ĐẠI hỌc QUỐc GIA hÀ HỘI TIG|ONG DAI hQc Kh0A hQc XA hỘI VÀ IhÂH VĂN a &------- TA ThI TAM MATIG LGJOI XA hOIcUA cAc TIEU ThG|ONG Ở MỘT chỢ VòIIG bIETI (Hghiên cứu rơjờng hợp chợ cốc Lếu, lỉnh Là0 cai) LUẬN VĂN ThẠc SĨ LỊch SỬ hà Hội, tháng 11-2013 1 ĐẠI hỌc QUỐc GIA hÀ HỘI TIG|ONG DAI hQc Kh0A hQc XA hỘI VÀ IhÂH VĂN a &------- TA ThI TAM MATIG LGJOI XA hOIcUA cAc TIEU ThG|ONG Ở MỘT chỢ VòIIG bIETI (Hghiên cứu rơjờng hợp chợ cốc Lếu, lỉnh Là0 cai) chuyên ngành : Dân lộc học Mã số : 60 22 70 LUẬN VĂN ThẠc SĨ LỊch SỬ Hgøjời hơjớng dẫn kh0a học: PGS.TS Hguyễn Văn chính hà Hội, tháng 11-2013 bẢING chỮ VIẾT TÁT TT0IG LUẬN VĂN cTQG KhXh IIxs. MLXh PV QhTII THITS TP Tr. VhDT VhTT VXh UBHD chính trị Quốc gia Kh0a học xã hội Hhà xuất sản Mạng lojới xã hội Phỏng vấn Quan hệ lộc ngojời Tộc ngojời thiêu số Thành phố Trang Văn hóa Dân lộc Van hoa Thong hn Vốn xã hội Uy pan [han dan ThÓIIG KÊ bẢNG BIÊU TT0IG LUẬN VĂN Tên bảng Trang bang 2.1: Thong kê nguồn gốc hàng hóa ở chợ cốc Lếu 4I bảng 3.1: chợ ở khu La0 hà Vên năm 1958 43 bảng 3.2: Mạng lơjới chợ ở các huyện, thi nh Là0 cai 44 báng 3.3: Số lơyợng chợ ớ lỉnh Là0 cai năm 2011 45 bảng 3.4: hệ thống chợ ở thành phố Là0 cai 46 bảng 3.5: Thông kê ngành hàng và lhành phần lộc ngơjời Luôn bán 53 ớ chợ A cốc Lếu, LàU cai năm 2012 bảng 3.6: Thống kê số lơJợng các phơjờng hội của liễu thơjơng ở chợ 59 bang 4.1: M6t sé san pham cua gia đình ngơiời Giáy án ở chợ cốc Lếu và 88 thi rấn hà Khẩu MUc LUc DẪN LUẬN 1. cơ sở kh0a học và thực Hễn của đề lài 2.
Mục liêu nghiên cứu 3. Đối lơlợng và phạm vỉ nghiên cứu 4. Hguồn li liệu của luận văn 5. Đóng góp của luận văn 6.
bố cục của luận văn chojong 1 TONG QUATI TAI LIEU, cO SO LY ThUYET VA PhG]ONG PhAP NIGHIEN cU'U 1. Lịch sử vấn đề 1. Ighiên aru cia các lác giả ngớcngUài 1. Ighiên avu cia cic tac gia tz0ng ngoe 1.
co sé ly Hhuyét va phojong phap nghiên cứu 1.1 các khái niệm cơ bản dòng le0ng luận văn 1. Lý thuyết nghiên iu 1. Phương pháp nghiên du Tiểu kết chơjơng 1 chojong 2 VAI TTò ĐỊA - KIHh TẾ cỦA chQ cOc LEU TIONG MẠIG LƠ]ỚI chỢ VùING bIÊN Ở LÀ0 cAI 2. Khái quát chung về địa sàn nghiên cứu 2.
Lịch sử hình thành 2. Thành phần lộc ngưjời +> + HW WN 11 11 13 15 21 22 22 22 24 26 2. bối cảnh kinh !ế - xã hội của chợ cốc Lếu 2. Sự hình thành và phái biển qia hệ thông đdiòng sit 6 La cai 2.
Sự phái biển da hệ thống du lịch ở Sa Pa 2. Sự hiện diện qia ngojời h0a và đác liêu thơjơng ngư‡ời Việt 2. Một số yếu lỗ kinh lễ - xã hội khác lác động lới chợ vùng oiên 2. chợ cốc Lếu ở vùng siên Là0 cai 2.
Lịch sử hình thành 2. cấu túc dia chợ cốc Lễu 2. cơ dấu hàng hóa Tiểu kết chơjơng 2 chojong 3 MẠIIG LƠJỚI XÃ hỘI cỦA cÁc TIỂU ThƠ|ƠNG Ở chỢ cÓc LÉU 3. chợ cốc Lễu lr0ng mạng lơjới chợ vùng Bién 3.
chợ cốc Lễu tz0ng mối liên hệ với qíc chợ vùng oiên 3. Liên hệ và a0 đỗi hàng hóa 3. Quan hệ mua và oán giữa chợ dốc Lễu với đắc vòng 3. Quan hệ mua và oán giữa chợ đốc Lễu với qác địa phgJơng l0ng linh 3.
Quan hệ mua và oán giữa chợ dốc Lễu với cic dia phqong va dân lộc ở Teung Quốc 3. Quan hệ giữa những ngơiời bán hàng trOng cho 3. Iguồn gốc liễu thdJơng ở chợ cốc Lễu 3. Quan hệ xã hội da ngdjời bán hàng 3.
Quan hệ sạn hàng giữa qíc liễu thgong 3. Quan hệ với ngưiời oán hang 20ng 3. Quan hệ giữa ngơjời mua và ngơiời bán 3. Về giá đả và sự lựa chọn 27 27 29 31 32 35 35 37 41 4I 43 43 43 47 47 48 50 50 50 54 56 60 62 62 3.
Đối với nggời đẳng lộc 3. Đối với nggời dân lộc khác 3. Uy tín nghề nghiệp và quan hệ lộc ngojời 3. Đối với nggời đẳng lộc 3.
Đối với nggời dân lộc khác Tiểu kết chơjơng 3 chojong 4 QUATI hE BUOT BAD XUYEN bIET GIOI VA MATIG LG]OI XA hOI cUA TIEU ThOJONG 4. Quan hé x4 hdi cia tiéu thojong ngojoi Viet với ngơiời h0a 4. Quan niém cia nggqoi hOa tz0ng kinh d0anh 4. Quan hệ với ngơưiời hÚa van hang 6 chg 4.
Quan hệ với ngojiời h0a oán hàng lại hà Khẩu 4. Quan hệ của liễu thơJơng ngơịời Việt với các lộc ngơjời khác 4. Quan hệ của liễu thơjơng ngưiời Việt với sạn hàng và khách hang tiv Teung Quốc sang 4. Quan hé aia tiéu thojong nggoi Viél voi khdach du lich tir Teung Quốc sang 4.
Quan hệ giữa những ngơiời buôn bán nhỏ xuyên biên giới 4. Iguồn gốc hình thành đác nhóm ngdjời suôn sắn nhỏ xuyên uiên giới 4. Thu cầu liên kết qia nhóm ngưjời suôn sắn nhỏ †z0ng sỗi canh thgong mai ving oiên 4. Méi quan hé cia ngooi ouén edn nhé véi nhau 4.
Mỗi quan hệ giữa ngojời suôn sán nhỏ và sạn hàng Teung Quốc Tiểu kết chơjơng 4 KET LUẬN VÀ KhUYVÉN HGhỊ 7 62 65 65 65 67 67 69 69 69 71 75 T7 T7 78 80 80 81 90 90 92 94 TÀI LIỆU ThAM KhẢ0 PhU LUc Danh sách những ngojời cung cấp théng tin Danh mục công trình có liên quan đến luận văn bảng hỏi Phụ lục ảnh Sơ đồ các khu vực chợ cốc Lếu 98 DẪN LUẬN 1. cơ sở kh0a học và thực Hễn của đề lài Ở Việt Ilam, chợ có từ khá lâu đời. Đây là nơi diễn ra các h0a† động lra0 đổi mua bán hàng h0á, dịch vụ vừa là nơi gia0 loiu văn hóa †h0ả mãn nhu cầu sản xuất vật chất, linh thần của ngojời dân ở nhiều nơi, từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đả0 với quy mô, đặc điểm riêng của lừng địa phoJơng. hệ thống chợ ở các dia phojong có những liên hệ và gắn kết với nhau lạ0 nên mạng lojới thị lroJờng.
Mang loi thi trojong va chợ là một tr0ng những thành 16 quan trọng lr0ng nền kinh lễ hàng hóa, có quan hệ hữu cơ với văn hóa đảm sả0 đời sống, văn hóa xã hội và văn hóa nhận thức (ín ngojỡng. lôn giá0, ngôn ngữ. Mặi khác, mạng loj6i thi lrojờng và chợ có quan hệ mật thiết với các yếu lỗ môi sinh (lự nhiên và xã hội), có giaO lou, tiếp nhận và tra0 đôi giữa cộng đồng này với cộng đồng khác. Điều đó làm ch0 mạng lojới thị lrojờng cũng nhơi chợ luôn mang hơi thở của đời sống, có sức sống mãnh liệt, thích ứng để sinh lồn và phát triển.
cũng nhơi các h0ạ† động kinh lế khác, mạng lojới chợ và các tiểu thoJơng nỗi lên nhơi mội hiện lolợng kinh lễ nỗi trội, phô biến; đóng nhọ| câu nói dân gian loiu truyền “Thân giai xu thị đạ0”, có nghĩa là mọi ngojời đều đua nhau chạy chợ, đây là hệ thống vi thi lrojờng, có cơ chế lích liêu hàng hóa, liền lệ loiu thông gọn nhẹ, linh h0ạt của những ngo|ời sản xuất và buôn sán nhỏ. Từ trojớc đến nay, đặc siệ! kế từ khi Đổi mới năm 1986 và chính sách mở cửa của nojớc †a, các cửa khẩu vùng siên là nơi diễn ra các h0ai động thoJơng mại nhộn nhịp, đem lại thu nhập kinh lế, góp phần nâng ca0 đời sông vật chất và văn hóa của coi dân vùng siên giới. Tr0ng sối cảnh đó, mạng lojới thị lrojờng cũng nhơi chợ ở hầu hết các khu vực khác đều có những thay đổi để thích ứng và phát triển lr0ng sối cảnh nền kinh lễ có những chuyển đổi mới. Vì vậy, những vấn đề phái triển kinh lễ vùng siên, các lra0 đổi xuyên siên giới và các mối quan hệ lộc ngoời (QhTT]) vùng siên giới đang trở thành những mối quan lâm lớn đối với các ngành kh0a học xã hội.
Hghiên cứu mạng lojới xã hội (MLXh) của liểu thoJơng ở chợ là chủ đề khá 9 mới mẻ và hấp dẫn, không chỉ cung cấp những hiểu siết l0àn diện về kinh lế và văn hóa mà còn thấy đơiợc sự thay đổi, thích ứng và phái triển của các lộc ngojời tr0ng sối cảnh kinh lế đất nojớc có nhiều thay đổi ở lừng khu vực cụ thé. Khu vực siên giới Việt - Trung, tr0ng đó có thành phố Là0 cai, lĩnh Là0 cai là nơi không chỉ có đơjờng siên giới giữa hai quốc gia mà còn có những đặc điểm ve 10 lịch sử, kinh lế, văn hóa riêng cần đojợc khám phá. Đặc siệt, lr0ng sối cảnh kinh lế phái triển đầy năng động với các mỗi gia0 loIu kinh lế - văn hóa và xã hội xuyên biên giới, thu hút mội số lojợng lớn coi dân lừ các vùng miền khác đến tra0 đổi, buôn bán và sinh sống. IIghiên cứu về h0ạ† động 1ra0 đôi, suôn sán của các coy din ở đây, những năng động lr0ng kinh lế - xã hội và các mối QhTH xuyên siên giới có ý nghĩa đặc biệt quan lrọng, không chỉ có đóng góp và0 quá lrình xây dựng chiến lojợc phát triển vòng siên mà còn chú trọng và phát huy nhân lố c0n nggiời.
họ chính là chủ thê, là nhân lố lõi tr0ng phát triển sền vững ở khu vực siên giới nGIóớc Ìa. Thành phố Là0 cai thuộc khu kinh lế cửa khẩu Quốc lế Là0 cai, nơi có h0ạ† động lhoJơng mại diễn ra sôi động sậc nhất ở nojớc Ìa, lại giáp với cửa khâu hà Khẩu - Trung Quéc. Tho vay, Lad cai nằm lr0ng khu kinh lễ có nền tholơng mại - dịch vụ phát triển, là điểm gap gỡ, gia0 thoJơng hàng hóa lừ nhiều địa phojong trOng ca nojớc lập kết lại đây để xuất khẩu sang Trung Quốc, đồng thoi 1a noi trung chuyén hàng hóa từ Trung Quốc về thị trojờng nội địa nojớc ta. Sự phát triển của các Oat động †hoJơng mại, lra0 đổi kinh lế ở vùng siên giới tỉnh LàO cai đang †ạ0O ra sự chuyển biến lớn tr0ng kinh lế - xã hội của các lộc ngojời vùng siên, đặc siệt, đây là mảnh đái màu mỡ có sức hú! kỳ lạ số lojợng lớn co dân từ nhiều nơi lr0ng cả nojớc vé day dé mou sinh.
chính vì thế, lôi đã chọn đề tài “Mạng lgới xã hội đia đc liéu Lhqong ở một chợ vùng vién (IIghién atu legòng hợp chợ cc Léu, tinh Lad đi)” làm đề lài luận văn thạc sỹ của mình. Mục liêu nghiên cứu Mục liêu của nghiên cứu này là làm rõ vai lrò địa kinh lế của chợ cốc Lếu với mạng lojới chợ ở vùng biên LàO cai.