Đặt vấn đề Việt Nam là một quốc gia có ngành sản xuất nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong việc phát triển kinh tế. Chính vì vậy việc đầu tư cho sự phát triển ngành nông nghiệp rất cần được sự quan tâm của các cấp chính quyền. Nông nghiệp là một ngành sản xuất lớn bao gồm nhiều ngành: trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế nông sản trong đó lĩnh vực rau rất quan trọng. Rau là loại thực phẩm quan trọng không thể thiếu trong đời sống hàng ngày, rau cung cấp vitamin A, B, C, E, K các loại khoáng chất như Ca, P, Fe muối khoáng và chất xơ.
rất cần thiết cho sự phát triển của cơ thể con người. Nước ta có ưu thế về điều kiện tự nhiên và lao động dồi dào do vậy có tiềm năng lớn về việc sản xuất các loại rau quả như: dưa chuột, khoai tây, cà chua, su hào, bắp cải. đem lại giá trị kinh tế cao. Hiện nay có rất nhiều cơ sở sản xuất rau nhưng hầu như chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường, thậm chí người bán và người mua khó phân biệt được “rau sạch”, “rau an toàn”.
Nhiều tụ điểm vì chạy theo lợi nhuận mà nhập các loại rau rẻ có nguồn gốc không rõ ràng, không có cơ sở để truy xuất nguồn gốc đã làm mất lòng tin của người dân do đó rau hữu cơ là giải pháp tốt cho những nhu cầu của người dân. Xã Hóa Trung, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên là một xã chủ yếu hoạt động sản xuất nông nghiệp cụ thể là trồng lúa và rau màu. Trên địa bàn xã hoạt động sản xuất rau màu chủ yếu theo hình thức tự phát, phân tán chưa theo quy hoạch. Người dân đã có sản phẩm rau sạch và rau an toàn, tuy nhiên chưa có đơn vị kiểm chứng rõ ràng và chất lượng chưa thực sự đảm bảo.
chính vì vậy một số hộ gia đình trên địa bàn xã đã tự sản xuất RHC trong nhà lưới để phục vụ nhu cầu sinh hoạt của mình. Thậm chí có những hộ còn bán sản phẩm đó ra thị trường đem lại nguồn thu nhập cho hộ. h 2 Xuất phát từ thực tế trên em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả áp dụng mô hình trồng rau hữu cơ trong nhà lưới quy mô hộ gia đình trên địa bàn xã Hóa Trung, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá được hiệu quả kinh tế trong sản xuất và tiêu thụ RHC từ đó đưa ra được những giải pháp phát triển, nhân rộng mô hình trồng RHC trong nhà lưới quy mô hộ gia đình tại xã Hóa Trung, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Củng cố, áp dụng kiến thức đã học trong nhà trường vào thực tế, vận dụng sáng tạo những kiến thức đã học vào nghiên cứu khoa học. - Tạo cơ hội tiếp cận với những kiến thức ngoài thực tế, bổ sung kiến thức. Ý nghĩa trong thực tiễn - Giúp nông dân có thể áp dụng mô hình trồng RHC vào sản xuất tạo ra sản phẩm sạch, an toàn cho gia đình.
- Giúp các hộ kinh doanh rau giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và thương hiệu cá nhân. h 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lí luận của đề tài 2. Một số khái niệm Nghiên cứu mô hình RHC là một quá trình có các bước thu thập và phân tích thông tin nhằm nâng cao sự hiểu biết về mô hình RHC.
Rau an toàn là một khái niệm chung để chỉ các loại rau được sản xuất cung cấp đến người tiêu dùng đảm bảo đủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Rau an toàn có thể chứa một lượng hóa chất và các sinh vật gây hại tồn dư trong quá trình canh tác ở dưới mức tiêu chuẩn cho phép, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và môi trường Rau sạch là rau an toàn loại rau được canh tác theo quy trình kỹ thuật tuân thủ một số tiêu chuẩn: Hạn chế đến mức thấp nhất việc sử dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu, thuốc kích thích. nhằm giảm tối đa lượng độc tố tồn đọng trong rau như nitrat, thuốc trừ sâu, kim loại nặng và vi sinh vật gây bệnh. Rau hữu cơ là loại rau được canh tác tuân thủ các điều kiện gần như tự nhiên.
Rau không được sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích nẩy mầm, thuốc kích thích sinh trưởng, không được sử dụng thuốc diệt cỏ, không sử dụng các sản phẩm biến đổi gen, không chất bảo quản. Người trồng rau hữu cơ phải được đào tạo về cách trồng, chăm sóc và bảo quản rau đúng kỹ thuật. Đất trồng và nguồn nước tưới cho rau không được nhiễm các kim loại nặng, tuyệt đối không bị tác động của nguồn nước thải công nghiệp, nước sinh hoạt chưa qua xử lý. Rau hữu cơ muốn chống chọi được với các tác động của sâu bệnh hại phải được dựa vào quy luật tự nhiên, giống phải mạnh có sức chống chịu tốt.
Rau hữu cơ hiện nay rất khó canh tác h 4 chi phí sản xuất rất cao mà năng suất không đạt bằng so với cách canh tác các loại rau khác nên trên thị trường rất khó tìm rau hữu cơ. Một số vấn đề cơ bản về RHC 2. Sự khác nhau giữa RHC và các loại rau khác Rau hữu cơ là loại rau canh tác trong điều kiện hoàn toàn tự nhiên - Không bón phân hoá học - Không phun thuốc bảo vệ thực vật - Không phun thuốc kích thích sinh trưởng - Không sử dụng thuốc diệt cỏ - Không sử dụng sản phẩm biến đổi gen Người trồng rau hữu cơ được đào tạo chuyên sâu về cách trồng, chăm sóc và bảo quản rau, Đất trồng và nguồn nước tưới được lựa chọn không bị ô nhiễm bởi các kim loại nặng (thủy ngân, asen.), không bị ảnh hưởng của nước thải công nghiệp (do ở gần các xí nghiệp, nhà máy nước thải chưa được xử lý). RHC là tên gọi của các loại rau được sản xuất theo phương pháp tự nhiên và không gây hại đến môi trường, nguồn nước.
Sản phẩm RHC tuyệt đối an toàn đối với sức khỏe của người tiêu dùng. Ngay từ khi ra đời, RHC đã thu hút được sự quan tâm của các bà nội trợ. Đây là sản phẩm tuyệt đối an toàn cho sức khỏe với tiêu chuẩn “6 KHÔNG” 1. Không thuốc trừ sâu hóa học 2.
Không thuốc diệt cỏ hóa học 3. Không thuốc kích thích tăng trưởng 4. Không phân bón hóa học NPK 5. Không sử dụng giống biến đổi gen (MGO) 6.
Không hóa chất bảo quản h 5 Vì vậy, RHC là lựa chọn rất an toàn cho người sử dụng. Hơn thế, RHC chứa hàm lượng chất dinh dưỡng đa dạng và cao hơn các loại rau thông thường: + Tỷ lệ hợp chất chống oxi hoá trong trái cây và rau quả hữu cơ ≥ 40% so với loại bình thường (theo các nhà khoa học thuộc Đại học Newcastle Anh quốc) + Chứa nhiều khoáng chất có ích cho cơ thể hơn (sắt, kẽm…). + Calcium cao hơn 67% + Iron cao hơn 73 % + Magnesium cao hơn 118% + Molybdenum cao hơn 178% + Phosphorus cao hơn 91% + Potassium cao hơn 125% + Kẽm cao hơn 60% Rau an toàn (GAP) là loại rau sạch được phép sử dụng một lượng nhất định thuốc BVTV và phân bón vô cơ trong quá trình trồng. Tuy nhiên rau VietGAP vẫn chưa tạo được sự tin tưởng cho người dùng bởi thiếu sự kiểm tra và giám sát chất lượng.
Rau thường là loại rau trồng tự nhiên được kiểm soát bởi người trồng và có sự chăm sóc cẩn thận, sử dụng các loại hóa chất và phân bón cho rau phát triển nhanh và tốt nhất.1: Sự khác nhau giữa RHC với các loại rau khác Tiêu chí Rau thƣờng Rau an toàn Rau hữu cơ Sử dụng không có Mức độ Tuyệt đối Phân bón hóa học liều lượng cho phép không sử dụng Sử dụng không có Liều lượng Tuyệt đối Thuốc trừ sâu liều lượng cho phép không sử dụng Chất kích thích sinh Sử dụng không có Tuyệt đối Được sử dụng trưởng liều lượng không sử dụng (Nguồn: Bộ Khoa học - Công nghệ) h 6 2. Cách nhận biết rau hữu cơ với các loại rau an toàn, rau thường khác - Dấu hiệu 1: Màu xanh trung thực Đa phần các loại rau hữu cơ đều có màu xanh hơi vàng (xanh hữu cơ, xanh trung thực với bảng màu chuẩn đối với màu lá từng loại rau), nó không xanh đậm như các loại rau trồng bằng phân bón hóa học (đặc biệt là sử dụng phân bón lá hóa học, lá có màu xanh đậm), màu xanh đậm như là màu xanh dư đạm, mày xanh đậm chỉ thu hút sâu bệnh gây hại cho cây và gây hại sức khỏe người sử dụng (dư lượng nitrat). - Dấu hiệu 2: Lá dày, ngắn, cân đối giữa các bộ phận. Lá rau hữu cơ luôn luôn dày, phiến lá ngắn và cân đối, dùng tay sờ vào có thể cảm nhận được độ cứng của lá, nhìn kỹ một chút sẽ thấy giữa các bộ phận phát triển rất cân đối, không có dấu hiệu thân cây mập.
- Dấu hiệu 3: Thân giòn, trọng lượng nặng, rắn chắc. Rau hữu cơ thường rất giòn (nhưng không có hoặc rất ít xơ), nó không yểu xìu giống như loại rau trồng bằng phân bón hóa học hoặc thuốc kích thích tăng trưởng, thân nó rắn chắc nhưng không bóng mượt (vì bóng mượt là dấu hiệu tích trữ quá nhiều nước trong cây). - Dấu hiệu 4: Lâu héo, rất dễ bảo quản. Cây rau hữu cơ có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng trong vòng vài ngày mà không sợ hư (hỏng), không nhất thiết phải bỏ tủ lạnh.
Khi cây bị héo thì tưới nước sơ sơ là có cây có thể hồi phục về trạng thái ban đầu. Không giống như “rau hóa học” phun nước vào là cây sẽ hỏng. - Dấu hiệu 5: Ăn rất giòn và ngon (giữ được hương vị tự nhiên). Đẳng cấp rau hữu cơ được thể hiện ở chỗ ngon, giòn và thơm một cách tự nhiên mà không cần đến gia vị, ăn sống hoặc xào sơ với dầu ăn cũng rất ngon, càng ít sử dụng gia vị khi xào nấu thì ăn càng ngon.
h 7 Bên cạnh các dấu hiệu trên, một dấu hiệu trực quan nữa là RHC thường xấu mã hơn rau thường vì phân cũng dùng phân ủ. Về hương vị thì khi người tiêu dùng ăn sẽ thấy sự khác biệt rất rõ ràng [12].