MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Tình hình nghiên cứu đề tài Mục đích và phạm vi nghiên cứu của đề tài Phương pháp nghiên cứu đề tài Nội dung nghiên cứu của đề tài Các chuyên dé nghiên cứu PHAN TONG THUAT VE VAN DE NGHIEN CUU KHAI QUAT CHUNG VE QUYEN TINH DUC MOT SO NOI DUNG VE QUYEN TINH DUC THEO 36 QUY DINH CUA PHAP LUAT HIEN HANH GIAI PHAP HOAN THIEN PHAP LUAT VE GHI NHAN S2 VA BAO VE QUYEN TINH DUC PHAN CAC CHUYEN DE 65 Chuyên đề 1 Khai niém, dac diém cua quyén tinh duc; Cơ sở lý luận 65 và thực tiễn của quyên tình dục Chuyên đề 2 Khái quát quá trình phát triển của pháp luật Việt Nam 80 trong các quy định liên quan đến quyên tình dục Chuyên đề 3 Quyên tình dục trong môi quan hệ với các quyên nhân 96 thân khác Chuyên đề 4 Quyền tình dục trong mối liên quan với phong tục tập 113 quán Chuyên đề 5 Nội dung và giới hạn của quyền tình dục 129 Chuyên đề 6 Pháp luật vê quyên tình dục trên thê giới và một sô vân 143 đề đặt ra với Việt Nam Chuyên đề 7 Quyền tình dục và vấn dé bảo vệ quyền tinh dục bằng 172 pháp luật hình sự Việt Nam Chuyên đề 8 Quyên tình dục và van dé bảo vệ quyển tình dục theo 183 pháp luật hành chính Việt Nam Chuyên đề 9 Bình đăng giới với vẫn đề đảm bảo quyền tình dục 198 Chuyên đề 10 Quyên tinh dục của vợ chồng — Một số vấn dé lý luận và 215 thực tiễn Chuyên đề 1 I Quyền tình dục của người khuyết tật - Một số van dé lý 229 luận và thực tiễn Chuyên đề 12 Quyên tình dục của trẻ vị thành niên - Một số van dé lý 254 luận và thực tiễn Chuyên đề 13 Quyền tình duc của nhóm LGBT - Một số van dé ly luận 269 và thực tiễn Chuyên đề 14 Quyên tình dục của người già - Một số vấn dé lý luận và 285 thực tiễn Chuyên đề 15 Bảo vệ quyền tình dục theo phương thức dân sự - Một số 296 van dé lý luận và thực tiễn DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 312 MỞ DAU 1. TINH CAP THIET CUA VIỆC NGHIÊN CỨU DE TÀI “Quyền tình dục” dường như là vấn đề còn quá mới mẻ đối với người Việt Nam. Điều này cũng dễ hiểu bởi với người Việt Nam, các vấn đề liên quan đến tình dục thường được mọi người né tránh và cho rằng đó là những điều tế nhị, cam ky nên không dé cập tới. Thực tế, quyền tình dục là quyền phổ quát của con người.
Quyền tinh dục không chi đơn thuần là quyền được thỏa mãn nhu cầu về mặt tình dục mà còn bao gom quyén được giáo dục va thông tin về tình dục một cách an toàn, quyền tự do tình dục, quyền được chăm sóc sức khỏe tình dục và được bảo vệ các bệnh lây nhiễm, quyền được tự do lựa chọn biện pháp tránh thai, phá thai. Nghiên cứu về quyền tình dục dưới góc độ pháp luật dân sự sẽ có ý nghĩa khoa học pháp ly rất lớn: (i) Trên cơ sở phân tích nội hàm của khái niệm quyền tình dục và các cơ sở lý luận, thực tiễn về quyền tình dục sẽ ghi nhận đây là quyền nhân thân gắn liền với cá nhân dưới góc độ pháp luật dân sự; (ii) Qua việc nghiên cứu về quyền tinh dục sẽ đưa ra những quan niệm mới về quyền tình dục và các hành vi xâm phạm quyền tình duc cần được xử lý về hành chính hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự: mại dâm đồng giới; các tội phạm về tình dục liên quan đến người chuyên giới, người đồng tính và người song tính (tháng 4 năm 2010 tại Quảng Bình xảy ra vụ án hiếp dâm người chuyên giới nhưng sau đó không xử lý được vì pháp luật chưa quy định về trường hợp nay; từ trước tới nay pháp luật hình sự vẫn coi chủ thé thực hành của tội hiếp dâm là nam giới, tuy nhiên thực tế đã có trường hợp nữ giới có vai trò thực hành: cho nam giới uống thuốc kích dục và thực hiện hành vi giao cấu trái với ý muốn của nạn nhân.); (iii) Nghiên cứu về quyền tinh dục sẽ đưa ra những khuyến nghị cụ thé dé sửa đổi các nội dung có liên quan trong Bộ luật Hình sự (đối với các tội phạm về tình dục), Luật Xử lý vi phạm hành chính, Pháp lệnh phòng chống mại dâm, Luật Hôn nhân và Gia đình (hành vi xâm phạm quyền tình dục của vợ chồng có thé bị xử lý, là căn cứ ly hôn nếu có hành vi xâm phạm quyền tình dục. ), Luật Người khuyết tật. Chúng ta đang sống trong một thế giới đa dạng.
Cho dù chúng ta là ai, thuộc giới tính, độ tuổi và dân tộc nào thì quyền tình dục cũng cần phải được thừa nhận. Trong giai đoạn hiện nay, khi điều kiện vật chất ngày càng được cải thiện thì nhu cầu về đời sống tinh than, trong đó nhu cầu về một đời sống tình dục an toàn và khỏe mạnh luôn được mọi người quan tâm. Quyền tình dục không chỉ được quan tâm ở những đối tượng khỏe mạnh, có sự phát triển đầy đủ về thể lực và trí lực mà quyền tình dục cũng cần phải được đề cập, xem xét đối với các chủ thé khác như người khuyết tật, người già, trẻ vị thành niên, nhóm LGBT (đồng tính, song tính và chuyền giới). Do đó, nghiên cứu quyền tình dục và van đề ghi nhận, đảm bảo quyền tình dục theo pháp luật dân sự Việt Nam là van dé hết sức cấp thiết trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt trong giai đoạn chúng ta đang nghiên cứu, sửa đổi các quy định của Bộ luật Dân sự.
TINH HÌNH NGHIÊN CUU DE TÀI Tình dục, sinh sản. đã được quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ: y học, tâm lý học, xã hội học. Tuy nhiên, dưới góc độ luật học, tình dục là vấn đề ít được nghiên cứu. Đặc biệt, quyền tình dục dường như chưa được nghiên cứu một cách nghiêm túc và chính thống.
Đã có một số bài báo, công trình khoa học đề cập đến quyền tình dục của người khuyết tật, người đồng tính, người chuyền giới. nhưng những bài báo, công trình này dé cập đến quyền tinh dục ở góc độ giới thiệu khái quát nhất mà chưa đi sâu phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn của việc ghi nhận và bảo vệ quyền tinh dục. MỤC ĐÍCH VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐÈ TÀI Mục đích nghiên cứu: Việc nghiên cứu đẻ tài nhằm phân tích, làm rõ các quy định của pháp luật hiện hành về quyền tình dục và vấn đề ghi nhận, đảm bảo quyền tình dục theo pháp luật dân sự. Qua việc tìm hiểu, phân tích này giúp cho mọi người - đặc biệt là các cán bộ trong ngành pháp luật - hiểu rõ các quy định của pháp luật dân sự về quyền tinh dục, từ đó vận dụng các quy định của pháp luật một cách tốt nhất để bảo vệ quyền tình dục của cá nhân.
Ngoài ra, thông qua việc nghiên cứu, dé tài đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 trong việc quy định và bảo vệ quyền tình dục. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu đề tài sẽ góp phần hoàn thiện pháp luật trong các lĩnh vực tương ứng liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến quyền tinh dục như Bộ luật Hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Pháp lệnh phòng chống mại dâm, Luật Hôn nhân và Gia đình. Phạm vi nghiên cứu: Việc nghiên cứu đề tài trước hết được thực hiện dưới góc độ lý luận về quyền tình dục; ngoài ra, đề tài còn được nghiên cứu dưới góc độ thực tiễn: tìm hiểu thực trạng áp dụng pháp luật trong việc bảo vệ quyên tình dục của cá nhân theo quy định của một số ngành luật khác, tìm hiểu pháp luật về quyền tình dục của một số quốc gia trên thế giới. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU DE TÀI Việc nghiên cứu được tiến hành dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lê nin, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật.
Đề giải quyết các vẫn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài, trong quá trình nghiên cứu đề tài các tác giả cũng sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học như phương pháp lịch sử, phương pháp phân tích, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh và phương pháp tổng hợp. Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu đề tài các tác giả cũng còn sử dụng phương pháp thực tiễn như khảo sát, trực tiếp tham gia vào các hoạt động tuyên truyền, hội thảo. về quyền tình dục. NHỮNG NỘI DUNG NGHIÊN CỨU TRONG ĐÈ TÀI Để thực hiện được mục đích của nghiên cứu, việc nghiên cứu đề tài tập trung vào các nội dung sau: - Quá trình phát triển của pháp luật Việt Nam về quyền tình dục: Các tác giả tập trung phân tích quá trình phát triển của pháp luật xung quanh quy định về quyền tình dục và bảo vệ quyên tình dục từ năm 1945 trở lại day; - Tham khảo quy định về quyền tình dục của một số quốc gia trên thế 2101; - Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của quyền tình dục, nội dung của quyên tình duc.; - Phân tích việc ghi nhận và bảo vệ quyền tình dục dưới góc độ pháp luật hình sự; - Phân tích việc ghi nhận và bảo vệ quyền tình dục dưới góc độ pháp luật hành chính; - Phân tích việc ghi nhận và bảo vệ quyén tinh dục của các nhóm đối tượng khác nhau trong xã hội: nhóm người khuyết tật, nhóm người LGBT, nhóm trẻ vị thành niên, nhóm người gia.; - Thực tiễn bảo vệ quyền tình dục tại cơ quan Toà án; - Hướng hoàn thiện các quy định của pháp luật dân sự về quyền tình dục và bảo vệ quyên tình dục.