Nghiên cứu nhân vật Stephen Dedalus của James Joyce và môtíp mê cung trong luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhân vật stephen dedalus của james joyce và môtíp mê cung luận án ts văn học 60 22 30 10, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Nguyễn Linh Chi
• Người hướng dẫn: GS. Phùng Văn Tửu
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học Anh
• Đề tài: Nghiên cứu nhân vật Stephen Dedalus trong tác phẩm của James Joyce và môtíp mê cung
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• Lí do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề
• James Joyce trong phê bình – nghiên cứu văn học ở Việt Nam
• Các tài liệu nghiên cứu dịch ra tiếng Việt
• James Joyce trong phê bình - nghiên cứu văn học ở nước ngoài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• Phạm vi, đối tƣợng và mục đích nghiên cứu
• Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Phƣơng pháp nghiên cứu
• Bố cục của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: KIẾN TẠO MÊ CUNG
• 1.1. Stephen Dedalus và James Joyce
• 1.1.1. Hai cá thể đồng nhất
• 1.1.2. Hai cá thể tương ứng
• 1.1.3. Hai cá thể độc lập
• 1.2. Tính chất tạp chủng của văn bản
• 1.2.1. Tiểu thuyết, tự thuật, ghi chép hay nhật ký
• 1.2.2. Một cõi hỗn mang
• 1.2.3. Tiểu thuyết James Joyce và sử thi Homer
• 1.2.3.1. Cặp nhan đề Ulysses - Odyssey
• 1.2.3.2. Cặp nhân vật Leopold Bloom – Odysseus
• 1.2.3.3. Cặp nhân vật Stephen - Telemachus
• 2. CHƯƠNG 2: BỊ GIAM CẦM TRONG MÊ CUNG
• 2.1. Lúng túng trong tín ngƣỡng tôn giáo
• 2.1.1. Khát thèm và sợ hãi
• 2.1.2. Chối bỏ và đau đớn
• 2.2. Lúng túng trƣớc tinh thần dân tộc
• 2.2.1. Dân tộc hay đại đồng quốc tế
• 2.2.2. Bạo lực hay tình yêu
• 2.3. Lúng túng về công cụ ngôn ngữ
• 2.3.1. Tiếng Gaelic hay tiếng Anh
• 2.3.2. Những “ngôn từ chết”
• 3. CHƯƠNG 3: THOÁT RA KHỎI MÊ CUNG
• 3.1. Tự do tôn giáo
• 3.2. “Anh có phải là người Ailen không?”
• 3.3. Tự do ngôn ngữ
• 3.4. Sáng tạo- mê cung của lối viết
• 3.4.1. Đằng sau những lời chỉ dẫn
• 3.4.2. Trò chơi của ngôn từ
• 3.4.3. Độc thoại nội tâm và Dòng ý thức
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG TRA CỨU

Tóm tắt

I. Stephen Dedalus và James Joyce Sự Đồng Nhất và Tương Ứng

Luận án tập trung phân tích nhân vật Stephen Dedalus trong tác phẩm của James Joyce, đặc biệt là mối liên hệ giữa nhân vật này với môtíp mê cung. Luận án chỉ ra sự đồng nhất giữa Stephen Dedalus và James Joyce, cả hai đều là những cá thể mang tính tự truyện, trải qua quá trình trưởng thành phức tạp. Joyce sử dụng hình tượng mê cung để thể hiện hành trình tìm kiếm bản thân của Stephen Dedalus, một hành trình đầy thử thách và giằng xé nội tâm. Mê cung không chỉ là không gian vật lý, mà còn là mê cung tâm lý, mê cung văn học, phản ánh sự phức tạp của xã hội Ireland, ảnh hưởng của tôn giáo, chính trị, và văn hóa. Stephen Dedalus bị giam cầm trong mê cung của niềm tin, sự nghi ngờ, và những xung đột nội tâm. Quá trình này được phản ánh qua ngôn ngữ phong phú, đa dạng, thể hiện rõ nét qua chủ nghĩa hiện đại, chủ nghĩa stream of consciousness trong văn phong James Joyce.

1.1. Hai cá thể đồng nhất Tính chất tự truyện

Sự đồng nhất giữa Stephen Dedalus và James Joyce được thể hiện rõ nét qua tính chất tự truyện trong tác phẩm. Stephen Dedalus, như một hình ảnh phản chiếu của chính James Joyce, trải qua những kinh nghiệm tương tự, từ thời thơ ấu, tuổi trẻ cho đến những đấu tranh tinh thần và sự tìm kiếm định hướng trong cuộc sống. A Portrait of the Artist as a Young Man được xem như một cuốn tự thuật về hành trình trưởng thành của Joyce, thể hiện qua con mắt của Stephen Dedalus. Mê cung trong tác phẩm, do đó, không chỉ là một môtíp văn học mà còn là sự phản ánh chính xác hành trình tìm kiếm bản thân của chính tác giả. Những đấu tranh tư tưởng, những sự lựa chọn, những sự phản bội, và những sự đấu tranh về tôn giáo, dân tộc, và nghệ thuật đều được thể hiện một cách chân thực, gần như là một bản ghi chép chân thực của cuộc đời tác giả. James Joyce sử dụng ngôn ngữ để tái hiện lại những trải nghiệm này, tạo ra một bức tranh sống động và đầy ám ảnh về quá trình trưởng thành của Stephen Dedalus, đồng thời là của chính ông.

1.2. Hai cá thể tương ứng Sự tương phản và bổ sung

Mặc dù có sự đồng nhất đáng kể, Stephen Dedalus và James Joyce không hoàn toàn là một. Có những sự tương phản và bổ sung tinh tế tạo nên chiều sâu cho nhân vật. Stephen Dedalus thể hiện một khía cạnh nào đó của James Joyce, nhưng không hoàn toàn đại diện cho toàn bộ con người ông. Joyce, qua ngòi bút của mình, có thể thỏa sức khám phá những khía cạnh khác nhau của con người và xã hội Ireland, những khía cạnh ông chưa thể hiện trực tiếp trong cuộc sống. Mê cung trong tác phẩm, do đó, là không gian để Joyce thể hiện những tư tưởng, những quan điểm, những hình ảnh, và những biểu tượng phức tạp, những điều mà chỉ có thể được khám phá thông qua ngòi bút của ông. Đây là một cách thức độc đáo để James Joyce thể hiện bản thân, thể hiện những suy tư sâu sắc của ông về văn học Ireland, thời đại Victoria, thời đại Edwardian, và đặc biệt là về nghệ thuật và cuộc đời của một nghệ sĩ.

II. Mê cung Tâm Lý và Hành trình Của Người Anh Hùng

Phần này phân tích mê cung tâm lý của Stephen Dedalus, một mê cung được tạo nên từ những xung đột nội tâm, những sự lựa chọn, và những sự đấu tranh. Hành trình của Stephen Dedalus là hành trình trưởng thành, hành trình tìm kiếm sự tự do, sự giác ngộ, và sự tự nhận thức. Mê cung ở đây không chỉ là một biểu tượng, mà còn là một phương thức để James Joyce thể hiện chủ nghĩa hiện đại, đặc biệt là kỹ thuật dòng ý thức. Mê cung là không gian để Stephen Dedalus đối mặt với những vấn đề về tôn giáo, dân tộc, và nghệ thuật. Những trải nghiệm này, những sự giằng xé, những sự lựa chọn khó khăn, và những sự phản bội đã định hình nên tính cách và thế giới quan của Stephen Dedalus.

2.1. Mê cung Tôn Giáo Niềm Tin và Sự Nghi Ngờ

Tôn giáo đóng vai trò quan trọng trong mê cung tâm lý của Stephen Dedalus. Stephen Dedalus trải qua những xung đột nội tâm gay gắt giữa niềm tin và sự nghi ngờ. Ông đấu tranh với những giáo lý cứng nhắc và những áp lực từ xã hội. Sự chối bỏ và đau đớn trong quá trình này được thể hiện rõ nét qua ngôn ngữ và hình ảnh trong tác phẩm. James Joyce sử dụng chủ nghĩa hiện đại để miêu tả những trải nghiệm này, cho thấy sự phức tạp của niềm tin tôn giáo và tác động của nó lên nhân vật trung tâm. Mê cung tôn giáo trở thành một thử thách lớn trong hành trình tìm kiếm bản thân của Stephen Dedalus. Ông phải vượt qua những rào cản về niềm tin để tìm ra con đường riêng cho mình. Dublin, với những nhà thờ cổ kính và những truyền thống lâu đời, trở thành một phần của mê cung này.

2.2. Mê cung Dân Tộc Giữa Ireland và Thế Giới

Mê cung dân tộc là một thử thách khác mà Stephen Dedalus phải đối mặt. Ông đấu tranh giữa lòng yêu nước và khát vọng thoát khỏi những ràng buộc của xã hội Ireland. Stephen Dedalus bị kẹt giữa hai lựa chọn: trung thành với văn hóa Ireland hay hướng đến một thế giới rộng lớn hơn. James Joyce sử dụng môtíp mê cung để thể hiện những sự lựa chọn khó khăn này. Mê cung dân tộc phản ánh thực trạng xã hội Ireland thời bấy giờ, với những vấn đề về chính trị, văn hóa, và lịch sử. Stephen Dedalus, như nhiều người trẻ Ireland thời đó, phải tìm cách định hình bản sắc dân tộc của mình trong một xã hội đang thay đổi. Ngôn ngữ, cụ thể là sự lựa chọn giữa tiếng Anh và tiếng Gaelic, cũng đóng một vai trò quan trọng trong mê cung này.

III. Sự Thoát Khỏi Mê Cung Sự Tự Do và Sáng Tạo

Phần này phân tích quá trình Stephen Dedalus thoát khỏi mê cung và tìm được sự tự do trong sáng tạo nghệ thuật. Sự tự do tôn giáo, sự tự do ngôn ngữ, và sự tự do trong sáng tạo nghệ thuật là những cột mốc quan trọng trong hành trình của ông. James Joyce sử dụng kỹ thuật dòng ý thức và độc thoại nội tâm để thể hiện những trải nghiệm tinh thần này. Mê cung của lối viết là một biểu tượng cho sự khó khăn nhưng cũng là vẻ đẹp của quá trình sáng tạo. Stephen Dedalus cuối cùng tìm thấy sự giải thoát trong nghệ thuật, tìm thấy tiếng nói và bản sắc riêng của mình.

3.1. Sự Tự Do Tôn Giáo và Dân Tộc Sự Giải Thoát

Sau khi trải qua những đấu tranh gay gắt, Stephen Dedalus đạt được sự tự do tôn giáo và dân tộc. Ông không còn bị ràng buộc bởi những giáo lý cứng nhắc hay những định kiến xã hội. Sự tự do này không phải là sự phủ nhận hoàn toàn, mà là sự chấp nhận và hòa giải với chính mình. Ông tìm thấy sự cân bằng giữa niềm tin và lý trí, giữa truyền thống và hiện đại. James Joyce sử dụng hình ảnh mê cung để thể hiện sự chuyển đổi này, cho thấy quá trình đấu tranh nội tâm để tìm kiếm sự tự do không dễ dàng. Việc Stephen Dedalus có phải là người Ireland hay không cũng là một câu hỏi quan trọng đặt ra, thể hiện sự giằng xé về bản sắc. Ông đã vượt qua mê cung để tìm ra được câu trả lời riêng cho mình.

3.2. Sáng Tạo Nghệ Thuật Mê Cung Của Lối Viết

Sáng tạo nghệ thuật là một mê cung khác mà Stephen Dedalus phải khám phá. Ông tìm thấy sự tự do và sự giải thoát trong việc sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ như một công cụ để thể hiện những tư tưởng, những cảm xúc, và những trải nghiệm của mình. James Joyce sử dụng kỹ thuật dòng ý thức và phép điệp ngữ để thể hiện sự phức tạp và độc đáo của lối viết của Stephen Dedalus. Mê cung ở đây không phải là sự giam cầm, mà là một không gian để Stephen Dedalus thể hiện sự tự do sáng tạo. Thực tế và lý tưởng, thế giới nội tâm và thế giới bên ngoài đều được thể hiện trong mê cung này, phản ánh sự phức tạp của quá trình sáng tạo nghệ thuật. Ulysses, với kỹ thuật mê cung trong chương “The Wandering Rocks”, là một ví dụ điển hình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN -------------------------------- NGUYỄN LINH CHI NHÂN VẬT STEPHEN DEDALUS CỦA JAMES JOYCE VÀ MÔTIP MÊ CUNG Chuyên ngành: Văn học Anh Mã số: 62 22 30 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH VĂN HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Phùng Văn Tửu HÀ NỘI - 2012 z MỤC LỤC MỤC LỤC. Lí do chọn đề tài. Lịch sử vấn đề.

James Joyce trong phê bình – nghiên cứu văn học ở Việt Nam. Các tài liệu nghiên cứu dịch ra tiếng Việt. James Joyce trong phê bình - nghiên cứu văn học ở nước ngoài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Phạm vi, đối tƣợng và mục đích nghiên cứu. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:. Mục đích nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Bố cục của luận án. 23 CHƢƠNG 1 KIẾN TẠO MÊ CUNG .1 Stephen Dedalus và James Joyce .1 Hai cá thể đồng nhất .2 Hai cá thể tương ứng .3 Hai cá thể độc lập .2 Tính chất tạp chủng của văn bản .1 Tiểu thuyết, tự thuật, ghi chép hay nhật ký .2 Một cõi hỗn mang .3 Tiểu thuyết James Joyce và sử thi Homer .1 Cặp nhan đề Ulysses - Odyssey .2 Cặp nhân vật Leopold Bloom – Odysseus .3 Cặp nhân vật Stephen - Telemachus. 86 z CHƢƠNG 2 BỊ GIAM CẦM TRONG MÊ CUNG .1 Lúng túng trong tín ngƣỡng tôn giáo .1 Khát thèm và sợ hãi .2 Chối bỏ và đau đớn .2 Lúng túng trƣớc tinh thần dân tộc.1 Dân tộc hay đại đồng quốc tế.2 Bạo lực hay tình yêu .3 Lúng túng về công cụ ngôn ngữ .1 Tiếng Gaelic hay tiếng Anh .2 Những “ngôn từ chết”. 131 CHƢƠNG 3 THOÁT RA KHỎI MÊ CUNG .1 Tự do tôn giáo .2 “Anh có phải là người Ailen không?” .3 Tự do ngôn ngữ .3 Sáng tạo- mê cung của lối viết .1 Đằng sau những lời chỉ dẫn .2 Trò chơi của ngôn từ .3 Độc thoại nội tâm và Dòng ý thức.

195 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 200 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 214 BẢNG TRA CỨU. Lí do chọn đề tài 1.

Cã lÏ kh«ng mÊy ng-êi cña thÕ kØ XX truyÒn ®-îc c¶m høng cho viÖc nghiªn cøu vµ b×nh luËn nhiÒu nh- nhµ v¨n Ailen James Joyce (1882-1941). Joyce lµ ng-êi Ailen. Nh-ng khi viÕt vÒ v¨n häc Anh, c¸c nhµ nghiªn cøu ®Òu dµnh cho Joyce mét vÞ trÝ trang träng trong lÞch sö v¨n häc Anh. ¤ng cßn gi÷ mét vai trß v« cïng quan träng trong c«ng cuéc ®æi míi cña v¨n xu«i hiÖn ®¹i ph-¬ng T©y.

Ng-êi ta ®· g·n tªn tuåi «ng vìi ‚cuèc c²ch m³ng vÑ ng«n tó‛ v¯ kú thuËt viÔt cïa chï nghÜa hiÕn ®¹i. Khi tiÕp cËn s¸ng t¸c cña Joyce, tho¹t tiªn chóng t«i thÊy cã lÏ kh«ng ph¶i v« cí mµ «ng ®Æt cho nh©n vËt chÝnh cña m×nh tªn Stephen Dedalus. Bëi Dedale (Daedalus) lµ mét c¸i tªn v« cïng quen thuéc trong v¨n häc ph-¬ng T©y, xuÊt ph¸t tõ huyÒn tho¹i Hy L¹p cæ. Tõ b¨n kho¨n ®ã, chóng t«i tù hái kh«ng biÕt cã mèi liªn hÖ g× gi÷a nh©n vËt Dedalus cña Joyce víi huyÒn tho¹i? Vµ g¾n víi huyÒn tho¹i ph¶i ch¨ng lµ g¾n víi mª cung? Nh÷ng b¨n kho¨n trªn lµ nguyªn do khiÕn chóng t«i h-íng vµo t×m hiÓu nh©n vËt Stephen Dedalus trong s¸ng t¸c cña J.

T¸c phÈm cña Joyce thùc sù cã ý nghÜa thêi sù dai d¼ng ®èi víi v¨n häc hiÖn ®¹i ph-¬ng T©y. §· cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ J. Joyce víi nh÷ng h-íng ®i kh¸c nhau. Nh-ng qua kh¶o s¸t, chóng t«i thÊy chØ cã vµi nhµ nghiªn cøu ®Ò cËp lÎ tÎ tíi vÊn ®Ò mª cung trong t¸c phÈm cña «ng.

Cßn chóng t«i l¹i c¶m thÊy mª cung hiÖn diÖn kh¾p n¬i vµ ®· trë thµnh mét m«tÝp trong tiÓu thuyÕt cña Joyce. §©y chÝnh lµ sîi chØ ®á liªn kÕt toµn bé c¸c thµnh tè trong t¸c phÈm cña nhµ v¨n Êy. Lý do thø ba nµy cñng cè thªm cho ®Þnh h-íng cña chóng t«i nh»m t×m hiÓu t¸c phÈm cña Joyce ë khÝa c¹nh nh©n vËt Dedalus trong mèi quan hÖ víi m«tip mª cung. KiÖt t¸c Ulysses gåm m-êi t¸m ch-¬ng.

Joyce dïng m-êi t¸m mµu s¾c, m-êi t¸m bé phËn c¬ thÓ vµ m-êi t¸m kü thuËt ®Ó viÕt m-êi t¸m ch-¬ng s¸ch. Kü thuËt «ng dïng ®Ó viÕt ch-¬ng thø m-êi (The Wandering Rocks), «ng gäi lµ kü thuËt ‚mª cung‛. §©y l¯ mèt gíi û quan trãng cho chñng t«i. Nh­ng chñng t«i nhËn thÊy kü thuËt Êy kh«ng chØ ®-îc vËn dông cho ch-¬ng X tiÓu thuyÕt Ulysses mµ cho toµn bé c¸c t¸c phÈm cña nhµ v¨n.

Lý do thø t- vµ còng lµ lý do cuèi cïng nµy gióp chóng 3 z t«i kh¼ng ®Þnh mª cung trë thµnh mét m«tÝp vµ cã mèi liªn hÖ víi nh©n vËt mang tªn Dedalus. V× nh÷ng lý do ®· ®-a ra ë trªn, chóng t«i ®· quyÕt ®Þnh lùa chän ®Ò tµi Nh©n vËt Stephen Dedalus cña James Joyce vµ m«tip mª cung ®Ó kh¸m ph¸ mèi liªn quan gi÷a nh©n vËt víi m«tip mª cung. Hy väng tõ gãc ®é nµy chóng t«i cã thÓ gãp thªm mét c¸ch nh×n vµo viÖc gi¶i m· t¸c phÈm cña Joyce. Lịch sử vấn đề S¸ng t¸c cña Joyce ch-a ®-îc quan t©m nhiÒu ë ViÖt Nam.

§øng tr-íc kho t- liÖu v« cïng phong phó vÒ Joyce b»ng tiÕng n-íc ngoµi, chóng t«i, víi kh¶ n¨ng cã h¹n cña m×nh, ch¾c lµ khã cã thÓ bao qu¸t ®-îc ®Çy ®ñ. Chóng t«i ph©n lo¹i nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu thµnh ba phÇn: c«ng tr×nh cña c¸c nhµ nghiªn cøu ViÖt Nam, c«ng tr×nh cña c¸c nhµ nghiªn cøu n-íc ngoµi ®· dÞch ra tiÕng ViÖt vµ nh÷ng c«ng tr×nh b»ng tiÕng n-íc ngoµi chñ yÕu cña c¸c nhµ nghiªn cøu ph-¬ng T©y. Trong mçi phÇn, ®Ó tiÖn theo dâi, chóng t«i s¾p xÕp theo tr×nh tù thêi gian. Tæng sè tµi liÖu tham kh¶o chóng t«i cã trong tay ®Õn thêi ®iÓm nµy lµ 188, trong ®ã 59 c«ng tr×nh b»ng tiÕng ViÖt, 129 c«ng tr×nh b»ng tiÕng n-íc ngoµi.

James Joyce trong phê bình – nghiên cứu văn học ở Việt Nam Cã thÓ nãi, ë ViÖt Nam, tªn tuæi Joyce chØ ®-îc c¸c nhµ nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y v¨n häc biÕt ®Õn, cßn ®èi víi b¹n ®äc, c¸i tªn ®ã vÉn hÇu nh- hoµn toµn xa l¹. Ngay c¶ ë giíi nghiªn cøu, còng ch-a hÒ cã mét c«ng tr×nh nµo tËp trung nghiªn cøu vÒ Joyce t-¬ng ®èi ®Çy ®ñ. Tªn «ng ®-îc nh¾c r¶i r¸c ®©y ®ã trong c¸c cuèn s¸ch, c¸c bµi b¸o khi ng-êi ta nãi vÒ sù ®æi míi cña TiÓu thuyÕt hiÖn ®¹i, vÒ trµo l-u TiÓu ThuyÕt Míi. Trong nh÷ng n¨m 70, 80 cña thÕ kØ tr-íc, c¸c nhµ nghiªn cøu v¨n häc n-íc ngoµi ë ViÖt Nam b¾t ®Çu quan t©m ®Õn J.

Ph-¬ng T©y, v¨n häc vµ con ng-êi, Hoµng Trinh, 1969; Chñ nghÜa hiÖn thùc phª ph¸n trong v¨n häc ph-¬ng T©y, §ç §øc Dôc, 1971; Phª ph¸n v¨n häc hiÖn sinh chñ nghÜa, §ç §øc HiÓu, 1978; VÒ t- t-ëng vµ v¨n häc hiÖn ®¹i ph-¬ng T©y, Ph¹m V¨n SÜ, 1986. lµ nh÷ng c«ng tr×nh b¾t ®Çu tiÕp cËn víi nh÷ng thö nghiÖm míi mÎ cña Joyce. Nhan ®Ò cuèn 4 z s¸ch cña §ç §øc HiÓu ®· nãi lªn quan ®iÓm cña «ng vÒ v¨n häc hiÖn sinh. Trong phÇn viÕt vÒ Kafka, «ng chØ dµnh mét ®«i dßng nh¾c ®Õn Joyce trªn c¬ së ph©n tÝch nhõng ®²nh gi² cïa c²c nh¯ TiÒu ThuyÔt Mìi: ‚.

cïng víi Proust* vµ Joyce, Kafka lµ ng­éi ®± ‘khai tô’ cho ‘tiÒu thuyÔt b« l±o’ kiÒu Balzac.vµ më ®Çu cho mét thêi ®¹i mìi cïa tiÒu thuyÔt, tó tiÒu thuyÔt dßng û thöc ®Ôn tiÒu thuyÔt mìi‛ [22, 85]. Hoµng Trinh vÉn xÔp Joyce v¯ Proust v¯o h¯ng ngð nhõng nh¯ v¨n thuèc ‚tr¯o l­u v¨n hãc duy t©m t- s¶n ch¸n ch-êng tr-íc cuéc sèng, ®ang hiÖp ®ång chèng l¹i v¨n häc hiÖn th÷c phª ph²n v¯ v¨n hãc c²ch m³ng cïa giai cÊp v« s°n‛ [51, 210]. MÆc dï thõa nhËn vai trß ‚ng­éi khai s²ng cho kù nguyªn tiÒu thuyÔt hiÕn ®³i cïa ch©u ¢u ê thÔ kù XX‛ [51, 216] cïa Joyce nh­ng Ho¯ng Trinh kh«ng mÊy t²n ®äng vìi ‚kú thuËt phanh xÏ théi gian‛ [51, 219] trong tiÒu thuyÔt cïa Joyce. Th÷c ra, s÷ ‚m¬ hä, rçi r·m‛ m¯ Ho¯ng Trinh nhËn thÊy trong Ulysses còng lµ ®iÒu ®· g©y ra nhiÒu phiÒn to¸i cho c¶ c¸c nhµ nghiªn cøu - phª b×nh v¨n häc ph-¬ng T©y.

Râ rµng h¬n, trong VÒ t- t-ëng vµ v¨n häc hiÖn ®¹i ph-¬ng T©y, Ph³m V¨n SÜ ®± xem Joyce nh­ ‚mèt nhµ hiÖn sinh chñ nghÜa mµ tiÓu thuyÕt thÓ hiÖn sù b¹i ho¹i cña nh©n vËt, thÓ hiÖn ý thöc c² nh©n ®Çy lo ©u‛ [45, 102]. §ç §øc Dôc nh¾c tíi nh÷ng kh¸m ph¸ cña c¸c nhµ tiÓu thuyÕt hiÖn ®¹i trong viÖc thÓ hiÖn tiÒm thøc, v« thøc, trùc gi¸c vµ b¶n n¨ng cña con ng-êi. NguyÔn §øc Nam ®· tá râ sù quan t©m cña m×nh tíi s¸ng t¸c cña Joyce khi «ng dµnh h¼n mét bµi viÕt vÒ Joyce trªn t¹p chÝ V¨n häc sè 5/1978. ¤ng cho r»ng t¸c phÈm A Portrait of the Artist as a Young Man («ng dÞch lµ Mét ch©n dung cña ng-êi nghÖ sÜ thêi trÎ) ‚.

câ û nghÜa to lìn trong qu² trÖnh s²ng t²c cïa nh¯ v¨n. Nâ chøng tá nh÷ng kh¶ n¨ng to lín cña nhµ nghÖ sÜ, ®ång thêi còng ph¬i bµy nguån gèc nhõng söc m³nh cuçi cîng ®± ®Ì bÐp t¯i n¨ng cïa «ng‛ [33, 140]. NguyÔn §øc Nam còng kh«ng cã mÊy l¹c quan khi nh×n nhËn vÒ sù nghiÖp v¨n ch-¬ng cña J. Nh- vËy, c¸c t¸c gi¶ cña nh÷ng c«ng tr×nh võa nh¾c ®Õn ë trªn tuy xuÊt ph¸t tõ nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau nh-ng cïng thèng nhÊt ë ®iÓm ch-a ®¸nh gi¸ cao nh÷ng * Tr-íc ®©y tªn c¸c nhµ v¨n ph-¬ng T©y th-êng ®-îc phiªn ©m trong c¸c tµi liÖu tiÕng ViÖt.

Chóng t«i xin phÐp kh«i phôc l¹i nguyªn d¹ng cho nhÊt qu¸n. 5 z thô nghiÕm cïa Joyce. Hã coi nhõng tÖm tßi, kh²m ph² ®â l¯ ‚. kh«ng m³ch l¹c vµ lan man‛, ch­a thÊy ®­íc û nghÜa cïa nhõng lan man kh«ng m³ch l³c Êy.

Më ra mét h-íng kh¸m ph¸ míi mÎ vµ chuyªn s©u h¬n ®èi víi tiÓu thuyÕt ph-¬ng T©y hiÖn ®¹i nãi chung vµ s¸ng t¸c cña Joyce nãi riªng lµ mét lo¹t nh÷ng s¸ch gi¸o tr×nh vµ chuyªn luËn ra ®êi tõ nh÷ng n¨m cuèi thËp kØ 90 cña thÕ kØ XX: LÞch sö v¨n häc Anh, NguyÔn Thµnh Thèng, 1997; V¨n häc ph-¬ng T©y - NhiÒu t¸c gi¶- 1999; Mét vµi g-¬ng mÆt v¨n xu«i Ph¸p thÕ kû XX, §Æng ThÞ H¹nh, 2000; V¨n häc Mü - mÊy vÊn ®Ò vµ t¸c gi¶, Lª §×nh Cóc, 2001. NguyÔn Thµnh Thèng nªu nh÷ng ®ãng gãp to lín cña Joyce vµo v¨n ch-¬ng hiÖn ®¹i thÕ giíi, ®ång thêi ®-a ra nh÷ng trÝch ®o¹n c¸c t¸c phÈm cña «ng ®Ó sinh viªn ph©n tÝch. V× lµ mét gi¸o tr×nh gi¶ng d¹y v¨n häc Anh cho sinh viªn ngo¹i ng÷, nªn nh÷ng trÝch ®o¹n tiÓu thuyÕt ®Òu ng¾n vµ ë d¹ng nguyªn ng÷.