lên cá giống được quản lý ra sao? Cá được cho ăn 3 lần/ngày: 10 ngày đầu ăn 100% động vật phù du; 10 ngày tiếp theo ăn 60% thức ăn mảnh 35% protein kết hợp 40% động vật phù du; 10 ngày cuối sử dụng 100% thức ăn công nghiệp dạng mảnh 35% protein và tiến hành xi-phông đáy sau 30 phút.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp cốt lõi:

• Làm chủ hoàn toàn quy trình nuôi vỗ thích nghi đàn cá Còm bố mẹ trong điều kiện thời tiết miền Bắc với tỷ lệ sống đạt trên 90,83%.
• Xác định khẩu phần ăn 3% khối lượng thân (40% protein) giúp hệ số thành thục cá cái đạt đỉnh 5,07 ± 0,03% trước khi cho sinh sản.
• Khẳng định hiệu quả kích thích sinh sản của tổ hợp LRHa + DOM, đạt tỷ lệ đẻ 88,33% và tỷ lệ thụ tinh 90,82% với phương pháp gieo tinh bán khô.
• Xác lập mật độ ương tối ưu 30 cá bột/lít, giúp cá đạt kích thước 3,40 cm và tỷ lệ sống 84,20% sau 30 ngày nuôi.
• Tạo cơ sở thực tiễn vững chắc để chủ động nguồn giống tại chỗ, giảm thiểu chi phí nhập giống liên vùng và góp phần bảo tồn nguồn gen thủy sản quý hiếm.

Trong thời gian tới, quy trình cần tiếp tục được thử nghiệm mở rộng trên hệ thống giai và bể xi măng ngoài trời. Quý bạn đọc và các cơ sở sản xuất có thể tham khảo toàn văn luận văn tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tiếp nhận chuyển giao quy trình công nghệ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THẾ ANH NGHIÊN CỨU SẢN XUẤT GIỐNG NHÂN TẠO CÁ CÒM (Chitala ornata Gray, 1831) TẠI HÀ NỘI Ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60 62 03 01 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Ngọc Tuấn 2. Trần Thị Thúy Hà NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu sử dụng trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong công trình nghiên cứu nào khác Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ để thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và thông tin trích dẫn tong luận văn đều được nêu rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Hoàng Thế Anh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban giám hiệu Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I, Viện Đào tạo sau đại học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tổ chức và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa đào tạo Thạc sỹ Nuôi trồng thủy sản niên khóa 2015-2017.

Tôi xin chân thành cảm ơn tới TS. Nguyễn Ngọc Tuấn, TS. Trần Thị Thuý Hà đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu này. Tôi xin chân thành cảm ơn tới: ThS.

Nguyễn Thị Biên Thùy, TS. Lê Văn Khôi, ThS. Trần Thị Mai Hương, KS. Cao Phan Thưởng, KS.

Đặng Thị Hợi - cán bộ nghiên cứu tại Trung tâm Công nghệ sinh học thủy sản - Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I đã giúp đỡ trong công việc chuẩn bị ao thí nghiệm. Lời cám ơn cũng xin được gửi đến các anh chị cán bộ nghiên cứu tại Trung tâm Trung tâm Giống thủy sản Hà Nội đã giúp đỡ trong công việc chuẩn bị ao thí nghiệm, thu mẫu và hỗ trợ theo dõi. Có được thành công ngày hôm nay, tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân đã luôn bên cạnh động viên, giúp đỡ để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu. Nghiên cứu này được thực hiện bằng kinh phí của Đề tài “Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo giống cá Còm (Chitala ornata Gray, 1831) tại Hà Nội” do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tài trợ.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Hoàng Thế Anh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. Sự cần thiết của nghiên cứu. Mục tiêu đề tài. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Nội dung nghiên cứu. Tổng quan tài liệu. Đặc điểm phân loại cá còm.

Đặc điểm hình thái. Đặc điểm phân bố và môi trường sống. Đặc điểm sinh trưởng. Đặc điểm dinh dưỡng.

Đặc điểm sinh sản. Các nghiên cứu về kỹ thuật sản xuất giống nhân tạo cá còm trong nước và trên thế giới. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm.

Kết quả và thảo luận. Kết quả nuôi vỗ cá bố mẹ. Kết quả phương pháp cho đẻ nhân tạo. 24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Kết quả ương từ cá bột lên cá giống cỡ 3cm/con theo các mật độ khác nhau. Kết luận và kiến nghị. 31 Tài liệu tham khảo. 34 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt MD20 Mật độ 20 cá bột/L MD30 Mật độ 30 cá bột/L MD40 Mật độ 40 cá bột/L NT1 Khẩu phần ăn 1% khối lượng thân NT2 Khẩu phần ăn 3% khối lượng thân v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4.

Tăng trưởng và tỷ lệ sống cá bố mẹ nuôi vỗ. Hệ số thành thục cá bố mẹ. Tỷ lệ đẻ, tỷ lệ thụ tinh, tỷ lệ nở và tỷ lệ dị hình của trứng cá Còm. Tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng tương đối theo ngày về chiều dài của cá.

29 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Bản đồ phân bố cá Còm ở khu vực châu Á. Sơ đồ bố trí thí nghiệm nuôi vỗ cá bố mẹ giai đoạn thành thục. Sơ đồ bố trí thí nghiệm ương cá Còm.

Biến động nhiệt độ nước trong thời nuôi vỗ tích cực. Biến động pH nước ao nuôi vỗ tích cực cá bố mẹ. Hàm lượng ô xy nước ao nuôi vỗ cá bố mẹ. Hệ số thành thục cá Còm cái.

Tuyến sinh dục đực (tinh sào) cá Còm ở giai đoạn III chụp ở vật kính 10 (trái) và Chụp ở vật kính 40 (phải). Tuyến sinh dục cái (buồng trứng) cá Còm: Trứng giai đoạn IV và Trứng ở giai đoạn V. Tỷ lệ đẻ, tỷ lệ thụ tinh, tỷ lệ nở và tỷ lệ dị hình của trứng cá Còm. Biến động nhiệt độ nước trong thời gian ương cá Còm.

Hàm lượng ôxy nước ao ương nuôi cá Còm giai đoạn cá bột lên cỡ 2-3cm. Biến động pH nước ao ương nuôi cá Còm giai đoạn cá bột lên cỡ 2-3cm. Tăng trưởng về chiều dài sau 30 ngày ương. Tỷ lệ sống (%) của cá Còm ở các mật độ ương.

30 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Luận văn này cung cấp những thông tin khoa học về hoàn thiện quy trình sản xuất giống cá Còm ở Hà Nội. Đề tài tập trung nghiên cứu 3 vấn đề: Xác định khẩu phần ăn trong quá trình nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ; xác định được phương pháp sinh sản phù hợp; xác định mật độ ương nuôi cá bột lên cá giống cỡ 3 cm phù hợp. Đề tài đã đạt được những kết quả như sau: Về khẩu phần ăn trong quá trình nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ: Tăng khẩu phần ăn trong quá trình nuôi vỗ tích cực cá Còm bố mẹ sẽ làm tăng tốc độ sinh trưởng và hệ số thành thục. Về xác định được phương pháp sinh sản phù hợp: Sinh sản tự nhiên và gieo tinh nhân tạo cho kết quả về tỷ lệ đẻ tương đương nhau.

Cả hai phương pháp có tỷ lệ ra bột như nhau, nên tùy vào điều kiện cụ thể của tưng trại sản xuất giống khác nhau mà áp dụng phương pháp thụ tinh cho phù hợp. Về xác định mật độ ương nuôi cá bột lên cá giống cỡ 3 cm phù hợp: Ương nuôi cá Còm từ giai đoạn bột đến giai đoạn 3cm với các mật độ 30 cá bột/l là phù hợp nhất về tăng trưởng chiều dài và tỷ lệ sống. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT OF THE THESIS This dissertation provides scientific information on how to complete the producing process of COM fish (Chitala ornata ) in Hanoi. The subject will focus on studying three issues: Determination of the diet in the process of breeding mature of the broodstock; Identification of suitable reproduction methods; Determination of the nursing density of baby fish to fingerlings of 3 cm in size.

The subject has achieved the following results: Regarding the diets during broodstock maturation: Increasing the diet during aggressive parental feeding of Chitala ornata broodstock will increase growth and maturation. Determination of suitable reproductive methods: Natural reproduction and artificial insemination have resulted in similar birth rates. Both methods have the same hatching rate, so dependent on the specific conditions of different hatcheries, the fertilization method is applied accordingly. Determination of the nursing density of baby fish to fingerlings of 3 cm in size, it was found that the growth of breeding the Chitala ornata from the period of the baby fish to 3cm one with densities of 30 baby fish / l was the most suitable for growth of length and living rate.

ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU Cá Còm Chitala ornata (Gray, 1831) hay còn có tên gọi khác là cá Thát Lát cườm, cá Nàng hai. Cá có phân bố rộng rãi từ Nam Trung Bộ đến Đồng bằng sông Cửu Long (Nguyễn Văn Hảo, 2005). Cá Còm có hình dạng giống như cá Thát Lát nhưng có kích cỡ cơ thể lớn và tăng trọng nhanh hơn.

Cá Còm có giá trị kinh tế rất cao, thịt thơm ngon, có thể chế biến được nhiều món ăn như làm chả cá, kho tộ. được người tiêu dùng rất ưa chuộng. Ngoài giá trị làm thực phẩm, cá Còm còn được nuôi làm cá cảnh với giá trị cao do hình dạng thân khá đặc biệt, cơ thể mềm mại và vây bơi uốn lượn hình gợn sóng. Trước đây, cá Còm trong tự nhiên khá phong phú, nhưng do khai thác quá mức nên hiện nay trở nên rất hiếm và được xếp trong danh mục các loài thủy sinh quý hiếm, trong danh mục sách đỏ Việt Nam được xếp ở mức đe dọa bậc T (Sách Đỏ Việt Nam, 1992).

Việc khôi phục, phát triển loài cá này trong khu hệ cá nước ngọt nước ta có ý nghĩa rất quan trọng. Hiện nay sản xuất giống nhân tạo cá Còm đã có kết quả tốt, có thể chủ động sản xuất giống để phát triển nuôi cá Còm với sản lượng lớn nhằm cung cấp loại thực phẩm có giá trị cao trên thị trường. Tuy nhiên, nghề nuôi cá Còm mới chỉ phát triển ở các tỉnh phía Nam, quy trình kỹ thuật chưa được phổ biến rộng và cần thay đổi cho phù hợp đối với từng vùng miền bởi sự khác nhau về điều kiện sinh thái. Khu vực phía Bắc, cá Còm bắt đầu mới được người dân đưa vào nuôi trong vài năm trở lại đây.

Vì vậy các nghiên cứu trên đối tượng này tài khu vực phía Bắc còn rất hạn chế. Năm 2013, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu nuôi thương phẩm và thử nghiệm sản xuất giống cá Còm tại Hà Nội”. Đề tài đã tập trung giải quyết các vấn đề liên quan đến thuần hóa, thức ăn, lưu giống qua đông, quản lý sức khỏe, dịch bệnh và đã thăm dò thành công sản xuất giống cá Còm ở quy mô thí nghiệm tuy nhiên tỷ lệ thụ tinh còn thấp. Đã thành công ương cá từ 3cm lên 10 cm và nuôi thương phẩm giai đoạn nuoi thương phẩm.

Từ đó mở ra hướng nuôi thương phẩm giống cá Còm đồng thời giải tỏa sức ép đối tượng nuôi mới ở miền Bắc. Đề tài “Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo giống cá Còm (Chitala ornata Gray,1831) tại Hà Nội” được thực hiện nhằm hoàn thiện quy trình sản 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] suất giống cá Còm.