phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, đề tài kết cấu thành 3 chƣơng. Cụ thể: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý dự án đầu tƣ xây dựng Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dự án đầu tƣ xây dựng tại Ban Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng và Phát triển quỹ đất thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định 8 Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý dự án đầu tƣ xây dựng tại tại Ban Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng và Phát triển quỹ đất thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định 9 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG 1. Cơ sở lý luận về dự án đầu tƣ xây dựng 1.
Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Theo Luật Xây dựng (2014) (số 50/2014/QH-13) thì dự án đầu tƣ xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lƣợng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tƣ xây dựng, dự án đƣợc thể hiện thông qua: Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tƣ xây dựng; Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tƣ xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tƣ xây dựng. Vậy dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc hiểu là một hoạt động có liên quan tới việc bỏ vốn (vàng bạc, quyền sử dụng đất, thƣơng hiệu…) và sức lực do con ngƣời bỏ ra. Một dự án đầu tƣ xây dựng thƣờng gắn với một hoặc nhiều mục đích, có xác định rõ thời gian bắt đầu khi nào và kết thúc để giúp cho dự án có những kế hoạch triển khải cụ thể để đạt đƣợc những mục đích đã đề ra.
Phân loại và yêu cầu của dự án đầu tư xây dựng 1. Phân loại dự án đầu tư xây dựng Theo Luật Xây dựng (2014) đƣợc sửa đổi, bổ sung tại Điều 49 của Luật Xây dựng 2020 thì phân loại dự án đầu tƣ xây dựng nhƣ sau: - Dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại theo quy mô, mức độ quan trọng; công năng phục vụ, tính chất chuyên ngành của công trình và mục đích quản lý; nguồn vốn sử dụng và hình thức đầu tƣ. - Căn cứ quy mô, mức độ quan trọng, dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại thành dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C theo tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tƣ công. - Căn cứ công năng phục vụ, tính chất chuyên ngành của công trình và mục đích quản lý, dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại thành các dự án sau: 10 + Dự án đầu tƣ xây dựng công trình dân dụng; + Dự án đầu tƣ xây dựng công trình công nghiệp; + Dự án đầu tƣ xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật; + Dự án đầu tƣ xây dựng công trình giao thông; + Dự án đầu tƣ xây dựng công trình phục vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn; + Dự án đầu tƣ xây dựng công trình quốc phòng, an ninh; + Dự án đầu tƣ xây dựng nhà ở, dự án đầu tƣ xây dựng khu đô thị và dự án đầu tƣ xây dựng có công năng phục vụ hỗn hợp khác.
- Căn cứ nguồn vốn sử dụng và hình thức đầu tƣ, dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại thành các dự án sau: + Dự án sử dụng vốn đầu tƣ công; + Dự án sử dụng vốn nhà nƣớc ngoài đầu tƣ công; + Dự án PPP; + Dự án sử dụng vốn khác. Tuy nhiên có vài điều cần lƣu ý nhƣ sau: Dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc sử dụng một hoặc nhiều nguồn vốn khác nhau; có một hoặc nhiều công trình với loại và cấp khác nhau. Điều 5 Nghị định 15/2021/NĐ-CP thì dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại theo quy định tại Điều 49 của Luật Xây dựng năm 2014 đƣợc sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 8 Điều 1 của Luật Xây dựng 2020, đƣợc quy định chi tiết nhằm quản lý các hoạt động xây dựng nhƣ sau: - Theo công năng phục vụ của dự án, tính chất chuyên ngành, mục đích quản lý của công trình thuộc dự án, dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại theo quy định tại Phụ lục IX Nghị định 15/2021/NĐ-CP. - Theo nguồn vốn sử dụng, hình thức đầu tƣ, dự án đầu tƣ xây dựng đƣợc phân loại gồm: dự án sử dụng vốn đầu tƣ công, dự án sử dụng vốn nhà nƣớc ngoài đầu tƣ công, dự án PPP và dự án sử dụng vốn khác.
Dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn hỗn hợp gồm nhiều nguồn vốn nêu trên đƣợc phân loại để quản lý theo các quy định tại Nghị định này nhƣ sau: + Dự án sử dụng vốn hỗn hợp có tham gia của vốn đầu tƣ công đƣợc quản lý 11 theo quy định của dự án sử dụng vốn đầu tƣ công; dự án PPP có sử dụng vốn đầu tƣ công đƣợc quản lý theo quy định của pháp luật về PPP; + Dự án sử dụng vốn hỗn hợp bao gồm vốn nhà nƣớc ngoài đầu tƣ công và vốn khác: trƣờng hợp có tỷ lệ vốn nhà nƣớc ngoài đầu tƣ công lớn hơn 30% hoặc trên 500 tỷ đồng trong tổng mức đầu tƣ thì đƣợc quản lý theo các quy định đối với dự án sử dụng vốn nhà nƣớc ngoài đầu tƣ công; trƣờng hợp còn lại đƣợc quản lý theo quy định đối với dự án sử dụng vốn khác. - Theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Nghị định 15/2021/NĐ-CP thì trừ trƣờng hợp ngƣời quyết định đầu tƣ có yêu cầu lập Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tƣ xây dựng, dự án đầu tƣ xây dựng công trình chỉ cần yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tƣ xây dựng gồm: + Dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng cho mục đích tôn giáo; + Dự án đầu tƣ xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp có tổng mức đầu tƣ dƣới 15 tỷ đồng (không bao gồm tiền sử dụng đất); + Dự án đầu tƣ xây dựng có nội dung chủ yếu là mua sắm hàng hóa, cung cấp dịch vụ, lắp đặt thiết bị công trình hoặc dự án sửa chữa, cải tạo không ảnh hƣởng đến an toàn chịu lực công trình có giá trị chi phí phần xây dựng dƣới 10% tổng mức đầu tƣ và không quá 05 tỷ đồng (trừ dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án đầu tƣ theo phƣơng thức đối tác công tƣ). Yêu cầu dự án đầu tư xây dựng Tại Điều 51 Luật Xây dựng 2014 có yêu cầu đối với dự án đầu tƣ xây dựng, cụ thể nhƣ sau: - Phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển ngành, quy hoạch xây dựng, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất tại địa phƣơng nơi có dự án đầu tƣ xây dựng. - Có phƣơng án công nghệ và phƣơng án thiết kế xây dựng phù hợp.
- Bảo đảm chất lƣợng, an toàn trong xây dựng, vận hành, khai thác, sử dụng công trình, phòng, chống cháy, nổ và bảo vệ môi trƣờng, ứng phó với biến đổi khí hậu. - Bảo đảm cấp đủ vốn đúng tiến độ của dự án, hiệu quả tài chính, hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án. - Tuân thủ quy định khác của pháp luật có liên quan. 12 Tuy nhiên, xét về mặt tổng thể thì yêu cầu của dự án đầu tƣ xây dựng gồm: Một dự án đầu tƣ dù lớn hay nhỏ và thuộc lĩnh vực nào đi nữa cũng phải đảm bảo 5 yếu tố chủ yếu: Tính pháp lý, tính khoa học, tính khả thi, tính hiệu quả và tính phỏng định, cụ thể nhƣ sau: - Tính pháp lý: Dự án đầu tƣ phải đƣợc xây dựng trên cơ sở quy định của pháp luật về mặt trình tự, nội dung và hình thức của dự án.
Dự án đầu tƣ cần có có sở pháp lý vững chắc, phù hợp với chính sách và luật pháp của Nhà nƣớc. Muốn vậy, khi lập dự án đầu tƣ phải nghiên cứu kỹ chủ trƣơng, chính sách của Nhà nƣớc, các văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động đầu tƣ. - Tính khả thi: Tính khả thi đòi hỏi dự án phải tính tính khả thi trong thực tế, việc xây dựng dự án phải căn cứ vào tình hình cụ thể cả về không gian và thời gian. Khi đó, các nội dung của dự án đầu tƣ phải đƣợc nghiên cứu, xác định trên cơ sở xem xét, phân tích, đánh giá đúng mức các điều kiện và hoàn cảnh cụ thể liên quan trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động đầu tƣ.
- Tính hiệu quả: Hiệu quả là một phạm trù kinh tế biểu hiện sự so sánh giữa các kết quả kinh tế - xã hội đạt đƣợc của hoạt động đầu tƣ với chi phí bỏ ra để có các kết quả đó trong một thời kỳ nhất định. Theo quan điểm kinh tế vĩ mô, tính hiệu quả đầu tƣ đƣợc phản ánh thông qua 3 nhóm chí tiêu chính: nhóm chỉ tiêu hiệu quả kinh tế, nhóm chỉ tiêu hiệu quá về khoa học và công nghệ, nhóm chỉ tiêu hiệu quả xã hội và môi trƣờng. Tính hiệu quả của 1 dự án đầu tƣ phải đƣợc xem xét trong mối quan hệ giữa hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. Mặc dù đối với các doanh nghiệp thì hiệu quả kinh tế, tài chính là mục tiêu hàng đầu, nhƣng không thể vì thế mà bỏ qua vấn đề hiệu quả xã hội, nó phải đƣợc giải quyết hài hòa trong một dự án đầu tƣ.
- Tính phỏng định: Dự án đầu tƣ bao giờ cũng phải mang tính phỏng định, dù nó đƣợc chuẩn bị kỹ thế nào đi nữa thì cũng chỉ là một tài liệu có tính chất dự trù, dự báo về khối lƣợng sản phẩm, quy mô sản xuất, giá cả, chi phí sản xuất, nguồn tài trợ. chứ chƣa phải là hiện thực. Nội dung dự án không thể phản ánh hết mọi yếu tố trong thực tiễn có ảnh hƣởng tác động, chi phối trong quá trình triển khai thực hiện dự án đầu tƣ. Chính vì vậy, một dự án đầu tƣ có hiệu quả, ngoài việc xây dựng dự án đầu tƣ tốt còn đòi hỏi nhà quản trị khi thực hiện phải có khả năng linh hoạt nắm 13 bắt những thay đổi của môi trƣờng nhằm điều chỉnh, bổ sung cho dự án luôn thích ứng với mọi điều kiện, hoàn cảnh cụ thể khi thực hiện [21].