Chương 1: Một số van đề lý luận cơ bản về văn hóa doanh nghiệp của công ty lữ hành Chương 2: Thực trạng văn hóa doanh nghiệp của các công ty lữ hành ở Hà Nội (qua khảo sát tai ba công ty: APT travel, South Pacific travel, Aurora travel) Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao văn hóa doanh nghiệp của các công ty lữ hành ở Hà Nội 12 PHẢN NỘI DUNG CHUONG 1. MOT SO VAN ĐÈ LÝ LUẬN CƠ BẢN VE VĂN HOA DOANH NGHIEP CUA CONG TY LU HANH 1. Văn hóa doanh nghiép- Những khái niệm co bản 1. Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp Đề hiểu được thé nào là văn hóa doanh nghiệp trước tiên chúng ta cần tìm hiểu khái niệm về văn hóa.
Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con nguoi. Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa, mỗi định nghĩa phan ảnh một cách nhìn nhận và đánh giá khác nhau. Ngay từ năm 1952, hai nha nhân loại học người Mỹ là Alfred Kroeber và Clyde Kluckhohn đã từng thống kê có tới 164 định nghĩa khác nhau về văn hóa trong các công trình nồi tiếng thế giới. Cho tới nay, người ta đã thống kê con số này đã lên tới hơn 400 định nghĩa.
Mỗi định nghĩa xuất phát từ những cứ liệu riêng, góc độ riêng, mục đích riêng phù hợp với vấn đề nghiên cứu. Trong phạm vi của đề tài này, người thực hiện muốn giới thiệu một số cách tiếp cận cũng như khái niệm về văn hóa được chấp nhận rộng rãi và bản thân người nghiên cứu thấy được thỏa mãn. Trước hết xin điểm qua một số khái niệm về văn hóa: Định nghĩa đầu tiên được chấp nhận rộng rãi là định nghĩa của nhà văn hóa xã hội học người Anh E.Taylor (1832 -1917) đưa ra: “Van hóa là một chỉnh thé phức hop bao gom trí thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, pháp luật, tập tục và bat kỳ năng lực, thói quen nào khác mà con người can có với tu cách là một thành viên cua xã hội ”. Tại Hội nghị quốc tế do Unessco chủ trì vào năm 1982 với gần 500 nhà nghiên cứu văn hóa thê giới đã đúc kêt sự phức tạp và đa diện của văn 13 hóa qua một định nghĩa súc tích: “Văn hóa là tong thé những nét riêng biệt tinh than và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội.
Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyên cơ bản của con người, những hệ thông các giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng. Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân. Chính văn hóa đã làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân ban, có ly tính, có óc phê phan và dan thân một cách có đạo lý. Chính nhờ văn hóa mà con người tu thể hiện, tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương án chưa hoàn thành đặt ra đề xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩa mới mẻ và sảng tạo nên những công trình vượt trội bản than.” Trong cuốn từ dién bách khoa Việt Nam đã định nghĩa về văn hóa như sau: “Van hóa là toàn bộ những hoạt động sang tạo và những giả trị của nhân dân một nước, một dân tộc về mặt sản xuất vật chất và tỉnh thân.
Văn hóa biểu hiện trong lý tưởng sống, trong các quan niệm về thé giới và nhân sinh, tín ngưỡng, trong lao động và trong dau tranh, trong tô chức đời song, tao dựng xã hội, thể hiện lý tưởng thẩm my.” Như vậy, có thé hiểu văn hóa là sản phẩm của con người, được tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội, và chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo nên con người, duy tri sự bền vững và trật tự xã hội. Văn hóa là một hệ thống được định hình và phát triển trong quá trình lịch sử bao gồm nhiều yếu tố hợp thành như: hệ giá trị, tập quán, thói quen, lối ứng xử, chuẩn mực xã hội. Nó mang tính én định bền vững và có kha năng di truyền qua nhiều thế hệ. Văn hóa cũng chính là cái dé chúng ta có thé phân biệt giữa cộng đồng này với cộng đồng khác, giữa tổ chức này với tổ chức khác.
Từ khái niệm về văn hóa ké trên đã có rất nhiều cách hiểu khác nhau về văn hóa doanh nghiệp 14 Trong một xã hội rộng lớn, mỗi doanh nghiệp là một xã hội thu nhỏ được hình thành bởi sự liên kết giữa các thành viên trong cùng một tổ chức. Xã hội lớn có nền văn hóa lớn, xã hội nhỏ cũng cần xây dựng cho mình một nền văn hóa riêng biệt. Nền văn hóa ấy chịu ảnh hưởng và đồng thời cũng là bộ phận cấu thành nền văn hóa lớn. Theo Edgar Schein (2004): “Văn hóa doanh nghiệp gắn với văn hóa xã hội, là một bước tiến của văn hóa xã hội, là tang sâu của văn hóa xã hội.
Văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi vừa chú ý tới năng suất và hiệu quả sản xuất, vừa chú ý quan hệ chủ thợ, quan hệ giữa người với người. Nói rộng ra, nếu toàn bộ nên sản xuất đều được xây dựng trên một nên văn hóa doanh nghiệp có trình độ cao, nén sản xuất sẽ vừa mang ban sắc dân tộc, vừa thích ứng với thời đại hiện nay”. Vì vậy, văn hóa doanh nghiệp tất yêu sẽ được hình thành và phát triển như một yếu tố đặc trưng của doanh nghiệp đó trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thuật ngữ “Văn hóa Doanh nghiệp” xuất hiện lần đầu tiên trên báo chí Mỹ vào khoảng thập niên 1960.
Đến đầu thập kỷ 90, người ta bắt đầu đi sâu nghiên cứu tìm hiểu về những nhân tố cau thành cũng như những tác động to lớn của văn hóa đối với sự phát triển của một doanh nghiệp. Vì bản chất trừu tượng nên đã có rất nhiều khái niệm về văn hóa doanh nghiệp được đưa ra: Theo Eldrige và Crombie (2003): Nói đến văn hóa của một tổ chức là nói đến một hình thể duy nhất với các tiêu chuẩn, giá trị, tín ngưỡng, cách đối xử. được thé hiện qua việc các thành viên liên kết với nhau dé làm việc. Nét đặc biệt cua một tổ chức cụ thé nào đó được thể hiện ở lịch sử của nó với những ảnh hưởng của hệ thống cũ, lãnh đạo cũ trong việc xây dung con người.
Điều này được chứng tỏ sự khác nhau giữa việc di theo 15 thoi quen và luật lệ, hệ tw tưởng cũ và mới, cũng như những sự lựa chọn chiến lược của toàn tô chức. Theo Tổ chức lao động quốc tế ILO (2002) “Van hóa doanh nghiệp là sự trộn lẫn đặc biệt các giá trị, các tiêu chuẩn, thói quen và truyền thống, những thái độ ứng xử và lễ nghỉ mà toàn bộ chúng là duy nhất đối với một tổ chức đã biết.” Văn hóa doanh nghiệp tạo nên những sắc thái riêng mà một doanh nghiệp muốn vươn tới, tạo ra sự cam kế tự nguyện đối với những gì vượt ra ngoài phạm vi niềm tin và giá trị của mỗi cá nhân. Chúng giúp các thành viên mới nhận thức được ý nghĩa của các sự kiện và hoạt động của một doanh nghiệp. Như vậy, có thể nói văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp ấy và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuôi và thực hiện các mục đích.
Văn hóa doanh nghiệp là hệ thống những giá trị những tín ngưỡng, những thói quen, những quy phạm được chuẩn hóa mang tính đặc trưng của doanh nghiệp ấy; được biểu đạt thông qua cách sông, cách nghĩ, cách làm việc của thành viên trong tô chức; được duy trì và phát triển trong suốt quá trình lịch sử phát triển của doanh nghiệp; được chia sẻ và định hướng hành vi cho mọi thành viên trong tô chức đó. Đặc điểm và vai trò của văn hóa doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp trong tổ chức gồm những đặc điểm sau: Thứ nhất: Văn hóa doanh nghiệp tôn tại khách quan Như chúng ta đã biết văn hoá ton tại ngoai sự nhận biết của chúng ta, có con người, có gia đình, có xã hội là có văn hoá. Văn hóa doanh nghiệp 16 là cả một quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp được chia sẻ và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của mỗi người. Văn hoá rất quan trọng, nó tồn tại độc lập với chúng ta.
Dù ta có nhận thức hay không nhận thức thì nó vẫn trường tồn. Nếu ta biết nhận thức nó, xây dựng nó thì nó lành mạnh, phát triển. Có thể có văn hoá đồi trụy đi xuống và văn hoá phát triển đi lên, văn hoá mạnh hay văn hoá yếu chứ không thê không có văn hoá. Đặc điểm chung của VHDN cũng như bat kỳ loại hình văn hoá khác là văn hoá tồn tại khi có một nhóm người cùng sống và làm việc với nhau.
Vì vậy, với tư cách là chủ doanh nghiệp hay nhà quản lý, bản thân chúng ta cần tác động tích cực đến văn hóa doanh nghiệp dé nó mang lại những hiệu quả hoạt động tốt nhất cho doanh nghiệp. Thứ hai: Văn hoá doanh nghiệp mang tính bền vững Văn hóa doanh nghiệp là sản phẩm của những người cùng làm trong một doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu giá trị bền vững. Văn hoá doanh nghiệp được hình thành trong thời gian khá dài thông qua quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ấy. Nó xác lập một hệ thống các giá trị được mọi người làm trong doanh nghiệp chia sẻ, chấp nhận, dé cao va ứng xử theo các giá tri chuẩn mực đó.
Điều này làm nên giá trị của doanh nghiệp: là sự khác biệt của một doanh nghiệp có văn hoá mạnh với một doanh nghiệp “phi văn hoá”. Giá trị văn hoá của doanh nghiệp có giá trị nội bộ, giá trị vùng, giá trị quốc gia, giá trị quốc tế. Văn hóa doanh nghiệp còn góp phần tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp và được coi là truyền thông của mỗi doanh nghiệp. Doanh nghiệp càng tôn trọng và theo đuôi những giá trị chung cho cộng đồng càng rộng lớn bao nhiêu thì vai trò của nó càng lớn bấy nhiêu.