Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc coxymax và anticoccidae diarrhoea đến hiệu quả phòng trị bệnh cầu trùng trên gà ri lai nuôi bán chăn thả

Nghiên cứu này tập trung vào hiệu quả của hai loại thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae trong việc phòng trị bệnh cầu… 53 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Trần Văn Hậu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thúy Mỵ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Thuốc Coxymax Và Anticoccidae – Diarrhoea Đến Hiệu Quả Phòng Trị Bệnh Cầu Trùng Trên Gà Ri Lai Nuôi Bán Chăn Thả
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Những hiểu biết về bệnh Cầu trùng
• 2.3. Giới thiệu về giống gà và thuốc dùng trong thí nghiệm
• 2.4. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. Phần 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm, thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Chuẩn đoán và điều trị bệnh. Kết quả chuyên đề khoa học
• 4.3.1. Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến tỷ lệ nuôi sống của gà F1 (Ri x Lương Phượng) qua các tuần tuổi
• 4.3.2. Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến tỷ lệ và cường độ nhiễm Cầu trùng của gà thí nghiệm 1 – 10 tuần tuổi
• 4.3.3. Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến sinh trưởng của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 4.3.4. Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn của gà thí nghiệm
• 4.3.5. Chi phí thuốc cho phòng, trị bệnh Cầu trùng ở gà thí nghiệm
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào hiệu quả của hai loại thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae trong việc phòng trị bệnh cầu trùng trên gà ri lai nuôi bán chăn thả. Bệnh cầu trùng là một trong những bệnh phổ biến và gây thiệt hại kinh tế lớn trong chăn nuôi gà, đặc biệt là ở vùng khí hậu nhiệt đới ẩm như Việt Nam. Nghiên cứu nhằm xác định tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm của bệnh, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của hai loại thuốc đến khả năng tăng khối lượng và hiệu quả phòng trị bệnh trên đàn gà.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm cầu trùng trên gà ri lai F1. Ngoài ra, nghiên cứu cũng nhằm đánh giá ảnh hưởng của thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae đến khả năng tăng khối lượng của gà, cũng như hiệu quả của hai loại thuốc trong việc phòng và điều trị bệnh cầu trùng. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả, mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi.

1.2. Ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp thông tin về hiệu quả của thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae trong việc phòng trị bệnh cầu trùng trên gà ri lai. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng thực hành trong chăn nuôi, đồng thời góp phần giảm thiểu thiệt hại do bệnh cầu trùng gây ra, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

II. Tổng quan về bệnh cầu trùng

Bệnh cầu trùng là một bệnh ký sinh trùng phổ biến ở gà, gây ra bởi các loài Cầu trùng thuộc giống Eimeria. Bệnh này gây thiệt hại lớn về kinh tế do làm giảm tốc độ tăng trưởng, sức đề kháng của gà và tăng nguy cơ mắc các bệnh kế phát. Bệnh cầu trùng thường phát triển mạnh trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, đặc biệt là ở các vùng chăn thả và bán chăn thả.

2.1. Đặc điểm của bệnh cầu trùng

Bệnh cầu trùng do các loài Cầu trùng ký sinh trong đường tiêu hóa của gà gây ra. Các loài Cầu trùng phổ biến bao gồm Eimeria tenella, Eimeria maxima, và Eimeria acervulina. Bệnh thường gây tổn thương nghiêm trọng đến niêm mạc ruột, dẫn đến tiêu chảy, giảm hấp thu dinh dưỡng, và suy giảm sức khỏe của gà. Bệnh cầu trùng có thể lây lan nhanh trong đàn gà, đặc biệt là trong điều kiện vệ sinh kém và mật độ nuôi cao.

2.2. Vòng đời của cầu trùng

Vòng đời của Cầu trùng bao gồm hai giai đoạn chính: giai đoạn ngoại sinh và giai đoạn nội sinh. Trong giai đoạn ngoại sinh, noãn nang được thải ra ngoài qua phân và phát triển thành bào tử trong điều kiện thuận lợi. Trong giai đoạn nội sinh, bào tử xâm nhập vào cơ thể gà, ký sinh trong niêm mạc ruột và gây tổn thương. Vòng đời của Cầu trùng thường kéo dài từ 5 đến 7 ngày, tùy thuộc vào loài và điều kiện môi trường.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên đàn gà ri lai F1 nuôi bán chăn thả tại Thái Nguyên. Hai loại thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae được sử dụng để đánh giá hiệu quả phòng trị bệnh cầu trùng. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm, tốc độ tăng trưởng, và tiêu thụ thức ăn của gà. Phương pháp nghiên cứu bao gồm bố trí thí nghiệm, theo dõi lâm sàng, và phân tích mẫu phân để xác định mức độ nhiễm Cầu trùng.

3.1. Bố trí thí nghiệm

Nghiên cứu được bố trí thành các lô thí nghiệm, mỗi lô sử dụng một loại thuốc khác nhau (Coxymax và Anticoccidae). Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm, và tốc độ tăng trưởng của gà. Các mẫu phân được thu thập và phân tích định kỳ để xác định mức độ nhiễm Cầu trùng. Kết quả được so sánh giữa các lô thí nghiệm để đánh giá hiệu quả của từng loại thuốc.

3.2. Phương pháp theo dõi

Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm, tốc độ tăng trưởng, và tiêu thụ thức ăn của gà. Tỷ lệ nhiễm được xác định dựa trên số lượng gà nhiễm Cầu trùng trong mỗi lô thí nghiệm. Cường độ nhiễm được đánh giá dựa trên số lượng noãn nang trong mẫu phân. Tốc độ tăng trưởng được tính toán dựa trên khối lượng cơ thể của gà qua các tuần tuổi. Tiêu thụ thức ăn được ghi chép hàng ngày để tính toán hiệu quả chuyển hóa thức ăn.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy cả hai loại thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae đều có hiệu quả trong việc phòng trị bệnh cầu trùng trên gà ri lai. Tuy nhiên, thuốc Coxymax cho thấy hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm so với thuốc Anticoccidae. Ngoài ra, thuốc Coxymax cũng giúp cải thiện tốc độ tăng trưởng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn của gà. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn thuốc phù hợp để phòng trị bệnh cầu trùng trong chăn nuôi gà.

4.1. Hiệu quả của thuốc Coxymax

Thuốc Coxymax cho thấy hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm cầu trùng trên gà ri lai. Kết quả phân tích mẫu phân cho thấy số lượng noãn nang giảm đáng kể sau khi sử dụng thuốc Coxymax. Ngoài ra, thuốc Coxymax cũng giúp cải thiện tốc độ tăng trưởng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn của gà, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

4.2. Hiệu quả của thuốc Anticoccidae

Thuốc Anticoccidae cũng cho thấy hiệu quả trong việc phòng trị bệnh cầu trùng, nhưng ở mức độ thấp hơn so với thuốc Coxymax. Kết quả nghiên cứu cho thấy thuốc Anticoccidae giúp giảm tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm, nhưng không đáng kể như thuốc Coxymax. Tuy nhiên, thuốc Anticoccidae vẫn là một lựa chọn phù hợp trong điều kiện chăn nuôi có hạn chế về chi phí.

V. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae trong việc phòng trị bệnh cầu trùng trên gà ri lai nuôi bán chăn thả. Thuốc Coxymax cho thấy hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm, đồng thời cải thiện tốc độ tăng trưởng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn của gà. Dựa trên kết quả nghiên cứu, thuốc Coxymax được khuyến nghị là lựa chọn ưu tiên trong phòng trị bệnh cầu trùng ở gà. Ngoài ra, cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa liều lượng và thời gian sử dụng thuốc nhằm đạt hiệu quả cao nhất.

5.1. Kết luận

Nghiên cứu đã xác định được hiệu quả của thuốc Coxymax và thuốc Anticoccidae trong việc phòng trị bệnh cầu trùng trên gà ri lai. Thuốc Coxymax cho thấy hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm, đồng thời cải thiện tốc độ tăng trưởng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn của gà. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn thuốc phù hợp để phòng trị bệnh cầu trùng trong chăn nuôi gà.

5.2. Kiến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, thuốc Coxymax được khuyến nghị là lựa chọn ưu tiên trong phòng trị bệnh cầu trùng ở gà. Ngoài ra, cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa liều lượng và thời gian sử dụng thuốc nhằm đạt hiệu quả cao nhất. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về phòng trị bệnh cầu trùng và áp dụng các biện pháp vệ sinh chuồng trại để giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp tại Việt Nam, chăn nuôi gia cầm giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn thực phẩm giàu đạm cho xã hội. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng và ẩm cao là môi trường thuận lợi cho sự phát sinh và lây lan của nhiều loại dịch bệnh ký sinh trùng, trong đó bệnh cầu trùng (Coccidiosis) ở gà là một trong những trở ngại lớn. Bệnh do các loài nguyên sinh động vật đơn bào thuộc giống Eimeria gây ra, ký sinh và tàn phá biểu mô đường tiêu hóa. Mặc dù tỷ lệ chết trực tiếp có thể biến động tùy theo độc lực mầm bệnh và điều kiện chăm sóc, bệnh cầu trùng gây tổn thất kinh tế nghiêm trọng do làm suy giảm tốc độ tăng trưởng, khiến gia cầm còi cọc, giảm hiệu quả chuyển hóa thức ăn, suy giảm miễn dịch và dễ kế phát các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác.

Trước thực tiễn phát triển các mô hình chăn nuôi gà lai thả vườn và bán chăn thả tại các nông hộ và trang trại, việc sử dụng các chế phẩm hóa trị liệu để chủ động phòng và trị bệnh cầu trùng là biện pháp phổ biến. Trên thị trường xuất hiện nhiều biệt dược với các thành phần hoạt chất khác nhau như Coxymax (hoạt chất Sulphachlozine) và Anticoccidae – Diarrhoea (hoạt chất Sulfachloropyridazine). Tuy nhiên, hiện tượng cầu trùng kháng thuốc sau thời gian dài sử dụng cục bộ đòi hỏi phải có những nghiên cứu thực nghiệm đánh giá khách quan về hiệu lực phòng trị và tác động của thuốc tới sức sản xuất của con giống. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Văn Hậu tập trung giải quyết bài toán kiểm chứng thực nghiệm này trên tổ hợp gà Ri lai F1 (Ri x Lương Phượng) nuôi theo phương thức bán chăn thả.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể qua 3 nhiệm vụ:

1. Xác định tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm cầu trùng ở đàn gà Ri lai F1 (Ri x Lương Phượng) qua các tuần tuổi khi sử dụng hai loại thuốc thí nghiệm.
2. Xác định ảnh hưởng của việc sử dụng hai loại thuốc đến khả năng sinh trưởng, tăng khối lượng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn của gà thí nghiệm.
3. Xác định hiệu quả kinh tế thông qua chi phí thuốc thú y phòng, trị bệnh cầu trùng tính trên một đơn vị khối lượng gà thịt thương phẩm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn gà Ri lai F1 (gà trống Ri x gà mái Lương Phượng) từ 1 đến 10 tuần tuổi; hai loại thuốc phòng trị cầu trùng là Coxymax (sản xuất bởi Công ty Cổ phần Greenlab Việt Nam) và Anticoccidae – Diarrhoea (sản xuất bởi Công ty TNHH Dược thú y Thăng Long).
• Địa điểm nghiên cứu: Trại chăn nuôi tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 25 tháng 5 năm 2015 đến ngày 18 tháng 11 năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và tổng quan mầm bệnh

Khóa luận hệ thống hóa cơ sở phân loại học và sinh học của mầm bệnh cầu trùng gia cầm:

• Phân loại học và vòng đời: Cầu trùng gà thuộc ngành Protozoa, lớp Sporozoa, bộ Coccidiasina, họ Eimeriidae, giống Eimeria. Chu kỳ sinh học hoàn thành trong khoảng 5 đến 7 ngày, không cần vật chủ trung gian, bao gồm 3 giai đoạn: sinh sản vô tính (trực phân/Schizogony trong tế bào biểu mô ruột), sinh sản hữu tính (Gametogony tạo đại phối tử và tiểu phối tử hình thành hợp tử trong cơ thể ký chủ) và sinh sản bào tử (Sporogony ở môi trường ngoại cảnh tạo noãn nang mang 4 bào tử nang, mỗi bào tử nang chứa 2 bào tử con).
• Các loài cầu trùng phổ biến: Văn bản tổng hợp đặc điểm hình thái và bệnh lý của các loài Eimeria ký sinh trên gà: E. tenella (ký sinh manh tràng, gây xuất huyết nặng), E. necatrix (ký sinh ruột non và manh tràng, độc lực cao), E. acervulina (ký sinh tá tràng, tạo vệt trắng xám), E. maxima (ký sinh đoạn giữa ruột non, kích thước noãn nang lớn), E. brunetti (gây viêm ruột hóa sợi ở phần sau đường tiêu hóa), E. mitis, E. praecox và E. hagani.
• Cơ chế hóa trị liệu: Bệnh được kiểm soát chủ yếu qua các nhóm hoạt chất như Sulfanilamide (Sulfaguanidine, Sulfachlozine, Sulfachloropyrazine...), Nitrofuran, Pyrimidine (Amprolium, Trimethoprim, Diaveridine), kháng sinh Ionophore, Pyridine và Toltrazuril. Khóa luận tập trung kiểm chứng hai chế phẩm chứa hoạt chất nhóm Sulfonamide chuyên biệt.

Phương pháp bố trí thí nghiệm

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chia lô so sánh với quy mô 300 cá thể gà Ri lai F1 (150 con/lô, mỗi lô gồm 3 lần lặp lại, mỗi lần 50 con):

Tiêu chí	Lô I	Lô II
Giống gà	Gà Ri lai F1 ($\frac{1}{2}$ Ri $\times$ $\frac{1}{2}$ Lương Phượng)	Gà Ri lai F1 ($\frac{1}{2}$ Ri $\times$ $\frac{1}{2}$ Lương Phượng)
Số lượng	150 con ($50 \times 3$)	150 con ($50 \times 3$)
Thời gian nuôi	1 – 10 tuần tuổi	1 – 10 tuần tuổi
Phương thức nuôi	1 – 3 tuần: nuôi nhốt quây úm; 4 – 10 tuần: bán chăn thả	1 – 3 tuần: nuôi nhốt quây úm; 4 – 10 tuần: bán chăn thả
Khẩu phần thức ăn	1 – 4 tuần tuổi: thức ăn D1; 4 – 10 tuần tuổi: D56, D57	1 – 4 tuần tuổi: thức ăn D1; 4 – 10 tuần tuổi: D56, D57
Thuốc thí nghiệm	Coxymax (Sulphachlozine)	Anticoccidae – Diarrhoea (Sulfachloropyridazine)
Liều và phác đồ phòng	1 g/1 lít nước uống, liệu trình 2.3 (hoặc 3.3)	1 g/1 lít nước uống, liệu trình 2.3 (hoặc 3.3)
Liều và phác đồ trị	2 g/1 lít nước uống, dùng liên tục 3 – 5 ngày	2 g/1 lít nước uống, dùng liên tục 3 – 5 ngày

Phương pháp theo dõi và xử lý số liệu

• Phương pháp xét nghiệm phân: Phương pháp phù nổi Fülleborn sử dụng dung dịch nước muối bão hòa (NaCl $\sim 380$ g/lít nước sôi, tỷ trọng cao hơn noãn nang). Lấy mẫu phân tươi vào sáng sớm định kỳ từ tuần 1 đến tuần 10 (12 mẫu/lô/tuần, tổng 240 mẫu). Soi kính hiển vi quang học độ phóng đại 100 lần để xác định sự hiện diện và đếm số lượng noãn nang trên vi trường.
• Phân cấp cường độ nhiễm: (-) Âm tính (0 noãn nang/vi trường); (+) Nhiễm nhẹ (1 – 2 noãn nang/vi trường); (++) Nhiễm trung bình (3 – 4 noãn nang/vi trường); (+++) Nhiễm nặng (5 – 6 noãn nang/vi trường); (++++) Nhiễm rất nặng ($\ge 7$ noãn nang/vi trường).
• Chỉ tiêu sinh trưởng và chuyển hóa: Cân khối lượng từng cá thể định kỳ vào buổi sáng trước khi cho ăn bằng cân đồng hồ chính xác $\pm 2$ g; tính toán sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối ($A = \frac{P_2 - P_1}{t}$), sinh trưởng tương đối ($R$), lượng thức ăn tiêu thụ hàng ngày/tuần, tiêu tốn thức ăn trên 1 kg tăng khối lượng (FCR), tỷ lệ nuôi sống.
• Chỉ số kinh tế - kỹ thuật: Chỉ số sản xuất (PI), chỉ số kinh tế (EN) và hạch toán chi phí thuốc trên 1 kg gà hơi xuất chuồng.
• Xử lý thống kê: Sử dụng phương pháp thống kê sinh vật học theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện (2002), tính toán các tham số trung bình ($\bar{X}$), sai số ($m_{\bar{X}}$), hệ số biến thiên ($C_v%$) trên phần mềm Microsoft Excel 2010.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của công tác phòng trị bệnh ký sinh trùng đường ruột trong bối cảnh phát triển chăn nuôi gà thả vườn; xác định rõ mục đích, 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp dẫn liệu so sánh hai nhóm thuốc Sulfonamide, cùng ý nghĩa thực tiễn đối với kỹ năng thực hành nghề thú y của sinh viên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tổng hợp toàn diện hệ thống lý thuyết về nguyên nhân, phân loại 9 loài cầu trùng gà, chu kỳ phát triển sinh học, cơ chế sinh bệnh học, bệnh tích đại thể và vi thể, đáp ứng miễn dịch có trùng. Tổng quan các nhóm thuốc phòng trị nội ngoại nhập (Baycox, ESB3, Avicox, Coccistop, Rigecoccin, Vinacoc-ABC, Marcoc...) và ứng dụng vắc-xin nhược độc (LIVACOX). Đồng thời, tổng thuật các công trình nghiên cứu dịch tễ trong nước (Hoàng Thạch, Phan Lục, Nguyễn Thị Kim Lan, Trần Huê Viên) và quốc tế (Hunter Archie, Orlov) về tỷ lệ nhiễm theo lứa tuổi và phương thức chăn nuôi.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định cụ thể tiêu chuẩn đàn gà thí nghiệm F1 (Ri x Lương Phượng), nguồn gốc hai chế phẩm thuốc thú y, địa điểm trại thực nghiệm tại xã Quyết Thắng. Mô tả chi tiết sơ đồ bố trí lô thí nghiệm, chế độ nuôi dưỡng qua từng giai đoạn tuổi, quy trình kỹ thuật xét nghiệm mẫu phân bằng phương pháp phù nổi Fülleborn, các công thức toán học tính toán chỉ tiêu năng suất và phương pháp thống kê mô tả.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Nội dung chương 4 chia làm hai phần chính:

• Công tác phục vụ sản xuất tại cơ sở: Ghi nhận kết quả nuôi sống đàn gà thịt 700 con đạt 96,42% (675 con); thực hiện tiêm phòng 100% vắc-xin Newcastle, Gumboro và IB-ND; điều trị thành công 23/25 ca mắc bệnh bạch lỵ (đạt tỷ lệ khỏi 92% bằng phác đồ Ampi-Coli kết hợp Colistin) và 654/700 ca mắc bệnh hô hấp mãn tính CRD (đạt 93,42% bằng Tilmicox).
• Kết quả chuyên đề khoa học: Phân tích dữ liệu thực nghiệm so sánh hai lô về tỷ lệ nuôi sống (cả hai lô đạt 100%), động thái nhiễm cầu trùng theo tuần tuổi, chỉ số sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, khả năng thu nhận thức ăn, chỉ số tiêu tốn thức ăn và hạch toán chi phí thuốc thú y.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Khái quát các kết luận khoa học rút ra từ thực nghiệm so sánh hai loại thuốc và đưa ra khuyến cáo thực tiễn cho người chăn nuôi về việc lựa chọn, luân phiên thuốc phòng trị bệnh cầu trùng nhằm hạn chế hiện tượng kháng thuốc.

Kết quả và đóng góp thực tiễn

Kết quả kiểm soát tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng

Kết quả xét nghiệm 240 mẫu phân qua 10 tuần tuổi cho thấy sự khác biệt rõ rệt về hiệu lực phòng bệnh giữa hai chế phẩm:

Chỉ tiêu theo dõi	Lô I (Coxymax)	Lô II (Anticoccidae – Diarrhoea)
Tổng số mẫu kiểm tra (mẫu)	120	120
Số mẫu nhiễm noãn nang (mẫu)	52	43
Tỷ lệ nhiễm chung (%)	43,33	35,83
- Tỷ lệ nhiễm nhẹ (+) (%)	57,69 (30 mẫu)	72,09 (31 mẫu)
- Tỷ lệ nhiễm trung bình (++) (%)	26,92 (14 mẫu)	14,60 (8 mẫu)
- Tỷ lệ nhiễm nặng (+++) (%)	11,54 (6 mẫu)	6,98 (3 mẫu)
- Tỷ lệ nhiễm rất nặng (++++) (%)	3,85 (2 mẫu)	2,33 (1 mẫu)

• Diễn biến theo lứa tuổi: Ở tuần 1, cả hai lô đều không phát hiện noãn nang (0%). Tỷ lệ và cường độ nhiễm tăng cao và đạt đỉnh ở giai đoạn 3 – 6 tuần tuổi (ở tuần 3, tỷ lệ nhiễm lô I là 66,67%, lô II là 58,33%; tuần 4 cả hai lô đạt 66,67%; tuần 6 lô I là 66,67%, lô II là 50,00%). Từ tuần thứ 7 đến tuần thứ 10, tỷ lệ nhiễm giảm dần (đến tuần 10, lô I còn 25,00%, lô II giảm xuống 8,33% và 100% mẫu nhiễm chỉ ở mức độ nhẹ +).
• Nguyên nhân sai khác: Lô II sử dụng Anticoccidae – Diarrhoea cho tỷ lệ và cường độ nhiễm thấp hơn Lô I do đây là hoạt chất mới đưa vào sử dụng tại trại, ký sinh trùng chưa hình thành tính kháng thuốc cao như đối với Coxymax (đã sử dụng liên tục trong thời gian dài trước đó).

Đánh giá khả năng sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn

Dữ liệu theo dõi sinh trưởng và tiêu tốn thức ăn của gà F1 (Ri x Lương Phượng) từ 1 đến 10 tuần tuổi được tổng hợp trong bảng sau:

Giai đoạn tuần tuổi	Khối lượng tích lũy Lô I ($\bar{X} \pm m_{\bar{X}}$, g)	Khối lượng tích lũy Lô II ($\bar{X} \pm m_{\bar{X}}$, g)	FCR cộng dồn Lô I (kg TA/kg tăng KL)	FCR cộng dồn Lô II (kg TA/kg tăng KL)
Sơ sinh	$34,95 \pm 0,41$	$36,18 \pm 0,58$	-	-
Tuần 2	$179,72 \pm 3,67$	$178,02 \pm 3,69$	1,61	1,62
Tuần 4	$450,83 \pm 9,74$	$449,77 \pm 8,68$	1,75	1,75
Tuần 6	$753,23 \pm 17,58$	$718,07 \pm 17,68$	2,05	2,14
Tuần 8	$1062,32 \pm 26,00$	$1046,67 \pm 28,51$	2,37	2,39
Tuần 10	$1455,43 \pm 35,61$	$1433,07 \pm 36,54$	2,68	2,72

• Khối lượng cơ thể: Kết thúc 10 tuần tuổi, khối lượng bình quân của gà ở lô I đạt 1455,43 g/con, lô II đạt 1433,07 g/con (chênh lệch 20,36 g/con). Sự sai khác giữa hai lô không có ý nghĩa thống kê ($P > 0,05$), chứng minh cả hai loại thuốc đều đảm bảo an toàn sinh học và không gây ức chế sinh trưởng của gà.
• Sinh trưởng tuyệt đối: Bình quân toàn kỳ (sơ sinh – 10 tuần tuổi), lô I đạt 20,29 g/con/ngày, lô II đạt 19,96 g/con/ngày. Sinh trưởng tuyệt đối đạt cực đại ở tuần thứ 9 đối với lô I (31,51 g/con/ngày) và tuần thứ 8 đối với lô II (30,31 g/con/ngày).
• Tiêu thụ và chuyển hóa thức ăn: Tổng lượng thức ăn tiêu thụ bình quân trên một cá thể sau 10 tuần ở lô I là 3807,40 g và lô II là 3798,88 g (chênh lệch không đáng kể, 8,52 g/con). Hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) cộng dồn ở tuần 10 của lô I là 2,68 kg và lô II là 2,72 kg.

Hạch toán chi phí thuốc thú y

Chi phí thuốc phòng và trị bệnh cầu trùng cho đàn gà thí nghiệm được thống kê cụ thể:

STT	Chỉ tiêu hạch toán	Đơn vị tính	Lô I (Coxymax)	Lô II (Anticoccidae – Diarrhoea)
1	Quy cách đóng gói	g/gói	100	100
2	Đơn giá thuốc	Đồng	35.000	35.000
3	Lượng thuốc sử dụng	Gói	2	2
4	Tổng chi phí thuốc cả lô	Đồng	70.000	70.000
5	Tổng khối lượng gà tăng	kg	213,07	209,53
6	Chi phí thuốc trên 1 kg gà hơi	Đồng	328,53	334,08
7	Tỷ lệ so sánh chi phí	%	100,00	101,69

Mặc dù chi phí thuốc trên 1 kg gà hơi ở lô II cao hơn lô I là 5,55 đồng/kg (tương đương 101,69% so với lô I), nhưng lô II mang lại hiệu quả bảo hộ lâm sàng vượt trội hơn về mặt dịch tễ học (giảm tỷ lệ mắc và giảm mức độ nhiễm nặng).

Đóng góp thực tiễn của đề tài

1. Cung cấp dữ liệu thực nghiệm khẳng định thuốc Anticoccidae – Diarrhoea có hiệu lực khống chế tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng tốt hơn Coxymax trên đàn gà Ri lai nuôi bán chăn thả tại địa bàn khảo sát.
2. Xác nhận quy luật mẫn cảm cầu trùng tập trung cao nhất ở giai đoạn 3 – 6 tuần tuổi, làm căn cứ khoa học cho người chăn nuôi chủ động lịch phòng thuốc đón đầu.
3. Đề xuất nguyên tắc quản lý sử dụng thuốc thú y: Định kỳ thay đổi luân phiên các nhóm thuốc hóa trị liệu cầu trùng (từ 3 – 4 năm/lần hoặc sau 10 – 12 chu kỳ nuôi) nhằm ngăn ngừa sự hình thành các chủng đơn bào kháng thuốc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Khóa luận tiến hành thử nghiệm so sánh giới hạn trên 2 biệt dược thương mại (Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea) tại một cơ sở chăn nuôi thuộc xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, chưa mở rộng so sánh đa trung tâm hoặc đối chứng với các hoạt chất mới như Toltrazuril hay vắc-xin phòng cầu trùng.
• Phương pháp xác định noãn nang cầu trùng dừng lại ở kỹ thuật phù nổi Fülleborn soi kính hiển vi định tính và bán định lượng vi trường, chưa kết hợp phương pháp buồng đếm McMaster để xác định chính xác số lượng noãn nang trên một gam phân (OPG).
• Nghiên cứu chưa tiến hành mổ khám định kỳ để chấm điểm tổn thương bệnh lý đường ruột (Lesion score) theo thang điểm chuẩn của Johnson và Reid.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng khảo nghiệm so sánh hiệu lực của các hoạt chất kháng cầu trùng thế hệ mới, hoạt chất thảo mộc tự nhiên và giải pháp phòng bệnh bằng vắc-xin nhược độc đa giá trên các quy mô đàn lớn hơn.
• Ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử (PCR, giải trình tự gen) để định danh chính xác cơ cấu các loài Eimeria gây bệnh ưu thế tại các vùng chăn nuôi tập trung của tỉnh Thái Nguyên.
• Nghiên cứu cơ chế và mức độ kháng thuốc của các chủng cầu trùng thực địa đối với các nhóm Sulfonamide phổ biến.

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Văn Hậu là tài liệu tham khảo chuyên môn phù hợp cho:

• Sinh viên, học viên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp quy trình mẫu về thiết kế thí nghiệm chia lô so sánh đánh giá hiệu lực thuốc, kỹ thuật thu thập mẫu phân và xét nghiệm ký sinh trùng đường tiêu hóa bằng phương pháp phù nổi Fülleborn, cũng như phương pháp tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn.
• Kỹ thuật viên thú y và người chăn nuôi gia cầm: Cung cấp thông tin thực tế về quy trình úm gà con, lịch chủng ngừa vắc-xin (Newcastle, Gumboro, IB-ND), phác đồ điều trị bệnh bạch lỵ, bệnh hô hấp mãn tính (CRD) và nguyên tắc luân chuyển thuốc phòng trị cầu trùng hiệu quả theo lứa tuổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Giai đoạn nào gà Ri lai F1 mẫn cảm và nhiễm cầu trùng nặng nhất trong nghiên cứu?

Theo kết quả xét nghiệm định kỳ qua 10 tuần tuổi, đàn gà ở cả hai lô thí nghiệm có tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng cao nhất ở giai đoạn từ 3 đến 6 tuần tuổi. Cụ thể, tỷ lệ nhiễm ở tuần thứ 3 đạt từ 58,33% đến 66,67%, tuần thứ 4 đạt 66,67% ở cả hai lô, tuần thứ 6 dao động từ 50,00% đến 66,67%. Đây cũng là giai đoạn ghi nhận nhiều mẫu phân nhiễm ở mức độ nặng (+++) và rất nặng (++++).

2. Sự khác biệt về hiệu quả kiểm soát cầu trùng giữa hai loại thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea là gì?

Thuốc Anticoccidae – Diarrhoea (Lô II) cho hiệu quả phòng bệnh cao hơn với tỷ lệ nhiễm chung là 35,83% (43/120 mẫu), trong đó đa số là nhiễm nhẹ mức độ (+) chiếm 72,09%, mức rất nặng (++++) chỉ chiếm 2,33%. Trong khi đó, Lô I dùng Coxymax có tỷ lệ nhiễm chung là 43,33% (52/120 mẫu), tỷ lệ nhiễm nhẹ (+) chiếm 57,69%, tỷ lệ nhiễm nặng (+++) và rất nặng (++++) cao hơn (lần lượt là 11,54% và 3,85%).

3. Việc sử dụng hai loại thuốc có làm thay đổi khả năng tăng khối lượng và tiêu tốn thức ăn của gà không?

Sự sai khác về sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn giữa hai lô là không có ý nghĩa thống kê ($P > 0,05$). Ở 10 tuần tuổi, khối lượng tích lũy của gà ở lô dùng Coxymax đạt $1455,43 \pm 35,61$ g/con và lô dùng Anticoccidae – Diarrhoea đạt $1433,07 \pm 36,54$ g/con. Tiêu tốn thức ăn cộng dồn trên 1 kg tăng khối lượng tương đương nhau, lần lượt là 2,68 kg (Lô I) và 2,72 kg (Lô II).

4. Chi phí thuốc thú y phòng trị cầu trùng trên 1 kg gà hơi xuất chuồng là bao nhiêu?

Hạch toán thực tế trên toàn bộ chu kỳ nuôi 10 tuần cho thấy chi phí thuốc ở Lô I (Coxymax) là 328,53 đồng/kg gà hơi, còn ở Lô II (Anticoccidae – Diarrhoea) là 334,08 đồng/kg gà hơi. Mức chênh lệch là 5,55 đồng/kg (Lô II bằng 101,69% so với Lô I), nhưng đổi lại Lô II đạt hiệu quả kiểm soát mầm bệnh ký sinh trùng tốt hơn.

5. Khóa luận đã sử dụng phác đồ nào để điều trị các bệnh phát sinh ngoài cầu trùng trong quá trình chăn nuôi?

Trong quá trình nuôi dưỡng, tác giả đã chẩn đoán và điều trị hai bệnh phát sinh:

• Bệnh bạch lỵ ở gà con: Sử dụng phác đồ Ampi-Coli (1 g/1 lít nước) kết hợp B-complex (1 g/3 lít nước) cho uống 5 ngày, kết hợp Colistin (1 g/2 lít nước) uống 3 – 5 ngày, đạt tỷ lệ khỏi 92% (23/25 con).
• Bệnh hô hấp mãn tính (CRD): Sử dụng Tilmicox (4 ml pha 10 lít nước) cho uống liên tục 5 ngày, đạt tỷ lệ khỏi 93,42% (654/700 con).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Văn Hậu đã thực hiện đánh giá thực nghiệm so sánh tác động của hai chế phẩm Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea trên đàn gà Ri lai F1 từ 1 đến 10 tuần tuổi nuôi bán chăn thả tại Thái Nguyên. Kết quả khẳng định thuốc Anticoccidae – Diarrhoea có hiệu lực khống chế tỷ lệ nhiễm (35,83%) và cường độ nhiễm cầu trùng tốt hơn Coxymax (43,33%), trong khi cả hai chế phẩm đều đảm bảo tỷ lệ nuôi sống 100% và không gây ảnh hưởng bất lợi đến khả năng sinh trưởng tích lũy hay hệ số chuyển hóa thức ăn. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn có giá trị trong việc xây dựng quy trình phòng trị bệnh cầu trùng và luân chuyển hóa dược hợp lý cho các mô hình chăn nuôi gà thả vườn quy mô nông hộ và trang trại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nước ta đã và đang phát triển mạnh, góp phần rất lớn vào việc cung cấp thực phẩm, nâng cao chất lượng bữa ăn hằng ngày cho con người. Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn đối với công tác chăn nuôi là dịch bệnh thường xuyên xảy ra gây nhiều thiệt hại, làm hạn chế sự phát triển của ngành. Vì thế hiện nay việc phòng trị bệnh cho vật nuôi được đặc biệt trú trọng, không chỉ các bệnh truyền nhiễm được phòng bệnh bằng tiêm phòng vắc-xin, mà các bệnh kí sinh trùng cũng được người chăn nuôi hết sức quan tâm phòng trị, do bệnh kí sinh trùng là một trong những loại bệnh quan trọng ở vùng khí hậu nhiệt đới ẩm như nước ta, vì nóng và ẩm là hai điều kiện thuận lợi cho kí sinh trùng phát triển. Bệnh Cầu trùng gà là một loại bệnh do một loại đơn bào ký sinh gây ra và cũng là một bệnh chiếm tỷ lệ cao trong các bệnh kí sinh trùng.

Ở nước ta, bệnh Cầu trùng trở nên phổ biến từ khi phát triển gà công nghiệp và nhập nội một số gà cao sản giống trứng và giống thịt từ nước ngoài. Bệnh Cầu trùng gà không gây tỷ lệ chết cao cho đàn gà nhưng gây thiệt hại về mặt kinh tế: gà giảm sinh trưởng, còi cọc, sức đề kháng yếu và dễ bị các bệnh truyền nhiễm khác tấn công. Ở Việt Nam, bệnh Cầu trùng làm tăng số lượng gà còi cọc, giảm tốc độ tăng khối lượng, giảm sản lượng trứng ở gà đẻ. Mặt khác, nước ta có khí hậu nóng ẩm mưa nhiều rất thuận lợi cho bệnh Cầu trùng phát triển.

Với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật, trên thị trường xuất hiện nhiều loại thuốc đặc trị bệnh Cầu trùng như: Baycoc 2,5 %, Coxcilin, RTD – Coccistop, Coxymax, Novacoc 2,5 %. Nhưng để đưa ra giải pháp tốt nhất để chống lại bệnh Cầu trùng có hiệu quả thì việc thử hiệu lực của các loại thuốc là rất quan trọng và có ý nghĩa thực tiễn cao. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn về kiểm soát và điều trị bệnh Cầu trùng ở gà, em tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến hiệu quả phòng trị bệnh Cầu trùng trên gà Ri lai nuôi bán chăn thả”. Mục đích của đề tài - Từ kết quả nghiên cứu lấy đó làm cơ cở khoa học để đề xuất biện pháp phòng trị bệnh Cầu trùng cho gà, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân.

- Bản thân em tập làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. Mục tiêu của đề tài - Xác định tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm Cầu trùng ở gà Ri lai F1 (Ri x Lương Phượng). - Xác định ảnh hưởng của việc dùng thuốc tới khả năng tăng khối lượng của gà Ri lai F1 (Ri x Lương Phượng). - Xác định được sự ảnh hưởng của việc dùng thuốc trong phòng và điều trị bệnh Cầu trùng.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về mức độ ảnh hưởng của 2 loại thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến hiệu quả phòng trị bệnh Cầu trùng trên đàn gà Ri lai nuôi bán chăn thả. Ý nghĩa trong thực tiễn - Làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học. - Nâng cao kiến thức thực tiễn, tăng khả năng tiếp xúc với thực tế chăn nuôi từ đó nâng cao và củng cố kiến thức của bản thân.

e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Những hiểu biết về bệnh Cầu trùng 2.Đặc tính chung của bệnh Cầu trùng * Mầm bệnh: Bệnh Cầu trùng là một loại ký sinh trùng truyền nhiễm rất nguy hiểm ở động vật nuôi thuần chủng, thú hoang và con người do một nhóm nguyên sinh động vật đơn bào ngành Protoza, lớp Sporozoa, bộ Coccidae, chủng Eimeria, 2 giống Eimeria và Isosproza. Bệnh có thể gây chết nhiều súc vật, tỷ lệ chết cao, đặc biệt là súc vật non.

Ở gà và thỏ, bệnh gây thiệt hại lớn nhất (tỷ lệ chết cao ở gà con, thỏ con có thể lên tới 80 – 100 %). Khi Cầu trùng mới theo phân ra ngoài là một kén hay là một noãn nang (Oocyts), là những bào tử trùng hình bầu dục, hình trứng hay hình cầu. Có 3 lớp vỏ: lớp ngoài cùng rất mỏng, bên trong chứa nguyên sinh chất lổn nhổn thành hạt, giữa nguyên sinh chất có chứa một nhân tương đối to. Có một số loại Cầu trùng ở đầu có chỗ lõm vào gọi là lỗ noãn nang, có một số loài không có lỗ noãn nang hoặc không rõ.

Khi gặp điều kiện nhiệt độ, ẩm độ thích hợp thì nhân và nguyên sinh chất bắt đầu phân chia. Cầu trùng thuộc giống Eimeria thì nhân và nguyên sinh chất sẽ hình thành 4 bào tử, mỗi bào tử hình thành 2 bào tử con. Bào tử con có hình lê, chính bào tử con này sẽ xâm nhập vào niêm mạc ruột, tổ chức gan và gây ra những tổn thương bệnh lý. Cầu trùng giống Isospora thì nhân và nguyên sinh chất phân chia thành 2 bào tử, mỗi bào tử phân chia thành 4 bào tử con và cũng xâm nhập vào niêm mạc ruột.

Cũng là gia cầm nhưng mỗi loại lại có một số loại Cầu trùng ký sinh riêng. Cầu trùng gà không ký sinh trên ngan, ngỗng… Trên cùng cơ thể nhưng mỗi loài Cầu trùng lại ký sinh trên một vị trí nhất định: Cầu trùng ký sinh ở manh tràng không ký sinh ở ruột non và ngược lại. Ở gà mọi lứa tuổi đều bị nhiễm Cầu trùng, nhưng ở mỗi lứa tuổi mức độ nhiễm khác nhau. Gà con bị nhiễm nặng và chết nhiều hơn ở gà trưởng thành, gà trưởng thành chủ yếu là vật mang trùng.

* Vòng đời của Cầu trùng (chu kỳ sinh học): e 4 Tóm tắt vòng đời của Cầu trùng gà Noãn nang T o. Ao Noãn nang gây nhiễm Bào tử (Oocyst) (Oocyst gây nhiễm) (Trophotoit) Schizontes Schizogone Tế bào đực (Tiểu phối tử) Hợp tử Merozoit Schizogoit Tế bào cái (Đại phối tử) Sự lưu truyền rộng khắp của Cầu trùng là nhờ vào cấu trúc và vòng đời phức tạp cũng như khả năng thích nghi nhanh để tiếp tục phát triển, tồn tại lâu trong thiên nhiên. Vòng đời và sinh sản được tính từ khi gà ăn phải nang bào tử của Cầu trùng có trong thức ăn, nước uống bị nhiễm từ nền chuồng vào. Vòng đời của Cầu trùng gà gồm 2 giai đoạn : + Giai đoạn ở ngoài tự nhiên: Noãn nang được thải theo phân ra ngoài, gặp điều kiện thuận lợi về nhiệt độ, độ ẩm, noãn nang phát triển thành bảo tử (Cầu trùng Eimeria phát triển thành 4 bào tử).

Lúc đó trở thành noãn nang gây nhiễm (Oocyst gây nhiễm). + Giai đoạn trong cơ thể ký chủ: Gà nuốt noãn nang gây bệnh vào ruột, noãn nang vỡ ra, phóng ra 4 bào tử gọi là Trophotozoit bám vào tế bào biểu mô ruột phát triển thành Schiphotozoit, Schiphotozoit phát triển thành Merozoit rồi thành tế bào đực và tế bào cái. Chúng kết hợp với nhau tạo thành hợp tử, rồi hợp tử lại sinh ra noãn nang (Oocyst), thời gian hoàn thành vòng đời từ 5 – 7 ngày. Trong vòng đời của Cầu trùng ở cả hai phương thức sinh sản đó là sinh sản vô tính và hữu tính.

Vì vậy có thể phân ra Cầu trùng sinh sản theo 3 giai đoạn sau: e 5 + Giai đoạn sinh sản vô tính: Cầu trùng ký sinh ở tế bào biểu mô đường tiêu hóa của súc vật, lớn dần lên và sinh sản theo hình thức trực phân. + Giai đoạn sinh sản hữu tính: Sau giai đoạn sinh sản trực phân sẽ hình thành các tế bào cái (đại phối tử), các tế bào đực (tiểu phối tử). Hai tế bào đó kết hợp với nhau tạo thành hợp tử, giai đoạn này cũng xảy ra trong tế bào biểu mô. Cả hai giai đoạn trên đều xảy ra trong cơ thể ký chủ nên gọi là sinh sản nội sinh.

+ Giai đoạn sinh bào tử: Sau khi hợp tử hình thành thì phát triển thành noãn nang (Oocyst), nguyên sinh chất và nhân lại phân chia thành bào tử hình thành nên bào tử con. Giai đoạn này diễn ra ở môi trường bên ngoài gọi là sinh sản ngoại sinh. Khi ký chủ nuốt phải noãn nang đã phân chia thành 8 bào tử con vào đường tiêu hóa, noãn nang sẽ giải phóng các bào tử con ra, các bào tử con lại tiếp tục xâm nhập vào các tế bào biểu mô ruột, lớn dần lên và tiếp tục sinh sản vô tính, hữu tính, vòng đời lại tiếp tục như trên. Bệnh Cầu trùng gà * Đặc điểm của bệnh Cầu trùng gà: Bệnh Cầu trùng gà nói riêng và bệnh Cầu trùng gia súc, gia cầm nói chung là một bệnh phổ biến trên khắp thế giới.

Luvenhuch phát hiện từ năm 1632 tức là cách đây khoảng 383 năm và cùng thời gian các nhà nghiên cứu về dịch tễ, lâm sàng, bệnh lý, miễn dịch và thuốc điều trị đã được các nhà khoa học mọi thời đại dày công nghiên cứu và khám phá (Lê Văn Năm, 2003 [14]). Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2010) [9], thì bệnh Cầu trùng gà do Cầu trùng ký sinh gây ra thấy ở khắp các nước trên thế giới. Đây là một bệnh khó kiểm soát, ngay cả những nước có trình độ khoa học kỹ thuật thú y phát triển cũng chịu nhiều tổn thất do Cầu trùng gây ra. Cầu trùng ký sinh gây tổn thương nghiêm trọng đường tiêu hóa, làm cho gà dễ chết.

Bệnh lây lan nhanh trong các đàn gà, đặc biệt là trong điều kiện chăn nuôi tập chung, điều kiện vệ sinh thú y kém, công tác quản lý và chăn nuôi không đảm bảo. Ở nước ta bệnh phổ biến ở khắp các tỉnh thành. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [8], thì bệnh Cầu trùng gà được coi là vấn đề lớn thứ hai sau bệnh do vi trùng gây nên. Bệnh Cầu trùng gà có vòng đời ngắn (5 – 7 ngày) và không cần ký chủ trung gian.

Bệnh Cầu trùng gây thiệt hại lớn cho chăn nuôi gà nhất là chăn nuôi công nghiệp mật độ cao (tỷ lệ chết từ 50 – 70 %). Gà con sau khi bị mắc bệnh rất khó hồi phục, chậm lớn, còi cọc, ở gà trưởng thành chủ yếu là vật mang trùng và giảm tỷ lệ đẻ. e 6 * Tác nhân gây bệnh Cầu trùng gà: Trải qua quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã chỉ ra tác nhân gây bệnh Cầu trùng gia cầm với những đặc điểm sinh học của chúng. Một số đặc điểm phân loại Cầu trùng gà Diễn giải Hình Kích thƣớc (µm) Lỗ noãn Sinh sản bào Loài dạng tử (giờ) E.