Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE PHÁP LUẬT BAU TƯ GÓP VON CUA BON VI SỰ NGHIỆP CÔNG LAP 1. Khái niệm và đặc diém đơn vi sự nghiệp công lập Cùng với qua trình xã hôi hóa địch vu công, tiến trình cải cách mỡ cửa diễn ra mạnh mé trên ca nước suốt hon ba thập niên vừa qua với sự ra đời của. khu vực kinh tế tư nhân khiến mạng lưới các đơn vi sự nghiệp công gắp phải sử cạnh tranh quyt liệt trong quá trình cung ứng dich vụ. Tuy vậy, mang lưới các đơn vị sự nghiệp công lập vẫn phát triển mạnh mé, được hình thảnh trải rộng trên nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và trực thuộc nhiều cơ quan nha nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội va tổng công ty nha nước theo nhiêu cấp bậc khác nhau.
Theo giáo trình Luuật hành chính Việt Nam của Đại học Luất Ha Nội, “Cac cơ quan hénh chính nha nước có hệ thống đơn vi cơ sở cia bộ máy hảnh chính nhà nước là nơi trực tiếp tao ra của cdi vật chất va tinh thân cho xã hôi. hẳu hết các cơ quan có chức năng quản lý hảnh chính đều có các đơn vi cơ sở trực thuộc”. Trong đó có thé nhận thay phản lớn các đơn vi cơ sở nay là đơn vị sw nghiệp công lâp có vi trí vô cùng quan trọng trong hệ thống chính tri bằng chức năng cung cấp dịch vụ công phục vu 2 hồi, giúp nhả nước thực thí chức năng phục vu cho công đồng x hội Theo Khoản 1 Điễu 9 Luật Viên chức 2010 quy định: DVSNCL là tổ chức do cơ quan có thẩm quyển của nha nước, tổ chức chỉnh trị, tổ chức chỉnh tri - xẽ hồi thành lập theo quy định của pháp luật, cỏ tư cách pháp nhân, cung, cấp dich vụ công, phục vụ quản lý nhà nước. Theo đó, các đơn vi nay hoạt động trong các lĩnh vực: y té, giáo duc dao tạo, khoa học công nghệ và môi trường, văn học nghệ thuật, thé duc thể thao, sự nghiệp kinh tế, dịch vụ việc lam BVSNCL được sắc định dựa vao các tiêu chuẩn sau: ~ Co văn ban quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm.
quyền 6 Trung ương hoặc địa phương, - Được Nha nước cung cấp kinh phí và tải sản để hoạt động thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn va được phép thực hiện một số khoản thu theo chế độ nhả nước quy định. ~ Có tổ chức bộ máy, biên chế và bô máy quan lý tai chính kế toán theo chế độ nhà nước quy định - Có mỡ tải khoản tại kho bạc Nha nước hoặc ngân hàng để kỹ gửi các khoăn thu, chỉ tai chính. Dae điễm đơn vị sự nghiệp công lap: "Thứ nhất, Thẩm quyền thành lập đơn vị sự nghiệp công lập Định nghĩa trong bản thân khái niệm BVSNCL quy đính tại điều 9 Luật viên chức chỉ ra những tổ chức có thẩm quyền thảnh lập, bao gồm: “do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập”. Tuy nhiên theo điều 50 Nghỉ định 20/2012/NĐ-CP “ap dụng Nghị định đổi với các đổi tượng khác” còn có các đơn vị sự nghiệp thuộc tổ chức xã hội, tổ chức x4 hội nghệ nghiệp, đơn vị sự nghiệp thuộc tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, đơn vi sự nghiệp thuôc đơn vị sự nghiệp công lập, đơn vi su nghiệp thuộc công ty trách nhiệm hữu han thành viên do nha nước lâm chi sỡ hữu Có thé thy, định nghĩa trên chưa đưa ra that đẩy đủ về những cơ quan có thẩm quyển thành lập đổi với các DVSNCL.
Trong thực tiễn hoạt động cũng như trong quy định của các văn bản pháp luật déu cho thay rằng, ngoài những cơ quan trên, vẫn con những tổ chức khác có thẩm quyên thanh lập ra mô hình nay. Căn cứ vào những quy định của Nghị định 20/2012/NĐ-CP va dựa vào quy định tại điển 2 Nghỉ định 55/2012/NĐ-CP có thé phân chia một cách tương đổi toàn điện những cơ quan có thẩm quyền trực tiếp trong việc thánh. lập, tổ chức lại và giai thể đối với BVSNCL. Don vị sự nghiệp công lap thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phi, Đơn vi sự nghiệp công lập thuộc tổ chức do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thành lập mà không phải là đơn vi sự nghiệp công lập, Don vi sự nghiệp công lập thuộc một số trường Đại học( Trường Kinh tế Quốc dan; Học viên Tài chính) Don vi sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân tinh, thành phổ trực thuộc Trung wong (sau đây gọi chung là cấp tình), Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Đơn vi sự nghiệp công lập thuôc Ủy ban nhân dân huyện, quân, thị xã, thánh phổ thuộc tinh (sau đây goi chung là cấp huyện) Các cơ quan thuộc Chính phủ, Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc doanh nghiệp Nha nước, Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức.
chính trị - xã hôi nghé nghiệp, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội. Rõ rang, các doanh nghiệp nha nước — những tổ chức kinh tế nha nước cũng có thim quyền thành lập ra các ĐVSNCL (như Đại học Dâu khí, Đại học Điện lực trực thuộc Tập đoàn Dâu khí và Tập đoàn điên lực Việt Nam.) Tuy nó được thành lập ra dựa vào nguồn vốn kinh phí của nhà nước nhưng cũng không thể dua vào đó để “biên hộ” cho việc xếp chung doanh nghiệp nhả nước nằm trong số các cơ quan nha nước như quy định tại điều 9 Luật Viên chức 2010. Rõ rang, đây là một sự thiều sot trong quy định cia pháp uất Vay nên, theo tác giả BVSNCL Do các cơ quan của Đăng, Nha nước, Doanh nghiệp nhà nước, Tổ chức chính trị - xã hội thảnh lập. Tuy nhiên, thẩm.
quyển quyết đính thành lập không đồng ngiĩa với sw trực thuộc của DVSNCL. Một DVSNCL có thể trực thuộc quan lý một cơ quan nhưng lại do một cơ quan khác thành lập ra nên về nguyên tắc chịu déng thời c hai sự chỉ phối đến từ các cơ quan nay. Thứ hai, Tư cách pháp nhân của đơn vi sự nghiệp công lập Theo quy định tại điều 74 của Bộ luất Dân sự năm 2015, một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có di các điều kiện. được thành lập hợp pháp, có cơ câu tổ chức chất chế, có tai săn độc lập với cá nhân, tổ chức khác.
và tự chịu trách nhiệm bang tai sẵn 46; nhân danh minh tham gia các quan hé pháp luật một cách độc lập. Căn cử vào đây để thấy các tổ chức sư nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật, béi cơ quan nhà nước có thấm quyển (hoặc trên cơ sỡ nguôn kinh phí tir ngân sách nhả nước) déu théa mãn điêu kiện "được thành lập hợp pháp” va thường ` có cơ cầu tổ chức chất chế” Các dau hiệu vé hình thức để xác định tư cách pháp nhân của tổ chức sự nghiệp công lập chủ yéu lả dầu hiệu vẻ tai khoản va con dau riêng của tổ chức đó, Dau hiệu vẻ tải khoản riêng là điều kiện dé bảo dam tổ chức đó có tải sin độc lập với các cá nhân, tổ chức khác và có khả năng chịu trách nhiêm. ‘bang tai sản đó, dau hiệu về con dau riêng là điều kiện để bảo dam tổ chức đó có khả năng nhân danh chính mình trong các quan hệ pháp luật một cách độc lập "Từ những nhận định trên cho thay BVSNCL dim bảo các điều kiện có tư cách pháp nhân Thứ ba, Chức năng của BVSNCL là cung cấp dich vu công phúc vi quấn If nhà nước Cung cấp dich vụ công la một trong những chức năng hay nói cách khác là trách nhiệm của Nhà nước đối với công đồng, xã hội. Nha nước vừa có chức năng quan lý vita có chức năng cung cắp dich vụ công, Đặc điểm nảy xuất phát từ tính giai cắp cũng như tinh xã hội của nha nước.
Trong zã hội hiện nay, đang có sư tôn tai hai kiểu nha nước tiền bộ bậc nhất trong lịch sử nhân loại: Nhà nước Xã hội Chủ nghĩa va Nha nước Tư bản. Cả hai kiểu nha nước nay đều dành sự quan tâm đặc biết cho việc cung ứng dich vu công để 10 phục vu xã hội mà không một kiểu nhà nước nao trong lịch sử có được Thông qua chức năng nay, Nha nước bộc 16 đẩy đủ vai trỏ va thẩm quyển quyết định tất yêu của minh đổi với việc cung cấp dich vụ công Những loại hình dich vụ công trong thực tê von rat phong phú đa dang, mang những đặc trưng rất riêng biệt của từng loại hình dịch vụ. Cùng với đó, sự phát triển ngay cảng cao của đời sống xã hội doi hỗi cẩn có một tổ chức chuyên biệt thực hiện hoạt đồng cung cấp dich vu công theo cách chuyên môn ‘hoa để phục vụ một cách tôi đa theo chat lượng tốt nhất có thé cho công đồng, dân cự. Trải qua các giai đoạn phát triển, Nha nước nhận thay cần từ bỏ cơ chế tập trung va bao cấp, di vào nấm giữ cũng như diéu tiết những hoạt động kinh.
tế - xế hội ở tâm vĩ mô, không can thiệp quá sâu sắc vào tắt cả mọi lĩnh vực đời sông như trước đây. Bởi thé, sự ra đời của các Đơn vi sử nghiệp công lập giúp san sẻ gánh năng với nha nước trong lĩnh vực cung cấp dich vụ công, góp phần cùng nha nước thực hiện tốt chức năng xã hội của mình. Tuy nhiền, từ thực tiến cung cấp dich vu công ở Việt Nam hiện nay cho thấy. nhà nước không phải chủ thể duy nhất cũng cấp dịch vụ công (vi du van phòng công chứng - loại hình công ty hop danh cũng thực hiện chức năng cung cấp dịch vụ công) và mối loại chủ thể (cơ quan nha nước, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp) đều có thể cung cấp một hoặc nhiễu loại dich vụ công Trong đó, doanh nghiệp cung cấp dich vụ công nhằm mục dich sinh lời, đơn vi sư nghiệp cùng cấp dich vụ công không nhằm mục dich nay.
Đây cũng là vẫn để mà quy định vé nội ham khái niệm ĐVSNCL chưa chỉ ra. Ngoái chức năng cung cấp dich vụ công ĐVSNCL cén có chức năng phục vụ quản ly nha nước.