Tình Hình Hòa Mã và Chuyển Mã Khmer-Việt Ở Đồng Bằng Sông Cửu Long

Chuyên khảo phân tích Tình hình hòa mã chuyển mã khmer việt ở đồng bằng sông cửu long trường hợp phường 2 vĩnh châu sóc, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Lư Giang
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Nghiên Cứu Hòa Mã và Chuyển Mã Khmer-Việt Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hòa Mã Chuyển Mã Khmer Việt Ở ĐBSCL

Nghiên cứu hòa mã và chuyển mã là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học đối chiếu Khmer-Việt, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), nơi có sự giao thoa văn hóa và ngôn ngữ sâu sắc. Hiện tượng này không chỉ phản ánh sự tương tác ngôn ngữ Khmer-Việt mà còn cho thấy sự thích ứng và biến đổi của ngôn ngữ trong bối cảnh đa ngữ ở ĐBSCL. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi ngôn ngữ ở ĐBSCL, từ đó đưa ra những hiểu biết sâu sắc về ngôn ngữ và văn hóa ĐBSCL. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Hiền (2016), tiếp xúc ngôn ngữ là một hiện tượng phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế phát triển, dẫn đến hòa mã ngôn ngữ Khmer-Việt và chuyển mã ngôn ngữ Khmer-Việt.

1.1. Giới thiệu cộng đồng người Khmer và ngôn ngữ tại ĐBSCL

Cộng đồng người Khmer tại ĐBSCL có lịch sử lâu đời và đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế, văn hóa của khu vực. Ngôn ngữ Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long là một phần không thể thiếu của bản sắc văn hóa Khmer, đồng thời chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ tiếng Việt ở Đồng bằng sông Cửu Long. Sự tương tác ngôn ngữ Khmer-Việt thể hiện rõ qua việc sử dụng song ngữ Khmer-Việt trong giao tiếp hàng ngày. Việc nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa Đồng bằng sông Cửu Long giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng văn hóa và ngôn ngữ của Việt Nam.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu ngôn ngữ học tại ĐBSCL

Nghiên cứu ngôn ngữ học Đồng bằng sông Cửu Long có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của các dân tộc thiểu số, đặc biệt là người Khmer. Việc nghiên cứu hòa mã ngôn ngữ Khmer-Việt và chuyển mã ngôn ngữ Khmer-Việt giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình tiếp xúc ngôn ngữ và ảnh hưởng ngôn ngữ Khmer đến tiếng Việt, cũng như ngược lại. Nghiên cứu này cũng góp phần vào việc xây dựng chính sách giáo dục song ngữ Khmer-Việt hiệu quả, giúp người Khmer duy trì và phát triển ngôn ngữ mẹ đẻ.

II. Vấn Đề Song Ngữ Thách Thức Hòa Mã Chuyển Mã Khmer Việt

Tình trạng song ngữ Khmer-Việt tại ĐBSCL đặt ra nhiều thách thức trong việc duy trì sự cân bằng giữa hai ngôn ngữ. Hòa mã và chuyển mã có thể dẫn đến sự xáo trộn ngôn ngữ, ảnh hưởng đến khả năng sử dụng tiếng Khmer chuẩn của người Khmer. Việc thiếu các chính sách hỗ trợ bảo tồn ngôn ngữ Khmer cũng là một vấn đề đáng quan ngại. Nghiên cứu này nhằm làm rõ những thách thức này và đề xuất các giải pháp nhằm bảo vệ và phát triển ngôn ngữ Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long. Theo Nguyễn Thị Huệ (2010), tiếp xúc ngôn ngữ có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể trong cả hai ngôn ngữ, đặc biệt là về mặt từ vựng.

2.1. Ảnh hưởng của tiếng Việt đến việc sử dụng tiếng Khmer

Ảnh hưởng tiếng Việt đến tiếng Khmer là một vấn đề đáng quan tâm trong bối cảnh song ngữ Khmer-Việt. Việc sử dụng quá nhiều từ tiếng Việt trong giao tiếp tiếng Khmer có thể làm giảm tính thuần khiết của ngôn ngữ Khmer. Nghiên cứu này sẽ phân tích cụ thể những ảnh hưởng ngôn ngữ Khmer đến tiếng Việt và đề xuất các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực.

2.2. Nguy cơ mai một ngôn ngữ Khmer trong giới trẻ

Một trong những thách thức lớn nhất là nguy cơ mai một ngôn ngữ Khmer trong giới trẻ. Do ảnh hưởng của tiếng Việt và sự thiếu quan tâm đến việc học tiếng Khmer, nhiều bạn trẻ Khmer không còn sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ. Nghiên cứu này sẽ tìm hiểu nguyên nhân của tình trạng này và đề xuất các giải pháp khuyến khích giới trẻ học và sử dụng ngôn ngữ Khmer.

2.3. Thiếu hụt nguồn lực cho giáo dục song ngữ Khmer Việt

Việc thiếu hụt nguồn lực cho giáo dục song ngữ Khmer-Việt là một rào cản lớn trong việc bảo tồn và phát triển ngôn ngữ Khmer. Cần có sự đầu tư hơn nữa vào việc đào tạo giáo viên, biên soạn sách giáo khoa và xây dựng chương trình giảng dạy phù hợp với đặc điểm của ngôn ngữ Khmer và văn hóa Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hòa Mã Chuyển Mã Khmer Việt Chi Tiết

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu về hòa mã và chuyển mã Khmer-Việt. Phương pháp định tính bao gồm phỏng vấn sâu, quan sát tham dự và phân tích diễn ngôn. Phương pháp định lượng sử dụng bảng hỏi để khảo sát mức độ sử dụng song ngữ Khmer-Việt và thái độ của người Khmer đối với ngôn ngữ Khmer. Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích một cách cẩn thận để đưa ra những kết luận chính xác và có giá trị. Theo Đinh Lư Giang (2010), việc nghiên cứu song ngữ Khmer-Việt cần kết hợp cả phương pháp ngôn ngữ học và xã hội học để có cái nhìn toàn diện.

3.1. Thu thập dữ liệu thực địa tại Sóc Trăng và Trà Vinh

Dữ liệu được thu thập tại hai địa bàn nghiên cứu điển hình là Phường 2 (Vĩnh Châu – Sóc Trăng) và xã Tân Hiệp (Trà Cú – Trà Vinh). Đây là hai địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống và có sự giao thoa văn hóa, ngôn ngữ mạnh mẽ. Việc thu thập dữ liệu thực địa giúp chúng ta có được những thông tin chính xác và cập nhật về tình hình hòa mã ngôn ngữ Khmer-Việt và chuyển mã ngôn ngữ Khmer-Việt.

3.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hòa mã và chuyển mã

Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hòa mã và chuyển mã, bao gồm yếu tố xã hội, văn hóa, kinh tế và giáo dục. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp chúng ta có thể đưa ra những giải pháp phù hợp để bảo tồn và phát triển ngôn ngữ Khmer.

3.3. Sử dụng phần mềm thống kê để xử lý dữ liệu định lượng

Phần mềm MS Excel được sử dụng để nhập, xử lý số liệu, thống kê và biểu diễn đồ thị. Việc sử dụng phần mềm thống kê giúp chúng ta phân tích dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác, từ đó đưa ra những kết luận có cơ sở khoa học.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Trạng Hòa Mã Khmer Việt Hiện Nay

Kết quả nghiên cứu cho thấy hòa mã Khmer-Việt là một hiện tượng phổ biến trong giao tiếp hàng ngày của người Khmer tại ĐBSCL. Các yếu tố hòa mã thường gặp bao gồm từ vựng tiếng Việt được chèn vào câu tiếng Khmer, đặc biệt là trong các lĩnh vực kinh tế, giáo dục và hành chính. Nguyên nhân của hiện tượng này là do sự tiếp xúc ngôn ngữ lâu dài và ảnh hưởng của tiếng Việt trong đời sống xã hội. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mức độ hòa mã khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi, trình độ học vấn và nghề nghiệp của người nói.

4.1. Các lớp từ vựng tiếng Việt được sử dụng trong hòa mã

Nghiên cứu xác định các lớp từ vựng tiếng Việt thường được sử dụng trong hòa mã, bao gồm từ chỉ đồ vật, hoạt động, khái niệm và thuật ngữ chuyên môn. Việc phân loại các lớp từ vựng này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về phạm vi ảnh hưởng của tiếng Việt đến ngôn ngữ Khmer.

4.2. Tần suất sử dụng hòa mã trong các tình huống giao tiếp

Nghiên cứu đo lường tần suất sử dụng hòa mã trong các tình huống giao tiếp khác nhau, như giao tiếp trong gia đình, trường học, chợ và các cơ quan hành chính. Kết quả cho thấy hòa mã thường xuyên xảy ra trong các tình huống giao tiếp liên quan đến công việc, học tập và mua bán.

4.3. Thái độ của người Khmer đối với hiện tượng hòa mã

Nghiên cứu tìm hiểu thái độ của người Khmer đối với hiện tượng hòa mã. Một số người cho rằng hòa mã là một điều bình thường và không ảnh hưởng đến ngôn ngữ Khmer, trong khi những người khác lo ngại rằng hòa mã có thể dẫn đến sự mai một của ngôn ngữ Khmer.

V. Phân Tích Chuyển Mã Khmer Việt Ranh Giới và Động Cơ Sử Dụng

Nghiên cứu cũng tập trung vào việc phân tích chuyển mã Khmer-Việt, xác định ranh giới và động cơ sử dụng. Chuyển mã thường xảy ra khi người nói muốn nhấn mạnh một ý nào đó, thể hiện sự am hiểu về một lĩnh vực cụ thể hoặc muốn tạo sự gần gũi với người nghe. Ranh giới của chuyển mã thường không rõ ràng và phụ thuộc vào ngữ cảnh giao tiếp. Nghiên cứu này sẽ làm rõ những yếu tố này và đưa ra những ví dụ cụ thể về chuyển mã Khmer-Việt.

5.1. Các loại chuyển mã Khmer Việt thường gặp

Nghiên cứu phân loại các loại chuyển mã Khmer-Việt thường gặp, bao gồm chuyển mã giữa câu, giữa cụm từ và giữa từ đơn. Việc phân loại này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của chuyển mã.

5.2. Động cơ tâm lý và xã hội của việc chuyển mã

Nghiên cứu tìm hiểu động cơ tâm lý và xã hội của việc chuyển mã, như muốn thể hiện sự thông thạo cả hai ngôn ngữ, muốn tạo sự khác biệt hoặc muốn gây ấn tượng với người nghe. Việc hiểu rõ động cơ chuyển mã giúp chúng ta giải thích được tại sao người Khmer lại sử dụng chuyển mã trong giao tiếp.

5.3. Ảnh hưởng của chuyển mã đến giao tiếp hiệu quả

Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của chuyển mã đến giao tiếp hiệu quả. Trong một số trường hợp, chuyển mã có thể giúp người nói diễn đạt ý một cách chính xác và sinh động hơn, nhưng trong những trường hợp khác, chuyển mã có thể gây khó hiểu cho người nghe.

VI. Giải Pháp Bảo Tồn Ngôn Ngữ Khmer và Phát Triển Song Ngữ

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có những giải pháp cụ thể để bảo tồn ngôn ngữ Khmer và phát triển song ngữ Khmer-Việt một cách bền vững. Các giải pháp này bao gồm tăng cường giáo dục ngôn ngữ Khmer trong trường học, khuyến khích sử dụng ngôn ngữ Khmer trong gia đình và cộng đồng, hỗ trợ các hoạt động văn hóa Khmer và xây dựng chính sách ngôn ngữ phù hợp với đặc điểm của ĐBSCL. Việc bảo tồn và phát triển ngôn ngữ Khmer không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng người Khmer mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội.

6.1. Tăng cường giáo dục tiếng Khmer trong trường học

Cần tăng cường giáo dục tiếng Khmer trong trường học bằng cách nâng cao chất lượng giảng dạy, biên soạn sách giáo khoa phù hợp và khuyến khích học sinh sử dụng tiếng Khmer trong các hoạt động ngoại khóa.

6.2. Khuyến khích sử dụng tiếng Khmer trong gia đình và cộng đồng

Cần khuyến khích các gia đình Khmer sử dụng tiếng Khmer trong giao tiếp hàng ngày và tổ chức các hoạt động văn hóa Khmer để tạo môi trường sử dụng tiếng Khmer rộng rãi.

6.3. Xây dựng chính sách ngôn ngữ hỗ trợ bảo tồn tiếng Khmer

Cần xây dựng chính sách ngôn ngữ hỗ trợ bảo tồn ngôn ngữ Khmer, bao gồm việc công nhận tiếng Khmer là một ngôn ngữ chính thức, hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu và phát triển tiếng Khmer và tạo điều kiện cho người Khmer sử dụng tiếng Khmer trong các lĩnh vực công cộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH SONG NGỮ KHMER-VIỆT Ở ĐBSCL VÀ MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1.1 Khái quát tình hình song ngữ Khmer-Việt ở ĐBSCL 1.1 Vài nét về cộng đồng người Khmer ở ĐBSCL 1.1 Lược sử hình thành ĐBSCL ĐBSCL là một đồng bằng rộng lớn, được hình thành trong quá trình địa chất lâu dài, chủ yếu do sự bồi đắp phù sa của sông Cửu Long. ĐBSCL xuất hiện rất muộn so với những vùng đồng bằng khác ở nước ta nhưng lại rất phát triển về nông nghiệp. Cho đến nay, nơi này đã trở thành một trong những khu vực kinh tế trọng điểm của Việt Nam. Với diện tích khoảng 40.000 km2, ĐBSCL bao gồm 12 tỉnh thuộc miền Tây Nam Bộ, đó là: Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cần Thơ, Sóc Trăng, An Giang, Kiên Giang, Bạc Liêu và Cà Mau [4; 20].

Nói về lịch sử hình thành của ĐBSCL, Lê Bá Thảo cho rằng: “Cách đây 2.500 năm dưới sự che chở của các cồn duyên hải, của đồi núi miền Đông Nam Bộ ở phía Bắc và dãy Đậu Khấu ở phía Tây Nam, vịnh biển vùng sông Cửu Long được lấp dần” [43]. Cùng với sự rút lui của nước biển, ĐBSCL đã dần vượt lên trên mặt nước biển. ĐBSCL cũng chịu ảnh hưởng của các dòng thủy triều mạnh nên bị chia cắt thành các lạch triều lớn nhỏ đan cắt vào nhau, hình thành các kênh rạch như ngày nay. Ngoài ra, nhà địa lý Phan Huy Xu và Trần Văn Thành cho rằng, “đồng bằng châu thổ sông Cửu Long dần dần nổi lên mực nước biển cách đây khoảng 2.

Song, cách nay không quá 2.000 năm đồng bằng châu thổ sông Cửu Long hiện đại cơ bản đã được hình thành”.2 Cộng đồng người Khmer ở ĐBSCL Vấn đề dân cư ở ĐBSCL được nhà dân tộc học Mạc Đường mô tả rằng, từ thời cổ đã có những nhóm người đầu tiên xuất hiện và sinh sống ở những vùng đất cao, ở các giồng cát có nước ngọt ven biển, như vùng núi An Giang, vùng đất phù sa cổ Bắc Long An, vùng giồng cát ven biển Trà Vinh, Vĩnh Châu (Sóc Trăng), Giồng Riềng và Hà Tiên. 10 Vào những thế kỉ đầu công nguyên, nền văn hóa Óc Eo ra đời dựa trên sự khai thác vùng ĐBSCL, đã đánh dấu sự ra đời của một nền văn hóa rực rỡ, có ý nghĩa lịch sử trong công cuộc chinh phục vùng đất này. Năm 1944, nhà khảo cổ học Pháp Louis Malleret đã tiến hành khai quật ở địa điểm Óc Eo, phát hiện nhiều di tích kiến trúc và hiện vật quý của nước Phù Nam – một quốc gia ven biển mà trung tâm là các tỉnh thuộc ĐBSCL ngày nay của Việt Nam. Phù Nam đã phát triển thành đế chế lớn mạnh từ thế kỉ III đến thế kỉ VI nhưng đến cuối thế kỉ VI thì bắt đầu quá trình tan rã.

Quốc gia Chân Lạp do người Khmer (thuộc nhóm ngôn ngữ Môn – Khmer, ngữ hệ Nam Á) xây dựng ở vùng trung lưu sông Mê Kông và khu vực phía Bắc Biển Hồ, là một thuộc quốc của Phù Nam. Vào thế kỉ VI, Chân Lạp phát triển thành một vương quốc độc lập, nhân sự suy yếu của Phù Nam đã tấn công chiếm lấy một phần lãnh thổ của đế chế này vào đầu thế kỉ VII, lập nên vùng đất Thủy Chân Lạp. Từ đây, vùng đất Tây Nam Bộ trên danh nghĩa bị đặt dưới quyền kiểm soát của Lục Chân Lạp, nhưng trên thực tế phải giao lại cho những người thuộc dòng dõi Phù Nam quản lý. Từ thế kỉ IX đến cuối thế kỉ XI, Chân Lạp tập trung sức lực phát triển các vùng trung tâm truyền thống của mình ở khu vực Biển Hồ, trung lưu sông Mê Kông và mở rộng ảnh hưởng sang phía Tây đã tạo dựng nên nền văn minh Angkor rực rỡ.

Cho đến thế kỉ XIII, cư dân ở vùng đất Tây Nam Bộ vẫn thưa thớt. Từ thế kỉ XII, những người nông dân Khmer nghèo khổ bị các thế lực phong kiến của đế chế Angkor đàn áp, bóc lột với các loại thuế khóa nặng nề, họ đã di cư đến các giống cát lớn trên mảnh đất phù sa ĐBSCL. Từ thế kỉ XV, để tránh khỏi sự đàn áp và bóc lột của các thế lực phong kiến Thái Lan, đặc biệt là vương triều Ayutthaya, nhiều nhóm người Khmer, trong đó có cả sư sãi và trí thức Khmer đã di cư đến khu vực này sinh sống. Tại đây, họ hòa nhập với những người Khmer đến trước, hình thành các đặc điểm dân cư tập trung của người Khmer.

Đến cuối thế kỷ XV đầu thế kỷ XVI, về đại thể, ĐBSCL đã hình thành ba vùng dân cư tập trung của người Khmer: - Vùng Sóc Trăng-Bạc Liêu-Cà Mau (chủ yếu là Sóc Trăng, Vĩnh Châu, 11 Vĩnh Lợi) - Vùng An Giang-Kiên Giang (chủ yếu là Vọng Thê, Tri Tôn, Nhà Bàng, sau đến phía Tây-Bắc Hà Tiên) - Vùng Trà Vinh-Vĩnh Long Như vậy, người Khmer ở ĐBSCL với người Khmer ở Campuchia là những nhóm tộc người có chung nguồn gốc lịch sử, rất gần nhau về đặc trưng văn hóa tộc người. Nhưng do sống tách biệt lâu dài với người Khmer đồng tộc ở Campuchia nên người Khmer ở ĐBSCL có những đặc điểm riêng về cư trú, kinh tế, văn hóa, xã hội. [4; 27–28] Theo kết quả điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009 (Tổng cục Thống kê - Thông cáo Báo chí), cộng đồng người Khmer ở ĐBSCL có khoảng 1,3 triệu người. Họ sống tập trung ở các tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Trà Vinh, Kiên Giang, An Giang, Cà Mau, Bạc Liêu và rải rác ở các tỉnh Bình Phước, Tây Ninh, Đồng Nai.

Trong đó các tỉnh Trà Vinh (245.252 người), Sóc Trăng (289.263 người) và Kiên Giang (145.469 người) là những tỉnh có người Khmer cư trú đông nhất (tỉnh Trà Vinh người Khmer chiếm tỉ lệ gần 30% số dân toàn tỉnh). Tiếng Khmer ĐBSCL với tiếng Khmer ở Campuchia là một ngôn ngữ. Người Khmer ở Việt Nam còn có một tên gọi khác là người Miên. Người Khmer có mặt ở hầu hết các tỉnh của vùng đất Tây Nam Bộ nhưng quy tụ vào ba vùng trọng điểm, mỗi vùng có những sắc thái riêng quy định bởi điều kiện tự nhiên, truyền thống lịch sử và quá trình cộng cư hòa hợp với các dân tộc anh em Kinh, Hoa, Chăm.

Đó là: vùng Trà Vinh – Trà Cú, một trong những vùng cư trú cổ xưa nhất của người Khmer; vùng ven biển Sóc Trăng – Bạc Liêu là vùng cư trú nổi bật bởi sự hòa hợp văn hợp văn hóa – nhân chủng giữa ba dân tộc Khmer, Kinh, Hoa; vùng ven biên giới Tịnh Biên, Tri Tôn (An Giang), Hà Tiên (Kiên Giang) là vùng mang tính trung gian giữa người Khmer ở ĐBSCL và người Khmer ở Campuchia. Tuy là một ngôn ngữ chung nhưng tiếng Khmer ở ĐBSCL vẫn có những nét khác biệt nhất định so với người Khmer ở Campuchia. Người Khmer thường sống tập trung theo từng cụm, từng làng xã (gọi là 12 Phum hay Khum) hoặc theo từng cụm dân cư lớn hơn gọi là Sóc (Srok) cư trú chung quanh chùa chiền. Hầu hết người Khmer ở ĐBSCL đều theo Phật giáo Tiểu Thừa, một tôn giáo tu hành rõ nét [4; 152].

Tầng lớp nhà sư có vai trò xã hội – văn hóa rất quan trọng trong đời sống hằng ngày.3 Đời sống cộng đồng người Khmer ở ĐBSCL Cộng đồng người Khmer ĐBSCL là cư dân nông nghiệp lúa nước nên yếu tố tự nhiên của địa hình đã ảnh hưởng đến các kiểu, loại hình cư trú của người Khmer ĐBSCL. Họ thường cư trú tập trung một khu vực bám sát đất trồng trọt thành phum và sóc, xen kẽ với các ấp của người Kinh và khu dân cư của người Hoa. Tín ngưỡng của người Khmer ĐBSCL phần lớn có liên quan đến nông nghiệp như thờ Mặt Trăng, thờ Hồn lúa (Mẹ lúa), thờ Arăk, Neak Tà. Đa số người Khmer theo Phật giáo Theravada hay còn gọi là Phật giáo Nam tông.

Phật giáo đã chi phối sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Khmer ĐBSCL. Họ đặt mọi niềm tin vào Phật giáo mà điểm hội tụ là các ngôi chùa và sư sãi. Mỗi phum, sóc có ít nhất một ngôi chùa. Hiện nay, cả vùng Nam bộ có 460 ngôi chùa Phật giáo Nam Tông.

Do cùng cộng cư lâu dài với người Khmer ĐBSCL, nên dù không theo Phật giáo Nam Tông nhưng người Kinh, người Hoa trong vùng vẫn đi chùa Khmer cầu Phật, cúng kính và mời các vị sư Khmer về nhà cầu kinh, ban phước lành. Lễ hội người Khmer ĐBSCL mang đậm dấu ấn của nghi lễ nông nghiệp, tín ngưỡng dân gian, nghi thức của Balamôn giáo và Phật giáo Nam Tông. Một số lễ hội tiêu biểu như Chol Chnam Thmây (lễ vào năm mới), Sen Đôn ta (lễ cúng ông bà), Ok Om Bok (lễ cúng trăng), lễ Cầu An, lễ Dâng Bông, lễ Dâng Y… Đặc biệt là vào dịp Ok Om Bok, ở Sóc Trăng và Trà Vinh tổ chức lớn nên thu hút đông đảo người Khmer, Kinh, Hoa ở địa phương và cả khu vực khác cùng tham gia. Hội đua ghe ngo, hội đua bò của người Khmer ĐBSCL đã trở thành một nét văn hóa đặc sắc của người Khmer hằng năm.

Mặt khác, do họ cũng là người Việt Nam, nên ngày Tết Nguyên Đán của dân tộc Kinh, người Khmer ĐBSCL cũng xem trọng. Người Khmer ĐBSCL có chữ viết ra đời khá sớm (khoảng thế kỉ thứ III sau công nguyên). Loại chữ này bắt nguồn từ một thứ chữ mà người ta đã dùng ở 13 miền Nam Ấn Độ vào thế kỉ thứ I sau công nguyên. Do ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ ở khu vực, chữ Khmer được hình thành và đã dần dần hoàn chỉnh qua nhiều lần cải cách.4 Tiếng Khmer Ngôn ngữ chủ yếu của người Khmer là tiếng Khmer mà chúng tôi nói đến ở đây là ngôn ngữ của một bộ phận người Khmer sinh sống trên vùng đất ĐBSCL ở Việt Nam.

Tiếng Khmer thuộc nhóm Khmer của nhánh Môn-Khmer. Đây là ngôn ngữ của người Khmer sống ở Campuchia và phần ĐBSCL Việt Nam. Số lượng người sử dụng ngôn ngữ này là 12,1 triệu người ở Campuchia (2004) và khoảng 1,1 triệu người ở các tỉnh ĐBSCL. Đây là một ngôn ngữ tuy có người sử dụng đông đảo đứng hàng thứ hai của họ Nam Á nhưng có rất ít sự khác biệt về phương ngữ.

Ngôn ngữ này có một quá trình phát triển được ghi chép khá đầy đủ văn tự nên việc nghiên cứu nó là rất quan trọng đối việc nghiên cứu các ngôn ngữ khác trong vùng.