PHẦN MỞ ĐẦU 1.9 Tính cấp thiết của đề tài Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp luôn là vấn đề được quan tâm bậc nhất của mọi doanh nghiệp, bởi vìhiệu quả kinh doanh phản ánh khả năng kết hợp các yếu tốđầu vào, cho phép tối thiểu hóa các chi phí trong hoạt động kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu sinh lợi. Qua đó, hiệu quả kinh doanh sẽ phản ánh khả năng của nhà lãnh đạo trong việc thực hiện chức năng lãnh đạo trong doanh nghiệp, khả năng sử dụng các nguồn lực nhằm hoàn thành mục tiêu và đạt được hiệu quả cao nhất trong hoạt động kinh doanh.Chính vì vậy, các doanh nghiệp luôn không ngừng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả kinh doanh, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt mang tính toàn cầu như hiện nay. Thực tế cho thấy có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó các yếu tố liên quan đến nhà lãnh đạo được xem là yếu tố có ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.Nhà lãnh đạo là người không thể thiếu trong bất kì một doanh nghiệp nào, dù là doanh nghiệp lớn hay doanh nghiệp nhỏ, dù trong lĩnh vực sản xuất hay cung cấp dịch vụ,không những thế, nhà lãnh đạo còn ảnh hưởng đến sự thỏa mãn và thành tích của những người mà họ lãnh đạo (Bass, 1990) vànhà lãnh đạo xuất hiện ở mọi cấp trong cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp. Trong các yếu tố thuộc lãnh đạo, kỹ năng lãnh đạo được xem là một trong những yếu tố quan trọng nhất.
Bởi vì, kỹ năng lãnh đạo chính là khả năng thực hiện các công việc, biến kiến thức thành hành động của nhà lãnh đạo, thể hiện sự thành thạo của người lãnh đạo khi vận dụng kiến thức có được vào trong thực tế thực hiện chức năng lãnh đạo nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.Nhà lãnh đạo trong doanh nghiệp phải thực hiện nhiều chức năng và nhiệm vụ khác nhau nên cần có nhiều kỹ năng khác nhau. Trong khi đó, ngành dệt may Việt Nam là một ngành đã và đang phát triển mạnh mẽ, ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng của nền kinh tế quốc gia, sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đã và sẽ góp phần rất lớn trong quá trình phát triển kinh tế xã hội Việt Nam. Bởi vì, trong các mặt hàng công nghiệp xuất khẩu, ngành dệt may là ngành có kim ngạch xuất khẩu cao, ngành dệt may là ngành sử dụng nhiều lao động, góp phần nâng cao mức sống và ổn luan an 2 định xã hội, ngoài ra, sự phát triển của ngành dệt may còn là tiền đề để phát triển các ngành công nghiệp khác. Chính vì vậy, nhà lãnh đạo tại các doanh nghiệp dệt may Việt Nam và các doanh nghiệp luôn không ngừng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và quyết liệt mang tính toàn cầu như hiện nay.
Cho đến thời điểm hiện tại, các chủ đề về kỹ năng lãnh đạo và hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp trong ngành dệt may tại Việt Nam nói riêng đã được nhiều tác giả nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của tác giả thì chưa có công trình nào nghiên cứu về mối quan hệ giữa kỹ năng lãnh đạo và hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp dệt may. Do đó, tác giả đã chọn đề tài “Nghiên cứu mối quan hệ giữa kỹ năng lãnh đạo và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp dệt may Việt Nam” để nghiên cứu. Theo đó, luận ánsẽ nghiên cứusự ảnh hưởng củakỹ năng lãnh đạo đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam nói chung và nghiên cứunhững kỹ năng gì ảnh hưởng đến từng khía cạnh nào của hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam nói chung.
Đồng thời, luận án cũng thực hiện đánh giá thực trạng về kỹ năng của nhà lãnh đạo tại các doanh nghiệp dệt may Việt Nam, và trên cơ sở đó, luận án đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và phát triển kỹ năng lãnh đạo, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.10 Tổng quan tình hình nghiên cứu Vấn đề liên quan đến chủ đề nghiên cứu của luận ántừ lâu đã nhận được rất nhiều sự quan tâm của các học giả trên khắp thế giới.1 Nghiên cứu liên quan đến kỹ năng lãnh đạo Lãnh đạo và vấn đề liên quan đến lãnh đạo từ lâu đã là một chủ đề thu hút rất nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu trên khắp thế giới, và sự quan tâm này chưa bao giờ dừng lại. Cho đến thời điểm hiện tại, đã có hàng ngàn nghiên cứu khác nhau về lãnh đạo và các nghiên cứu này tiếp cận theo nhiều hướng khác nhau. Để thuận tiện trong việc nghiên cứu về lãnh đạo, các nhà nghiên cứu cũng đã tổng hợp và hệ thống hóa lý thuyết lãnh đạo theo nhiều cách khác nhau., (2013), các lý thuyết và nghiên cứu thực tiễn về lãnh đạo có thể được phân chia thành 5 hướng tiếp cận sau: luan an 3 (1) phẩm chất lãnh đạo, (2) lãnh đạo hành vi, (3) tiếp cận theo hướng ảnh hưởng/ quyền lực, (4) lãnh đạo tình huống, và (5) nghiên cứu tích hợp. Nghiên cứu về kỹ năng lãnh đạo được xem là trung tâm của lý thuyết lãnh đạo phẩm chất và lãnh đạo theo tình huống, và đã có rất nhiều học giả nghiên cứu trực tiếp và gián tiếp về kỹ năng lãnh đạo (Bass, 1990) Xét theo nội dung nghiên cứu, các nghiên cứu về kỹ năng lãnh đạo có thể được phân chia thành 2 nhóm nghiên cứu chính, đó là: nhóm nghiên cứu khám phá những kỹ năng mà nhà lãnh đạo cần có và nhóm nghiên cứu về mối quan hệ giữa kỹ năng lãnh đạo và hiệu quả của lãnh đạo.
Chi tiết như sau: - Nhóm thứ nhất là những nghiên cứu khám phá những kỹ năng mà một người sẽ theo đuổi một sự nghiệp lãnh đạo hoặc nổi trội như một lãnh đạo không chính thức trong một nhóm cần có (Katz 1955; Lord, De Vader và Alliger 1986; Stogdill 1974; Mumford và cộng sự 2000; Moore, L. D 2004; Mumford, Campion và Morgeson 2007; Da’as, R. Hướng nghiên cứu này thường dựa vào vai trò, nhiệm vụ, chức năng của người lãnh đạo trong doanh nghiệp, từ đó đề xuất các kỹ năng lãnh đạo cần có để thực hiện công việc một cách tốt nhất nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp cho các đối tượng nghiên cứu khác nhau,có thể là lãnh đạo trong các lĩnh vực ngành nghề khác nhau hoặc lãnh đạo trong các doanh nghiệp có quy mô khác nhau. Nghiên cứu “Những kỹ năng của một nhà quản lý hiệu quả” của Katz (1955) có thể được xem là một những nghiên cứu tiên phong về kỹ năng lãnh đạo.
Bởi vì, nghiên cứu này xuất hiện vào thời điểm mà hầu hết các nghiên cứu đều tập trung xác định các phẩm chất cần có của lãnh đạo, và các phẩm chất này được coi là bẩm sinh.Katz (1955) đã vượt qua giới hạn đó bằng cách nhấn mạnh bên cạnh các đặc điểm và tính cách bẩm sinh, lãnh đạo cần phải sử dụng các kỹ năng để thực hiện công việc một cách hiệu quả. Và đặc biệt là các kỹ năng này có thể phát triển được nếu học tập và thực hành qua thời gian. Với quan điểm lãnh đạo là người hiểu rõ tầm nhìn chiến lược, nhiệm vụ và mục tiêu của tổ chức, quản lý hoạt động của người khác và chịu trách nhiệm trong việc đạt được mục tiêu của tổ chức, Katz (1955) cho rằng, một nhà lãnh đạo thành công phải có ba kỹ năng cơ bản sau: kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng con người và kỹ năng nhận thức. Kỹ năng kỹ thuật là sự hiểu biết và sự thành thạo trong một loại luan an 4 công việc hoặc hoạt động cụ thể, đặc biệt là các hoạt động liên quan đến phương pháp, quy trình, thủ tục hoặc kỹ thuật.
Kỹ năng con người là những kiến thức và khả năng làm việc với con người, trong khi kỹ năng kỹ thuật tác động đến đồ vật là chủ yếu. Kỹ năng con người giúp cho người lãnh đạo làm việc hiệu quả với nhân viên, đồng nghiệp và lãnh đạo cấp trên trong việc hoàn thành mục tiêu của tổ chức. Kỹ năng này được biểu thị trong cách một cá nhân nhận thức cấp trên, đồng nghiệp và cấp dưới cũng như cách cá nhân này hành động sau đó. Người có kỹ năng con người phát triển cao là người nhận thức được những thái độ, và niềm tin của chính mình đối với các cá nhân khác hay đối với các nhóm, là người có khả năng thấy được tính hữu ích và những hạn chế của các cảm giác này.
Và kỹ năng thứ ba là kỹ năng nhận thức. Kỹ năng nhận thức là khả năng làm việc với những ý tưởng và khái niệm, và là thành tố chính trong việc xây dựng tầm nhìn và hoạch định chiến lược cho doanh nghiệp. Trong ba kỹ năng, thì kỹ năng kỹ thuật là quen thuộc nhất, vì nó cụ thể nhất và là kỹ năng cần có của hầu hết mọi người, kỹ năng con người thì quan trọng đối với mọi cấp lãnh đạo trong doanh nghiệp, trong khi đó kỹ năng kỹ thuật là cần thiết đối với các nhà lãnh đạo cấp thấp hơn, và kỹ năng nhận thức thì lại quan trọng đối với các nhà lãnh đạo cấp cao trong doanh nghiệp. Tiếp theo đó, Mann (1965)cho rằng, người giám sát của một tổ chức nên có kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng quan hệ con người, và năng lực quản trị (được xem là tương tự như kỹ năng nhận thức).
Theo đó, người giám sát là người hướng dẫn và kết hợp các nhiệm vụ và hoạt động của những người theo sau trong nhóm của họ, và liên kết các hoạt động này tới hoạt động của các nhóm công việc khác ở cấp thấp hơn hoặc cao hơn. Mintzberg (1973) đã quan sát các nhà quản lý về công việc và thấy rằng, bên cạnh các kỹ năng truyền thống như là chỉ đạo và kiểm soát, nhà quản lý còn sử dụng một số kỹ năng như tạo điều kiện, ảnh hưởng, huấn luyện, đàm phán và giải quyết vấn đề.Đầu những năm 1990, một nhóm các nhà nghiên cứu, dưới sự tài trợ của quân đội Hoa Kỳ và Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, cho rằng hiệu quả lãnh đạo dựa trên ba yếu tố, đó là kỹ năng giải quyết vấn đề sáng tạo, kỹ năng đánh giá xã hội và kiến thức (Mumford và cộng sự 2000).