Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần ĐTXD và TM Thiên Phát Thịnh

Khóa luận phân tích kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Thiên Phát Thịnh.

• Tác giả: Hà Thị Thanh Lan
• Người hướng dẫn: Th.S Phan Thị Hải Hà
• Trường học: Trường Đại học
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên cứu kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 1.7. Tính mới của đề tài
• 2. PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 2.1.1. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.1.1.1. Chi phí sản xuất
• 2.2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI THIÊN PHÁT THỊNH
• 2.3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI THIÊN PHÁT THỊNH
• 3. PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Thiên Phát Thịnh

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành là một trong những yếu tố cốt lõi trong hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng. Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh đã thực hiện nhiều dự án lớn, yêu cầu tính toán chính xác chi phí sản xuất để đảm bảo lợi nhuận. Việc hiểu rõ về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm giúp công ty tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán chi phí sản xuất

Kế toán chi phí sản xuất là quá trình ghi nhận, phân loại và tổng hợp các chi phí liên quan đến sản xuất hàng hóa. Vai trò của nó không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc ra quyết định chiến lược.

1.2. Tầm quan trọng của tính giá thành sản phẩm

Tính giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc xác định chính xác giá thành giúp công ty đưa ra mức giá hợp lý, từ đó thu hút khách hàng và tăng trưởng doanh thu.

II. Vấn đề và thách thức trong kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Thiên Phát Thịnh

Trong quá trình hoạt động, Công ty Thiên Phát Thịnh gặp phải nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất. Sự biến động của giá nguyên vật liệu, chi phí nhân công và các yếu tố khác ảnh hưởng đến tính chính xác của giá thành sản phẩm. Điều này đòi hỏi công ty phải có những biện pháp quản lý chi phí hiệu quả.

2.1. Biến động giá nguyên vật liệu và ảnh hưởng đến chi phí

Giá nguyên vật liệu thường xuyên thay đổi, ảnh hưởng lớn đến chi phí sản xuất. Công ty cần có chiến lược mua sắm hợp lý để giảm thiểu tác động này.

2.2. Khó khăn trong việc kiểm soát chi phí nhân công

Chi phí nhân công là một trong những yếu tố lớn nhất trong sản xuất. Việc quản lý và kiểm soát chi phí này là một thách thức lớn đối với công ty, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

III. Phương pháp tính giá thành sản phẩm hiệu quả tại Công ty Thiên Phát Thịnh

Công ty Thiên Phát Thịnh áp dụng nhiều phương pháp tính giá thành sản phẩm khác nhau để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp giúp công ty tối ưu hóa chi phí và nâng cao lợi nhuận.

3.1. Phương pháp tính giá thành theo chi phí thực tế

Phương pháp này giúp công ty xác định giá thành dựa trên chi phí thực tế phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính.

3.2. Phương pháp tính giá thành theo định mức

Phương pháp này dựa trên các định mức chi phí đã được xác định trước. Việc áp dụng phương pháp này giúp công ty kiểm soát chi phí hiệu quả hơn và dễ dàng lập kế hoạch sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Thiên Phát Thịnh

Kế toán chi phí sản xuất không chỉ là công cụ quản lý mà còn là nền tảng cho các quyết định chiến lược của Công ty Thiên Phát Thịnh. Việc áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại giúp công ty nâng cao hiệu quả sản xuất và tối ưu hóa lợi nhuận.

4.1. Đánh giá hiệu quả sản xuất qua báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính cung cấp cái nhìn tổng quan về hiệu quả sản xuất. Công ty có thể dựa vào đó để điều chỉnh chiến lược kinh doanh và cải thiện quy trình sản xuất.

4.2. Tác động của kế toán chi phí đến quyết định đầu tư

Thông tin từ kế toán chi phí giúp công ty đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Việc phân tích chi phí và lợi nhuận giúp công ty xác định các dự án tiềm năng.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của kế toán chi phí tại Công ty Thiên Phát Thịnh

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành là một phần không thể thiếu trong hoạt động của Công ty Thiên Phát Thịnh. Để phát triển bền vững, công ty cần tiếp tục cải tiến quy trình kế toán và áp dụng công nghệ mới vào quản lý chi phí.

5.1. Đề xuất cải tiến quy trình kế toán

Công ty cần xem xét cải tiến quy trình kế toán để nâng cao tính chính xác và hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào kế toán sẽ giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực.

5.2. Hướng phát triển bền vững trong quản lý chi phí

Công ty cần xây dựng chiến lược quản lý chi phí bền vững, đảm bảo cân bằng giữa chi phí và lợi nhuận. Điều này sẽ giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh trong thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp ngành xây dựng phải đối mặt với mức độ cạnh tranh cao khi đa số các công trình, dự án đều được triển khai thông qua hình thức đấu thầu. Để trúng thầu và đảm bảo hiệu quả kinh doanh, doanh nghiệp xây lắp bắt buộc phải ước lượng, kiểm soát chặt chẽ chi phí sản xuất, từ đó xác định chính xác giá thành cho từng công trình. Việc quản lý chi phí và tính giá thành hợp lý đóng vai trò quyết định đến khả năng tiết kiệm chi phí, hạ giá thành và nâng cao lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thi công xây dựng các công trình dân dụng (nhà ở, trường học) và hạ tầng kỹ thuật tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác quản trị chi phí và hạch toán kế toán tại đơn vị, đề tài nghiên cứu được xác định với các nội dung cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Thứ nhất: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.
  2. Thứ hai: Tìm hiểu và phản ánh thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh.
  3. Thứ ba: Phân tích các ưu điểm, nhược điểm trong thực tế hạch toán tại doanh nghiệp, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành của công ty.
• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành công trình xây dựng Trường Tiểu học Tây Lộc tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh, bao gồm nội dung, phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và phương pháp tính giá thành công trình.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Công tác kế toán chi phí và tính giá thành công trình xây dựng Trường Tiểu học Tây Lộc do Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh thực hiện.
  • Thời gian: Dữ liệu tổng quan về tình hình lao động, tài chính và kết quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2016 – 2017; dữ liệu hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành công trình Trường Tiểu học Tây Lộc trong giai đoạn từ tháng 01/2017 đến tháng 06/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu dựa trên hệ thống lý luận kế toán doanh nghiệp và các quy định pháp lý hiện hành của Bộ Tài chính Việt Nam:

• Hệ thống văn bản pháp lý và chuẩn mực: Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính; Hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS); Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/04/2017 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam quy định về tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội (phía doanh nghiệp trích 17%).
• Khái niệm và phân loại chi phí:
  • Theo mối quan hệ với mức độ hoạt động: Chi phí biến đổi (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, năng lượng...) và chi phí cố định (khấu hao tài sản cố định, lương quản lý...).
  • Theo phương pháp phân bổ chi phí: Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.
  • Theo khả năng kiểm soát: Chi phí kiểm soát được và chi phí không kiểm soát được.
  • Theo lĩnh vực chức năng: Chi phí sản xuất (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung) và chi phí ngoài sản xuất (chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Theo thời điểm ghi nhận: Chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ.
  • Theo nội dung kinh tế ban đầu: Chi phí nguyên liệu/vật liệu, chi phí nhân công, chi phí công cụ dụng cụ, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền.
  • Theo công dụng kinh tế trong xây lắp: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung.
• Khái niệm và phân loại giá thành sản phẩm xây lắp: Giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung tính cho từng công trình, hạng mục công trình hoàn thành, nghiệm thu và bàn giao. Phân loại theo thời gian và cơ sở số liệu gồm có: Giá thành dự toán, Giá thành định mức và Giá thành thực tế.
• Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm: Thể hiện qua công thức cân đối:

$$\text{Tổng giá thành sản phẩm} = \text{Chi phí SXDD đầu kỳ} + \text{Chi phí SX phát sinh trong kỳ} - \text{Chi phí SXDD cuối kỳ} - \text{Các khoản điều chỉnh giảm giá thành}$$

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp thu thập và xử lý số liệu chuyên ngành kế toán:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp cơ sở lý luận từ giáo trình, sách chuyên khảo của các tác giả (Trịnh Văn Sơn & Hồ Phan Minh Đức, 2016; Huỳnh Lợi, 2009; Huỳnh Lợi & Nguyễn Khắc Tâm, 2002; Võ Văn Nhị, 2002, 2010, 2016; Phan Đức Dũng, 2006), các thông tư, quy định kế toán và các khóa luận liên quan.
  • Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, kế toán trưởng và nhân viên kế toán tại công ty nhằm tìm hiểu thực tế quy trình luân chuyển chứng từ và ghi chép sổ sách.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Phương pháp so sánh: So sánh số liệu tuyệt đối và tương đối giữa các năm 2016 và 2017 về lao động, tài sản, nguồn vốn và doanh thu.
  • Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp, phân loại các chỉ tiêu tài chính, chi phí theo từng bảng biểu.
  • Phương pháp chứng từ kế toán: Thu thập, kiểm tra và đối chiếu các chứng từ gốc phát sinh với sổ chi tiết và sổ tổng hợp.
  • Phương pháp tính giá: Xác định giá trị tiền tệ của nguyên vật liệu xuất kho, chi phí nhân công, máy thi công và sản phẩm xây lắp.
  • Phương pháp tổng hợp cân đối: Tổng hợp số liệu từ các tài khoản kế toán, sổ cái để lập các báo cáo tài chính và bảng tính giá thành.
• Nguồn dữ liệu: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (2016 – 2017), Bảng chấm công, Bảng thanh toán lương, Phiếu xuất kho, Phiếu chi, Phiếu hạch toán, Sổ chi tiết và Sổ cái các tài khoản 621, 622, 623, 627, 154 của Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp

Chương này trình bày hệ thống lý thuyết về chi phí và giá thành sản phẩm xây lắp:

• Hạch toán các khoản mục chi phí sản xuất:
  • Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Phản ánh chi phí vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu xuất dùng trực tiếp cho công trình. Cuối kỳ kết chuyển sang Nợ TK 154 (hoặc Nợ TK 632 nếu vượt mức bình thường).
  • Kế toán chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Phản ánh tiền lương, phụ cấp, tiền ăn ca của công nhân trực tiếp thi công và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) đối ứng với TK 334, TK 338. Cuối kỳ kết chuyển sang TK 154.
  • Kế toán chi phí sử dụng máy thi công (TK 623): Áp dụng khi doanh nghiệp thi công bằng máy hoặc kết hợp thủ công; tập hợp chi phí nhiên liệu, khấu hao xe máy thi công, lương công nhân lái máy (đối ứng TK 152, 214, 334...).
  • Kế toán chi phí sản xuất chung (TK 627): Phản ánh chi phí phục vụ, quản lý tại các đội thi công, phân xưởng (lương nhân viên quản lý đội, khấu hao thiết bị, dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác).
  • Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất (TK 154): Tập hợp toàn bộ chi phí sản xuất dở dang từ các TK 621, 622, 623, 627 để tính giá thành thực tế công trình xây lắp hoàn thành bàn giao (kết chuyển sang Nợ TK 632).
• Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ: Trình bày 3 phương pháp đánh giá: Theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp; Theo phương pháp ước lượng sản phẩm hoàn thành tương đương; Theo phương pháp định mức chi phí.
• Phương pháp tính giá thành: Phân tích các phương pháp tính giá thành trong kế toán: Phương pháp giản đơn (trực tiếp), Phương pháp loại trừ sản phẩm phụ, Phương pháp hệ số, Phương pháp tỷ lệ (định mức), Phương pháp phân bước.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về đặc điểm tổ chức, tình hình tài chính và thực tế hạch toán chi phí tại công ty:

• Tổng quan doanh nghiệp: Thành lập năm 2011 (MST: 3301348893, địa chỉ tại 53 Ngự Bình, phường An Cựu, TP. Huế), vốn điều lệ 10 tỷ đồng. Cơ cấu tổ chức quản lý theo mô hình trực tuyến - chức năng: Đứng đầu là Giám đốc (bà Nguyễn Thị Bé), hỗ trợ bởi Bộ phận Kỹ thuật, Bộ phận Hành chính, Bộ phận Tài chính - Kế toán, Bộ phận Kế hoạch Vật tư - Thiết bị và các Đội thi công trực thuộc.
• Biến động lao động và tài chính (2016 – 2017):

Chỉ tiêu phân tích	Năm 2016	Năm 2017	Biến động (2017/2016)	Tỷ lệ (%)
Tổng số lao động (người)	218	185	-33	-15,14%
- Lao động trực tiếp	192 (88,07%)	159 (85,95%)	-33	-17,19%
- Lao động gián tiếp	26 (11,93%)	26 (14,05%)	0	0,00%
- Lao động nam	155 (71,10%)	137 (74,05%)	-18	-11,61%
- Lao động nữ	63 (28,90%)	48 (25,95%)	-15	-23,81%
- Trình độ từ trung cấp trở xuống	196 (89,91%)	163 (88,11%)	-33	-16,84%
Tài sản & Nguồn vốn (VNĐ)
- Tài sản ngắn hạn	> 8 tỷ	> 10 tỷ	+ > 2 tỷ	+29,22%
- Tài sản dài hạn	6.823.xxx.xxx	Giảm	- > 100 triệu	-1,86%
- Tổng tài sản / Tổng nguồn vốn	12.526.xxx.xxx	14.398.xxx.xxx	+ 1.872.xxx.xxx	+14,94%
- Nợ phải trả	3.0xx.xxx.xxx	4.5xx.xxx.xxx	+ 1.4xx.xxx.xxx	+48,31%
- Vốn chủ sở hữu	9.505.xxx.xxx	9.382.xxx.xxx	- 123.xxx.xxx	-1,30%
Kết quả kinh doanh (VNĐ)
- Doanh thu & Giá vốn hàng bán	-	-	-	Giảm ~18%
- Chi phí tài chính (lãi vay)	125.335.000	0	-125.335.000	-100,00%
- Lợi nhuận sau thuế TNDN	60.8xx.xxx	50.571.000	- > 10 triệu	-16,86%

• Tổ chức bộ máy và chế độ kế toán:
  • Bộ máy kế toán: Gồm 02 nhân sự (01 Kế toán trưởng kiêm kế toán tổng hợp và tất cả các phần hành; 01 Thủ quỹ).
  • Chính sách kế toán áp dụng: Thông tư 200/2014/TT-BTC; Niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; Đơn vị tiền tệ: VNĐ; Khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; Phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho, tính giá xuất kho theo phương pháp Nhập trước - Xuất trước (FIFO); Tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
  • Hình thức kế toán và phần mềm: Áp dụng hình thức sổ kế toán Chứng từ ghi sổ, xử lý dữ liệu thông qua phần mềm kế toán UNESCO.
• Thực tế hạch toán chi phí công trình Trường Tiểu học Tây Lộc (01/2017 – 06/2017):
  • Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Căn cứ vào Phiếu yêu cầu vật tư, Phiếu xuất kho, Hóa đơn mua hàng xuất thẳng đến công trình (cát, đá, xi măng, sắt, thép, gạch...). Kế toán ghi chép vào Sổ chi tiết TK 621 và Sổ cái TK 621 mở riêng cho công trình Trường Tiểu học Tây Lộc.
  • Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Tập hợp tiền lương trả cho công nhân xây, cốp pha, nề, sắt dựa trên Bảng chấm công và Bảng thanh toán lương theo khối lượng khoán hoàn thành.
  • Chi phí sử dụng máy thi công (TK 623): Tập hợp chi phí nhiên liệu chạy máy (Phiếu xuất nhiên liệu), chi phí thuê máy ngoài hoặc khấu hao máy thi công phục vụ trực tiếp cho công trình.
  • Chi phí sản xuất chung (TK 627): Chi phí lán trại, tiếp khách tại hiện trường, tiền mạ kẽm, công cụ dụng cụ phân bổ tại công trường Trường Tiểu học Tây Lộc.
  • Tổng hợp chi phí và tính giá thành: Cuối kỳ thi công hoàn thành (tháng 6/2017), kế toán kết chuyển toàn bộ chi phí phát sinh từ các TK 621, 622, 623, 627 vào bên Nợ TK 154. Do công trình hoàn thành toàn bộ và được chủ đầu tư nghiệm thu bàn giao, giá trị dở dang cuối kỳ bằng 0; áp dụng phương pháp tính giá thành giản đơn (trực tiếp) để lập Bảng tính giá thành sản phẩm xây lắp cho công trình Trường Tiểu học Tây Lộc.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh

Chương này tổng kết các điểm mạnh, hạn chế tại doanh nghiệp và nêu các định hướng cải thiện:

• Đánh giá thực trạng:
  • Ưu điểm: Công ty đã áp dụng đúng hệ thống tài khoản và chuẩn mực theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; quy trình luân chuyển chứng từ rõ ràng; ứng dụng phần mềm kế toán UNESCO giúp giảm thiểu thao tác thủ công.
  • Nhược điểm: Bộ máy kế toán quá mỏng (chỉ 2 người), một kế toán trưởng kiêm nhiệm nhiều phần hành gây áp lực công việc; công tác quản lý chi phí quản lý doanh nghiệp chưa chặt chẽ dẫn đến chi phí lớn làm giảm lợi nhuận; việc lập định mức dự toán chi phí nguyên vật liệu và kiểm soát hao hụt tại công trường còn thiếu đồng bộ.
• Giải pháp đề xuất: Hoàn thiện công tác lập và quản lý định mức chi phí NVLTT, NCTT; tăng cường kiểm tra, đối chiếu chứng từ tại các đội thi công; hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán phù hợp với quy mô; khai thác triệt để các phân hệ quản trị chi phí trên phần mềm kế toán.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Phản ánh thực trạng hạch toán chi phí xây lắp: Khóa luận đã mô tả chi tiết toàn bộ chu trình kế toán chi phí và tính giá thành theo 4 khoản mục (TK 621, TK 622, TK 623, TK 627) và tổng hợp trên TK 154 cho một công trình xây dựng thực tế (Trường Tiểu học Tây Lộc) từ tháng 01/2017 đến tháng 06/2017 tại một doanh nghiệp xây dựng quy mô vừa và nhỏ.
2. Làm rõ bức tranh tài chính và tổ chức của doanh nghiệp:
   • Quy mô nhân sự giảm 15,14% (từ 218 người năm 2016 xuống 185 người năm 2017), trong đó lao động trực tiếp chiếm trên 85% và lao động nam chiếm trên 71%.
   • Tổng tài sản tăng 14,94% trong năm 2017 đạt 14,398 tỷ đồng, chủ yếu nhờ tài sản ngắn hạn tăng 29,22% (đạt trên 10 tỷ đồng); tuy nhiên nợ phải trả tăng mạnh 48,31% trong khi vốn chủ sở hữu giảm nhẹ 1,3% xuống 9,382 tỷ đồng.
   • Lợi nhuận sau thuế năm 2017 giảm 16,86% xuống còn 50,571 triệu đồng do chi phí quản lý doanh nghiệp cao và doanh thu sụt giảm ~18%.
3. Hệ thống hóa quy trình chứng từ: Trích xuất chi tiết các mẫu chứng từ và sổ sách kế toán được sử dụng tại công ty theo hình thức Chứng từ ghi sổ trên phần mềm UNESCO.

Đóng góp so với các nghiên cứu trước

Tác giả đã tự tổng hợp và so sánh với hai nghiên cứu cùng chuyên ngành:

• Nghiên cứu của Nguyễn Thu Huyền (2014) tại Đại học Thăng Long: Đề tài tập trung vào Công ty TNHH XD & TM Mai Sơn nhưng phần Đặt vấn đề chưa đầy đủ và thiếu phần giới thiệu điểm mới.
• Nghiên cứu của Nguyễn Quỳnh Phương (2016) tại Đại học Lao động – Xã hội: Đề tài thực hiện tại Công ty CP Thiết bị và Vật liệu xây dựng Hancorp nhưng bố cục trình bày còn hạn chế, gây khó khăn cho người đọc.
• Đóng góp mới của tác giả: Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh; cập nhật các quy định kế toán mới theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và chính sách bảo hiểm xã hội theo Quyết định 595/QĐ-BHXH (2017) áp dụng vào việc tính giá thành cho một công trình xây dựng cụ thể.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Về phạm vi không gian: Nghiên cứu chỉ tập trung đi sâu vào một công trình đơn lẻ (Trường Tiểu học Tây Lộc) do thời gian thực tập có hạn, chưa bao quát được toàn bộ các loại hình công trình khác nhau (giao thông, thủy lợi, nhà ở) mà công ty đang triển khai.
  • Về phạm vi thời gian: Số liệu kế toán chi tiết của công trình chỉ khảo sát trong 6 tháng (từ tháng 01/2017 đến tháng 06/2017).
  • Tác giả tự nhận định kiến thức và thời gian thực tập còn hạn chế nên chưa phân tích sâu được toàn diện các công đoạn phức tạp trong quản trị chi phí dự toán.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát công tác kế toán chi phí và tính giá thành trên nhiều công trình xây lắp đa dạng với quy mô lớn hơn, nghiên cứu sâu hơn về kế toán quản trị chi phí và kiểm soát giá thành dự toán trong các doanh nghiệp xây lắp.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong ngành xây dựng/xây lắp.
  • Kế toán viên, nhà quản lý tại các doanh nghiệp xây dựng có quy mô vừa và nhỏ đang vận dụng hình thức Chứng từ ghi sổ hoặc phần mềm kế toán (như UNESCO).
• Nội dung giá trị nhất:
  • Quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán 4 khoản mục chi phí đặc thù ngành xây lắp (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, máy thi công, sản xuất chung) gắn liền với tài khoản 621, 622, 623, 627 và 154.
  • Phương pháp tính giá thành giản đơn áp dụng cho từng công trình, hạng mục công trình hoàn thành, nghiệm thu bàn giao.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại doanh nghiệp nào và đối tượng cụ thể là gì?

Khóa luận nghiên cứu tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh (TP. Huế). Đối tượng nghiên cứu cụ thể là công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành công trình xây dựng Trường Tiểu học Tây Lộc trong giai đoạn từ tháng 01/2017 đến tháng 06/2017.

2. Doanh nghiệp áp dụng chế độ, hình thức kế toán và phần mềm kế toán nào?

Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho theo phương pháp Nhập trước - Xuất trước (FIFO), áp dụng hình thức sổ kế toán Chứng từ ghi sổ và vận hành trên phần mềm kế toán UNESCO.

3. Công ty sử dụng phương pháp nào để tính giá thành công trình Trường Tiểu học Tây Lộc?

Công ty áp dụng phương pháp giản đơn (phương pháp trực tiếp). Chi phí sản xuất phát sinh được tập hợp trực tiếp theo từng khoản mục (TK 621, 622, 623, 627) cho công trình Trường Tiểu học Tây Lộc, cuối kỳ kết chuyển sang TK 154 để tổng hợp và tính tổng giá thành khi công trình hoàn thành nghiệm thu bàn giao vào tháng 6/2017.

4. Tình hình tài chính và lợi nhuận của công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2016 – 2017?

Năm 2017, tổng tài sản công ty tăng 14,94% đạt 14,398 tỷ đồng (chủ yếu do tài sản ngắn hạn tăng 29,22%), tuy nhiên nợ phải trả tăng mạnh 48,31% và vốn chủ sở hữu giảm 1,3% xuống 9,382 tỷ đồng. Doanh thu và giá vốn giảm ~18%, lợi nhuận sau thuế năm 2017 giảm 16,86% so với năm 2016, đạt 50,571 triệu đồng.

5. Bộ máy kế toán tại Công ty Thiên Phát Thịnh được tổ chức như thế nào?

Bộ máy kế toán của công ty có cơ cấu tinh gọn gồm 02 người: 01 Kế toán trưởng (kiêm nhiệm kế toán tổng hợp và toàn bộ các phần hành kế toán) và 01 Thủ quỹ (phụ trách thu chi tiền mặt và quản lý quỹ).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hà Thị Thanh Lan đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC trong loại hình doanh nghiệp xây lắp. Công trình phản ánh trung thực thực trạng hạch toán chi phí tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Thiên Phát Thịnh thông qua trường hợp điển hình của công trình Trường Tiểu học Tây Lộc (01/2017 – 06/2017), đồng thời phân tích chi tiết các biến động về nhân sự, tài sản và kết quả kinh doanh 2016 – 2017. Trên cơ sở nhận diện các hạn chế về quản lý chi phí và tổ chức bộ máy kế toán tại đơn vị, tác giả đã đề xuất các nhóm giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị giá thành cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Chi phí sản xuất 1. Khái niệm Chi phí là khoản hao phí mà doanh nghiệp bỏ ra để đạt được kết quả nào đó.

Hao phí này bao gồm hao phí lao động vật hóa (như nguyên vật liệu, năng lượng, hao mòn TSCĐ) và hao phí lao động sống (như tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp). Phân loại chi phí sản xuất. Chi phí có nhiều ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh và mục đích sử dụng. Thông tin chi phí được ghi nhận và phân loại theo cách phù hợp với mục đích sử dụng này có thể không phù hợp với mục đích sử dụng khác.

Do đó, việc am hiểu tường tận các khái niệm chi phí và phương pháp phân loại chi phí đóng vai trò hết sức quan trọng, điều này có thể cung cấp các thông tin phù hợp cho các quyết định của doanh nghiệp. Theo Trịnh Văn Sơn – Hồ Phan Minh Đức (2016), chi phí được phân loại theo các tiêu thức sau:  Phân loại theo mối quan hệ với mức hoạt động của tổ chức - Chi phí biến đổi: là chi phí thay đổi trên tổng số theo sự thay đổi của mức hoạt động của tổ chức (ví dụ như sản lượng, số giờ lao động, số giờ máy…). Các chi phí NVL, chi phí NCTT, chi phí năng lượng phục vụ sản xuất, chi phí bao bì đóng gói, hoa hồng bán hàng…là những chi phí biến đổi. SVTH: Hà Thị Thanh Lan 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà - Chi phí cố định: là chi phí không thay đổi trên tổng số bất chấp sự thay đổi của mức hoạt động.

Các chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí tiền lương cho cán bộ quản lý, chi phí quảng cáo khuyến mãi, chi phí bảo hiểm… là những chi phí cố định.  Phân loại theo phương pháp phân phối chi phí cho một đối tượng chịu chi phí - Chi phí trực tiếp: là loại chi phí liên quan trực tiếp đến đối tượng chịu chi phí và có thể tính trực tiếp cho đối tượng đó một cách hiệu quả, ít tốn kém. - Chi phí gián tiếp: là loại chi phí liên quan đến đối tượng chịu chi phí, nhưng không thể tính trực tiếp cho đối tượng chịu chi phí đó một cách hiệu quả.  Phân loại dựa trên khả năng kiểm soát chi phí - Chi phí kiểm soát được: là chi phí mà nhà quản lý có thể kiểm soát hoặc quyết định được.

- Chi phí không kiểm soát được: là chi phí mà nhà quản lý không có khả năng kiểm soát hoặc gây ảnh hưởng lên nó.  Phân loại theo lĩnh vực chức năng của tổ chức - Chi phí sản xuất: là những chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, bao gồm chi phí NVL trực tiếp, chi phí NCTT, chi phí SXC. - Chi phí ngoài sản xuất: là những chi phí ngoài khâu sản xuất, bao gồm: chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.  Phân loại theo thời điểm ghi nhận chi phí - Chi phí sản phẩm: là những chi phí gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm hay hàng hóa được mua vào.

Chi phí sản phẩm được ghi nhận là chi phí tại thời điểm sản phẩm/ hàng hóa được tiêu thụ mà không được tính ở thời kỳ mà nó phát sinh. - Chi phí thời kỳ: là tất cả các chi phí không phải là chi phi sản phẩm. Chi phí thời kỳ phát sinh ở kỳ nào thì tính là chi phí trong kỳ đó, chi phí này làm giảm lợi tức trong kỳ chúng phát sinh. Phân loại chi phí sản xuất là công việc quan trọng cần phải thực hiện để phục vụ cho việc tổ chức, theo dõi và tập hợp chi phí sản xuất để tính giá thành sản phẩm, đồng thời để dễ dàng kiểm soát các loại chi phí phát sinh.

Theo Huỳnh Lợi (2009), chi phí sản xuất được phân loại theo các tiêu thức sau: SVTH: Hà Thị Thanh Lan 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà  Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế ban đầu Để phục vụ cho việc tập hợp, quản lý chi phí theo nội dung kinh tế địa điểm phát sinh, chi phí được phân theo các yếu tố. Cách phân loại này giúp cho việc xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động cũng như việc lập, kiểm tra và phân tích dự toán chi phí. Bao gồm các yếu tố sau: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu bao gồm giá mua, chi phí mua nguyên vật liệu dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Yếu tố này bao gồm những thành phần sau: chi phí NVL chính, chi phí NVL phụ, chi phí nhiên liệu, phụ tùng thay thế và chi phí vật liệu khác sử dụng vào sản xuất.

- Chi phí nhân công bao gồm: các khoản tiền lương chính, lương phụ, phụ cấp theo lương phải trả cho người lao động và các khoản trích theo lương như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, chi phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp của người lao động. - Chi phí công cụ dụng cụ: yếu tố này bao gồm giá mua và chi phí mua của các công cụ được sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Tổng chi phí công cụ dụng cụ là tiền đề để nhà quản lý hoạch định luân chuyển qua kho, định mức dự trữ, nhu cầu thu mua công cụ dụng cụ hợp lý. - Chi phi khấu hao TSCĐ: yếu tố này bao gồm khâu hao của tất cả các TSCĐ, tài sản dài hạn dùng vào hoạt động SXKD.

- Chi phí dịch vụ thuê ngoài bao gồm: chi phí mua ngoài phục vụ cho hoạt động SXKD của doanh nghiệp như tiền điện, tiền nước, điện thoại, chi phí quảng cáo, chi phí sửa chữa… - Chi phí khác bằng tiền là các khoản chi phí SXKD bằng tiền phát sinh trong quá trình SXKD của doanh nghiệp.  Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế Căn cứ vào ý nghĩa của chi phí trong giá thành sản phẩm và để thuận tiện cho việc tính giá thành toàn bộ, chi phí được phân theo cách phân loại này dựa vào công dụng của chi phí và mức phân bổ chi phí cho từng đối tượng. Giá thành toàn bộ của sản phẩm bao gồm các khoản mục chi phí sau: SVTH: Hà Thị Thanh Lan 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà - Chí phí nguyên vật liệu trực tiếp bao gồm toàn bộ chi phí nguyên vât liệu sử dụng trực tiếp trong từng hoạt động sản xuất sản phẩm như chi phí nguyên vật liệu chính, chi phí nguyên vật liệu phụ… - Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm tiền lương và các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất, tiền thưởng và tiền phụ cấp khác. - Chi phí sản xuất chung bao gồm tất cả các chi phí sản xuất ngoài 2 khoản mục chi phí trên.

Như vậy chi phí sản xuất chung thường bao gồm: chi phí lao động gián tiếp, chi phí NVL dùng trong máy móc thiết bị, chi phí CCDC dùng trong sản xuất, chi phí khấu hao máy móc thiết bị, tài sản cố định khác dùng trong hoạt động sản xuất, chi phí thuê ngoài,… - Chi phí bán hàng còn được gọi là chi phí lưu thông, là những chi phí đảm bảo cho việc thực hiện chính sách, chiến lược bán hàng của doanh nghiệp. Khoản mục chi phí bán hàng bao gồm: chi phí lương và các khoản trích theo lương, chi phí nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ dùng trong hoạt động bán hàng,… - Chi phí quản lý bao gồm tất cả chi phí liên quan đến công việc hành chính, quản trị ở phạm vi toàn doanh nghiệp. Ngoài ra nó còn bao gồm tất cả những chi phí mà không thể ghi nhận vào các khoản mục nói trên. - Chi phí khác: ngoài những khoản chi phí liên quan đến hoạt động SXKD, trong chi phí của doanh nghiệp còn tồn tại chi phí khác.

Về cơ bản chi phí khác thường bao gồm chi phí hoạt động tài chính, chi phí hoạt động bất thường. Chi phí này thường chiếm tỷ trọng nhỏ. Trong một doanh nghiệp nhỏ, chi phí này có thể bằng không. Giá thành sản phẩm 1.

Khái niệm “Giá thành sản phẩm là chi phí sản xuất tính cho một khối lượng sản phẩm hoàn thành nhất định. Giá thành đơn vị sản phẩm là chi phí sản xuất tính cho một đơn vị thành phẩm”. (Huỳnh Lợi - Nguyễn Khắc Tâm, 2002) SVTH: Hà Thị Thanh Lan 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà Hay nói cách khác, giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ chi phí NVL, chi phí nhân công, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung tính cho từng công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây lắp đến giai đoạn hoàn thành, nghiệm thu bàn giao được chấp nhận thanh toán. Giá thành sản phẩm xây lắp là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lượng hoạt động sản xuất, phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản vật tư, lao động, tiền vốn trong quá trình sản xuất cũng như các giải pháp kinh tế mà doanh nghiệp sử dụng nhằm tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm.

Phân loại giá thành sản phẩm Có nhiều loại giá thành khác nhau, tuỳ theo yêu cầu quản lý cũng như các tiêu thức phân loại khác nhau mà giá thành được chia thành các loại tương ứng. Phân loại giá thành theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành: Căn cứ vào cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành, giá thành sản phẩm được chia thành 3 loại: - Giá thành dự toán: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí sản xuất và sản lượng dự toán.Việc tính toán xác định giá thành dự toán được tiến hành trước khi quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm và do bộ phận kế hoạch thực hiện. Đối với hoạt động xây lắp thì giá thành dự toán là tổng chi phí dự toán để hoàn thành khối lượng xây lắp công trình, hạng mục công trình. Do đặc điểm của hoạt động sản xuất xây lắp là thời gian sản xuất thi công dài và mang tính chất riêng lẻ nên đối với từng công trình, hạng mục công trình đều phải lập dự toán trước khi thi công.

- Giá thành định mức: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở định mức các chi phí sản xuất hiện hành và chỉ tính cho một đơn vị sản phẩm. Việc tính giá thành định mức cũng được thực hiện trước khi tiến hành sản xuất, xây lắp.