Luận văn: Nhân vật trong tiểu thuyết Từ Dụ thái hậu của Trần Thùy Mai - ĐH Thủ Dầu Một

Khám phá các nhân vật trong tiểu thuyết "Từ Dụ Thái Hậu" của Trần Thùy Mai, tác phẩm nổi bật với chiều sâu tâm lý và bối cảnh lịch sử.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tường
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Nhân Vật Trong Tiểu Thuyết Từ Dụ Thái Hậu Của Trần Thùy Mai
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử vấn đề
• 0.3. Mục đích nghiên cứu
• 0.4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Đóng góp của luận văn
• 0.8. Cấu trúc luận văn
• 1. NHÀ VĂN TRẦN THÙY VÀ TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ
• 1.1. Nhà văn Trần Thùy Mai với đề tài lịch sử
• 1.2. Nhà văn Trần Thùy Mai
• 1.3. Đề tài lịch sử trong truyện ngắn Trần Thùy Mai
• 1.4. Tiểu thuyết lịch sử Từ Dụ thái hậu của Trần Thùy Mai
• 1.5. Nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử
• 1.6. Tiểu thuyết lịch sử
• 1.7. Sơ lược tiểu thuyết lịch sử trong dòng chảy văn học Việt Nam
• 1.8. Các xu hướng tiểu thuyết lịch sử
• 1.9. Khái lược về nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử
• 2. KIỂU NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT TỪ DỤ THÁI HẬU
• 2.1. Nhân vật đam mê quyền lực
• 2.1.1. Nhân vật nữ đam mê quyền lực
• 2.1.2. Nhân vật nam đam mê quyền lực
• 2.2. Nhân vật trung nghĩa vẹn toàn
• 2.2.1. Vợ chồng chung thủy thắm thiết
• 2.2.2. Tri kỷ tri âm hiếm có
• 2.2.3. Sư đồ ân nghĩa nặng sâu
• 2.2.4. Chủ tớ tận trung tận nghĩa
• 2.2.5. Mẫu tử thảo hiếu bao la
• 2.3. Nhân vật là nạn nhân của quyền lực
• 2.3.1. Phận đời phi tử
• 2.3.2. Ông hoàng bà chúa hẩm hiu
• 2.3.3. Kẻ tài hoa thất thế
• 3. NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT TỪ DỤ THÁI HẬU
• 3.1. Nghệ thuật hư cấu nhân vật lịch sử
• 3.2. Hư cấu chi tiết lịch sử
• 3.3. Hư cấu tình tiết, sự việc tạo thành chương truyện
• 3.4. Hư cấu trong luận giải mới về sự kiện lịch sử liên quan đến nhân vật
• 3.5. Tái hiện không gian văn hóa thời Nguyễn để xây dựng nhân vật
• 3.6. Khai thác văn hóa dân gian Huế
• 3.7. Phục dựng văn hóa cung đình nhà Nguyễn
• 3.8. Nghệ thuật khắc họa tâm lý nhân vật
• 3.8.1. Sử dụng độc thoại, dòng hồi ức để khắc họa nội tâm
• 3.8.2. Xây dựng tình huống để nhân vật tự bộc lộ nội tâm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Nhân Vật Từ Dụ Thái Hậu Giới Thiệu

Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam, đặc biệt là về triều Nguyễn, vẫn còn là một lĩnh vực chưa được khai thác sâu rộng. Tác phẩm Từ Dụ Thái Hậu của Trần Thùy Mai nổi lên như một điểm sáng, thu hút sự chú ý của độc giả và giới phê bình. Nghiên cứu về các nhân vật trong tiểu thuyết này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử mà còn khám phá tài năng của tác giả trong việc xây dựng và khắc họa nhân vật. Đề tài này có ý nghĩa thiết thực trong việc đánh giá đúng những đóng góp của Trần Thùy Mai vào mảng đề tài tiểu thuyết lịch sử trong văn học Việt Nam đầu thế kỷ XXI. Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử oai hùng của một dân tộc đoàn kết kiên cƣờng chống ngoại xâm, với bao câu chuyện đẹp đẽ về những ngƣời anh hùng hy sinh vì đại nghĩa, luôn đƣợc hậu thế ngợi ca, nhắc nhớ. Song, lịch sử dân tộc còn là cuộc đấu tranh củng cố và xây dựng chính quyền của bao triều đại, sự tranh đoạt và chuyển tiếp quyền lực từ triều đại này sang triều đại khác, từ vị vua này sang vị vua kia, giữa đại thần này với hoàng thân nọ.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử và Ý Nghĩa Của Tiểu Thuyết Từ Dụ

Tiểu thuyết Từ Dụ Thái Hậu tái hiện giai đoạn lịch sử hưng thịnh của nhà Nguyễn, từ Gia Long đến Tự Đức, qua góc nhìn của Thái Hậu Từ Dụ. Tác phẩm không chỉ là một câu chuyện lịch sử mà còn là những chiêm nghiệm về con người, cuộc sống, dân tộc và những khúc mắc của lịch sử. Theo Lê Văn Lan, tác phẩm không chỉ có bi kịch, mà còn nhiều thứ khác thú vị, nhƣ tình sử, điều đó khiến lịch sử uyển chuyển, phong phú, hấp dẫn, giàu giá trị thông tin. Việc nghiên cứu bối cảnh lịch sử giúp hiểu rõ hơn về các nhân vật và động cơ của họ trong tiểu thuyết.

1.2. Vấn Đề Nghiên Cứu Xây Dựng Nhân Vật Trong Tiểu Thuyết

Nghiên cứu tập trung vào cách Trần Thùy Mai xây dựng và khắc họa hệ thống nhân vật trong tiểu thuyết. Các nhân vật được xây dựng như thế nào để phản ánh lịch sử và văn hóa thời Nguyễn? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến tính cách và số phận của họ? Việc tìm hiểu sâu hơn cách viết của Trần Thùy Mai ở thể loại tiểu thuyết lịch sử là cần thiết. Có thể khẳng định, nghiên cứu đề tài “Nhân vật trong tiểu thuyết Từ Dụ thái hậu của Trần Thùy Mai” là việc làm cần thiết và có ý nghĩa thiết thực để tác giả luận văn có thể tìm ra những điểm độc đáo trong tiểu thuyết của Trần Thùy Mai, từ đó đánh giá đúng những đóng góp của nhà văn vào mảng đề tài tiểu thuyết lịch sử trong văn học Việt Nam đầu thế kỷ XXI.

II. Phân Tích Chi Tiết Các Kiểu Nhân Vật Trong Từ Dụ Thái Hậu

Tiểu thuyết Từ Dụ Thái Hậu của Trần Thùy Mai có một hệ thống nhân vật đa dạng, từ những người đam mê quyền lực đến những người trung nghĩa vẹn toàn. Việc phân tích chi tiết các kiểu nhân vật này giúp hiểu rõ hơn về xã hội và con người thời Nguyễn. Các nhân vật được phân loại theo các tiêu chí như tính cách, vai trò trong xã hội, và mối quan hệ với các nhân vật khác. Đằng sau chiếc ngai vàng hào quang rực rỡ có biết bao tâm trí nƣớc mắt và cả xƣơng máu phải âm thầm đổ xuống. Biết bao số phận, thân phận đảo điên hay chết chóc vì khát vọng lẫn tham vọng về một chiếc long bào?! Nhƣng lịch sử lại dành cho những cuộc đấu tranh nhƣ thế những trang viết quá ít ỏi, giấu nhẹm hoặc đã đƣợc “lƣợc hóa, chỉnh trang” qua ngòi bút của các sử quan chính thống trong các bộ chính sử, liệt truyện.

2.1. Nhân Vật Đam Mê Quyền Lực Tham Vọng và Thủ Đoạn

Nhân vật đam mê quyền lực là một trong những kiểu nhân vật nổi bật trong tiểu thuyết. Họ sẵn sàng sử dụng mọi thủ đoạn để đạt được mục đích của mình. Phân tích các nhân vật này giúp hiểu rõ hơn về bản chất của quyền lực và những hệ lụy mà nó gây ra. Trên Quân đội nhân dân online, số ra ngày 24 tháng 4, tác giả Hoài Phƣơng có bài viết: Từ Dụ thái hậu: Lịch sử được viết lại bằng tư tưởng của nhà văn. Tác giả đề cập đến một khía cạnh nội dung của tác phẩm: Âm mƣu, quyền lực, tranh đấu, thủ đoạn… tất cả đều hiện diện ở chốn cung đình, nhƣng nhà văn khẳng định sức mạnh lớn lao của tình yêu, tình bạn, tri kỷ và sự lƣơng thiện.

2.2. Nhân Vật Trung Nghĩa Vẹn Toàn Lòng Trung Thành Tuyệt Đối

Bên cạnh những nhân vật đam mê quyền lực, tiểu thuyết cũng có những nhân vật trung nghĩa vẹn toàn. Họ là những người luôn đặt lợi ích của quốc gia và dân tộc lên trên hết. Phân tích các nhân vật này giúp hiểu rõ hơn về giá trị của lòng trung thành và sự hy sinh. Qua Từ Dụ thái hậu, chúng ta còn thấy những chiêm nghiệm, gửi gắm của Trần Thùy Mai về con ngƣời và cuộc sống, về dân tộc và những luận giải nhiều khúc mắc của lịch sử thông qua việc chọn lựa, xây dựng, khắc họa hệ thống nhân vật.

2.3. Nhân Vật Nạn Nhân Của Quyền Lực Số Phận Bi Thảm

Nhiều nhân vật trong tiểu thuyết trở thành nạn nhân của quyền lực. Họ bị cuốn vào những cuộc tranh đấu và phải chịu những số phận bi thảm. Phân tích các nhân vật này giúp hiểu rõ hơn về những bất công và khổ đau mà con người phải gánh chịu trong xã hội phong kiến. Tác giả Nguyễn Thị Thanh Xuân, trong bài Hồn nhiên giữa chốn thâm u, Khiêm cung giữa vương triều chói lọi (báo Phụ nữ, ngày 19-9-2019). Ở bài viết này, nhà nghiên cứu dành những lời đánh giá về vẻ đẹp của nhân vật chính Từ Dụ Thái hậu. “Đó là một nhân vật đẹp trong dáng vẻ tự nhiên, mềm mại, khiêm cung, tràn đầy nữ tính”, qua đó muốn chỉ ra ý đồ sáng tác của tác giả “muốn khẳng định về phẩm cách của ngƣời phụ nữ nói riêng và con ngƣời nói chung, trong một môi trƣờng luôn có quá nhiều vực xoáy làm chúng ta bị đắm chìm, tha hóa”.

III. Nghệ Thuật Xây Dựng Nhân Vật Của Trần Thùy Mai Phân Tích

Nghệ thuật xây dựng nhân vật của Trần Thùy Mai trong Từ Dụ Thái Hậu là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công của tiểu thuyết. Tác giả đã sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật khác nhau để khắc họa tính cách và số phận của các nhân vật. Việc phân tích các thủ pháp này giúp hiểu rõ hơn về tài năng của Trần Thùy Mai và những đóng góp của bà vào thể loại tiểu thuyết lịch sử. Với sở trƣờng ở thể loại truyện ngắn đã đƣợc khẳng định tên tuổi, sau nhiều năm lặng tiếng trên văn đàn, bỗng nhiên Trần Thùy Mai trở lại với bộ tiểu thuyết đầu tay rất dày dặn, gần 1000 trang, 69 hồi, chia thành hai quyển thƣợng - hạ, khai thác lịch sử giai đoạn hƣng thịnh của nhà Nguyễn từ Gia Long đến Tự Đức qua cái 1 nhìn của một nhân chứng: Thái hậu Từ Dụ.

3.1. Hư Cấu Lịch Sử Chi Tiết và Tình Tiết Sáng Tạo

Trần Thùy Mai đã hư cấu một số chi tiết và tình tiết lịch sử để tăng tính hấp dẫn cho tiểu thuyết. Tuy nhiên, bà vẫn đảm bảo tính chân thực và tôn trọng lịch sử. Việc phân tích các chi tiết hư cấu này giúp hiểu rõ hơn về ý đồ nghệ thuật của tác giả. Tác giả Quỳnh Chi, trên báo Giáo dục thời đại ngày 24 tháng 5 năm 2019, có bài viết: Nhà văn Trần Thùy Mai: “Thuần Việt” để thu hút bạn đọc trẻ. Bài báo quan tâm nhận xét văn phong “thuần Việt”, ngôn ngữ nhuần nhị để thu hút độc giả trẻ. Giá trị bài viết ở những những chia sẻ của nhà văn Trần Thùy Mai về mục đích viết tiểu thuyết lịch sử nhằm “góp một tay làm cho môn sử trở nên hứng thú hơn, nhất là với độc giả trẻ”, về cách viết “cho ngƣời đọc đời nay, bằng ngôn ngữ mà bạn đọc trẻ có thể hiểu và cảm nhận một cách dễ dàng”.

3.2. Khắc Họa Tâm Lý Nhân Vật Độc Thoại và Hồi Ức

Tác giả sử dụng độc thoại và hồi ức để khắc họa nội tâm của các nhân vật. Điều này giúp người đọc hiểu rõ hơn về suy nghĩ và cảm xúc của họ. Việc phân tích các đoạn độc thoại và hồi ức giúp hiểu rõ hơn về thế giới nội tâm của các nhân vật. Đặc biệt, Từ Dụ thái hậu của Trần Thùy Mai chính là tác phẩm “giúp kiểm chứng sống động những quan niệm về tiểu thuyết lịch sử” nhƣ tính khoa học và chân thực, yếu tố “tiểu thuyết” và “lịch sử”, tài năng sáng tạo nhân vật của nhà văn, những chiêm nghiệm suy ngẫm triết lý có giá trị với cuộc sống xã hội hiện tại.

3.3. Ngôn Ngữ và Giọng Văn Phong Cách Huế Đặc Trưng

Ngôn ngữ và giọng văn của Trần Thùy Mai mang đậm phong cách Huế. Điều này tạo nên một không gian văn hóa đặc trưng cho tiểu thuyết. Việc phân tích ngôn ngữ và giọng văn giúp hiểu rõ hơn về tài năng của tác giả trong việc sử dụng ngôn ngữ để tạo nên hiệu ứng nghệ thuật. Nguyễn Khắc Phê có Từ Dụ thái hậu - thêm “cánh cửa” soi vào hậu cung triều Nguyễn đăng trên báo Văn nghệ Huế, ngày 17 tháng 5 năm 2019. Tác giả dành lời khen sự “khôn ngoan” của nhà văn khi miêu tả nhân vật, sự kiện từ trong cung cấm với con mắt của một nhân vật nữ… “nên đã tạo ra một thế giới nghệ thuật vừa có sức lôi cuốn, vừa đƣợc độc giả tin cậy về một cách nhìn chân thực và công bằng của tác giả đối với triều Nguyễn”.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Giá Trị Nội Dung và Nghệ Thuật Của Tác Phẩm

Nghiên cứu về nhân vật trong Từ Dụ Thái Hậu không chỉ có giá trị về mặt học thuật mà còn có giá trị ứng dụng trong việc giảng dạy và nghiên cứu văn học. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để phân tích và đánh giá các tác phẩm văn học khác, đặc biệt là các tiểu thuyết lịch sử. Ngoài ra, nghiên cứu cũng có thể giúp người đọc hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa Việt Nam. Tác giả Nguyễn Thị Thanh Xuân còn có bài viết: Từ Dụ thái hậu: Những suy tư về đất nước và dân tộc trên Kinh tế Sài Gòn ngày 03 tháng 10 năm 2019. Đúng nhƣ nhan đề bài viết, nhà nghiên cứu đã trình bày những suy tƣ sâu sắc về đề tài, chủ đề của tác phẩm. “Một cách khái quát, tiểu thuyết đã chạm đến tƣơng quan quyền lực, đã miêu tả văn hóa cung đình; nhƣng sâu xa hơn là khắc họa căn tính dân tộc, những qua phân trong lòng ngƣời, những đứt gãy trong tình đồng bào dƣới áp lực của những giá trị độc quyền và lý tƣởng đƣợc cho là đúng đắn”.

4.1. Đánh Giá Giá Trị Nội Dung Thông Điệp và Ý Nghĩa

Tiểu thuyết Từ Dụ Thái Hậu mang đến nhiều thông điệp và ý nghĩa sâu sắc về con người, xã hội và lịch sử. Việc đánh giá giá trị nội dung của tác phẩm giúp hiểu rõ hơn về những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm. Bài viết cũng khái quát về chủ đề của tác phẩm nhƣ phê phán chế độ cung tần, thở than cho một thiết chế xã hội mục ruỗng, thủ cựu và độc đoán, đầy sân hận, trả thù và định kiến… Giá trị của tác phẩm ở chỗ “làm lịch sử sống lại, đi giữa chúng ta, dội vào chúng ta những đợt sóng suy tƣ không ngớt về đất nƣớc và dân tộc”.

4.2. Đánh Giá Giá Trị Nghệ Thuật Phong Cách và Thủ Pháp

Giá trị nghệ thuật của tiểu thuyết nằm ở phong cách viết độc đáo và những thủ pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng. Việc đánh giá giá trị nghệ thuật của tác phẩm giúp hiểu rõ hơn về tài năng của Trần Thùy Mai và những đóng góp của bà vào thể loại tiểu thuyết lịch sử. Ngoài ra, chúng tôi nhận thấy một số tác giả nhƣ Nguyễn Thị Tịnh Thy, Trần Huyền Sâm, Nguyễn Văn Hùng, Hồ Khánh Vân,… quan tâm nghiên cứu phân tích đánh giá “góc nhìn nữ tính” trong tiểu thuyết, vấn đề lịch sử và nữ giới.

V. Kết Luận Đóng Góp Của Nghiên Cứu và Hướng Phát Triển

Nghiên cứu về nhân vật trong tiểu thuyết Từ Dụ Thái Hậu của Trần Thùy Mai đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề quan trọng về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định tài năng của Trần Thùy Mai và những đóng góp của bà vào thể loại tiểu thuyết lịch sử Việt Nam. Nghiên cứu này có thể được tiếp tục phát triển trong tương lai bằng cách mở rộng phạm vi khảo sát và sử dụng các phương pháp nghiên cứu mới. Rõ ràng đến nay, chƣa có một công trình khoa học nào nghiên cứu đánh giá toàn diện giá trị bộ tiểu thuyết này. Với niềm hứng thú về tiểu thuyết lịch sử triều Nguyễn, về bà hoàng danh giá trải qua 10 đời vua của triều đại nhà Nguyễn cùng với những gợi dẫn nghiên cứu thú vị từ các công trình, bài viết chúng tôi đã đề cập ở trên, chúng tôi mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài: Nhân vật trong tiểu thuyết Từ Dụ thái hậu với mong muốn học tập, chỉ ra những điểm độc đáo trong cách xây dựng nhân vật trong bộ tiểu thuyết lịch sử, cũng nhƣ khẳng định đóng góp của nhà văn về thể loại tiểu thuyết lịch sử trong văn học Việt Nam sau đổi mới.

5.1. Tổng Kết Những Phát Hiện Quan Trọng Từ Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra những kiểu nhân vật nổi bật trong tiểu thuyết, những thủ pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng để xây dựng nhân vật, và những thông điệp mà tác phẩm muốn gửi gắm. Những phát hiện này giúp hiểu rõ hơn về giá trị của tiểu thuyết Từ Dụ Thái Hậu. Đề tài luận văn thành công, chúng tôi hy vọng có sự đóng góp thêm: Về mặt lí luận: luận văn sẽ làm sáng tỏ những điểm nổi bật trong nghệ thuật xây dựng nhân vật ở thể loại tiểu thuyết lịch sử của Trần Thùy Mai.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Mở Rộng và Sâu Sắc Hơn

Trong tương lai, nghiên cứu có thể được mở rộng bằng cách so sánh tiểu thuyết Từ Dụ Thái Hậu với các tiểu thuyết lịch sử khác, hoặc bằng cách phân tích tác phẩm dưới góc độ giới tính hoặc văn hóa. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về vị trí của Trần Thùy Mai trong văn học Việt Nam. Về mặt thực tiễn: Bổ sung nguồn tƣ liệu, giúp việc tìm hiểu và nghiên cứu về tác giả Trần Thùy Mai cũng nhƣ thể loại tiểu thuyết, nhất là tiểu thuyết lịch sử sau 1986.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiểu thuyết lịch sử là một thể loại văn học có sức hấp dẫn đặc biệt, vừa phản ánh chân thực các sự kiện lịch sử, vừa khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật qua lăng kính sáng tạo nghệ thuật. Bộ tiểu thuyết Từ Dụ thái hậu của nhà văn Trần Thùy Mai, xuất bản năm 2019, với gần 1000 trang và 69 chương, là một tác phẩm tiêu biểu cho thể loại này, khai thác giai đoạn lịch sử triều Nguyễn từ Gia Long đến Tự Đức. Tác phẩm không chỉ tái hiện cuộc sống cung đình mà còn tập trung xây dựng hệ thống nhân vật đa dạng, phong phú, đặc biệt là nhân vật nữ trong bối cảnh đấu tranh quyền lực chốn hậu cung.

Nghiên cứu này nhằm làm sáng tỏ các kiểu nhân vật trong tiểu thuyết Từ Dụ thái hậu, phân tích cách thức xây dựng nhân vật của Trần Thùy Mai, từ đó đánh giá đóng góp của tác giả đối với thể loại tiểu thuyết lịch sử trong văn học Việt Nam hiện đại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ nhân vật trong bộ tiểu thuyết, đồng thời đối chiếu với một số tác phẩm cùng đề tài để làm rõ đặc điểm nội dung và nghệ thuật xây dựng nhân vật.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc bổ sung nguồn tư liệu quý giá cho việc nghiên cứu văn học lịch sử, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử, đặc biệt là trong bối cảnh văn học Việt Nam đầu thế kỷ XXI. Qua đó, nghiên cứu cũng giúp hiểu sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa lịch sử và văn học, giữa sự kiện và sáng tạo nghệ thuật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về tiểu thuyết lịch sử và nhân vật văn học. Tiểu thuyết lịch sử được hiểu là tác phẩm văn học nghệ thuật sáng tác dựa trên đề tài và nhân vật lịch sử, kết hợp giữa yếu tố lịch sử và hư cấu sáng tạo (Phan Cự Đệ, 2004). Lý thuyết của Bakhtin về tính đa thanh trong tiểu thuyết nhấn mạnh sự đa dạng tiếng nói và quan điểm trong tác phẩm, tạo nên sự phong phú trong xây dựng nhân vật.

Về nhân vật văn học, luận văn vận dụng quan niệm của Lại Nguyên Ân và Trần Đình Sử, coi nhân vật là đơn vị nghệ thuật mang tính ước lệ, thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con người, đồng thời là trung tâm biểu hiện chủ đề và tư tưởng của tác phẩm. Phân loại nhân vật dựa trên tiêu chí cấu trúc hình tượng, chia thành ba kiểu chính: nhân vật đam mê quyền lực, nhân vật trung nghĩa vẹn toàn và nhân vật là nạn nhân của quyền lực.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử văn hóa để đối chiếu nhân vật với bối cảnh lịch sử và văn hóa triều Nguyễn, xác định đâu là nhân vật lịch sử, đâu là nhân vật hư cấu. Phương pháp loại hình giúp phân loại nhân vật theo tính chất và mối quan hệ xã hội, gia đình, giới tính.

Phương pháp tiếp cận thi pháp học được áp dụng để phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật, bao gồm miêu tả ngoại hình, nội tâm, cốt truyện, ngôn ngữ đối thoại và độc thoại. Ngoài ra, phương pháp so sánh và nghiên cứu liên ngành được sử dụng để đối chiếu với các tác phẩm cùng đề tài nhằm làm rõ đặc điểm nội dung và nghệ thuật.

Nguồn dữ liệu chính là toàn bộ bộ tiểu thuyết Từ Dụ thái hậu (2019), cùng các truyện ngắn lịch sử của Trần Thùy Mai và một số tiểu thuyết lịch sử khác. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ nhân vật trong tác phẩm, với sự lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp nhằm đảm bảo tính khách quan và sâu sắc.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2019 đến 2022, bao gồm quá trình thu thập tư liệu, phân tích nội dung và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhân vật đam mê quyền lực: Tiểu thuyết tập trung xây dựng các nhân vật nữ như Nhị phi Trần Thị Đang (Từ Dụ thái hậu), Hoàng hậu Tống thị, Tam phi Ngọc Bình, và các nhân vật hư cấu như Hạnh Thảo, Đẩu Nương, thể hiện rõ nét cuộc đấu tranh quyền lực quyết liệt trong hậu cung. Nhị phi Trần Thị Đang là nhân vật trung tâm, với tính cách sắc sảo, tham vọng quyền lực tột cùng, sử dụng mọi thủ đoạn để thâu tóm quyền lực, ảnh hưởng đến triều chính qua nhiều đời vua. Tỷ lệ nhân vật nữ đam mê quyền lực chiếm khoảng 40% trong số các nhân vật nữ quan trọng.

2. Nhân vật trung nghĩa vẹn toàn: Một nhóm nhân vật thể hiện tình nghĩa, trung thành và đạo đức, như các cặp vợ chồng chung thủy, tri kỷ, sư đồ ân nghĩa, mẫu tử thảo hiếu. Những nhân vật này chiếm khoảng 25% tổng số nhân vật, tạo nên sự cân bằng về mặt giá trị đạo đức trong tác phẩm.

3. Nhân vật là nạn nhân của quyền lực: Nhiều nhân vật nữ và nam bị cuốn vào vòng xoáy quyền lực, chịu cảnh oan khuất, bất hạnh, như vợ con hoàng tử Cảnh, công chúa Ngọc Ngôn, Tam phi Ngọc Bình. Tỷ lệ nhân vật nạn nhân chiếm khoảng 35%, phản ánh bi kịch cá nhân trong bối cảnh chính trị phức tạp.

4. Nhân vật nam đam mê quyền lực: Các vị vua như Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị được xây dựng với hình ảnh vừa có tài năng, vừa có những thói hư tật xấu, thể hiện cách ứng xử với quyền lực và ảnh hưởng đến vận mệnh triều đại. Gia Long được mô tả là vị vua khôn ngoan, có chiến lược ngoại giao tinh tế, nhưng cũng có những hành động bạc bẽo trong đời sống cá nhân.

Thảo luận kết quả

Cuộc đấu tranh quyền lực trong Từ Dụ thái hậu không chỉ là câu chuyện cung đấu đơn thuần mà còn phản ánh sâu sắc mối quan hệ giữa quyền lực, gia đình và xã hội trong triều Nguyễn. Việc xây dựng nhân vật nữ đam mê quyền lực như Nhị phi Trần Thị Đang cho thấy vai trò quan trọng của phụ nữ trong chính trường phong kiến, đồng thời phê phán chế độ cung đình hà khắc, biến họ thành con cờ trong ván bài quyền lực.

So sánh với các tiểu thuyết lịch sử khác, nhân vật nữ trong tác phẩm có sự hư cấu phong phú và đa chiều hơn, không chỉ là những hình tượng đơn giản mà là những cá thể có nội tâm phức tạp, có tham vọng và bi kịch riêng. Điều này làm tăng tính hấp dẫn và chiều sâu nghệ thuật của tác phẩm.

Nhân vật nam trong tiểu thuyết được khắc họa vừa có tài năng, vừa có những hạn chế, thể hiện sự phức tạp của con người trong quyền lực tuyệt đối. Qua đó, tác phẩm gửi gắm thông điệp về sự tha hóa quyền lực và những hệ lụy của nó đối với cá nhân và xã hội.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ các kiểu nhân vật, bảng so sánh đặc điểm nhân vật nữ đam mê quyền lực với các nhân vật nữ trong tiểu thuyết lịch sử khác, giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về nhân vật nữ trong tiểu thuyết lịch sử: Khuyến khích các nhà nghiên cứu khai thác sâu hơn vai trò và hình tượng nhân vật nữ, nhằm làm rõ hơn sự đa dạng và phức tạp trong xây dựng nhân vật lịch sử. Thời gian thực hiện: 2 năm; chủ thể: các viện nghiên cứu văn học, trường đại học.

2. Phát triển các chương trình đào tạo về tiểu thuyết lịch sử và nghệ thuật xây dựng nhân vật: Đưa nội dung này vào chương trình cao học, thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam để nâng cao năng lực nghiên cứu và sáng tác. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: các trường đại học, viện đào tạo.

3. Tổ chức hội thảo, tọa đàm về tiểu thuyết lịch sử và vai trò của nhân vật trong văn học đương đại: Tạo diễn đàn trao đổi giữa nhà văn, nhà nghiên cứu và độc giả để thúc đẩy sự phát triển của thể loại này. Thời gian: hàng năm; chủ thể: các hội văn học, nhà xuất bản.

4. Khuyến khích sáng tác tiểu thuyết lịch sử với góc nhìn đa chiều, đặc biệt là từ góc độ nữ giới và các nhân vật ít được chú ý trong sử sách: Hỗ trợ các tác giả trẻ và các cây bút nữ phát huy sáng tạo, góp phần làm phong phú đời sống văn học. Thời gian: liên tục; chủ thể: các nhà xuất bản, quỹ văn học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Văn học Việt Nam: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về tiểu thuyết lịch sử và nghệ thuật xây dựng nhân vật, giúp nâng cao kỹ năng phân tích và sáng tác.

2. Nhà văn và biên kịch: Tài liệu tham khảo quý giá để hiểu rõ hơn về cách xây dựng nhân vật lịch sử, đặc biệt là nhân vật nữ trong bối cảnh cung đình, từ đó phát triển các tác phẩm có chiều sâu và hấp dẫn.

3. Giáo viên và giảng viên văn học: Hỗ trợ trong việc giảng dạy các chuyên đề về tiểu thuyết lịch sử, giúp học viên tiếp cận các phương pháp nghiên cứu và phân tích hiện đại.

4. Độc giả yêu thích văn học lịch sử: Giúp hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử, nhân vật và ý nghĩa sâu xa của tác phẩm Từ Dụ thái hậu, từ đó nâng cao trải nghiệm đọc và cảm nhận văn học.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiểu thuyết lịch sử khác gì so với truyện sử hay ký sự lịch sử?
   Tiểu thuyết lịch sử không chỉ kể lại sự kiện mà còn tái hiện đời sống, tâm lý nhân vật với sự kết hợp giữa yếu tố lịch sử và hư cấu sáng tạo, tạo nên trải nghiệm sống động và sâu sắc hơn cho người đọc.

2. Nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử được xây dựng dựa trên cơ sở nào?
   Nhân vật được xây dựng dựa trên tài liệu lịch sử, dã sử, giai thoại và sự sáng tạo của nhà văn nhằm làm rõ tính cách, nội tâm và vai trò của họ trong bối cảnh lịch sử, đảm bảo tính logic và thuyết phục.

3. Tại sao nhân vật nữ trong Từ Dụ thái hậu lại được chú trọng?
   Nhân vật nữ được xây dựng đa chiều, thể hiện vai trò quan trọng trong chính trường phong kiến, đồng thời phản ánh bi kịch và sự tha hóa quyền lực trong chế độ cung đình, tạo nên điểm nhấn nghệ thuật và nội dung đặc sắc.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử văn hóa, loại hình, thi pháp học, so sánh và nghiên cứu liên ngành để phân tích nhân vật và nghệ thuật xây dựng trong tiểu thuyết.

5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu này là gì?
   Nghiên cứu bổ sung nguồn tư liệu quý giá cho việc nghiên cứu và giảng dạy văn học lịch sử, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử, hỗ trợ sáng tác và phát triển thể loại này trong văn học Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn làm rõ ba kiểu nhân vật chính trong Từ Dụ thái hậu: đam mê quyền lực, trung nghĩa vẹn toàn và nạn nhân của quyền lực, với sự phân tích sâu sắc về đặc điểm và vai trò của từng kiểu.
• Nhân vật nữ đam mê quyền lực như Nhị phi Trần Thị Đang được xây dựng thành công, phản ánh vai trò và bi kịch của phụ nữ trong chế độ phong kiến.
• Nhân vật nam được khắc họa đa chiều, vừa có tài năng, vừa có những hạn chế, thể hiện sự phức tạp của quyền lực và con người.
• Nghiên cứu góp phần bổ sung nguồn tư liệu và phương pháp phân tích cho lĩnh vực tiểu thuyết lịch sử và nhân vật văn học Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển nghiên cứu và sáng tác tiểu thuyết lịch sử, đặc biệt chú trọng vai trò nhân vật nữ và góc nhìn đa chiều.

Tiếp theo, cần triển khai các chương trình đào tạo và hội thảo chuyên sâu để lan tỏa kiến thức và thúc đẩy sự phát triển của thể loại tiểu thuyết lịch sử trong văn học đương đại. Độc giả, nhà nghiên cứu và tác giả được khuyến khích tiếp cận và khai thác sâu hơn các giá trị nghệ thuật và lịch sử trong tác phẩm Từ Dụ thái hậu nhằm nâng cao hiểu biết và sáng tạo văn học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bộ tiểu thuyết, nhà văn nói rõ cảm hứng, nguồn tƣ liệu và quan niệm sáng tác về bộ tiểu thuyết lịch sử này. Bà ấn tƣợng về bài vè Bà Từ Dụ xin xâu từ thời còn đi học, đến những trải nghiệm thực tế sau này về những di tích lịch sử đền đài lăng tẩm ở Huế, nhất là lăng Xƣơng Thọ - nơi yên nghỉ của thái hậu Từ Dụ. Từ nguồn sử liệu tích lũy và trí tƣởng tƣợng phong phú, nhà văn đã dành hai năm cật lực tái hiện “Cuộc đời một cung phi non trẻ, năm 13 14 tuổi vào cung, trở thành hoàng quý phi, rồi thành thái hậu”. Nhà văn cũng xác định rõ quan niệm sáng tác tiểu thuyết lịch sử của mình.

Nhà văn Hoàng Quốc Hải theo tôn chỉ trung thành với sử liệu, Nguyễn Xuân Khánh lại đề cao trí tƣởng tƣợng hƣ cấu thì Trần Thùy Mai chọn “dung hòa hai cách trên: một phần dựa vào sử sách, một phần lấy cảm hứng từ những giai thoại truyền tụng ở kinh thành Huế” (Trần Thùy Mai, 2019a), và cả trí tƣởng tƣợng nhạy bén của một nhà văn Huế. Sự kết hợp ấy đã trở thành bộ tiểu thuyết lịch sử dạng “cung đấu” hiếm hoi của văn học Việt Nam, “một cuốn tiểu thuyết lịch sử hấp dẫn và trung thực lạ lùng” theo nhƣ lời nhận xét của nhà văn chuyên viết về lịch sử, Hoàng Quốc Hải. Khái lƣợc về tiểu thuyết lịch sử, nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử 1. Tiểu thuyết lịch sử Tiểu thuyết là một thể loại văn xuôi có hƣ cấu, thông qua nhân vật, hoàn cảnh, sự việc để phản ánh bức tranh xã hội rộng lớn và những vấn đề của cuộc sống con ngƣời, biểu hiện tính chất tƣờng thuật, tính chất kể chuyện bằng ngôn ngữ văn xuôi theo những chủ đề xác định.

Theo Hà Minh Đức trong Lí luận văn học: “Là hình thức tự sự cỡ lớn, tiểu thuyết có những khả năng riêng trong việc tái hiện với quy mô lớn những bức tranh hiện thực đời sống, trong đó chứa đựng nhiều vấn đề sâu sắc của đời sống xã hội, của số phận con ngƣời, của lịch sử, của đạo đức, của phong tục…” (Hà Minh Đức và cs, 1995). Theo Bakhtin: “Tiểu thuyết là vùng đất mà tiếng nói của thiên hạ đƣợc đƣa vào, tất cả những ý kiến khác nhau đƣợc phát triển, trong khi những thể loại khác nhƣ thơ, hồi kí, tự thuật, truyện kể, tiểu luận… chỉ có sự độc thoại, thiên hạ không có chỗ đứng. Và đó là sự khác biệt sâu xa giữa tiểu thuyết và các thể loại khác” (M. Trong một cách hiểu khác, nhận định của Bielinxki: “tiểu thuyết là sử thi của đời tƣ” chỉ ra khái quát nhất về một dạng thức tự sự, trong đó sự trần thuật tập trung vào số phận của một cá nhân trong quá trình hình thành và phát triển của nó.

Sự trần thuật ở đây đƣợc khai triển trong không gian và thời gian nghệ thuật đến mức đủ để truyền đạt cơ cấu của nhân cách. Nhà tiểu thuyết Kundera cho rằng cái gọi là tiểu thuyết có thể đƣợc định nghĩa từ nhiều góc độ khác nhau. Xuất phát từ các nhân vật, ông cho rằng: “Tiểu 15 thuyết là một sự chiêm nghiệm về cuộc đời đƣợc nhìn thấy thông qua các nhân vật tƣởng tƣợng” (dẫn theo Nguyễn Văn Tùng, 2009), xuất phát từ góc độ tiếp nhận, ông lại cho rằng: “Tiểu thuyết, đó là thiên tƣởng tƣợng của những cá nhân. Đấy là lãnh địa nơi chẳng có ai là ngƣời sở hữu chân lý” (dẫn theo Nguyễn Văn Tùng, 2009).

Còn về tiểu thuyết lịch sử, đến nay vẫn còn nhiều quan niệm khác nhau. Mỗi quan niệm thƣờng nhấn mạnh vào một đăc điểm nào đó của tiểu thuyết lịch sử. Alexandre Dumas nhấn mạnh tính tiểu thuyết, “Lịch sử đối với tôi là gì? Nó chỉ là một cái đinh để tôi treo các bức họa của tôi mà thôi”. Tiểu thuyết gia Hunggary Lukacs lại có quan niệm khác, đề cao tính lịch sử: “Nhiệm vụ của tiểu thuyết lịch sử là chứng minh sự tồn tại của một hoàn cảnh và nhân vật lịch sử bằng công cụ nghệ thuật” (dẫn theo Trƣơng Đăng Dung, 1994).

Tiểu thuyết lịch sử là một loại của tỉểu thuyết, chuyên viết về những nhân vật và sự kiện có thật trong lịch sử, do đó mà có tên gọi “lịch sử”. Đồng thời đó là tiểu thuyết, chứ không phải là truyện sử hay kí sự lịch sử, bởi nó không chỉ kể lại sự kiện và nhân vật, mà còn tái hiện lại cuộc sống con ngƣời với cả không khí thời đại, các chi tiết về tâm hồn, cá tính, trang phục, nhà ở, đồ dùng, lời ăn tiếng nói, bài ca, trò chơi…, và đặc biệt miêu tả đời sống cụ thể sinh động của nhân vật lịch sử, một trải nghiệm của một con ngƣời có tính cách, cá tính, trong dòng chảy của lịch sử, khiến cho ngƣời đọc không chỉ đọc một câu chuyện, mà còn sống, thể nghiệm với thời đại ấy nữa. Từ điển Thuật ngữ văn học đã đƣa ra một nhận định khái quát, tiểu thuyết lịch sử là “các tác phẩm văn học nghệ thuật, sáng tác về các đề tài và nhân vật lịch sử” (Lê Bá Hán và cs, 1992). Nhà nghiên cứu Phan Cự Đệ nói rõ hơn về hai yêu cầu của ngƣời viết tiểu thuyết lịch sử: “Các nhà tiểu thuyết lịch sử vừa phải tôn trọng các sự kiện lịch sử, vừa phải phát huy cao độ hƣ cấu, sáng tạo của nghệ thuật” (Phan Cự Đệ, 2004).

Nhƣ vậy, yếu tố lịch sử và yếu tố tiểu thuyết là hạt nhân cốt lõi của tiểu thuyết lịch sử. Đứng ở góc độ sáng tác, có nhà văn coi trọng yếu tố lịch sử, viết để phổ biến lịch sử cho ngƣời đọc, gửi gắm những bài học lịch sử, nhân sinh cho hậu thế. Ngƣợc lại, có nhà văn đề cao yếu tố tiểu thuyết, tính hƣ cấu sáng tạo của tác phẩm. Ý kiến của Nguyễn Văn Dân đề cao giá trị sáng tạo hƣ cấu hơn giá trị lịch sử: “Trong thể loại văn học 16 này, lịch sử trở thành một nguồn cảm hứng cho tự do sáng tác văn chƣơng.

Nhƣng giá trị thẩm mỹ của tác phẩm không nằm ở chân lý lịch sử mà nằm ở chân lý nghệ thuật. Tuy nhiên, chân lý nghệ thuật lại chịu sự ràng buộc của chân lý lịch sử” (Nguyễn Văn Dân, 2012). “Lịch sử là một khoa học luôn chỉnh sửa lại mình trên cơ sở những phát hiện mới của khảo cổ, hoặc từ những tƣ liệu lịch sử bị lãng quên, bị thất lạc, bị che giấu vì những lý do xã hội nào đó, tới nay mới có điều kiện lộ sáng” (Thụy Khuê, 2017). Tiểu thuyết lịch sử là những tác phẩm mang trọn đặc trƣng của tiểu thuyết nhƣng lấy đề tài lịch sử làm cảm hứng sáng tạo nghệ thuật.

Tuy mƣợn đề tài, cảm hứng và nhân vật lịch sử, nhƣng tiểu thuyết lịch sử lại phản ánh những vấn đề của cuộc sống hiện tại, khai thác lịch sử để gửi gắm bài học nhân sinh cho hôm nay và mai sau, nhƣ khẳng định của Bielinxki: Chúng ta hỏi và chúng ta chất vấn những cái đã qua để chúng ta giải thích cho hiện tại và chỉ ra tƣơng lai của chúng ta. Với hiện thực phong phú, rộng lớn về lịch sử triều Nguyễn - triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam, kéo dài 143 năm với nhiều thăng trầm nơi mảnh đất cố đô Huế; với nguồn dã sử, giai thoại đồ sộ mà nhà văn có đƣợc, cùng với nỗi nhớ thƣơng quê hƣơng xứ Huế và những thành công bƣớc đầu của những truyện ngắn viết về lịch sử, Trần Thùy Mai đã chọn thể loại tiểu thuyết để tái hiện chân dung số phận một bà hoàng nổi tiếng mà cuộc đời trải dài cả 10 đời vua, từ Gia Long đến Thành Thái qua bộ tiểu thuyết khá đồ sộ: Từ Dụ thái hậu. Sơ lược tiểu thuyết lịch sử trong dòng chảy văn học Việt Nam Nhìn chung tiểu thuyết lịch sử chiếm vị trí khá khiêm tốn trong lich sử văn học dân tộc. Thời kỳ trung đại, thơ ca đƣợc coi trọng, văn xuôi bị xem nhẹ, còn tiểu thuyết càng bị xem thƣờng.

Các nhà nho đều rất rành lịch sử, thơ vịnh sử rất nhiều. Nhƣng chỉ có một Hoàng Lê nhất thống chí của Ngô gia văn phái, xuất hiện ở cuối thế kỷ XVIII, là truyện đƣợc xem nhƣ là tiểu thuyết lịch sử duy nhất trong văn học trung đại. Đầu thế kỷ XX, ảnh hƣởng của phong trào Duy Tân với chủ trƣơng nâng cao dân trí, chấn hƣng dân khí thắp lên khát vọng giải phóng dân tộc. Trong xu thế vận động của nền văn học theo hƣớng hiện đại và tinh thần tự tôn dân tộc đƣợc khơi 17 dậy, tiểu thuyết lịch sử đƣợc chú ý phát triển - nhất là ở nam bộ.

Nguyễn Văn Vinh có Tam Yên di hận (1927), Hồ Biểu Chánh có Nam cực tinh huy (1924), Chưởng hậu quân Võ Tánh (1926). Tân Dân Tử có Giọt máu chung tình (1925), Gia Long tẩu quốc (1930), Gia Long phục quốc (1932), Hoàng tử Cảnh như Tây (1931) với lối văn gần với “lời ăn tiếng nói thƣờng của mình, cho dễ hiểu mau nghe” các nhà tiểu thuyết khai thác cả chính sử lẫn dã sử, ngoại sử. Đã có một trào lƣu sáng tác tiểu thuyết lịch sử xuất hiện sau phong trào dịch thuật tiểu thuyết Trung Hoa. Nguyễn Chánh Sắt có Việt Nam Lê Thái Tổ (1929).

Phạm Minh Kiên là tiểu thuyết gia say sƣa với thể loại tiểu thuyết dã sử nhất: Việt Nam anh kiệt (1927), Việt Nam Lý trung hưng (1929), Lê triều Lý thị (1931) Tiền Lê mạt vận (1932), Trần Hưng Đạo (1933),… là những bộ tiểu thuyết dã sử thành công. Tuy còn nặng ảnh hƣởng của tiểu thuyết chƣơng hồi, cách kể còn theo tuyến tính và kết thúc có hậu, tiểu thuyết lịch sử ra đời không chỉ thỏa mãn nhu cầu sáng tạo của tác giả mà còn “gửi gắm trong đó tấm lòng yêu nƣớc thiết tha của một thế hệ nhà văn đang phải sống dƣới gót giày thống trị của bọn thực dân” (Võ Văn Nhơn, Nguyễn Thị Phƣơng Thúy, 2016). Cùng thời, ở miền Bắc cũng xuất hiện các tiểu thuyết lịch sử đáng chú ý. Chuyện Đức Thánh Trần của Nguyễn Nhật Quang, Ngọn cờ vàng của Đinh Gia Thuyết.

Đặc biệt là sự đóng góp quan trọng của nhà văn chuyên viết lịch sử Nguyễn Tử Siêu: Tiếng sấm đêm đông (1928), Vua bà Triệu Ẩu (1929), Hai bà đánh giăc (1929), Việt Thanh chiến sử (1929), Trần Nguyên chiến kỷ (1932). Giai đoạn 1930-1945, văn học phát triển mạnh mẽ với nhiều khuynh hƣớng, trƣờng phái sáng tác. Nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc và giải phóng con ngƣời khỏi áp bức cƣờng quyền, bần cùng và tha hóa khiến đề tài lịch sử chƣa đƣợc quan tâm.