Đặt vấn đề và giới thiệu tổng quan bài toán khai phá quan điểm nói chung cũng nhƣ một số khái niệm liên quan trong khai phá quan điểm dựa trên đặc trƣng, từ đó phát biểu bài toán trích chọn đặc trƣng trong ngữ cảnh khai phá quan điểm về đặc trƣng sản phẩm. Chương 2: Trình bày một số giải pháp và mô hình hệ thống trích chọn đặc trƣng biểu diễn đối tƣợng làm cơ sở cho việc khai phá và tóm tắt quan điểm đƣợc thể hiện trong văn bản. Trên cơ sở tìm hiểu, luận văn sẽ đề xuất một phƣơng pháp tiếp cận để giải quyết bài toán trích chọn đặc trƣng trong khai phá quan điểm. Chương 3: Ứng dụng phƣơng pháp đề xuất vào hệ thống trích chọn đặc trƣng biểu diễn đối tƣợng máy ảnh.
Chương 4: Kết quả thực nghiệm trích chọn đặc trƣng trên mô hình hệ thống đề xuất. Phần kết luận: Tóm lƣợc những nội dung chính đạt đƣợc của luận văn đồng thời cũng chỉ ra những điểm cần khắc phục và đƣa ra những định hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Chƣơng 1. Khai phá quan điểm Hình 1.1: Một ứng dụng của khai phá tổng hợp quan điểm dựa trên đặc trưng Trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng, thƣơng mại điện tử đã trở nên phổ biến và ngày càng phát triển.
Một phần quan trọng trong thƣơng mại điện tử là bán hàng trực tuyến. Số lƣợng ngƣời mua hàng trực tuyến gia tăng, số lƣợng đánh giá, nhận xét của ngƣời dùng về các sản phẩm cũng ngày càng nhiều. Một sản phẩm thông dụng có thể có hàng trăm, hàng nghìn đánh giá. Cùng với các trang web bán hàng trực tuyến là các trang web đánh giá sản phẩm nhƣ epinions.
Các trang web này là nơi ngƣời tiêu dùng viết các đánh giá của mình về một sản phẩm nào đó. Các đánh giá đƣợc đăng trên một trang web loại này cần tuân theo một số quy định do các trang web đó đƣa ra và sẽ đƣợc chấm điểm bởi đông đảo ngƣời dùng của trang web căn cứ vào độ tin cậy, hợp lý và hữu dụng mà các đánh giá này mang lại. Chính bởi vậy, các bài đánh giá từ các trang web loại này đƣợc coi là nguồn tổng hợp lớn các đánh giá sản phẩm “tin cậy” từ khách hàng. Đây là nguồn thông tin quan trọng, cung cấp cho ngƣời mua hàng cái nhìn toàn diện hơn về một sản phẩm mà họ định mua.
Còn đối với nhà sản xuất, đánh giá của khách hàng là cơ sở để tiến hành cải tiến, hoàn thiện sản phẩm của mình. Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là số lƣợng các ý kiến đánh giá rất lớn. Điều này gây khó khăn cho cả ngƣời mua hàng và nhà sản xuất. Ngƣời mua hàng sẽ gặp khó khăn trong việc tổng hợp ý kiến của những ngƣời tiêu dùng trƣớc để đƣa ra quyết định mua hay không mua một sản phẩm.
Còn nhà sản xuất thì khó theo dõi, nắm bắt đƣợc tất cả phản hồi của ngƣời tiêu dùng về sản phẩm của mình. Thực tế trên làm nảy sinh yêu cầu tổng hợp tất cả nhận xét của khách hàng về các đặc trƣng của sản phẩm trên một trang web đánh giá sản phẩm. Giải quyết một yêu cầu thực tế nhƣ trên chính là LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 nhiệm vụ của bài toán khai phá quan điểm, cụ thể hơn là của bài toán khai phá và tổng hợp quan điểm dựa trên đặc trƣng. Khai phá quan điểm thuộc vào lĩnh vực khai phá văn bản, liên quan đến việc áp dụng các giải pháp của xử lý ngôn ngữ tự nhiên và của học máy để trích xuất và xác định quan điểm đƣợc thể hiện trong văn bản.
Khai phá quan điểm dựa trên đặc trƣng là một trong ba bài toán cơ bản trong khai phá quan điểm, bao gồm: bài toán phân lớp quan điểm, bài toán khai phá và tổng hợp quan điểm dựa trên đặc trƣng và bài toán khai phá quan hệ so sánh. Bài toán khai phá và tổng hợp quan điểm dựa trên đặc trƣng nhằm mục tiêu tạo ra một bản tổng hợp quan điểm dựa trên các đặc trƣng của sản phẩm đƣợc ngƣời dùng đề cập trong văn bản và từ đó xác định các ý kiến đánh giá đƣợc đƣa ra. Về cơ bản, việc tổng hợp quan điểm dựa trên đặc trƣng đƣợc thực hiện nhƣ sau: Xác định các đặc trƣng của đối tƣợng Xác định và phân loại các ý kiến về đặc trƣng đối tƣợng Tạo ra bản tổng hợp ý kiến theo đặc trƣng đối tƣợng Hình 1.2: Các bước cơ bản trong tổng hợp quan điểm dựa trên đặc trưng Nhƣ vậy, một nhiệm vụ quan trọng để giải quyết bài toán loại này là xác định các đặc trƣng đối tƣợng mà ngƣời dùng nhận xét, đánh giá. Đây chính là nội dung trọng tâm mà luận văn tìm hiểu giải quyết.
Trích chọn đặc trƣng và khai phá quan điểm dựa trên đặc trƣng Trong bài toán khai phá và tổng hợp quan điểm dựa trên đặc trƣng, vấn đề quan trọng cần giải quyết đầu tiên là trích chọn các đặc trƣng biểu diễn đối tƣợng đƣợc đề cập đến trong các đánh giá. Trong phần này luận văn sẽ trình bày một số khái niệm liên quan đến đặc trƣng trong bài toán khai phá quan điểm dựa trên đặc trƣng và mô hình hóa cơ bản của bài toán này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số khái niệm cơ bản Đối tượng (Object) và đặc trưng của đối tượng Nhìn chung, các quan điểm có thể biểu đạt đánh giá về bất cứ điều gì, chẳng hạn, một sản phẩm, một cá nhân, một tổ chức, một sự kiện, một chủ đề…Chúng ta sử dụng thuật ngữ tổng quát đối tƣợng để chỉ các thực thể đƣợc đánh giá đó.
Đối tƣợng có tập các thành phần (components) và tập các thuộc tính (attributes). Một đối tƣợng có thể đƣợc phân rã căn cứ vào mối quan hệ thành phần “part-of”, mỗi thành phần có thể có các thành phần con….Chẳng hạn, một sản phẩm (ô tô, máy ảnh kĩ thuật số…) có thể có các thành phần khác nhau, một sự kiện có thể có các sự kiện con, một chủ đề có thể có các chủ đề con,… Một đối tƣợng O là một thực thể (một sản phẩm, một ngƣời, một sự kiện…), có liên hệ tới 1 cặp, O: (T, A), với T là một cấu trúc phân cấp của các thành phần. A là tập các thuộc tính của đối tƣợng O. Mỗi thành phần thuộc đối tƣợng O lại có tập các thành phần và tập các thuộc tính của nó.
Một đối tƣợng O đƣợc biểu diễn nhƣ một cây. Gốc chính là đối tƣợng O. Mỗi nốt không là gốc là một thành phần hoặc thành phần con của O. Mỗi nhánh liên kết thể hiện mối quan hệ “part-of”.
Mỗi nốt cũng liên hệ với một tập các thuộc tính. Ví dụ Canon PowerShot S100 battery lens view finder battery life battery size Hình 1.3: Ví dụ biểu diễn cây đối tượng Một sản phẩm máy ảnh có tập các thành phần nhƣ ống kính (lens), pin (battery), ống ngắm (view-finder)…và tập các thuộc tính nhƣ chất lƣợng ảnh (picture quality), kích thƣớc (size), trọng lƣợng (weight),…. Thành phần pin cũng có tập thuộc tính của nó nhƣ tuổi thọ pin (battery life), kích cỡ pin (battery size), trọng lƣợng pin (battery weigh),… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Quan điểm có thể đƣợc thể hiện trên đối tƣợng (nốt gốc), chẳng hạn nhƣ: “Tôi không thích máy ảnh này” (“I do not like this camera”), hoặc trên một thuộc tính của đối tƣợng, nhƣ “Chất lƣợng ảnh của máy ảnh này kém” (“The picture quality of this camera is poor”), trên một thành phần của đối tƣợng nhƣ “Ống kính của máy ảnh này kém” (“The lens of this camera is bad”) hoặc trên thuộc tính của một thành phần, chẳng hạn nhƣ “Tuổi thọ pin của máy ảnh này ngắn” (“The battery life of this camera is too short”). Nhƣ vậy thành phần và thuộc tính chính là đặc trƣng quan điểm (hay đặc trƣng) của đối tƣợng.
Để đơn giản từ “đặc trƣng” đƣợc sử dụng để thể hiện cả thành phần và thuộc tính của đối tƣợng. Đặc trƣng có hai loại là đặc trƣng ẩn và đặc trƣng hiện. Nếu đặc trƣng f xuất hiện tƣờng minh trong tài liệu biểu đạt quan điểm đánh giá r thì f đƣợc gọi là một đặc trƣng hiện trong r. Nếu f không xuất hiện tƣờng minh trong r nhƣng đƣợc ngầm nói đến thì f đƣợc gọi là một đặc trƣng ẩn trong r.
Ví dụ Đặc trƣng “tuổi thọ pin” (battery life) trong câu “Tuổi thọ pin của máy ảnh này rất ngắn.” (“The battery life of this camera is too short”) là một đặc trƣng hiện. Đặc trƣng “kích thƣớc” (size) trong câu “Máy ảnh này quá nhỏ.” (“This camera is too small”) là một đặc trƣng ẩn. Quan điểm - Từ quan điểm: Từ thể hiện đƣợc quan điểm của ngƣời đánh giá đƣợc gọi là từ quan điểm. - Quan điểm hiện và quan điểm ẩn: Một quan điểm hiện về một đặc trƣng f là một câu chủ quan mà trực tiếp biểu đạt một quan điểm tích cực hoặc tiêu cực.
Một quan điểm ẩn về một đặc trƣng f là một câu khách quan mà ám chỉ một quan điểm tích cực hay tiêu cực. - Đoạn đánh giá về một đặc trƣng: Đoạn văn bản đánh giá về một đặc trƣng f của đối tƣợng O trong s là một tập các câu liên tiếp trong s diễn tả quan điểm tích cực, tiêu cực hay trung lập về đặc trƣng f. - Ngƣời đánh giá: Là ngƣời hay tổ chức cụ thể đƣa ra lời đánh giá. Với các đánh giá về sản phẩm trên diễn đàn hay blog, ngƣời đánh giá chính là tác giả của đánh giá hay bài viết.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4: Ví dụ minh họa một số khái niệm cơ bản trong khai phá quan điểm từ một bài đánh giá trên trang web http://epinions. Trích chọn đặc trưng và khai phá quan điểm dựa trên đặc trưng Một tài liệu biểu đạt quan điểm đánh giá tích cực về một đối tƣợng nào đó không có nghĩa rằng tác giả có quan điểm tích cực về mọi khía cạnh của sản phẩm. Cũng nhƣ vậy, một tài liệu biểu đạt quan điểm tiêu cực không có nghĩa tác giả có quan điểm tiêu cực về mọi khía cạnh của đối tƣợng đó. Để nắm đƣợc những khía cạnh chi tiết nhƣ vậy, cần tiến đến mức đặc trƣng.
Nhƣ vậy, bài toán khai phá quan điểm dựa trên đặc trƣng có hai nhiệm vụ nhƣ sau: - Phát hiện và lấy ra các đặc trƣng của sản phẩm đƣợc đề cập. Chẳng hạn câu “Tuổi thọ pin của máy ảnh này quá ngắn” (“The battery life of this camera is too short”), bình luận trên đặc trƣng “tuổi thọ pin” (battery life) của sản phẩm “máy ảnh này” (this camera).