ĐẠI HỌC QUOC GIA TP. HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN LÊ HA TAM DƯƠNG LUAN AN TIEN SI SINH HOC TP. Hồ Chí Minh — Năm 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN LE HA TAM DƯƠNG Nganh: Di truyén hoc Mã số ngành: 62420121 Phản biện 1: PGS.
Ngô Thị Hoa Phản biện 2: TS. Nguyễn Thị Thu Hoài Phản biện 3: TS. Nguyễn Thị Lệ Thủy Phản biện độc lập 1: TS. Nguyễn Thị Thu Hoài Phản biện độc lập 2: TS.
Vũ Thanh Thảo Người hướng dẫn khoa học: PGS. CAO THỊ BẢO VÂN TP. Hồ Chí Minh — Năm 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đề tài luận án tiến sĩ ngành di truyền “Phân tích đa dang và biến đôi di truyền vùng gen blanpm quy định tính kháng kháng sinh nhóm carbapenem của các chủng vi khuân Gram âm lâm sàng tại TP. HCM 2013-2019” là công trình khoa học do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.
Cao Thị Bảo Vân. Những kết quả nghiên cứu của luận án hoàn toàn trung thực, chính xác và không trùng lặp với các công trình đã công bô trong và ngoai nước. Nghiên cứu sinh (Ký tên, ghi họ tên) Lê Hà Tam Dương LỜI CÁM ƠN Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đành cho PGS. Cao Thị Bảo Vân đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và tạo điều kiện tốt nhất cho em trong suốt thời gian nghiên cứu tại Viện Pasteur TP.
Xin cám ơn chị Nguyễn Thị Hạnh Lan, bạn Nguyễn Thị Yến Nhi, em Lê Thị Liên, em Hoàng Ngọc Khánh Quỳnh và chị Trần Thị Minh Thảo, những đồng nghiệp ở Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử, Khoa Vi Sinh Miễn Dịch, Viện Pasteur TP. HCM đã hỗ trợ và đồng hành cùng tôi trong suốt thời gian thực hiện luận án. Xin cảm ơn chị Trần Khánh Linh, em Thi Nguyễn Hải Ngọc, Võ Trần Ngọc Trinh, Nguyên Thảo, Trần Văn Đức, Diệu Thuận và Thái Ngọc đã luôn nhiệt tình hỗ trợ và sát cánh cùng tôi trong quá trình nghiên cứu. Xin cảm ơn Cô Nguyễn Thụy Vy, các Thầy Cô Bộ môn Di truyền và Cô Trần Thị Phuong Giang - Phòng dao tạo sau Đại học, ĐH KHTN đã giúp đỡ và tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án.
Tôi xin trân trọng gửi lời cám ơn đến: - Ban Giám đốc và tập thể cán bộ Khoa xét nghiệm Bệnh viện Nhi Đồng 1, Bệnh viện Nhi Đồng 2, Bệnh viện Bình Dân và Bệnh viện Nhân Dân Gia Định đã hỗ trợ nguồn chủng quý giá cho nghiên cứu. - Viện nghiên cứu khoa hoc y khoa Quân đội Hoa Kỳ (AFRIMS) đã tài trợ kinh phí thực hiện nghiên cứu. - Viện nghiên cứu các bệnh do vi sinh (RIMD), Dai học Osaka, Nhật Ban đã hợp tác giải trình tự gen vi khuẩn. Cuối cùng, con xin tri ân Ba Mẹ và các anh chị em trong gia đình đã luôn yêu thương và ủng hộ, cắm ơn Anh đã luôn bên cạnh và khích lệ em trong công việc và cuộc song, cam ơn hai con đã chịu nhiêu thiệt thoi khi phải san sẻ thời gian với công việc của me.
MỤC LỤC MUC LUC. 1 DANH MỤC TỪ VIET TAT VA DỊCH THUẬTT.-----c:¿£vv++z+vcvvvvvrsrrrrrvee iv M. Họ vi khuẩn đường ruột Gram âm lâm sang phổ biến và đặc điểm kháng kháng sinh ở vi khuân họ đường ruột Gram âm. Họ vi khuân đường ruột Gram âm lâm sàng phổ biến.
Cơ chế kháng kháng sinh ở vi khuẩn họ đường ruột Gram âm. Kháng sinh nhóm carbapenem và cơ chế kháng carbapenem. Khang sinh nhóm carbapenem. Cơ chế kháng carbapenem ở họ vi khuan họ đường ruột Gram âm.
Carbapenemase, NDM va các biến thé. Đặc điểm di truyền gen kháng carbapenem DIANDM. Đặc điểm gen bÏZNDM.----:-©522SE SE 2E EEEEEE2E1E212112117121111 11T tre. Đặc điểm các plasmid mang bÏ#NDM.
Cấu trúc di truyền vùng mang gen blanpm và các yếu tố chuyền vị. Đặc trưng hóa chủng mang gen blanpm bằng phân tích tô hợp trình tự da allele (Multi-locus sequence tYDIT). Định nghĩa dòng sequence type (dòng ST) và phương pháp phân tích tổ hợp trình tự đa allele (MLST- Multi-Locus Sequence Typing). Các dòng ST phổ biến ở các chủng mang gen DIANDM.
Chuyên gen bằng tiếp hợp và chuyên vị gen. Chuyén gen bằng tiếp hợp. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước về họ vì khuân đường ruột Gram Am khang carbapenem 0T. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Đối tượng nghiên cứu. Vat Gtr NGHISN CUU oo. Dụng cụ - thiết bị. Các hóa chất, sinh phẩm dùng trong nghiên cứu.------22- sz+sz sec: 42 2.
Tóm tắt sơ đồ nghiên cứu. Các phương pháp thực hiỆn. -- tt TH H11 111gr rrey 49 2. Sang lọc chủng vi khuân mang gen ĐÏ4NDM.----:-©225¿225+2cx2cx>zxeszez 49 2.
Phương pháp định danh vi khuẩn. Phương pháp kiểm tra kiểu hình nhạy cảm kháng sinh. Phuong pháp giải trình tự Ø€n. Phương pháp ráp nối, chú giải, và phân tích trình tự gen.
Xử lý và phân tích số liệu.----¿- 2+ 2++2+++E+++EE++EE+SEEerkvsrkrrrrrrrkrrree 58 2. Phương pháp MLSÏÌT.- Ăn TH TH TH HH trệt 59 2. Phương pháp tiếp hợp.--- ¿se sex E2 EEE2112112711211211 112111111 62 3. KET QUA NGHIÊN CỨU VA BAN LUẬN.
Phân loại chủng theo thời gian và bệnh viện. Kiéu hình kháng kháng sinh của chủng nghiên cứu. Chung mang blanpm và kiểu hình kháng kháng sinh của chủng mang blanpo. Chủng mang DIGNDM.- - - < 119119111911 91011910 1 TH TH HH HH nh 69 3.
Kiểu hình kháng kháng sinh của nhóm chủng mang bl2wpw so với nhóm không II Ẵ/7/⁄)0 T7 P0000PẼ08ẺẺ8. Phân tích đặc điểm trình tự DNA của 17 plasmid mang bl4NpM. Biến thể NDM. Đặc điểm plasmid mang blanpm ở chủng nghiên cứu.
Đặc điểm kiểu gen kháng kháng sinh của 17 chủng mang Ö/Npw. Đặc điểm cấu trúc di truyền xung quanh gen blanpm ở 17 chủng nghiên cứu. Đặc điểm dòng ST mang blanpm trong nghiên cứu. Kết quả phân tích dong ST E.
coli trong nghiên cứu. Kết quả phân tích dòng ST ở vi khuẩn K. pneumoniae trong nghiên cứu. Khả năng chuyền gen ngang qua plasmid tiếp hợp ở chủng nghiên cứu.
Kha năng tiếp hợp của 17 chủng nghiên cứu. Tần suất tiếp hợp của các chủng mang plasmid có Đ4NDM. KET LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ.---cccccccctEvvverrrrrrrrrerrrrree 122 il DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CUA TÁC GIÁ ĐÃ XUAT BẢN CÓ LIÊN QUAN DEN LUẬN ÁN. 124 TAI LIEU THAM 8.
Danh sách 155 chủng vi khuẩn Gram âm và đặc điểm kháng kháng sinh. PLI Phụ lục 1. Danh sách 155 chủng vi khuẩn Gram âm trong nghiên cứu. PLI Phụ lục 1.
Kiểu hình kháng kháng sinh theo kháng sinh đồ .--------:- PL6 Phụ lục 1. Kiéu hình kháng kháng sinh của 155 chủng vi khuẩn Gram âm theo MIC.Ô PLII Phụ lục 1. Tong hop két qua phan tich kiéu hinh nhạy cam kháng sinh cua 155 chung vi khuân Gram âm trong nghiên CỨU .-¿- 5-5 +s+£+E+EeEeEereretexexexeree PLI7 Phụ lục 2. Phiếu thu thập thông tin.---2- 2 2£ ©5£+SE£2E£2E££EE£EESEEEEEEEEEvEkerkerrxerkeres PL18 Phụ lục 3.
Danh sách 64 chủng mang gen ĐÏNDM. - --- 5 55 5+ 3+ +EEsEEseseeseeeeesee PL20 Phụ lục 4. Dữ liệu thô trình tự gen. HH HH kg ngư PL22 Phụ lục 5.
Tiêu chuẩn đọc kết quả kiểu hình kháng kháng sinh. PL25 Phụ lục 5.1 Tiêu chuẩn đọc kết quả đường kính vòng kháng khuẩn ức chế đối với các loại vi khuẩn Gram âm và khoảng chấp nhận về đường kính của chủng chuẩn E.nHHrreiirrriie PL25 Phụ lục 5. Giá trị tiêu chuân nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) của kháng sinh đối với các vi khuẩn thử nghiệm dựa trên CLS] 2019.----c¿z+22scccz+e PL26 11 DANH MỤC TU VIET TAT VÀ DỊCH THUẬT Tiếng Việt Viết tắt Viết day di BN Bénh nhan BV Bénh vién BV NDGD | Bệnh viện Nhân Dân Gia Dinh BV NDI Bệnh viện Nhi đồng 1 BVND2 Bệnh viện Nhi đồng 2 BVBD Bệnh viện Bình Dân KS Khang sinh KSD Kháng sinh đồ NK Nhiễm khuẩn NKQ Nội khí quan NST Nhiễm sắc thê TP. HCM Thành phô Hồ Chí Minh VK Vi khuân Tiếng Anh Viết tắt Viết đầy đủ Nghĩa tiếng Việt aa Amino acid Axit amin AMC Amoxicillin/Clavulanic acid (Tén khang sinh) ATCC American Type Culture Collection Bộ sưu tập giống chuân Hoa Kỳ ATM Aztreonam (Tén khang sinh) BHI Brain Heart Infusion Môi trường BHI lỏng BHIA Brain Heart Infusion Agar Môi trường BHI rắn BLAST Basic local alignment search tool Công cụ tim kiếm trình tự tương đồng bp Base pairs Cap base CAZ Ceftazidime (Tén khang sinh) CFU Colony forming unit Don vi tạo khúm iv CIP Ciprofloxacin (Tén khang sinh) CLSI Clinical Laboratory Standards Viện Tiêu chuân Lâm sang Institute và Xét nghiệm CRE Carbapenem Resistance Họ vi khuẩn đường ruột Enterobacteriacae khang carbapenem CRO Ceftriaxone (Tén khang sinh) CTX Cefotaxime (Tén khang sinh) CS Colistin (Tén khang sinh) CXM Cefuroxime (Tén khang sinh) dNTP Deoxyribonucleoside triphosphate dNTP ddNTP Dideoxynucleoside triphosphate ddNTP DNA Deoxyribonucleic acid DNA E.
coli Escherichia coli Tén vi khuan ECDC European Centers for Disease Trung tâm kiêm soát và Control and Prevention phòng chống bệnh Châu Âu E-test Epsilometer test E-test EUCAST European Committee of Ủy ban Châu Âu về thử Antimicrobial Susceptibility Testing | nghiệm tính nhạy cam khang sinh ESBL Extended Spectrum B-Lactamase B-lactamase phô rộng ETP Ertapenem (Tén khang sinh) FOX Cefoxitin (Tén khang sinh) GM Gentamicin (Tén khang sinh) I Intermediate Trung gian ICU Intensive care unit Don vi săn sóc tích cực IMP Imipenem (Tén khang sinh) INFORM International Network for Optimal Mang lưới quốc tế về giám Resistance Monitoring sát tính kháng tối ưu IS Insertion sequence Trình tự gắn chèn K Kanamycin (Tén khang sinh) KPC Klebsiella pneumoniae (Tén enzyme) carbapenemase kb Kilo-base (Don vi do kích thước DNA) MEM Meropenem (Tén khang sinh) MH Mueller Hinton Thach Mueller Hinton MHA Mueller — Hinton Agar Môi trường thạch Mueller — Hinton MIC Minimum Inhibitory Concentration Nông độ ức chế tôi thiêu NA Not available Không có thông tin NCBI National Centre of Biotechnology Trung tâm Thông tin Công Information nghệ Sinh học Quốc gia NDM New Delhi metallo-B-lactamase (Tén enzyme) NGS Next-Generation Sequencing Giải trình tự thé hệ mới NTA NasoTracheal Aspiration Hút dich khí quản qua mũi OD Optical Density Mật độ quang OMV(s) Outer membrane visicle(s) Tui mang ngoai ORF Open reading frame Khung doc mo OXA Oxacillinase (Tén enzyme) PBP Penicillin Binding Protein Protein gan penicillin PCR Polymerase chain reaction Phản ứng khuếch đại tổng hợp chuỗi PDR Pandrug resistant Toàn kháng/kháng toàn bộ R Resistant Khang rRNA Ribosomal ribonucleic acid RNA ribosom rpm Revolutions per minute Vong/phtt S Susceptible Nhạy SMART The Study for Monitoring Chương trình giám sát xu Antimicrobial Resistance Trends hướng kháng khang sinh SXT Trimethoprim-Sulfamethoxazole (Tén khang sinh) vi UV Ultra violet Tia UV Taq Thermus aquaticus DNA polymerase | Men chịu nhiệt TAE Tris Acetate Dung dich dém TAE Ethylenediaminetetraacetate TBE Tris-borate-EDTA Dung dich dém TBE TM Tobramycin (Tên kháng sinh) Tn Transposon Nhân tô chuyên vi WHO World Health Organization Tổ chức Y tế Thê giới VI DANH MỤC HÌNH Hình 1. Cấu trúc phân tử của penicillin, cephalosporin, carbapenem.2 Các cơ chế chính kháng carbapenem ở vi khuẩn Gram âm. Minh họa kiểu hình kháng carbapenem của các biến thể NDM. Trình tự axít amin NDM-I va các biến thể NDM.
Sự phân bố blaxpm theo nhóm plasmid ở Enwerobacteridcede.