CHƯƠNG 1 TONG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE QUAN LÝ NHÂN LUC TẠI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Một số nghiên cứu về quản lý nhân lực và hoạt động quản lý nhân lực tại doanh nghiệp Quản lý nhân lực đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu từ rất lâu. Hiện nay, có rất nhiều sách, giáo trình hay những công trình nghiên cứu khoa hoc quản lý nhân lực được công bó.
“Giáo trình Quan lý nguồn nhân lực trong tổ chức công” của Trần Thị Thu và Vũ Hoang Ngân (2011) chủ biên đã làm rõ nhiều nội dung trong quản ly nguồn nhân lực [27]. Chăng hạn như, khái niệm, đặc điểm, sự cần thiết của quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức công, các cấp độ của hoạt động quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức công. Bên cạnh đó, nhiều nội dung liên quan đến phân tích công việc, kế hoạch hóa nguồn nhân lực, tuyển dụng nguồn nhân lực, đào tạo, đánh giá nguồn nhân lực trong tô chức công. Mặc dù nội dung giáo trình chủ yêu dé cập đến van dé quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức công, nhưng đây cũng là tài liệu tham khảo có giá tri của luận văn.
“Giáo trình Quản trị nguồn nhân lực” của Trần Kim Dung (2011) chủ biên cung cấp cho các nhà nghiên cứu những kiến thức, tư tưởng và kỹ năng cơ bản của quản trị nguồn nhân lực trong tổ chức [26]. Những nội dung cơ bản của quản trị nguồn nhân lực được trình bày trong giáo trình này bao gồm: Giới thiệu về quản trị nguồn nhân lực; Hoạch định nguồn nhân lực; Phân tích công việc; Quá trình tuyên dụng; Trắc nghiệm và phỏng vấn; Định hướng và phát triển nghề nghiệp; Đào tạo và phát triển; Đánh giá năng lực thực hiện công việc của nhân viên; Trả công lao động; Quan hệ lao động; Quản trị nguồn nhân lực quốc tế và Đánh giá kết quả hoạt động quản tri nguồn nhân lực. Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Vân Điềm, 2012, Giáo trình Quản trị nhân lực” cung câp các kiên thức cơ bản và có hệ thông về quản trị nhân lực với ba giai đoạn [12]: Hình thành nguồn nhân lực; Duy trì (sử dụng) nguồn nhân lực và Phát triển nguồn nhân lực. Trong khi đó, ở một khía cạnh khác, Nguyễn Trung Toàn (2007) với tác phẩm Hành trình Doanh nhân Khởi nghiệp — Quan tri nhân sự” lại tổng hop từ nhiều nguồn tư liệu đáng tin cậy của tác giả nổi tiếng thế giới, cùng các bài phỏng vấn, trao đổi giữa các chuyên gia với các nhà doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực [21].
Qua đó, tác giả tập trung tuyên tải nội dung về: Kỹ năng quản lý; Triết lý nhân sự; Những sai lầm về quan trị nhân sự; Tuyền dụng — sa thải. Hiện nay, có rất nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước nghiên cứu về công tác quản lý nhân lực tại doanh nghiệp. Dé quản lý nhân lực tại doanh nghiệp một cách hiệu qua cần có cơ sở lý luận liên quan đến công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, cũng như các bài học về thực tiễn quản lý của các nền kinh tế phát triển và thực tiễn quản lý nhân lực tại các doanh nghiệp tại Việt Nam. Các nội dung đó được nghiên cứu trong LA tiến sỹ của tác giả Lê Thị Mỹ Linh (2009) Phát triển nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế”, trong nghiên cứu cũng chỉ ra được những ưu, nhược điểm của hoạt động quản lý dao tạo và phát triển nhân lực trong DNNVV; tim ra các nguyên nhân của thực trạng đó đồng thời đề xuất các khuyến nghị, giải pháp phát trién NL trong DNNVV [9].
Nghiên cứu về các kinh nghiệm đào tại va phat triển nguồn nhân lực của các nước có nền kinh tế phát triển như: Mỹ, Nhật và các nước có nền kinh tế đang phát triển và dần trở thành các nền kinh tế vững mạnh như Trung Quốc, Singapore., có nhiều nét tương đồng về văn hóa với Việt Nam được bài viết "Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ở một số nước và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam" của Thạc sĩ Cảnh Chi Hoàng và Thạc sĩ Trần Vĩnh Hoàng, 2013, tạp chí Phát triển & hội nhập đề cập và tìm ra được các đặc trưng mang tính đúc kết kinh nghiệm cho việc quản lý phát triển nguồn nhân lực tại Việt nam cụ thể như: lấy mô hình giáo dục đại học đại chúng để gia tăng nguồn nhân lực chất lượng cao; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực theo ngành nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động; tạo cơ chế, điều kiện tốt cho nguồn nhân lực trẻ có trình độ; chú trọng công tác đào tạo nghề; phát triển nguồn nhân lực phù hợp với văn hóa, giá tri nhân văn của dan tộc [4]. Đề tài "Thực trạng về công tác quản lý và sử dụng lao động tại Công ty cô phần đay và may Hưng Yên" của Bùi Thị Hoài Thu (2012). Tác giả đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về lao động, quản lý và sửa dụng lao động. Đồng thời, tác giả đã đưa ra thực trạng và phân tích, đánh giá khá chỉ tiết và day đủ về công tác quản ly và sử dụng lao động tại Công ty cổ phan Day và May Hưng Yên, cũng như các yếu tô ảnh hưởng tới công tác quan lý và sử dụng lao động tại Công ty [3].
Từ đó, tác giả đưa ra một số giải pháp giúp Công ty hoàn thiện công tác quản lý và sử dụng lao động như: Công tác phân tích và thiết kế công việc cần chuẩn xác va hợp lý hơn, hoản thiện công tác tuyển dụng lao động, tổ chức quá trình lao động hợp lý và hiệu quả, xây dựng định mức lao động một cách khoa học, hoàn thiện công tác trả công cho người lao động, làm tốt hơn công tác đánh giá thực hiện công việc, công tác tuyển dụng và đào tạo. Công tác quản lý nhân lực trong doanh nghiệp Các công trình nghiên cứu nêu trên có đóng góp ý nghĩa về mặt khoa học và thực tiễn, đã đề cập khá rõ và đầy đủ những vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về hoạt động quản lý nhân lực tại các doanh nghiệp cũng như sự cần thiết phải thực hiện hiệu quả công tác quản lý nguồn nhân lực. Tuy nhiên, do loại hình doanh nghiệp, cơ cấu tô chức, cách thức tô chức, đội ngũ lãnh đạo. mang tính đặc thù đặc trưng cho mỗi doanh nghiệp nên việc quản lý nhân lực cũng có những sự khác biệt.
Một mô hình quản lý có thể phù hợp với một doanh nghiệp này có thể sẽ không hiệu quả với doanh nghiệp khác. Luận văn nghiên cứu việc quản lý nhân lực trong Công ty Cổ phần Copom Thương mại và Công nghệ. Nhằm đánh gia thực trạng quản lý nhân lực của công ty từ đó xác định những ưu điểm, nhược điểm của cách thức quản lý hiện hành, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của công ty góp phan thúc day sự phát triển chung của công ty va nâng tầm quản lý nhân lực vốn là yêu tô then chốt cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Cho tới nay chưa có công trình nghiên cứu chính thức nào được công bố liên quan đến Quản lý nhân lực tại Công ty Cổ phần Copom Thương mại và Công nghệ.
Do đó, đề tài này vẫn là hướng đi mới và cần thiết cho chủ thé nghiên cứu, cụ thé là cho một doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông. Cơ sở lý luận về quản lý nhân lực trong doanh nghiệp 1. Khái niệm quan lý nhân lực trong doanh nghiệp Nguồn nhân lực luôn là một yếu tố đầu vào quan trọng cho mọi quá trình sản xuất, cũng như mọi tổ chức. Vi vậy, rất nhiều ngành khoa học đều lựa chọn nghiên cứu đối tượng là nhân lực.
Tùy theo mục đích nghiên cứu mà sẽ có những quan điểm khác nhau về nhân lực. Hiểu theo nghĩa hẹp, nhân lực là sức lực có ích, tồn tại trong mỗi cá nhân, giúp con người có thé hoạt động, tạo ra được các sản phẩm có ích. Trên góc độ quốc gia, nhân lực được hiểu là tổng thé nhân lực của một đất nước, có khả năng sáng tạo, sản xuất ra các sản phẩm, dịch vụ có ích cho cá nhân và xã hội. Nhân lực bao gồm thể lực, trí lực, tâm lực, trong quá trình lao động, cả ba yếu tố nay déu duoc van dung dé tao ra của cải vật chất, tinh thần cho xã hội.
Đồng quan điểm với các nhận định trên, tác giả nhận thấy có thể hiểu: Nhân lực là năng lực của mỗi cá nhân vận dụng vào trong quá trình hoạt động, bao gồm cả số lượng các cá nhân cũng như tất cả các yếu tố của nó (thé lực, trí lực, tâm lực) sẵn sàng hoạt động trong xã hội hoặc trong một tổ chức. Trong mỗi một tô chức có sử dụng lao động thì không thé thiếu hoạt động quản lý con người trong tô chức đó. Và hoạt động này bao gồm một chuỗi các nội dung từ tuyên chọn, đào tạo, tuyển dụng, xây dựng quy chế làm việc, trả lương và các chế độ phúc lợi liên quan cho người lao động để thực hiện các mục tiêu của tô chức đã đặt ra trong mỗi thời kỳ nhất định. Mục tiêu và sự can thiết quản lý nhân lực trong doanh nghiệp 1.
Mục tiêu của hoạt động quản lý nhân lực trong doanh nghiệp Quản lý nhân lực trong doanh nghiệp nghiên cứu các vấn đề về quản lý người lao động trong doanh nghiệp nhằm hướng tới các mục tiêu cơ bản sau: Thứ nhất, thực hiện mục. tiêu xã hội: quản lý nhân lực trong doanh nghiệp để cải thiện dần hiệu quả sử dụng lao động, nâng cao năng suất lao động, tạo tiền dé tăng thu nhập cho người lao động nói riêng, qua đó góp phan tăng thu nhập quốc dân, tạo cơ sở tăng tích lũy cho Nhà nước và xã hội. Dé có thé thực hiện được mục tiêu này hoạt động quản lý nhân sự cần được gắn với các hoạt động khác như tuân thủ theo các quy định của luật pháp, quy tắc xã hội, phát huy vai trò của tô chức công đoàn và các cấp quản lý trong doanh nghiệp. Thứ hai, thực hiện mục tiêu của t6 chức: Quan lý nhân lực nhằm khai thác, sử dụng có hiệu quả nguồn nội lực, là nhân tố thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp.