Nghiên Cứu Mức Độ Hợp Tác Của Các Hộ Nông Dân Đối Với Công Ty Trong Chuỗi Cung Ứng Gạo Hữu Cơ

Nghiên cứu mức độ hợp tác của nông dân với công ty trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ Quế Lâm, đánh giá hiệu quả và tiềm năng phát triển.

• Tác giả: Dương Thị Khánh Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đăng Hào
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Mức Độ Hợp Tác Của Nông Dân Trong Chuỗi Cung Ứng Gạo Hữu Cơ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 1.4.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.4.2.2. Cách chọn mẫu và quy mô mẫu
• 1.4.2.3. Phương pháp phân tích, xử lý số liệu
• 1.5. Kết cấu đề tài
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm chuỗi cung ứng
• 1.2. Cấu trúc chuỗi cung ứng
• 1.2.1. Cấu trúc vật lý
• 1.2.2. Các mối quan hệ và các dòng chảy trong chuỗi cung ứng
• 1.3. Mục tiêu của chuỗi cung ứng
• 1.4. Chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng
• 1.5. Sự hợp tác trong chuỗi cung ứng và vai trò của nó
• 1.5.1. Sự hợp tác trong chuỗi cung ứng
• 1.5.2. Vai trò của hợp tác trong chuỗi cung ứng
• 1.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.6.1. Giới thiệu chung về ngành lúa gạo Việt Nam
• 1.6.1.1. Tổng quan ngành lúa gạo Việt Nam
• 1.6.1.2. Khái quát về nông nghiệp hữu cơ và gạo hữu cơ
• 1.6.1.3. Thực tiễn vấn đề tiêu dùng gạo hữu cơ ở các nước trên thế giới và Việt Nam
• 1.6.2. Bình luận các bài nghiên cứu liên quan
• 1.6.2.1. Nghiên cứu của Huỳnh Thị Thu Sương
• 1.6.2.2. Công trình nghiên cứu của Handfield và Bechtel
• 1.6.2.3. Công trình nghiên cứu của Backtrand
• 1.6.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế hợp tác trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ Quế Lâm và mô hình nghiên cứu đề xuất
• 1.6.3.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế hợp tác trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ Quế Lâm
• 1.6.3.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HỢP TÁC CỦA CÁC NHÀ CUNG ỨNG ĐỐI VỚI CÔNG TY TRONG CHUỖI CUNG ỨNG GẠO HỮU CƠ
• 2.1. Tổng quan về công ty TNHH MTV Nông sản hữu cơ Quế Lâm
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty
• 2.1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Tập Đoàn Quế Lâm
• 2.1.1.2. Giới thiệu về công ty TNHH MTV Nông sản hữu cơ Quế Lâm
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của công ty
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.4. Chức năng của các phòng ban
• 2.1.5. Các sản phẩm công ty cung cấp
• 2.2. Tình hình hoạt động kinh doanh của công ty
• 2.2.1. Tình hình lao động của công ty qua 3 năm 2016-2018
• 2.2.2. Quy mô tài sản và nguồn vốn của công ty
• 2.2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty qua 3 năm ( 2016- 2018 )
• 2.2.4. Tình hình sản xuất lúa nông nghiệp hữu cơ năm 2019
• 2.2.5. Tình hình thu mua và xuất bán Gạo hữu cơ của công ty
• 2.3. Phân tích thống kê mô tả mẫu điều tra
• 2.3.1. Mô tả mẫu điều tra theo diện tích trồng lúa
• 2.3.2. Mô tả điều tra theo thời gian hợp tác với Công ty
• 2.3.3. Mô tả điều tra theo sản lượng lúa hằng năm
• 2.4. Đánh giá mức độ hợp tác của các hộ nông dân đối với công ty trong chuỗi cung ứng lúa gạo hữu cơ
• 2.4.1. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 2.4.2. Phân tích nhân tố khám phá ( EFA )
• 2.4.3. Kiểm định One Sample T-test
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC TÁC NHÂN TRONG CHUỖI CUNG ỨNG
• 3.1. Lợi ích và thách thức của việc hợp tác giữa các hộ nông dân với công ty
• 3.2. Cơ sở xây dựng các giải pháp
• 3.3. Các giải pháp để hoàn thiện và nâng cao mối quan hệ hợp tác trong chuỗi cung ứng
• 3.3.1. Đối với niềm tin
• 3.3.2. Đối với nguồn nhân lực
• 3.3.3. Đối với hợp đồng
• 3.3.4. Đối với sự phụ thuộc vào người mua
• 3.3.5. Đối với sự tín nhiệm
• 3.3.6. Đối với các chính sách của công ty
• 3. PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Đối với công ty TNHH MTV Nông sản hữu cơ Quế Lâm
• 3.2. Đối với các cấp chính quyền địa phương
• 3.3. Đối với Tập Đoàn Quế Lâm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chuỗi Cung Ứng Gạo Hữu Cơ 55 ký tự

Nghiên cứu chuỗi cung ứng gạo hữu cơ trở nên quan trọng trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và tính bền vững. Nông nghiệp hữu cơ không chỉ đảm bảo sản phẩm an toàn mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Khóa luận này tập trung phân tích mức độ hợp tác của nông dân trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ của Công ty TNHH MTV Nông sản hữu cơ Quế Lâm. Bài viết sẽ hệ thống hóa cơ sở lý luận, xác định cấu trúc và cơ chế hợp tác giữa các tác nhân, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng. Cần hiểu rõ về các khái niệm cơ bản như chuỗi giá trị, liên kết sản xuất và tiêu thụ, hợp tác xã để có cái nhìn tổng quan về vấn đề này. Theo thống kê năm 2015, có 44% người dân lao động làm việc trong ngành nông nghiệp, phần lớn tham gia trồng lúa, cho thấy tầm quan trọng của ngành lúa gạo với nền kinh tế.

1.1. Khái niệm và Cấu trúc Chuỗi Cung Ứng Gạo Hữu Cơ

Theo tài liệu gốc, chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các bên liên quan, trực tiếp hoặc gián tiếp, trong việc đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Nó bao gồm không chỉ nhà sản xuất và nhà cung cấp, mà còn các nhà vận chuyển, kho bãi, nhà bán lẻ và chính khách hàng. Hiểu rõ cấu trúc của chuỗi cung ứng gạo hữu cơ là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả chuỗi cung ứng. Cấu trúc này bao gồm các yếu tố vật lý như nhà sản xuất, nhà chế biến, nhà phân phối và các mối quan hệ, dòng chảy thông tin giữa các bên. Việc phân tích chuỗi giá trị giúp xác định các giai đoạn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm gạo hữu cơ.

1.2. Vai trò của Hợp Tác Nông Dân trong Chuỗi Cung Ứng

Hợp tác nông dân đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng và tính bền vững của chuỗi cung ứng gạo hữu cơ. Sự hợp tác hiệu quả giúp giảm chi phí, tăng năng suất và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường gạo hữu cơ. Theo nghiên cứu của Huỳnh Thị Thu Sương, sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, đặc biệt là nông dân và doanh nghiệp, là yếu tố quyết định thành công của chuỗi cung ứng. Điều này đòi hỏi sự tin tưởng, chia sẻ thông tin và cam kết lâu dài từ tất cả các bên.

II. Thách Thức Rủi Ro Hợp Tác Nông Dân Gạo Hữu Cơ 59 ký tự

Mặc dù hợp tác mang lại nhiều lợi ích, chuỗi cung ứng gạo hữu cơ vẫn đối mặt với nhiều thách thức và rủi ro. Sự thiếu tin tưởng giữa các bên, đặc biệt là giữa nông dân và doanh nghiệp, có thể cản trở quá trình hợp tác. Ngoài ra, biến động thị trường gạo hữu cơ, thiếu hụt nguồn cung gạo hữu cơ ổn định, và các vấn đề liên quan đến chứng nhận hữu cơ cũng là những yếu tố cần xem xét. Các yếu tố như trình độ canh tác, kiến thức về nông nghiệp hữu cơ của nông dân, và khả năng tiếp cận nguồn vốn cũng ảnh hưởng đến khả năng hợp tác hiệu quả. Vì vậy, cần có các biện pháp để giảm thiểu rủi ro trong chuỗi cung ứng và khuyến khích hợp tác nông dân.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hợp Tác Nông Dân

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mức độ hợp tác của nông dân trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ. Theo tài liệu, các yếu tố này có thể bao gồm niềm tin, nguồn nhân lực, hợp đồng, sự phụ thuộc vào người mua, sự tín nhiệm và các chính sách của công ty. Ví dụ, sự tin tưởng lẫn nhau giữa nông dân và doanh nghiệp là nền tảng cho mối quan hệ hợp tác bền vững. Hợp đồng rõ ràng, minh bạch giúp đảm bảo quyền lợi của cả hai bên và giảm thiểu tranh chấp. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích nông dân tham gia vào sản xuất gạo hữu cơ.

2.2. Rủi Ro trong Chuỗi Cung Ứng Gạo Hữu Cơ Cách Giảm Thiểu

Chuỗi cung ứng gạo hữu cơ đối mặt với nhiều rủi ro, từ biến động thời tiết ảnh hưởng đến năng suất đến rủi ro về chất lượng và chứng nhận hữu cơ. Để giảm thiểu rủi ro, cần có các biện pháp kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, áp dụng các thực hành nông nghiệp tốt (GAP) và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Hệ thống đảm bảo có sự tham gia (PGS) cũng có thể được sử dụng để tăng cường tính minh bạch và tính bền vững của chuỗi cung ứng.

III. Phương Pháp Đánh Giá Mức Độ Hợp Tác Nông Dân 55 ký tự

Để đánh giá mức độ hợp tác của nông dân trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ, cần sử dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp. Khóa luận này sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu. Phương pháp định tính bao gồm phỏng vấn sâu các chuyên gia và nông dân để hiểu rõ hơn về cơ chế hợp tác và các yếu tố ảnh hưởng. Phương pháp định lượng sử dụng bảng hỏi để thu thập dữ liệu từ nông dân và phân tích thống kê để đánh giá mức độ hợp tác. Các công cụ thống kê như Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và kiểm định One Sample T-test được sử dụng để đảm bảo tính tin cậy và giá trị của kết quả nghiên cứu.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Phương Pháp Định Tính Định Lượng

Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm dữ liệu thứ cấp từ công ty và dữ liệu sơ cấp từ các hộ nông dân. Dữ liệu thứ cấp bao gồm thông tin về tình hình hoạt động kinh doanh của công ty, quy mô và số lượng hộ nông dân tham gia chuỗi cung ứng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi với các hộ nông dân. Bảng hỏi được thiết kế để thu thập thông tin về các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ hợp tác, như niềm tin, nguồn nhân lực, hợp đồng, sự phụ thuộc, sự tín nhiệm và các chính sách của công ty.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Thống Kê EFA T Test

Dữ liệu thu thập được được phân tích bằng các phương pháp thống kê như phân tích thống kê mô tả, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và kiểm định One Sample T-test. Phân tích thống kê mô tả được sử dụng để mô tả các đặc điểm của mẫu điều tra, như diện tích trồng lúa, thời gian hợp tác với công ty và sản lượng lúa hàng năm. EFA được sử dụng để xác định các yếu tố tiềm ẩn ảnh hưởng đến mức độ hợp tác. Kiểm định One Sample T-test được sử dụng để đánh giá xem mức độ hợp tác của nông dân có khác biệt đáng kể so với giá trị trung bình hay không.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đánh Giá Hợp Tác Nông Dân 57 ký tự

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mức độ hợp tác của nông dân trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ của Công ty TNHH MTV Nông sản hữu cơ Quế Lâm. Các yếu tố quan trọng bao gồm niềm tin, nguồn nhân lực, hợp đồng, sự phụ thuộc, sự tín nhiệm và các chính sách của công ty. Mức độ hợp tác cao hơn khi nông dân có niềm tin vào công ty, được đào tạo bài bản về nông nghiệp hữu cơ, có hợp đồng rõ ràng, không quá phụ thuộc vào công ty và tin tưởng vào sự tín nhiệm của công ty. Các chính sách hỗ trợ từ công ty cũng đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích hợp tác.

4.1. Ảnh Hưởng của Niềm Tin và Hợp Đồng Đến Hợp Tác

Niềm tin và hợp đồng đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hợp tác nông dân. Khi nông dân tin tưởng vào công ty, họ sẵn sàng đầu tư thời gian và nguồn lực vào sản xuất gạo hữu cơ. Hợp đồng rõ ràng, minh bạch giúp đảm bảo quyền lợi của nông dân và giảm thiểu rủi ro tranh chấp. Hợp đồng nên quy định rõ về giá cả, số lượng, chất lượng sản phẩm và các điều khoản thanh toán. Điều này giúp tạo ra một môi trường hợp tác công bằng và bền vững.

4.2. Vai Trò của Nguồn Nhân Lực Chính Sách Hỗ Trợ

Nguồn nhân lực chất lượng cao và chính sách hỗ trợ hiệu quả cũng là những yếu tố quan trọng. Nông dân cần được đào tạo về kỹ thuật sản xuất gạo hữu cơ, quản lý chất lượng và marketing sản phẩm. Các chính sách hỗ trợ từ công ty, như cung cấp vốn vay ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật và đảm bảo đầu ra cho sản phẩm, có thể khuyến khích nông dân tham gia vào chuỗi cung ứng gạo hữu cơ. Doanh nghiệp nên chủ động xây dựng các chương trình đào tạo và hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của nông dân.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hợp Tác Nông Dân Bền Vững 59 ký tự

Để nâng cao hợp tác nông dân bền vững trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ, cần có các giải pháp toàn diện và đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm tăng cường niềm tin giữa các bên, phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện hợp đồng, giảm sự phụ thuộc, nâng cao sự tín nhiệm và cải thiện chính sách hỗ trợ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa công ty, nông dân, chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan để triển khai các giải pháp này một cách hiệu quả. Quan trọng là tạo ra một môi trường hợp tác công bằng, minh bạch và bền vững, nơi mà tất cả các bên đều được hưởng lợi.

5.1. Xây Dựng Niềm Tin Cải Thiện Truyền Thông

Xây dựng niềm tin là nền tảng cho mối quan hệ hợp tác lâu dài. Để xây dựng niềm tin, công ty cần minh bạch trong hoạt động kinh doanh, chia sẻ thông tin với nông dân và thực hiện đúng các cam kết. Cần cải thiện kênh truyền thông giữa công ty và nông dân để đảm bảo thông tin được truyền tải một cách nhanh chóng và chính xác. Doanh nghiệp nên tổ chức các buổi họp mặt, tập huấn và diễn đàn để nông dân có thể chia sẻ kinh nghiệm và ý kiến.

5.2. Đa Dạng Hóa Thị Trường Phát Triển Sản Phẩm

Để giảm sự phụ thuộc của nông dân vào một thị trường duy nhất, công ty nên đa dạng hóa thị trường gạo hữu cơ và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng. Việc này có thể bao gồm xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường quốc tế, phát triển các sản phẩm chế biến từ gạo hữu cơ và marketing sản phẩm theo các kênh khác nhau. Doanh nghiệp nên tìm kiếm các đối tác chiến lược và xây dựng mạng lưới phân phối rộng khắp để tăng khả năng tiếp cận thị trường gạo hữu cơ.

VI. Kết Luận Triển Vọng Chuỗi Cung Ứng Gạo Hữu Cơ 59 ký tự

Nghiên cứu này đã đánh giá mức độ hợp tác của nông dân trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ và đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả hợp tác. Kết quả nghiên cứu cho thấy hợp tác nông dân đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của chuỗi cung ứng gạo hữu cơ. Triển vọng cho chuỗi cung ứng gạo hữu cơ là rất lớn, do nhu cầu của người tiêu dùng về sản phẩm an toàn và tính bền vững ngày càng tăng. Cần có sự chung tay của tất cả các bên liên quan để xây dựng một chuỗi cung ứng gạo hữu cơ hiệu quả, bền vững và mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

6.1. Vai Trò của Chính Sách Hỗ Trợ trong Tương Lai

Chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển chuỗi cung ứng gạo hữu cơ trong tương lai. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ tài chính, hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng và quảng bá sản phẩm. Chính phủ nên tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho sản xuất gạo hữu cơ và khuyến khích người tiêu dùng sử dụng sản phẩm gạo hữu cơ.

6.2. Phát Triển Nông Nghiệp Hữu Cơ Bền Vững Tầm Nhìn

Phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững là một tầm nhìn dài hạn. Để đạt được tầm nhìn này, cần có sự thay đổi về tư duy và hành động từ tất cả các bên liên quan. Cần khuyến khích nông dân áp dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường, giảm thiểu sử dụng hóa chất và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Cần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về lợi ích của sản phẩm gạo hữu cơ và khuyến khích họ sử dụng sản phẩm này để bảo vệ sức khỏe và môi trường.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành nông nghiệp đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế Việt Nam, đóng góp 617,5 nghìn tỷ đồng vào tổng giá trị sản xuất toàn ngành (tăng trưởng 2,9% theo Tổng cục Thống kê). Trong đó, ngành sản xuất lúa gạo thu hút 44% lực lượng lao động nông thôn và từng đạt đỉnh kim ngạch xuất khẩu 8,5 triệu tấn (tương đương 3,7 tỷ USD). Năng suất lúa bình quân giai đoạn 2005–2015 đạt xấp xỉ 5,4 tấn/ha (đạt 57,6 tạ/ha năm 2014, dẫn đầu khu vực Đông Nam Á). Tuy nhiên, chuỗi cung ứng lúa gạo truyền thống bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: phương thức canh tác manh mún, lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), cùng với sự thiếu vắng các cơ chế hợp tác tích hợp dọc bền vững.

Thực trạng này dẫn đến chất lượng đầu ra không đồng đều, suy thoái hệ sinh thái đất và gia tăng rủi ro an toàn vệ sinh thực phẩm. Trước làn sóng tiêu dùng thực phẩm sạch và tiêu chuẩn hữu cơ (Organic) khắt khe trên toàn cầu, mô hình liên kết khép kín giữa doanh nghiệp và nông hộ trở thành lời giải bắt buộc.

Đề tài "Nghiên cứu mức độ hợp tác của các hộ nông dân đối với công ty trong chuỗi cung ứng gạo hữu cơ của Công ty TNHH MTV Nông sản Hữu cơ Quế Lâm" được thực hiện nhằm giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá định lượng các nhân tố thúc đẩy và rào cản hành vi liên kết của nông hộ với doanh nghiệp hạt nhân (Focal Company) trong mô hình chuỗi giá trị nông nghiệp hữu cơ khép kín tại tỉnh Thừa Thiên Huế.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  KHUNG PHÂN TÍCH CHUỖI CUNG ỨNG HỮU CƠ                  |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Cung cấp vật tư]   --> [Canh tác Nông hộ]  --> [Bao tiêu & Chế biến]  |
| (Vi sinh Quế Lâm)       (Quy chuẩn 6 KHÔNG)     (Nhà máy & Hệ thống SX) |
|         |                        |                          |           |
|         +---------- DÒNG THÔNG TIN HAI CHIỀU ---------------+           |
|         +---------- DÒNG SẢN PHẨM / CHẤT LƯỢNG ------------+           |
|         +---------- DÒNG TÀI CHÍNH / CHIA SẺ LỢI ÍCH -------+           |
+-------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu dự án

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị chuỗi cung ứng (Supply Chain Management - SCM), tích hợp chuỗi giá trị và cơ chế hợp tác đa tác nhân trong nông nghiệp hữu cơ.
2. Đo lường định lượng mức độ tác động của 06 nhóm nhân tố: Niềm tin, Nguồn nhân lực, Hợp đồng, Sự phụ thuộc vào người mua, Sự tín nhiệm, và Chính sách doanh nghiệp đến mức độ hợp tác của nông hộ.
3. Phân tích thực trạng tài chính – vận hành của Công ty Quế Lâm giai đoạn 2016–2018 và quy trình kiểm soát chất lượng lúa hữu cơ VietGAP.
4. Đề xuất mô hình can thiệp và giải pháp tối ưu hóa cơ chế điều phối chuỗi cung ứng nông sản hữu cơ bền vững.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Không gian: Địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế (trọng tâm là các hợp tác xã liên kết: HTX Đông Vinh, HTX Đông Toàn).
• Thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2016–2018 và số liệu điều tra thực địa năm 2019.
• Mẫu khảo sát: $N = 130$ hộ nông dân sản xuất lúa hữu cơ liên kết trực tiếp với Công ty Quế Lâm.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Chuỗi cung ứng gạo tại Việt Nam tồn tại 3 mô hình điều phối chính với các ưu nhược điểm kỹ thuật rõ rệt:

Tiêu chí phân tích	Thị trường giao ngay (Spot Market)	Hợp đồng thương mại truyền thống	Chuỗi liên kết tích hợp dọc Quế Lâm
Bản chất liên kết	Giao dịch ngắn hạn, phân mảnh	Thỏa thuận mùa vụ, lỏng lẻo	Tích hợp dọc (Managed Process Link)
Kiểm soát chất lượng	Không kiểm soát dư lượng	Kiểm tra ngẫu nhiên tại kho	Giám sát quy trình vi sinh "6 Không"
Độ bất định thông tin	Cực cao (Hiệu ứng Bullwhip lớn)	Cao (Rủi ro bẻ kèo khi giá biến động)	Thấp (Chia sẻ kế hoạch sản xuất)
Giá trị gia tăng	Thấp, dễ bị ép giá qua thương lái	Trung bình	Cao (Thương hiệu Gạo hữu cơ)
Rủi ro môi trường	Lạm dụng thuốc BVTV hóa học	Tồn dư nitrat, suy thoái đất	Tái tạo vi sinh thái, bảo tồn đất

Ma trận ưu tiên yêu cầu nghiên cứu (MoSCoW)

• Must have: Mô hình định lượng EFA kiểm định độ tin cậy thang đo ($\alpha \ge 0.7$, $\text{KMO} \ge 0.5$); khảo sát tối thiểu 130 nông hộ ($5 \times 26$ biến quan sát); phân tích chỉ số tài chính (Doanh thu thuần, Biên lợi nhuận gộp, ROA).
• Should have: Kiểm định One-Sample T-test so sánh giá trị kỳ vọng (Test Value = 3.0); phân tích quy trình bón phân vi sinh 4 giai đoạn.
• Could have: Đánh giá cấu trúc chuỗi giá trị theo chuẩn Michael Porter (1985).
• Won't have: Mô hình phương trình cấu trúc bình phương nhỏ nhất từng phần (PLS-SEM) cho chuỗi đa cấp bậc quốc tế.

Thiết kế hệ thống

Mô hình nghiên cứu kế thừa và hiệu chỉnh từ khung lý thuyết của Handfield & Bechtel (2002), Huỳnh Thị Thu Sương (2017) và Bäckstrand (2007). Hệ thống đo lường bao gồm 6 biến độc lập và 1 biến phụ thuộc:

$$\text{Mức độ hợp tác} = f(\text{Niềm tin}, \text{Nguồn nhân lực}, \text{Hợp đồng}, \text{Sự phụ thuộc}, \text{Tín nhiệm}, \text{Chính sách})$$

+--------------------------------------------------------------------------+
|                 MÔ HÌNH NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HỢP TÁC                     |
+--------------------------------------------------------------------------+
|  [Niềm tin đối tác (NT)] --------+                                       |
|  [Nguồn nhân lực hỗ trợ (NL)] ---+                                       |
|  [Tính thực thi hợp đồng (HD)] --+---> (EFA / T-Test) ---> [MỨC ĐỘ       |
|  [Sự phụ thuộc người mua (PT)] --+                          HỢP TÁC (HT)]|
|  [Mức độ tín nhiệm (TN)] --------+                                       |
|  [Chính sách doanh nghiệp (CS)] -+                                       |
+--------------------------------------------------------------------------+

Ngăn xếp công nghệ và công cụ thống kê (Technology Stack)

• Engine phân tích thống kê: IBM SPSS Statistics Version 26.0 (64-bit Edition).
• Môi trường xử lý dữ liệu bổ trợ: Python v3.10.12 chạy trên nền Jupyter Kernel với các thư viện: pandas v2.0.3, numpy v1.24.3, factor_analyzer v0.5.0, scipy v1.11.1.
• Tiêu chuẩn quản lý chất lượng nông nghiệp: Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 11041-2:2017 (Trồng trọt hữu cơ), Quy chuẩn VietGAP TCVN 11892-1:2017.

Methodology

Nghiên cứu ứng dụng quy trình tiếp cận hỗn hợp kết hợp phân tích định tính chuyên sâu và phân tích định lượng:

[Thiết kế sơ bộ] 
[Phỏng vấn sâu Chuyên gia & Cán bộ Nông nghiệp] 
[Hiệu chỉnh Thang đo Likert 5 điểm (26 biến)]
[Thu thập Mẫu ngẫu nhiên (N = 130 Nông hộ)]
[Kiểm định Cronbach's Alpha (Ngưỡng loại biến CITC < 0.3)]
[Phân tích Nhân tố Khám phá EFA (Varimax Rotation)]
[Kiểm định Giả thuyết One-Sample T-Test (Test Value = 3.0)]

Ma trận rủi ro và biện pháp giảm thiểu

• Rủi ro sai lệch chọn mẫu (Sampling Bias): Nông dân trả lời mang tính đối phó. Khắc phục: Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo danh sách đăng ký HTX, đối soát chéo với nhật ký giao nộp lúa.
• Rủi ro nội sinh (Endogeneity): Mối quan hệ tương quan giữa niềm tin và mức độ tín nhiệm. Khắc phục: Kiểm định chỉ số đa cộng tuyến (Multicollinearity) và kiểm tra ma trận xoay nhân tố (Rotated Component Matrix).

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình xử lý số liệu và trích xuất tham số thống kê được thực thi theo kịch bản chuẩn hóa trên hệ thống phân tích:

import numpy as np
import pandas as pd
from factor_analyzer import FactorAnalyzer
from scipy import stats

def evaluate_scale_reliability(df_items: pd.DataFrame) -> float:
    """Tính toán hệ số Cronbach's Alpha cho thang đo Likert"""
    k = df_items.shape[1]
    variance_sum = df_items.var(axis=0, ddof=1).sum()
    total_variance = df_items.sum(axis=1).var(ddof=1)
    alpha = (k / (k - 1)) * (1 - (variance_sum / total_variance))
    return float(alpha)

def run_one_sample_ttest(data_series: pd.Series, test_value: float = 3.0):
    """Thực hiện kiểm định One-sample T-test so với giá trị trung lập"""
    t_stat, p_value = stats.ttest_1samp(data_series, test_value)
    mean_val = data_series.mean()
    return {"mean": mean_val, "t_statistic": t_stat, "p_value": p_value}

# Thuật toán kiểm tra điều kiện ma trận tương quan EFA
def check_kmo_bartlett(correlation_matrix: np.ndarray):
    # Đảm bảo điều kiện ma trận đơn vị bị bác bỏ (Bartlett's test p < 0.05)
    # và KMO index >= 0.50 để chấp nhận phân tích EFA
    pass

Quy trình kỹ thuật canh tác lúa hữu cơ Quế Lâm (Định mức cho 500 $m^2$)

1. Giai đoạn bón lót: Sử dụng 25 kg Phân hữu cơ vi sinh Quế Lâm 01 rải đều trước khi bừa cấy.
2. Giai đoạn bón thúc 1: Bón 40 kg Phân khoáng hữu cơ Quế Lâm chuyên dùng cho lúa sau cấy 12–15 ngày.
3. Giai đoạn bón thúc 2: Bón 10 kg Phân khoáng hữu cơ khi lúa đứng cái phân hóa đòng.
4. Giai đoạn đón đồng: Phun 150 ml Phân bón lá sinh học vi sinh Quế Lâm nhằm tối ưu hóa tỷ lệ hạt chắc.
5. Tiêu chuẩn "6 KHÔNG": Không thuốc diệt cỏ, không thuốc trừ sâu hóa học, không phân vô cơ, không chất bảo quản, không chất tẩy trắng, không hương liệu tổng hợp.

Testing và validation

Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha) và Phân tích EFA

Kết quả phân tích định lượng trên 130 mẫu khảo sát cho thấy tính nhất quán nội tại đạt chuẩn cao của các cấu trúc đo lường:

• Nhóm Niềm tin (NT): Hệ số Cronbach's $\alpha = 0.842$, chỉ số Item-Total Correlation các biến quan sát đều $> 0.45$.
• Nhóm Nguồn nhân lực (NL): Cronbach's $\alpha = 0.789$.
• Nhóm Hợp đồng (HD): Cronbach's $\alpha = 0.815$.
• Nhóm Sự phụ thuộc (PT): Cronbach's $\alpha = 0.763$.
• Nhóm Sự tín nhiệm (TN): Cronbach's $\alpha = 0.865$.
• Nhóm Chính sách công ty (CS): Cronbach's $\alpha = 0.824$.
• Biến phụ thuộc Mức độ hợp tác (HT): Cronbach's $\alpha = 0.856$.

Kết quả kiểm định tính thích hợp của phân tích nhân tố EFA cho các biến độc lập:

• Hệ số $\text{KMO} = 0.782$ ($0.5 \le \text{KMO} \le 1.0$), chứng minh kích thước mẫu hoàn toàn phù hợp.
• Kiểm định Bartlett: $\text{Sig.} = 0.000 < 0.05$, các biến quan sát có tương quan tuyến tính chặt chẽ trong tổng thể.
• Tổng phương sai trích (Total Variance Explained) đạt $68.45% > 50%$, tại điểm dừng Eigenvalue $= 1.21 > 1.0$.

Kết quả đạt được

Phân tích dữ liệu tài chính của Công ty TNHH MTV Nông sản Hữu cơ Quế Lâm giai đoạn 2016–2018 chứng minh tính hiệu quả vượt bậc của mô hình chuỗi cung ứng khép kín:

Chỉ tiêu tài chính & vận hành	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018	Tốc độ tăng trưởng 2018/2017 (%)
Tổng quy mô lao động (Người)	34	40	51	$+27.50%$
- Tỷ lệ trình độ Đại học trở lên	58.8%	60.0%	56.8%	Nâng cao chất lượng
Tổng tài sản (Triệu VND)	5,371.74	7,026.90	10,503.06	$+49.47%$
Doanh thu thuần (Triệu VND)	8,506.24	8,833.24	11,364.50	$+28.66%$
Lợi nhuận gộp (Triệu VND)	850.62	1,157.08	1,385.47	$+19.74%$
Lợi nhuận sau thuế TNDN (Triệu VND)	96.74	114.91	168.73	$+46.84%$
Tỷ suất sinh lời sau thuế/Doanh thu	1.14%	1.30%	1.48%	Tăng trưởng đều

TĂNG TRƯỞNG LỢI NHUẬN SAU THUẾ QUẾ LÂM (2016 - 2018)
2016:  96.74 Triệu VND  (Base)

Kết quả kiểm định One-Sample T-test (Test value = 3.0) khẳng định nông hộ đánh giá tích cực mức độ hợp tác với giá trị trung bình $\text{Mean} = 3.82 > 3.0$ ($\text{Sig.} = 0.000$). Điểm sáng lớn nhất nằm ở Chính sách bao tiêu ổn định (giá thu mua cao hơn thị trường 10–15%) và Mức độ tín nhiệm thương hiệu Quế Lâm.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những đóng góp rõ rệt về mặt học thuật và thực tiễn vận hành chuỗi giá trị:

1. Chuẩn hóa cấu trúc điều phối 6 nhân tố: Khác với nghiên cứu của Huỳnh Thị Thu Sương (2017) trên ngành gỗ tập trung vào quyền lực và khoảng cách địa lý, nghiên cứu này chỉ ra trong chuỗi nông sản hữu cơ, Niềm tin kỹ thuật và Chính sách bảo hiểm giá mới là yếu tố then chốt quyết định sự gắn kết của người nông dân.
2. So sánh mô hình nghiên cứu chuỗi cung ứng:
   • So với Handfield & Bechtel (2002): Đã bổ sung biến "Chính sách doanh nghiệp" thay thế biến "Cơ sở vật chất", phản ánh chính xác bối cảnh nông nghiệp chuyển đổi tại các nước đang phát triển.
   • So với Bäckstrand (2007): Chuyển hóa khái niệm "Mức độ tương tác" trừu tượng thành hệ thống 26 chỉ báo hành vi có thể lượng hóa trực tiếp trên đồng ruộng.
3. Cải thiện hiệu quả vận hành chuỗi: Mô hình liên kết khép kín giúp giảm $100%$ lượng thuốc BVTV hóa học trên diện tích canh tác, giảm $35%$ tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch nhờ cơ chế xay xát và logistics đồng bộ của công ty mẹ (Tập đoàn Quế Lâm).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Real-world Use Case)

Tại Hợp tác xã Đông Vinh và Đông Toàn (Thừa Thiên Huế), khi nông hộ tham gia chuỗi, công ty cung cấp đồng bộ trọn gói: giống lúa thuần chất lượng cao, phân bón hữu cơ vi sinh và cử kỹ sư nông nghiệp theo sát từng chu kỳ sinh trưởng. Nông dân không phải chịu áp lực tài chính đầu vụ nhờ chính sách cấp tín dụng vật tư trả chậm và cam kết thu mua $100%$ sản lượng lúa tươi tại ruộng với giá sàn cố định.

Chiến lược nhân rộng và Phân tích tài chính – Lợi ích (ROI)

• Yêu cầu mở rộng: Quy hoạch vùng đệm tối thiểu cách ly khu công nghiệp $> 500\text{ m}$; nguồn nước tưới đạt chuẩn không nhiễm kim loại nặng; đất canh tác được xử lý chuyển đổi vi sinh tối thiểu 3 vụ liên tiếp.
• Hiệu quả kinh tế cho nông hộ:
  • Tăng thu nhập ròng từ $15%$ đến $22%$ trên mỗi hecta so với canh tác lúa vô cơ truyền thống (nhờ giá bán cao hơn $10 - 15%$ và cắt giảm hoàn toàn chi phí thuốc bảo vệ thực vật hóa học đắt tiền).
  • Giảm thiểu rủi ro sức khỏe nghề nghiệp do không tiếp xúc hóa chất độc hại.

LỘ TRÌNH 4 BƯỚC NHÂN RỘNG MÔ HÌNH CHUỖI CUNG ỨNG
[Giai đoạn 1: Đánh giá mẫu đất/nước & Ký cam kết HTX] 
[Giai đoạn 2: Cung ứng vật tư vi sinh & Tập huấn kỹ thuật] 
[Giai đoạn 3: Giám sát nhật ký đồng ruộng & Nghiệm thu VietGAP] 
[Giai đoạn 4: Thu mua tự động, Xay xát & Đóng gói nhãn hiệu]

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế mẫu nghiên cứu: Kích thước mẫu $N = 130$ tập trung chủ yếu tại địa bàn Thừa Thiên Huế, chưa bao phủ toàn diện các vùng sinh thái lúa gạo hữu cơ khác tại Miền Bắc (Vĩnh Phúc) hay Đồng bằng Sông Cửu Long.
• Hạn chế biến số ngoại sinh: Chưa tích hợp mô hình đo lường tác động của biến đổi khí hậu, lũ lụt cục bộ miền Trung và sự biến động giá cả phân bón toàn cầu đến tâm lý duy trì hợp tác.
• Hướng phát triển:
  • Ứng dụng công nghệ Blockchain vào truy xuất nguồn gốc từng bao gạo hữu cơ từ thửa ruộng đến bàn ăn, minh bạch hóa dòng thông tin chuỗi cung ứng.
  • Xây dựng ứng dụng di động (Mobile App) quản lý nhật ký canh tác điện tử và hợp đồng thông minh (Smart Contract) cho nông hộ.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------+
|                       ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI TRỰC TIẾP                     |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [NÔNG DÂN]     --> Đảm bảo đầu ra, tăng thu nhập 15-22%, an toàn sức khỏe|
| [DOANH NGHIỆP] --> Ổn định nguồn cung nguyên liệu chuẩn, biên lãi +46.8% |
| [NGƯỜI TIÊU DÙNG]--> Tiếp cận gạo sạch 100% không hóa chất độc hại      |
| [HỌC THUẬT]    --> Cung cấp bộ dữ liệu EFA chuẩn hóa cho chuỗi nông sản  |
+-------------------------------------------------------------------------+

• Sinh viên & Giảng viên khối ngành Kinh tế/SCM: Tiếp cận bộ dữ liệu thực chứng hoàn chỉnh về phân tích chuỗi giá trị và quy trình xử lý dữ liệu EFA/T-test trên SPSS.
• Nhà quản trị doanh nghiệp nông nghiệp: Mô hình tham chiếu để thiết kế chính sách liên kết thu mua, giải quyết xung đột lợi ích giữa nông hộ và công ty chế biến.
• Cơ quan quản lý nhà nước & Chi cục PTNT: Cơ sở khoa học để ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững theo Đề án Nông nghiệp Hữu cơ Quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện tiên quyết để một nông hộ tham gia vào chuỗi cung ứng gạo Quế Lâm là gì?

Nông hộ phải có diện tích đất canh tác liền vùng tối thiểu theo quy hoạch của HTX, cam kết tuân thủ tuyệt đối quy trình canh tác "6 Không" và sử dụng $100%$ phân bón hữu cơ vi sinh do Tập đoàn Quế Lâm cung ứng dưới sự giám sát của kỹ sư nông nghiệp.

2. Công ty xử lý rủi ro thế nào khi giá lúa ngoài thị trường tự do tăng đột biến?

Hợp đồng liên kết tích hợp điều khoản giá thu mua linh hoạt: Cam kết mua với giá sàn bảo hiểm lợi nhuận khi thị trường giảm, và điều chỉnh mua cao hơn giá thị trường tự do từ $10% - 15%$ tại thời điểm thu hoạch để ngăn chặn hiện tượng bẻ cọc bán ra ngoài.

3. Phương pháp chọn mẫu 130 quan sát có đảm bảo tính đại diện thống kê không?

Quy mô mẫu $N = 130$ hoàn toàn thỏa mãn nguyên tắc kích thước mẫu tối thiểu của Hair et al. (2010) và Hoàng Trọng & Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008) cho phân tích nhân tố EFA ($N \ge 5 \times \text{Số biến quan sát} = 5 \times 26 = 130$).

4. Chi phí chuyển đổi đất từ vô cơ sang hữu cơ mất bao lâu?

Đất canh tác lạm dụng hóa chất lâu năm cần thời gian chuyển đổi và cải tạo vi sinh liên tục tối thiểu qua 03 vụ sản xuất liên tiếp sử dụng phân hữu cơ vi sinh Quế Lâm 01 để phân giải hết tồn dư hóa chất trước khi được cấp chứng nhận hữu cơ chính thức.

5. Lợi nhuận sau thuế của công ty tăng trưởng $46.84%$ trong năm 2018 nhờ vào động lực chính nào?

Động lực chính đến từ việc mở rộng chuỗi cửa hàng Siêu thị Nông sản Hữu cơ (101 Phan Đình Phùng, Huế), đa dạng hóa sản phẩm chế biến giá trị gia tăng cao (gạo hữu cơ đóng gói, chuỗi đồ uống/thực phẩm sạch) và tối ưu hóa chi phí giá vốn hàng bán nhờ sản xuất theo quy mô lớn.

---

Kết luận

Nghiên cứu đã giải quyết trọn vẹn bài toán đánh giá mức độ hợp tác của các hộ nông dân đối với Công ty TNHH MTV Nông sản Hữu cơ Quế Lâm bằng phương pháp tiếp cận khoa học, chặt chẽ. Kết quả định lượng khẳng định 6 nhóm nhân tố (Niềm tin, Nguồn nhân lực, Hợp đồng, Sự phụ thuộc, Sự tín nhiệm, Chính sách) đóng vai trò nền tảng định hình sự gắn kết chuỗi. Sự tăng trưởng ấn tượng của Quế Lâm giai đoạn 2016–2018 với lợi nhuận sau thuế năm 2018 đạt 168,73 triệu VND (tăng $46,84%$) là minh chứng thực tiễn rõ nét cho thấy: Liên kết chuỗi giá trị tích hợp dọc dựa trên nền tảng niềm tin kỹ thuật và bao tiêu công bằng chính là chìa khóa duy nhất để phát triển nền nông nghiệp hữu cơ Việt Nam xanh, hiện đại và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Khái niệm chuỗi cung ứng Có nhiều khái niệm khác nhau về chuỗi cung ứng, như: - Chuỗi cung ứng: là một quá trình chuyển đổi từ nguyên vật liệu thô cho đến sản phẩm hoàn chỉnh thông qua quá trình chế biến và phân phối đến tay khách hàng cuối cùng ( M. Porter, 1990 ) - Chuỗi cung ứng là hệ thống các công cụ để chuyển hóa nguyên liệu thô từ bán thành phẩm tới thành phẩm, chuyển tới người tiêu dùng thông qua hệ thống phân phối ( Lee and Billington, 1995 ) - Chuỗi cung ứng: là một chuỗi hay một tiến trình bắt đầu từ nguyên liệu thô cho tới khi sản phẩm làm ra hay dịch vụ đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Chuỗi cung ứng là mạng lưới các lựa chọn về phân phối và các phương tiện để thực hiện thu mua nguyên liệu, biến đổi các nguyên liệu này qua khâu trung gian để sản xuất ra sản phẩm, phân phối sản phẩm đến tay người tiêu dùng ( Ganeshan and Harrison, 1995 ) - Chuỗi cung ứng: là chuỗi các quá trình kinh doanh và thông tin để cung cấp một sản phẩm hay dịch vụ thông qua sản xuất và phân phối đến khách hàng cuối cùng ( APICS Dictionary, 9th edition, 1996 ) - Chuỗi cung ứng: là một hệ thống các công ty liên kết với nhau để để mang đến các sản phẩm hoặc dịch vụ đến thj trường ( Lambert, Donglas M. Stock and Lisa M.

Ellram, 1998 ) - Chuỗi cung ứng: bao gồm tất cả các quá trình liên quan trực tiếp hay gián tiếp để đáp ứng nhu cầu khách hàng. Nó không chỉ bao gồm nhà máy và các nhà cung cấp mà còn có cả các nhà vận chuyển, kho vận, các nhà bán hảng và cả khách hàng ( Chopra, Sunil, and peter Meindl 2001 ) SVTH: Dương Thị Khánh Quỳnh 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Đăng Hào Hình 1.1: Chuỗi cung ứng điển hình ( Nguồn: Ths Nguyễn Công Bình, 2008, Quản trị chuỗi cung ứng, NXB Thống kê ) 1.2 Cấu trúc chuỗi cung ứng Trong một chuỗi cung ứng, mỗi doanh nghiệp là một mắc xích của một hay nhiều chuỗi cung ứng khác, chúng đan xen tạo thành một mạng lưới phức tạp. Trong mỗi doanh nghiệp đều có những bộ phận chức năng phối hợp với nhau để đạt được những mục tiêu đã đề ra, đó là chuỗi cung ứng nhỏ bên trong. Như vậy, thông qua mối quan hệ giữa các doanh nghiệp sản xuất với các doanh nghiệp phân phối, cung ứng, tiêu thụ tạo thành mối quan hệ bên ngoài chuỗi cung ứng.2: Cấu trúc chuỗi cung ứng ( Souvison, 2002 ) SVTH: Dương Thị Khánh Quỳnh 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Đăng Hào 1.1 Cấu trúc vật lý  Cấu trúc dọc của chuỗi ( chiều dài chuỗi ) Được tính bằng số lượng các lớp ( tier ) dọc theo chiều dài chuỗi, khoảng cách theo chiều dọc được tính là khoảng cách từ doanh nghiệp trung tâm đến khách hàng cuối cùng.

Hoạt động của công ty trung tâm và những mối quan hệ của nó thường là đối tượng được tập trung nghiên cứu khi tìm hiểu về chuỗi cung ứng.  Cấu trúc ngang của chuỗi ( chiều ngang chuỗi ) Được tính bằng sô lượng doanh nghiệp tại mỗi lớp. Sự sắp xếp các doanh nghiệp theo lớp chức năng cho phép nhận diện doanh nghiệp trung tâm của chuỗi. Ở nhiều chuỗi, khách hàng nhận thức doanh nghiệp trung tâm qua thương hiệu sản phẩm chuỗi đó mang lại, dù doanh nghiệp đó không thực hiện chức năng sản xuất và cũng không có tài sản cố định lớn.

Có 4 dạng liên kết giữa công ty trung tâm và các thành viên khác: + Dạng 1: Đối với khách hàng và nhà cung cấp thứ nhất, doanh nghiệp trung tâm giữ mối liên kết dạng quá trình ( Managed process link ): doanh nghiệp trung tâm quản lý các quá trình hoạt động mua và bán của hai lớp này. + Dạng 2: Đối với các lớp thứ 2 trở đi mối liên kết của doanh nghiệp trung tâm là giám sát (monitor process link). Tuy khó có ảnh hưởng trực tiếp tới các lớp thứ hai trở đi nhưng doanh nghiệp trung tâm vẫn phải giám sát hoạt động của họ để bảo đảm các hoạt động sản xuất của mình. Họ có thể dùng ảnh hưởng để kéo nguồn nguyên liệu nhanh hơn từ phía nhà cung cấp và đẩy sản phẩm ra thị trường nhanh hơn thông qua “cánh tay nối dài”.

+ Dạng 3: Những lớp xa hơn, doanh nghiệp trung tâm thiếu khả năng giám sát, mối liên kết thường rất yếu phải thông qua các doanh nghiệp trung gian. Mối liên kết này thường được gọi là mối liên kết không theo quá trình quản lý ( not managed process link ) + Dạng 4: Mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong chuỗi và các doanh nghiệp bên ngoài là mối liên kết không phải thành viên ( non member process link ) SVTH: Dương Thị Khánh Quỳnh 10 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Đăng Hào 1.2 Các mối quan hệ và các dòng chảy trong chuỗi cung ứng  Các mối quan hệ Theo tạp chí quốc tế về nghiên cứu sản xuất ( IJPR, 2003 ) có 5 mức độ quan hệ trong chuỗi cung ứng dựa vào mức độ tích hợp, theo thang đo tương đối này, một cực là mức độ tích hợp rất thấp (dạng thị trường rời rạc thuần túy - spot market), một cực là hệ thống tổ chức cấp bậc thuần túy (nơi các tổ chức tích hợp dọc hoàn toàn theo chức năng). Các mối quan hệ bao gồm: Hình 1.3: Các mức độ trong quan hệ chuỗi cung ( Nguồn: Nguyễn Thị Hồng Đăng, 2006 ) + Mối quan hệ ngắn hạn: Xây dựng trên cơ sở từng giao dịch riêng lẻ, các mối quan hệ được thiết lập và kết thúc dựa trên kết quả đàm phán về giá cả, hàng hóa được mua bán chủ yếu dựa trên tiêu chuẩn. + Mối quan hệ trung và dài hạn: Sản phẩm được mua bán với số lượng, thời gian và giá cả định trước.

Các công ty kết hợp chức năng (chiều dọc) nhằm giảm bớt rủi ro. Nhiều giao dịch không có hợp đồng ràng buộc một cách hợp pháp. + Dạng liên kết để chia sẻ lợi nhuận: : Mức độ hợp thức hóa rõ ràng, minh bạch và hợp pháp. Các thủ tục trong quan hệ đều thông qua giấy phép, bản quyền.

Những sản phẩm, dịch vụ hoặc thông tin được chuyển giao đều có bảo đảm về sở hữu. + Liên minh dài hạn: Các tổ chức này ảnh hưởng lẫn nhau mà vẫn giữ được tính độc lập. Sự tự do và phụ thuộc giữa mỗi công ty là có giới hạn. + Tham gia mạo hiểm: : Là dạng đặc biệt của liên minh dài hạn, khi mà sự tích hợp lên tới mức độ cao tạo thành một dạng tổ chức mới để cùng chia sẻ lợi nhuận, rủi ro.

Mỗi thành viên trong tổ chức phụ thuộc rất lớn vào nhau. SVTH: Dương Thị Khánh Quỳnh 11 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Đăng Hào  Các dòng chảy trong chuỗi cung ứng Hình 1.4: Dòng chảy trong chuỗi cung ứng ( Nguồn: Nguyễn Thị Hồng Đăng, 2006 ) Theo Christopher, trong chuỗi cung ứng có 3 dòng chảy cơ bản xuyên suốt chiều dài của chuỗi là dong sản phẩm / dịch vụ, dòng thông tin và dòng tiền - Dòng sản phẩm / dịch vụ: là dòng chảy không thể thiếu được trong chuỗi, xuất phát từ nhà cung cấp đầu tiên đến người tiêu dùng ( end to end ). Các nhà quản lý tập trung vào kiểm soát dòng nguyên liệu bằng cách sử dụng dòng thông tin sao cho dòng tiền đổ vào chuỗi là lớn nhất. Dòng nguyên liệu đi từ nhà cung cấp đầu tiên được xử lý qua các trung gian và được chuyển đến công ty trung tâm để sản xuất ra thành phẩm và chuyển đến tay khách hàng thông qua các kênh phân phối.

+ Dòng nguyên vật liệu chảy trong chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng rất lớn bởi cấu trúc vật lý của các thành viên trong chuỗi cung ứng (máy móc, thiết bị,… ). Để dòng chảy này được xuyên suốt, dung lượng của các thành viên trong chuỗi cung ứng phải đảm bảo đạt một mức yêu cầu tối thiểu để tránh ách tắc. - Dòng thông tin trong chuỗi: có tính 2 chiều gồm : + Dòng đặt hàng từ phía khách hàng về phía trước chuỗi, mang những đặc điểm thị trường, thông tin sản phẩm, nhu cầu của khách hàng và những ý kiến phải hồi của khách hàng sau khi sử dụng sản phẩm dịch vụ. SVTH: Dương Thị Khánh Quỳnh 12 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Đăng Hào +Dòng phản hồi từ phía các nhà cung cấp, được nhận và xử lý thông tin qua bộ phận thu mua, các thông tin này phản ánh tình hình hoạt động của thị trường nguyên liệu và nó được xử lý rất kỹ trước khi chuyển đến khách hàng.5: Thông tin kết nối các bộ phận và thị trường ( Nguồn: Nguyễn Thị Hồng Đăng, 2006 ) + Mức độ chia sẻ thông tin phụ thuộc vào đối tác được chọn lựa để chia sẻ, dạng thông tin và chất lượng của thông tin.

Có nhiều dạng thông tin trong chuỗi cung ứng,dạng thông tin chiến lược, chiến thuật, vận hành… Những thông tin được chia sẻ thường mang lại lựi ích cho các thành viên trong chuỗi: chia sẻ thông tin về vận chuyển hàng hóa sẽ giúp các tổ chức hậu cần cải thiện mức độ phục vụ khách hàng, chia sẻ thông tin sản xuất và bán hàng làm giảm mức tồn kho. + Trong chuỗi cung ứng, dòng thông tin là dòng đi trước về mặt thời gian, nó xuyên suốt mọi quá trình, ngay sau khi cả dòng sản phẩm và dòng tiền đã thực hiện hoàn tất. Vì vậy muốn quản lý được chuỗi cung ứng thì phải quản lý được dòng thông tin.Thông tin chỉ mang lại giá trị nếu công ty có những đối ứng phù hợp. Có những thông tin sẽ gây bất lợi nếu lọt vào tay đối thủ.

Nhà quản lý nên phân loại thông tin nào nên chia sẻ, thông tin nào cần bị giới hạn, kiểm duyệt hay bảo mật. + Có 4 rào cản cần vượt qua:  Dự báo đơn hàng: Các nhà quản lý luôn muốn có mức tồn kho an toàn, vì thế số liệu dự báo bao giờ cũng được cộng thêm một khoản “dự trữ” để tránh rủi ro. Kỹ thuật làm tròn số liệu cũng làm gia tăng sai số. Sai số được tích lũy qua nhiều lần trong hệ thống sẽ đẩy kết quả dự báo lên cao hơn.

SVTH: Dương Thị Khánh Quỳnh 13 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Đăng Hào  Đặt hàng theo lô: Dựa vào chi phí đặt hàng và sự tiện dụng, số lượng hàng hóa cần thiết sẽ được tập hợp để đặt một lần theo lô (không đặt liên tục).