HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ THÀNH NGHIÊN CỨU GÓP PHẦN HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CÂY TRỒNG TẠI HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã ngành: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Phạm Tiến Dũng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Thành i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Phạm Tiến Dũng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn PPTN & TKSH - Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng chuyên môn của huyện Mê Linh: Chi cục Thống kê, Phòng Kinh tế, Trạm Khuyến nông đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Thành ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các từ và thuật ngữ viết tắt.
v Danh mục bảng. vi Danh mục sơ đồ và hình. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Phạm vi nghiên cứu.
Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận của đề tài. Một số khái niệm cơ bản trong nghiên cứu. Phương pháp xây dựng hệ thống cây trồng.
Những căn cứ làm cơ sở cho việc hình thành hệ thống cây trồng hợp lý. Những kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài. Những kết quả nghiên cứu ở nước ngoài. Những kết quả nghiên cứu ở Việt Nam.
Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện. Đánh giá hiện trạng hệ thống cây trồng.
Thử nghiệm các mô hình trên đồng ruộng. Đề xuất và giải pháp thực hiện hệ thống cây trồng thích hợp. Phương pháp nghiên cứu. Thu thập thông tin thứ cấp.
Điều tra nông hộ. Các mô hình thử nghiệm. Phân tích kết quả nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Mê Linh. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Mê Linh. Thực trạng sản xuất trồng trọt của huyện Mê Linh.
Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trên địa bàn huyện Mê Linh qua các năm. Cơ cấu cây trồng chính năm 2014 huyện Mê Linh. Cơ cấu các loại giống cây trồng chính huyện Mê Linh. Tình hình đầu tư phân bón cho một số cây trồng chính huyện Mê Linh.
Tình hình sử dụng thuốc BVTV. Các công thức trồng trọt phổ biến hiện nay trên địa bàn huyện huyện Mê Linh. Đánh giá hiệu qủa kinh tế của các công thức trồng trọt. Kết quả thử nghiệm một số giống cây trồng mới trên địa bàn huyện Mê Linh.
Kết quả thử nghiệm mô hình trồng giống lúa Gia Lộc 105 trong vụ xuân trong công thức luân canh: Lúa xuân – Lúa mùa – Ngô đông. Kết quả thử nghiệm mô hình trồng khoai tây vụ Đông 2015, trong công thức: Lúa xuân - Lúa mùa - Ngô đông. Kết quả thử nghiệm mô hình trồng giống hoa hồng Pháp. So sánh hiệu quả của một số công thức luân canh cũ và một số công thức luân canh mới trong mô hình thử nghiệm.
Đề xuất hệ thống cây trồng huyện mê linh giai đoạn 2015-2020. Cơ sở lựa chọn. Phương án chuyển đổi hệ thống cây trồng của huyện Mê Linh đến năm 2020. Một số giải pháp góp phần hoàn thiện hệ thống cây trồng.
Tăng cường công tác khuyến nông và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất nông nghiệp. Giải pháp về thị trường tiêu thụ sản phẩm. Một số giải pháp khác. Kết luận và kiến nghị.
90 Tài liệu tham khảo. 95 iv DANH MỤC CÁC TỪ VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH Biến đổi khí hậu CCCT Cơ cấu cây trồng CS Cộng sự CT Công thức CNH-HĐH Công nghiệp hóa-hiện đại hóa ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐVDT Đơn vị diện tích HTCTr Hệ thống cây trồng HTNN Hệ thống nông nghiệp HTTT Hệ thống trồng trọt KD18 Khang Dân 18 TB Trung bình VAC Vườn, ao, chuồng VC Vườn, chuồng TGST Thời gian sinh trưởng v DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Diễn biến một số yếu tố khí hậu trung bình 5 năm (2010-2014). Hiện trạng sử dụng đất của huyện năm 2014.
Giá trị sản xuất một số ngành kinh tế chủ yếu của huyện Mê Linh (2010-2014). Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp nghiệp huyện Mê Linh. Phát triển chăn nuôi huyện Mê Linh năm 2010-2014.
Tình hình dân số lao động huyện Mê Linh năm 2014. Diện tích, năng suất và sản lượng một số cây trồng chính huyện. Cơ cấu diện tích, năng suất một số cây trồng chính năm 2014. Hiện trạng sử dụng giống lúa năm 2014.
Diện tích, cơ cấu một số giống cây màu năm 2014. Diện tích, cơ cấu các loại rau năm 2014. Mức đầu tư phân bón cho các loại cây trồng tại huyện Mê Linh. Các công thức trồng trọt phổ biến trên địa bàn.
Hiệu quả kinh tế của các công thức trồng trọt năm 2014. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống lúa. Hiệu quả kinh tế của 2 giống lúa. Một số chỉ tiêu sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống khoai tây Solarra.
Hiệu quả kinh tế của các cây trồng tham gia mô hình. Một số chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất của giống hoa hồng Pháp. Hiệu quả kinh tế của mô hình hoa hồng. So sánh hiệu quả kinh tế giữa công thức luân canh cũ và mới trong công thức luân canh: Lúa xuân – Lúa mùa – Ngô đông.
So sánh hiệu quả giữa công thức luân canh cũ và mới. Phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng hàng năm .85 vi DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH Sơ đồ 2. Các thành phần của hệ thống canh tác. Các bước nghiên cứu hệ thống cây trồng.
Cơ cấu sử dụng đất tự nhiên của huyện năm 2014. Cơ cấu diện tích một số cây trồng năm 2014 .63 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Thành Tên luận văn: Nghiên cứu góp phần hoàn thiện hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội. Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1. Mục đích nghiên cứu: Thông qua kết quả đánh giá hiện trạng sản xuất nông nghiệp tại huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội, phát hiện được các lợi thế và những tồn tại trong cơ cấu cây trồng hiện tại.
Từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ thống cây trồng nhằm phát huy các thế mạnh, lợi thế, đồng thời khắc phục những tồn tại làm cơ sở cho việc đề xuất cơ cấu cây trồng hợp lý cho mỗi vùng tiểu vùng sinh thái của huyện phù hợp với xu thế phát triển. Phương pháp nghiên cứu: * Thu thập thông tin thứ cấp: Đặc điểm khí hậu thời tiết ở huyện Mê Linh; Hiện trạng sử dụng đất; Tình hình dân số lao động, cơ sở hạ tầng; Tình hình phát triển kinh tế của huyện giai đoạn 2010-2014; Hiện trạng cơ cấu cây trồng. * Điều tra nông hộ - Sử dụng phiếu điều tra kết hợp phỏng vấn nhanh - Chọn 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng trong huyện là: xã Văn Khê, Xã Liên Mạc, xã Tiến Thắng. - Mỗi xã tiến hành điều tra ngẫu nhiên 30 hộ nông dân.
* Kế thừa các tài liệu nghiên cứu trước, thu thập thông tin từ Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê, Trạm Khuyến nông huyện về các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên từng tiểu vùng sinh thái. * Các mô hình thử nghiệm - Mô hình thay thế giống lúa KD18 bằng giống Gia Lộc 105 vụ xuân năm 2015. - Mô hình trồng khoai tây vụ đông, thay thế cây ngô đông. - Mô hình thử nghiệm trồng hoa hồng trên đất bãi.
Kết quả chính và kết luận: - Qua kết quả nghiên cứu đề xuất được phương án chuyển đổi cây trồng trong những năm tới của huyện Mê Linh (bảng 4.24) trong đó giảm dần diện tích cây lúa, viii cây ngô, cây khoai lang và cây lạc; đồng thời tăng diện tích các loại rau, khoai tây, hoa các loại. - Giống lúa Gia Lộc 105 có tiềm năng năng suất, hiệu quả kinh tế cao hơn giống lúa KD18 trong vụ xuân nên cần thay thế một phần giống KD18 trong công thức luân canh: lúa xuân – lúa mùa – ngô đông. - Thay thế cây ngô đông bằng cây khoai tây đông với giống khoai tây Solara trên đất hai vụ lúa lợi nhuận cao hơn trồng ngô tẻ 73,10 triệu đồng/ha. - Trồng hoa hồng cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với trồng cây Dong riềng là 103,55 triệu đồng/ha.
ix THESIS ABSTRACT Author: Tran Thi Thanh Thesis title: Research contributes to improving the system of crop in Me Linh District, Hanoi. Major: Crop Science Code: 60.10 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) 1.