Đ¾I HàC THÁI NGUYÊN TR¯àNG Đ¾I HâC S¯ PH¾M ––––––––––––––––––––––––– D¯¡NG THà THÚY VINH HÀNH ĐÞNG NGÔN NGþ TRONG TRUYàN KIÀU LU¾N ÁN TI¾N SĨ NGÔN NGþ, VN HâC VÀ VN HOÁ VIâT NAM THÁI NGUYÊN - 2023 Đ¾I HàC THÁI NGUYÊN TR¯àNG Đ¾I HâC S¯ PH¾M ––––––––––––––––––––––––– D¯¡NG THà THÚY VINH HÀNH ĐÞNG NGÔN NGþ TRONG TRUYàN KIÀU Ngành: Ngôn ngÿ Viãt Nam Mã số: 92 201 02 LU¾N ÁN TI¾N SĨ NGÔN NGþ, VN HâC VÀ VN HOÁ VIâT NAM NG¯âI H¯àNG DÀN KHOA HàC 1.TS Bùi Minh Toán 2.TS Nguyán Vn Lßc THÁI NGUYÊN - 2023 i LàI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cÿu khoa hác của riêng tôi d°ái sự h°áng dÁn khoa hác của GS.TS Bùi Minh Toán và PGS. Các kÁt quÁ nghiên cÿu trong lu¿n án là trung thực, khách quan và ch°a tāng đ°ÿc ai công bố trong bÃt kỳ công trình khoa hác nào. Tác giÁ D°¢ng Thá Thuý Vinh ii LàI CÀM ¡N Để hoàn thành đ°ÿc Lu¿n án, tr°ác tiên tôi xin bày tỏ lòng biÁt ¢n sâu sÁc tái hai thầy h°áng dÁn khoa hác: GS.TS Bùi Minh Toán và PGS.TS Nguyễn Văn Lßc, những ng°ãi thầy tâm huyÁt đã t¿n tình h°áng dÁn, đßng viên khích lệ, dành nhiều thãi gian trao đổi và đßnh h°áng cho tôi trong quá trình thực hiện lu¿n án. TiÁp theo, tôi xin bày tỏ lòng biÁt ¢n tái Ban Giám hiệu, Phòng Đào t¿o, Ban chủ nhiệm Khoa Ngữ văn, quý thầy cô thußc tổ bß môn Ngôn ngữ - Khoa Ngữ văn, Tr°ãng đ¿i hác S° ph¿m - Đ¿i hác Thái Nguyên cùng tÃt cÁ các thầy cô giáo trong khoa đã t¿o điều kiện, giúp đỡ, chỉ bÁo và chia sẻ kinh nghiệm cho tôi trong suốt quá trình hác t¿p và nghiên cÿu.
Tôi cũng xin gửi lãi cÁm ¢n đÁn Ban chủ nhiệm Khoa Giáo dāc Mầm non - Tr°ãng đ¿i hác S° ph¿m - Đ¿i hác Thái Nguyên, cùng tÃt cÁ các anh chß em đồng nghiệp trong khoa đã t¿o điều kiện về thãi gian, điều kiện công tác để tôi t¿p trung nghiên cÿu. Không chỉ v¿y, để hoàn thành lu¿n án này, tôi còn nh¿n đ°ÿc rÃt nhiều sự quan tâm giúp đỡ của b¿n bè, những ng°ãi thân quen. Tāng trang lu¿n án đều ghi dÃu Ãn tình cÁm và trách nhiệm của những ng°ãi b¿n đã đồng hành cùng tôi. NÁu không có sự đßng viên, hỗ trÿ và chia sẻ đó, tôi rÃt khó có thể thực hiện đ°ÿc lu¿n án.
Xin gửi tái những ng°ãi b¿n của tôi lãi cÁm ¢n chân thành nhÃt. Cuối cùng, tôi xin gửi tÃm lòng ân tình tái gia đình tôi, những ng°ãi đã theo sát tôi trong suốt thãi gian qua. Gia đình chính là nguồn đßng viên, cổ vũ giúp tôi có thêm sÿc m¿nh, đßng lực và sự cố gÁng để hoàn thành lu¿n án này. Thái Nguyên, tháng 12 nm 2023 Tác giÁ D°¢ng Thá Thuý Vinh iii MĀC LĀC LâI CAM ĐOAN.
iii DANH MĀC CÁC TĀ VIÀT TÀT. vi DANH MĀC CÁC BÀNG. vii Mâ ĐÀU. Lí do chán đề tài.
Māc đích nghiên cÿu và nhiệm vā nghiên cÿu. Đối t°ÿng nghiên cÿu. Ph¿m vi nghiên cÿu. Ph°¢ng pháp nghiên cÿu.
Những đóng góp mái của lu¿n án. CÃu trúc của lu¿n án. 7 Ch°¢ng 1: TÞNG QUAN VÀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CĄU VÀ C¡ Sâ LÍ LU¾N, THĀC TIàN. Tổng quan về tình hình nghiên cÿu.
Những nghiên cÿu về hành đßng ngôn ngữ å n°ác ngoài. Những nghiên cÿu về hành đßng ngôn ngữ å trong n°ác. YÁu tố lßch sử, văn hoá tác đßng đÁn nßi dung, nghệ thu¿t của Truyện Kiều. Truyện Kiều trong ch°¢ng trình Ngữ văn trung hác c¢ så và trung hác phổ thông.
59 Chương 2: HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ TRỰC TIẾP TRONG TRUYỆN KIỀU. Khái quát về hành đßng ngôn ngữ trực tiÁp trong Truyện Kiều. Các nhóm hành đßng ngôn ngữ trực tiÁp trong Truyện Kiều. Nhóm hành đßng trình bày.
Nhóm hành đßng điều khiển. Nhóm hành đßng biểu cÁm. Nhóm hành đßng cam kÁt. Nhóm hành đßng tuyên bố.
Vai trò của hành đßng ngôn ngữ trực tiÁp. Vai trò của hành đßng ngôn ngữ trực tiÁp trong việc thể hiện thái đß của tác giÁ. Vai trò của hành đßng ngôn ngữ trực tiÁp trong xây dựng hình t°ÿng nhân v¿t. 94 Ch°¢ng 3: HÀNH ĐÞNG NGÔN NGþ GIÁN TI¾P TRONG TRUYàN KIÀU.
Khái quát về hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong Truyện Kiều. VÃn đề xác đßnh hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong Truyện Kiều. Phân lo¿i hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong Truyện Kiều. Hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong lãi của tác giÁ.
Khái quát về hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong lãi tác giÁ. Hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong lãi tác giÁ qua HĐ trình bày. Hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong lãi tác giÁ qua Hành đßng hỏi. Hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong lãi của nhân v¿t.
Hành đßng gián tiÁp qua hành đßng trình bày. Hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp qua hành đßng hỏi. Hành đßng gián tiÁp qua hành đßng cầu khiÁn. Hành đßng gián tiÁp qua hành đßng biểu cÁm.
Vai trò của hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp. Vai trò của hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong việc thể hiện thái đß của tác giÁ. Vai trò của hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong việc xây dựng hình t°ÿng các nhân v¿t. Đối chiÁu tác ph¿m Kim Vân Kiều truyện và Truyện Kiều về cách thể hiện gián tiÁp các hành đßng ngôn ngữ.
Khái quát về hành đßng ngôn ngữ gián tiÁp trong Kim Vân Kiều truyện. Những điểm giống nhau về cách thể hiện gián tiÁp các hành đßng ngôn ngữ. Những điểm khác nhau về cách thể hiện gián tiÁp các hành đßng ngôn ngữ. 154 DANH MĀC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG Bà K¾T QUÀ NGHIÊN CĄU CĂA ĐÀ TÀI LU¾N ÁN.
158 DANH MĀC TÀI LIâU THAM KHÀO. 165 vi DANH MĀC CÁC TĆ VI¾T TÀT STT CÁC TĆ VI¾T TÀT 1 Gián tiÁp GT 2 Hành đßng HĐ 3 Hành đßng ngôn ngữ HĐNN 4 Phát ngôn PN 5 Trực tiÁp TT vii DANH MĀC CÁC BÀNG BÁng 1. Sự thể hiện các hành đßng å lãi qua các lo¿i câu. Phân lo¿i HĐNN theo kiểu phát ngôn.
Phân lo¿i HĐNN trực tiÁp theo lãi tác giÁ trùng vái suy nghĩ nhân v¿t. Phân lo¿i HĐ cầu khiÁn có phā tā, đßng tā. Phân lo¿i HĐNN cầu khiÁn theo vß tā ngôn hành. Hành đßng hỏi trực tiÁp trong lãi tác giÁ và lãi nhân v¿t.
Phân lo¿i HĐNN theo hình thÿc ngữ pháp. Phân lo¿i HĐNN GT theo chủ thể phát ngôn. Phân lo¿i HĐNN GT trong lãi tác giÁ qua HĐ trình bày. Phân lo¿i HĐNN GT qua HĐ hỏi có dÃu hỏi cuối câu.
Phân lo¿i HĐNN GT qua HĐ hỏi có dÃu hỏi cuối câu theo chủ thể phát ngôn. Phân lo¿i HĐNN GT qua HĐ hỏi không có dÃu hỏi cuối câu. Phân lo¿i PN thể hiện HĐNN GT trong hai tác ph¿m. Phân lo¿i HĐNN GT qua HĐ trình bày trong hai tác ph¿m.
Phân lo¿i HĐNN GT qua HĐ hỏi trong hai tác ph¿m. Phân lo¿i HĐNN GT theo chủ thể phát ngôn trong hai tác ph¿m. Lí do chãn đÁ tài Khái niệm hành đßng ngôn ngữ (hành vi ngôn ngữ, hành đßng ngôn tā, hành đßng nói) là mßt trong những khái niệm quan tráng của ngữ dāng hác. Lí thuyÁt về hành đßng ngôn ngữ đ°ÿc đặt nền móng båi nhà triÁt hác ng°ãi Anh J.
Austin và sau đó, đ°ÿc phát triển, bổ sung båi mßt số nhà nghiên cÿu khác. Lí thuyÁt hành đßng ngôn ngữ cho rằng nói năng cũng là mßt hành đßng và đó là hành đßng đ°ÿc thực hiện bằng ph°¢ng tiện ngôn ngữ. Quan niệm này thể hiện mßt cách nhìn mái mẻ và sâu sÁc về ngôn ngữ và ho¿t đßng ngôn ngữ. Theo đánh giá của các nhà ngôn ngữ hác, sự ra đãi của lí thuyÁt hành đßng ngôn ngữ có ý nghĩa hÁt sÿc quan tráng.
Nó không chỉ điều chỉnh l¿i mßt cách sâu sÁc mối quan hệ giữa ngôn ngữ và lãi nói (theo quan điểm và sự phân biệt của F. De Saussure) mà còn th¿t sự må ra mßt h°áng nghiên cÿu mái trong ngôn ngữ hác: nghiên cāu ngôn ngữ từ mặt nội dung (ý nghĩa) gắn với mục đích cÿa ng°ßi nói, với ngữ c¿nh cụ thể. ä Việt Nam, trong mÃy chāc năm trå l¿i đây, việc nghiên cÿu hành đßng ngôn ngữ về mặt lí lu¿n và thực tiễn đã đ°ÿc tiÁn hành trong nhiều công trình mà tiêu biểu là các công trình về ngữ dāng hác của các tác giÁ Đỗ Hữu Châu, Nguyễn Đÿc Dân, Nguyễn Thiện Giáp, Cao Xuân H¿o, … Ngoài ra, việc nghiên cÿu, trao đổi về hành đßng ngôn ngữ cũng đ°ÿc tiÁn hành å mßt số đề tài nghiên cÿu khoa hác các cÃp; trong các hßi thÁo khoa hác quốc gia, quốc tÁ; qua các lu¿n án tiÁn sĩ, lu¿n văn th¿c sĩ và nhiều bài viÁt công bố trên các t¿p chí khoa hác chuyên ngành. Sự quan tâm của các nhà nghiên cÿu đối vái vÃn đề hành đßng ngôn ngữ cho thÃy vai trò, ý nghĩa khoa hác và tầm quan tráng của vÃn đề này.
Trong các h°áng nghiên cÿu về hành đßng ngôn ngữ, h°áng nghiên cÿu về hành đßng ngôn ngữ trong tác ph¿m văn ch°¢ng gần đây đ°ÿc nhiều nhà 2 khoa hác quan tâm và b°ác đầu đã đem l¿i những kÁt quÁ có nghĩa khoa hác, thực tiễn nhÃt đßnh; đặc biệt là đối vái thực tiễn d¿y hác ngữ văn, ngữ dāng hác trong nhà tr°ãng. Đây cũng chính là h°áng nghiên cÿu mà chúng tôi lựa chán trong lu¿n án này. Truyện Kiều là mßt kiệt tác của đ¿i thi hào Nguyễn Du. Vái nßi dung, nghệ thu¿t đặc sÁc, tác ph¿m này đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cÿu trong và ngoài n°ác.
Các công trình nghiên cÿu về Truyện Kiều không chỉ có số l°ÿng lán mà còn đ°ÿc tiÁn hành tā nhiều góc đß, bình diện khác nhau; qua đó, khẳng đßnh những giá trß to lán của tác ph¿m này và tài năng nghệ thu¿t của Nguyễn Du. Tuy nhiên, qua tìm hiểu của chúng tôi, ngoài mßt số lu¿n văn có đề c¿p đÁn (å mÿc đß nhÃt đßnh) vÃn đề hành đßng ngôn ngữ trong Truyện Kiều thì đÁn nay, vÁn ch°a có công trình nào nghiên cÿu mßt cách đầy đủ, có hệ thống và chuyên sâu về hành đßng ngôn ngữ trong tác ph¿m này. Theo chúng tôi, việc nghiên cÿu có hệ thống và chuyên sâu về hành đßng ngôn ngữ trong Truyện Kiều thực sự cần thiÁt, có ý nghĩa lí lu¿n và thực tiễn.