Nghiên cứu giá trị và kỹ thuật trồng Thảo quả (Amomum aromaticum Roxb.)

Nghiên cứu đặc điểm sinh thái và kỹ thuật trồng thảo quả amomum aromaticum roxb tại miền núi phía Bắc, đề xuất phương pháp phát triển hiệu quả.

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Huy Sơn
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu giá trị và kỹ thuật trồng Thảo quả (Amomum aromaticum Roxb.) tại một số tỉnh miền Bắc
• Loại tài liệu: luận văn thực sự khoa học lâm nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những nghiên cứu về giá trị và cộng đồng của Thảo quả
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, GIỚI HẠN, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu chung
• 2.3. Giới hạn nghiên cứu
• 2.3.1. Về đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Về phạm vi nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giá Trị Cây Thảo Quả Tiềm Năng Kinh Tế Vượt Trội

Thảo quả (Amomum aromaticum Roxb.) thuộc họ Gừng (Zingiberaceae) là cây lâm sản ngoài gỗ có giá trị kinh tế cao. Cây phân bố tự nhiên ở vùng núi cao, khí hậu nhiệt đới ẩm và cận nhiệt đới. Thảo quả được trồng chủ yếu ở miền Nam Trung Quốc, Bắc Lào và các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam như Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu. Hạt thảo quả chứa tinh dầu (1-1.5%) dùng làm gia vị thực phẩm và dược liệu chữa bệnh. Giá thảo quả khô trung bình khoảng 40.000 VNĐ/kg, mang lại nguồn thu lớn cho nhiều hộ gia đình. Nhiều địa phương coi thảo quả là cây trồng chính thay thế cây thuốc phiện ở vùng cao. Tuy nhiên, kỹ thuật trồng còn khác nhau, năng suất chưa cao, cần nghiên cứu cơ bản để phát triển bền vững.

1.1. Giá Trị Dược Liệu và Ứng Dụng của Thảo Quả

Thảo quả không chỉ là gia vị mà còn là dược liệu quý. Tinh dầu thảo quả có tác dụng chữa đau ngực, đau bụng, đầy trướng, ỉa chảy, lách to và sốt rét. Các nhà y học cổ truyền Trung Quốc đã sử dụng thảo quả từ lâu đời để điều trị các bệnh tiêu hóa và hô hấp. Nghiên cứu hiện đại cũng chứng minh tác dụng kháng khuẩn, chống viêm của các hợp chất trong thảo quả. Việc khai thác và sử dụng thảo quả cần được quản lý bền vững để bảo tồn nguồn gen quý giá.

1.2. Tiềm Năng Kinh Tế và Vai Trò Xóa Đói Giảm Nghèo

Thảo quả mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân vùng cao. Nhiều hộ gia đình ở Lào Cai, Hà Giang thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi năm từ trồng thảo quả. Đặc biệt, giá thảo quả tăng cao vào năm 2001 đã giúp nhiều hộ gia đình thoát nghèo. Thảo quả được coi là cây trồng thay thế hiệu quả cho cây thuốc phiện, góp phần phát triển kinh tế xã hội vùng cao. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích trồng thảo quả cần đi đôi với bảo vệ rừng và phát triển bền vững.

II. Thách Thức Trong Kỹ Thuật Trồng Thảo Quả Cần Giải Pháp Nào

Diện tích trồng thảo quả tăng nhanh nhưng chủ yếu là tự phát, kỹ thuật trồng khác nhau dẫn đến năng suất không ổn định. Nhiều hộ gia đình chưa hiểu rõ đặc tính sinh thái của cây, tự ý mở tán rừng làm suy giảm vốn rừng và năng suất thảo quả. Hướng dẫn kỹ thuật trồng hiện tại còn sơ sài, dựa vào kinh nghiệm và mang tính địa phương. Cần có nghiên cứu cơ bản về đặc điểm sinh thái và kỹ thuật trồng thảo quả phù hợp với điều kiện tự nhiên, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu. Việc phát triển thảo quả bền vững cần cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường.

2.1. Ảnh Hưởng Của Mở Rộng Diện Tích Đến Tài Nguyên Rừng

Việc mở rộng diện tích trồng thảo quả tự phát có thể gây ra những tác động tiêu cực đến tài nguyên rừng. Nhiều hộ gia đình chặt phá rừng tự nhiên để trồng thảo quả, làm suy giảm đa dạng sinh học và chức năng phòng hộ của rừng. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học không đúng cách cũng gây ô nhiễm môi trường. Cần có quy hoạch và quản lý chặt chẽ việc trồng thảo quả để bảo vệ tài nguyên rừng và môi trường.

2.2. Năng Suất Thấp và Chất Lượng Không Ổn Định Nguyên Nhân

Năng suất và chất lượng thảo quả không ổn định là một thách thức lớn đối với người trồng. Kỹ thuật trồng còn lạc hậu, giống cây chưa được chọn lọc, chăm sóc chưa đúng cách là những nguyên nhân chính. Ngoài ra, điều kiện thời tiết và dịch bệnh cũng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thảo quả. Cần có giải pháp đồng bộ về giống, kỹ thuật và quản lý để nâng cao năng suất và chất lượng thảo quả.

2.3. Thiếu Nghiên Cứu Cơ Bản Về Đặc Điểm Sinh Thái Cây Thảo Quả

Các nghiên cứu về đặc điểm sinh thái của cây thảo quả còn hạn chế. Chưa có đầy đủ thông tin về yêu cầu ánh sáng, độ ẩm, dinh dưỡng và loại đất phù hợp cho cây. Việc thiếu thông tin này gây khó khăn cho việc lựa chọn địa điểm trồng và áp dụng kỹ thuật canh tác phù hợp. Cần có nghiên cứu chuyên sâu về đặc điểm sinh thái của cây thảo quả để phát triển bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Giá Trị và Kỹ Thuật Trồng Thảo Quả

Nghiên cứu này tổng kết kỹ thuật trồng thảo quả dưới tán rừng tự nhiên và rừng trồng, bổ sung cơ sở khoa học cho việc đề xuất kỹ thuật trồng và mở rộng vùng trồng. Mục tiêu là tăng thu nhập cho người dân và quản lý bền vững tài nguyên rừng ở một số tỉnh miền núi phía Bắc. Nghiên cứu xác định nhu cầu sinh thái của cây, tổng kết kỹ thuật trồng thông qua điều tra thực địa và kinh nghiệm của người dân, đề xuất hướng dẫn kỹ thuật trồng và mở rộng vùng trồng. Đối tượng nghiên cứu là diện tích thảo quả trồng dưới tán rừng, hộ gia đình trồng thảo quả và nhà quản lý liên quan.

3.1. Điều Tra Thực Địa và Thu Thập Kinh Nghiệm Trồng Thảo Quả

Phương pháp điều tra thực địa được sử dụng để thu thập thông tin về kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến thảo quả. Các hộ gia đình trồng thảo quả lâu năm được phỏng vấn để thu thập kinh nghiệm thực tế. Thông tin thu thập được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các kỹ thuật trồng khác nhau và đề xuất giải pháp cải tiến.

3.2. Phân Tích Mẫu Đất và Đánh Giá Điều Kiện Sinh Thái

Mẫu đất được thu thập từ các vùng trồng thảo quả khác nhau để phân tích các chỉ tiêu hóa lý. Các yếu tố sinh thái như ánh sáng, độ ẩm, nhiệt độ và độ cao cũng được đo đạc và đánh giá. Kết quả phân tích và đánh giá được sử dụng để xác định điều kiện sinh thái phù hợp cho cây thảo quả.

3.3. Thống Kê và Xử Lý Số Liệu Nghiên Cứu

Số liệu thu thập được từ điều tra thực địa, phân tích mẫu đất và đánh giá điều kiện sinh thái được thống kê và xử lý bằng các phần mềm chuyên dụng. Các phương pháp thống kê mô tả và phân tích phương sai được sử dụng để đánh giá sự khác biệt giữa các kỹ thuật trồng và điều kiện sinh thái khác nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kỹ Thuật Trồng Thảo Quả Hiệu Quả

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng hướng dẫn kỹ thuật trồng thảo quả phù hợp với điều kiện tự nhiên của từng vùng. Hướng dẫn này bao gồm các nội dung về chọn giống, làm đất, trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến thảo quả. Việc áp dụng hướng dẫn kỹ thuật này giúp nâng cao năng suất, chất lượng thảo quả và tăng thu nhập cho người dân. Đồng thời, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và phát triển bền vững.

4.1. Chọn Giống Thảo Quả Năng Suất Cao và Kháng Bệnh

Việc chọn giống thảo quả có năng suất cao và khả năng kháng bệnh tốt là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả kinh tế. Cần lựa chọn các giống đã được kiểm chứng và phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng. Ngoài ra, cần chú ý đến nguồn gốc và chất lượng của giống để tránh mua phải giống kém chất lượng.

4.2. Kỹ Thuật Trồng và Chăm Sóc Thảo Quả Dưới Tán Rừng

Kỹ thuật trồng và chăm sóc thảo quả dưới tán rừng cần được thực hiện đúng quy trình để đảm bảo cây sinh trưởng và phát triển tốt. Cần chú ý đến mật độ trồng, khoảng cách giữa các cây, bón phân, tưới nước và phòng trừ sâu bệnh. Việc tỉa cành và tạo tán cũng rất quan trọng để đảm bảo ánh sáng và thông thoáng cho cây.

4.3. Thu Hoạch và Chế Biến Thảo Quả Đúng Cách

Thời điểm thu hoạch và phương pháp chế biến thảo quả ảnh hưởng lớn đến chất lượng sản phẩm. Cần thu hoạch khi quả chín đều và chế biến đúng quy trình để đảm bảo hương vị và giá trị dinh dưỡng của thảo quả. Việc bảo quản thảo quả cũng cần được thực hiện đúng cách để tránh bị ẩm mốc và giảm chất lượng.

V. Kết Luận và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Trồng Thảo Quả

Nghiên cứu đã tổng kết và đánh giá kỹ thuật trồng thảo quả ở một số tỉnh miền núi phía Bắc. Kết quả cho thấy, việc trồng thảo quả dưới tán rừng có tiềm năng lớn trong việc tăng thu nhập cho người dân và bảo vệ tài nguyên rừng. Tuy nhiên, cần có nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thảo quả, cũng như các giải pháp phát triển bền vững. Hướng nghiên cứu tiếp theo tập trung vào chọn tạo giống thảo quả năng suất cao, kháng bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Trồng Thảo Quả Bền Vững

Để phát triển trồng thảo quả bền vững, cần có chính sách hỗ trợ từ nhà nước về giống, kỹ thuật, vốn và thị trường. Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến và tiêu thụ thảo quả, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm. Đồng thời, cần tăng cường công tác khuyến nông và đào tạo kỹ thuật cho người dân.

5.2. Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Cây Thảo Quả

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, trong đó có trồng thảo quả. Cần có nghiên cứu về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây thảo quả. Từ đó, đề xuất các giải pháp thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Thảo quả (Amomum aromaticum Roxb.) thuộc họ Gừng (Zingiberaceae) là loài cây lâm sản ngoài gỗ có giá trị kinh tế đặc biệt cao tại vùng núi cao phía Bắc Việt Nam. Với hàm lượng tinh dầu hạt đạt từ 1% đến 1,5% cùng giá bán khô dao động trung bình từ 40.000 đến 50.000 đồng/kg, thậm chí đạt đỉnh 150.000 đồng/kg vào năm 2001, loài cây này mang lại nguồn thu nhập từ 30 đến trên 100 triệu đồng/năm cho nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại các tỉnh Lào Cai, Hà Giang và Lai Châu.

Tuy nhiên, trước sức ép tăng trưởng nóng, diện tích canh tác Thảo quả đã mở rộng nhanh chóng nhưng chủ yếu mang tính tự phát. Tính đến năm 2004, tổng diện tích ghi nhận tại Lào Cai đạt 4.790,4 ha, Lai Châu đạt 1.962,4 ha và Hà Giang đạt 397 ha. Việc thiếu hụt các nghiên cứu cơ bản có hệ thống dẫn đến tình trạng kỹ thuật gây trồng chắp vá, năng suất phân tán mạnh từ dưới 50 kg đến 600 kg khô/ha. Nghiêm trọng hơn, nhiều hộ gia đình do không hiểu rõ đặc tính sinh thái đã tự ý phát dọn mở tán rừng quá mức, làm suy giảm vốn rừng tự nhiên và chức năng phòng hộ đầu nguồn.

Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp của tác giả Lê Văn Thành, thực hiện tại Trường Đại học Lâm nghiệp dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Huy Sơn, tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: xác định chuẩn xác nhu cầu sinh thái và hoàn thiện quy trình kỹ thuật gây trồng Thảo quả dưới tán rừng tự nhiên lẫn rừng trồng. Đề tài được hoàn chỉnh trên cơ sở kết quả nghiên cứu cấp Bộ giai đoạn 2004-2005, cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn nhằm thực thi hiệu quả Quyết định số 237/QĐ-UB của Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai về phát triển cây Thảo quả thay thế cây thuốc phiện, giúp người dân vùng cao tăng thu nhập gấp 10-15 lần so với trồng lúa nương truyền thống và bảo đảm quản lý rừng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của ba khung lý thuyết lâm sinh và sinh thái học hiện đại:

• Lý thuyết sinh thái học quần xã rừng (Forest Community Ecology): Xem xét cấu trúc nhiều tầng tán của hệ sinh thái rừng nhiệt đới và á nhiệt đới núi cao, phân tích mối quan hệ tương hỗ giữa tầng cây gỗ che bóng với sự phát triển của tầng thảm tươi dưới tán.
• Lý thuyết hệ thống nông lâm kết hợp bền vững (Sustainable Agroforestry System): Định hình mô hình kết hợp giữa cây gỗ đa mục đích và cây lâm sản ngoài gỗ nhằm tối ưu hóa không gian dinh dưỡng, nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích mà không làm tổn hại cấu trúc rừng.
• Mô hình chuỗi giá trị lâm sản ngoài gỗ (NTFP Value Chain Model): Đánh giá vai trò của sản phẩm rừng phi gỗ trong sinh kế hộ gia đình và kinh tế vùng cao.

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ các khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm: độ tàn che của tán rừng (Canopy Closure), chiều cao dưới cành tầng cây gỗ ($H_{dc}$), điều kiện lập địa vùng núi cao (Highland Site Conditions), cùng các hoạt chất sinh hóa đặc trưng trong tinh dầu Thảo quả như 1,8-cineol (30,61%), trans-2-undecanal (17,33%), citral B (10,57%) và terpineol (4,34%).

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm độ tin cậy khoa học, luận văn thiết lập hệ thống phương pháp nghiên cứu thực nghiệm kết hợp điều tra xã hội học lâm nghiệp với quy mô mẫu lớn và phân tầng chặt chẽ:

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu thực địa: Tiến hành phỏng vấn chuyên sâu 115 hộ gia đình canh tác Thảo quả tại 3 tỉnh Lào Cai, Hà Giang và Lai Châu; thiết lập 22 ô tiêu chuẩn (OTC) điển hình với dung lượng mẫu đo đếm chi tiết 727 bụi Thảo quả (mỗi OTC $\ge$ 30 bụi); đào 14 phẫu diện đất với 28 mẫu đất phân tích ở 2 tầng độ sâu (tầng 1: 0-10 cm, tầng 2: 20-40 cm). Số liệu khí tượng thủy văn được kế thừa từ chuỗi quan trắc 9 đến 76 năm của 7 trạm khí tượng trong khu vực.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu điển hình kết hợp ngẫu nhiên phân tầng (Stratified Purposive Sampling) đại diện cho các trạng thái rừng tự nhiên, rừng trồng Tống quá sủ (Alnus nepalensis), các cấp độ tàn che, chiều cao dưới cành, và đai cao địa hình. Thu thập thông tin định tính qua phương pháp Đánh giá nhanh nông thôn (RRA) và Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA).
• Phương pháp phân tích lý hóa tính đất: Phân tích pH KCl bằng pH kế, hàm lượng mùn tổng số theo phương pháp Tiurin, đạm tổng số theo phương pháp Kjeldahl, lân dễ tiêu ($P_2O_5$) theo phương pháp Oniani, kali dễ tiêu ($K_2O$) theo phương pháp Matlova, và thành phần cơ giới theo phương pháp Robinson.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Ứng dụng phần mềm SPSS và Excel để thực hiện các kiểm định thống kê sinh học chuyên sâu: kiểm định phi tham số Kruskal-Wallis, phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA), kiểm định Mann-Whitney U, cùng các tiêu chuẩn so sánh đa khoảng Duncan và Bonferroni.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực nghiệm và phân tích định lượng đã làm sáng tỏ các mối quan hệ sinh thái - kỹ thuật then chốt tác động trực tiếp đến năng suất Thảo quả:

• Độ tàn che tối ưu: Năng suất Thảo quả đạt đỉnh cao nhất ở dải độ tàn che từ 0,5 đến 0,6 với số quả bình quân đạt 115,7 đến 132,5 quả/bụi. Ở độ tàn che 0,7, số quả bình quân giảm sâu xuống còn 58,6 quả/bụi (giảm hơn 55% so với mức tàn che 0,5). Kiểm định Kruskal-Wallis khẳng định sự sai khác này có ý nghĩa thống kê rõ rệt ($p = 0,000 < 0,05$).
• Chiều cao dưới cành tầng cây gỗ ($H_{dc}$): Trạng thái rừng có khoảng $H_{dc}$ từ 7 đến 10 m cho năng suất cao nhất, đạt 120,1 quả/bụi. Ngược lại, khi $H_{dc}$ thấp (4 đến 7 m), năng suất giảm chỉ còn 63,3 quả/bụi (giảm 47,3%; kiểm định Kruskal-Wallis cho $p = 0,004 < 0,05$).
• Đai cao địa hình sinh trưởng: Đai cao lý tưởng nhất nằm trong khoảng 1.200 đến 1.700 m so với mực nước biển, đạt năng suất 150,3 quả/bụi. Đai cao thấp từ 700 đến 1.200 m chỉ đạt 73,4 quả/bụi, trong khi đai cao trên 1.700 đến 2.400 m đạt 84,7 quả/bụi ($p = 0,000 < 0,05$).
• Dạng địa hình lập địa: Năng suất Thảo quả tại 3 dạng địa hình sườn (112,63 quả/bụi), đỉnh (104,12 quả/bụi) và khe (113,83 quả/bụi) có sự tương đương nhau trong tổng thể (kiểm định ANOVA cho $p = 0,755 > 0,05$; tiêu chuẩn Duncan phân thành 1 nhóm đồng nhất).
• Vượt trội của mô hình dưới tán rừng trồng Tống quá sủ: Mô hình Thảo quả dưới tán rừng Tống quá sủ (Alnus nepalensis) 16 năm tuổi tại Sa Pa đạt mật độ 2.000 bụi/ha, số quả bình quân 178 quả/bụi, cho sản lượng 890 kg khô/ha (tương đương 3.560 kg tươi/ha). Năng suất này cao gấp 4,97 lần so với canh tác dưới tán rừng tự nhiên tại cùng khu vực (179 kg khô/ha; kiểm định Mann-Whitney $Z = -5,757; p < 0,05$).

Thảo luận kết quả

Các kết quả định lượng trên phản ánh chính xác đặc tính sinh lý của Thảo quả là loài cây chịu bóng ưa ẩm nhưng đòi hỏi sự thông thoáng của không gian dưới tán để thụ phấn và phát triển cụm hoa sát gốc. Khi độ tàn che quá dày (>0,7) hoặc tầng cành cây gỗ quá thấp ($H_{dc} < 7$ m), ánh sáng tán xạ không đủ và độ ẩm vi khí hậu quá cao làm thối hỏng hoa. Ngược lại, khi tán che mở quá mức (<0,4), bức xạ trực tiếp làm cháy lá và suy kiệt thân ngầm.

Đặc tính thổ nhưỡng tại các điểm điều tra cho thấy Thảo quả thích hợp tối ưu trên nhóm đất mùn vàng đỏ và mùn alit núi cao phát triển trên đá mẹ Macma axit hoặc Paragnai. Tầng đất mặt (0-10 cm) có độ ẩm cao (36,76% - 59,63%), dung trọng thấp (< 1,0 g/$cm^3$), hàm lượng mùn rất giàu (3,66% - 29,29%), giàu đạm tổng số và kali nhưng nghèo lân. Cấu trúc sa cấu cát pha đến thịt trung bình với cấp hạt 2-0,02 mm chiếm từ 44% đến trên 87% giúp đất thoát nước tuyệt vời trong mùa mưa lũ.

Về mặt kinh tế học lâm nghiệp, hạch toán tĩnh cho thấy 1 ha Thảo quả dưới tán rừng tự nhiên với suất đầu tư 37 công lao động/năm (chi phí 1.110.000 đồng) mang lại doanh thu 11.000.000 đồng/năm (lợi nhuận ròng 9.890.000 đồng/ha). Trong khi đó, mô hình trồng dưới tán rừng Tống quá sủ với suất đầu tư 3.330.000 đồng/ha/năm đem lại doanh thu tới 44.500.000 đồng/ha/năm (lợi nhuận ròng 41.170.000 đồng/ha), mở ra hướng đi bền vững nhằm giảm triệt để sức ép xâm hại rừng tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa năng suất và phát triển bền vững ngành hàng Thảo quả vùng núi cao, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý cụ thể:

• Quy hoạch vùng trồng theo tiêu chí sinh thái chuẩn hóa: Hạn chế mở rộng tự phát; chỉ phát triển vùng trồng tại đai cao 1.200 - 1.700 m có khí hậu mát lạnh (nhiệt độ trung bình năm 15-20°C, lượng mưa >2.000 mm, ẩm độ >85%) và đất giàu mùn thoát nước tốt. Cơ quan thực hiện: Chi cục Lâm nghiệp và Phòng Nông nghiệp & PTNT các huyện Quản Bạ, Vị Xuyên, Sa Pa, Bát Xát, Văn Bàn, Phong Thổ; hoàn thành quy hoạch chi tiết trong giai đoạn 2006-2008.
• Quy chuẩn hóa kỹ thuật điều tiết tán rừng tự nhiên: Tuyệt đối không phát dọn trắng thảm thực vật; tiến hành tỉa cành cây gỗ để nâng chiều cao dưới cành ($H_{dc}$) lên mức 7 - 10 m, đồng thời điều chỉnh mật độ tán cây gỗ để giữ độ tàn che ổn định ở mức 0,5 - 0,6; mục tiêu nâng tỷ lệ hộ đạt năng suất >300 kg khô/ha từ 27,9% lên 60% vào năm 2010.
• Nhân rộng mô hình trồng xen dưới tán rừng trồng Tống quá sủ: Đẩy mạnh trồng Thảo quả dưới tán rừng Tống quá sủ từ 10 năm tuổi trở lên với mật độ trồng khuyến nghị từ 1.650 đến 2.000 bụi/ha; áp dụng chu kỳ tỉa thưa cây gỗ định kỳ để duy trì độ tàn che 0,6; mục tiêu đạt sản lượng bình quân 800 - 900 kg khô/ha/năm. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý rừng phòng hộ, các lâm trường và hộ nhận khoán đất rừng.
• Cải tiến kỹ thuật nhân giống, chăm sóc và chế biến: Chuyển đổi phương thức nhân giống từ hom thân ngầm sang gieo ươm bằng hạt thu từ quả chín thành thục tháng 11-12 (cây con 12-18 tháng tuổi, cao 60-80 cm đưa vào trồng dặm vào tháng 4-9) nhằm tạo bộ rễ khỏe và hạn chế thoái hóa giống. Khuyến khích đầu tư lò sấy cải tiến tại thôn bản để giảm 40% lượng củi đốt tiêu hao từ rừng tự nhiên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu có giá trị ứng dụng và tham khảo cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Sở Nông nghiệp & PTNT, Chi cục Kiểm lâm và Ban Dân tộc các tỉnh Tây Bắc, Đông Bắc sử dụng làm căn cứ ban hành chính sách hỗ trợ phát triển lâm sản ngoài gỗ, thay thế mức hỗ trợ cào bằng (như 300.000 đ/hộ tại Phong Thổ) bằng định mức chuẩn hóa 1.000.000 đ/ha gắn với cam kết bảo vệ rừng.
• Cán bộ khuyến nông - lâm nghiệp cơ sở: Sử dụng toàn bộ hệ thống định mức kỹ thuật (độ tàn che, mật độ bụi, thời vụ trồng, phương pháp tỉa cành) làm giáo trình chuẩn để tập huấn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho đồng bào H'Mông, Dao.
• Nhà khoa học, giảng viên và sinh viên: Các viện nghiên cứu lâm sinh, trường đại học đào tạo ngành Lâm học, Nông lâm kết hợp, Quản lý tài nguyên rừng và Dược liệu sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về sinh thái học loài và phương pháp phân tích thống kê sinh học (Kruskal-Wallis, ANOVA, Mann-Whitney).
• Chủ rừng, hợp tác xã và trang trại lâm nghiệp vùng cao: Áp dụng trực tiếp quy trình trồng Thảo quả dưới tán rừng Tống quá sủ để nâng cao thu nhập trên diện tích đất lâm nghiệp được giao khoán.

Câu hỏi thường gặp

Cây Thảo quả sinh trưởng tối ưu ở điều kiện độ cao và khí hậu nào?
Cây Thảo quả phát triển tốt nhất ở đai cao từ 1.200 m đến 1.700 m so với mực nước biển, nơi có khí hậu á nhiệt đới mùa hè (nhiệt độ tháng nóng nhất không quá 20°C) và ôn đới mùa đông (nhiệt độ bình quân tháng lạnh nhất khoảng 8,8°C, chịu được băng tuyết ngắn ngày), lượng mưa bình quân trên 2.300 mm/năm và độ ẩm không khí duy trì quanh mức 87%.

Vì sao độ tàn che 0,5 - 0,6 lại mang lại năng suất Thảo quả cao nhất?
Khoảng độ tàn che 0,5 - 0,6 cung cấp lượng ánh sáng tán xạ vừa đủ cho quang hợp và kích thích mầm hoa sát gốc phát triển, đồng thời bảo đảm độ ẩm đất lý tưởng mà không làm úng trũng thân ngầm. Độ tàn che lớn hơn 0,7 gây thiếu sáng làm rụng hoa (năng suất giảm còn 58,6 quả/bụi), trong khi độ tàn che dưới 0,4 khiến ánh nắng gay gắt làm vàng cháy lá.

Tại sao mô hình trồng Thảo quả dưới tán rừng Tống quá sủ đạt năng suất cao gấp gần 5 lần rừng tự nhiên?
Rừng trồng Tống quá sủ (Alnus nepalensis) thuần loài có mật độ đồng đều, dễ điều tiết chiều cao dưới cành đạt mức lý tưởng (7,35 m) và độ tàn che ổn định 0,6. Đồng thời, Tống quá sủ có khả năng cố định đạm sinh học qua nốt sần rễ, cải tạo đất tơi xốp, giúp cây Thảo quả đạt 178 quả/bụi và sản lượng 890 kg khô/ha.

Kỹ thuật nhân giống Thảo quả bằng hạt có ưu điểm gì so với tách mầm thân ngầm?
Nhân giống bằng hạt chọn lọc từ quả chín tháng 11-12 giúp cây con có bộ rễ cọc phát triển hoàn chỉnh, sinh trưởng khỏe, hạn chế lây lan nấm bệnh từ bụi mẹ và không làm tổn thương các khóm Thảo quả đang cho thu hoạch. Cây con 12-18 tháng tuổi đạt chiều cao 60-80 cm cho tỷ lệ sống sau trồng đạt trên 95%.

Trồng Thảo quả đóng vai trò kinh tế - xã hội như thế nào đối với vùng cao?
Thảo quả là cây sản xuất hàng hóa chủ lực giúp xóa đói giảm nghèo bền vững và thay thế hoàn toàn cây thuốc phiện theo chủ trương của Nhà nước. Khảo sát thực tế cho thấy 58,5% số hộ có thu nhập từ 5 triệu đến trên 100 triệu đồng/năm từ Thảo quả, tạo nguồn tích lũy mua sắm tài sản giá trị và củng cố gắn kết của người dân với việc bảo vệ rừng.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập đầy đủ cơ sở khoa học về các chỉ tiêu sinh thái lập địa chuẩn cho Thảo quả: độ tàn che tối ưu 0,5 - 0,6, chiều cao dưới cành cây gỗ 7 - 10 m, đai cao 1.200 - 1.700 m trên nền đất mùn giàu đạm, kali và thoát nước tốt.
• Khẳng định mô hình nông lâm kết hợp trồng Thảo quả dưới tán rừng trồng Tống quá sủ (Alnus nepalensis) mang lại hiệu quả đột phá với sản lượng 890 kg khô/ha và lợi nhuận ròng 41.170.000 đồng/ha/năm, vượt trội hoàn toàn so với rừng tự nhiên.
• Đánh giá toàn diện thực trạng kinh tế - xã hội tại 3 tỉnh Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu, chứng minh vai trò chiến lược của cây Thảo quả trong chính sách xóa đói giảm nghèo và thay thế cây thuốc phiện.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ tuyển chọn giống hạt, quy trình tỉa cành điều tiết tán, đến cải tiến công nghệ sấy nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến tài nguyên củi rừng.
• Định hướng cho giai đoạn tiếp theo cần sớm chuyển giao quy trình kỹ thuật cấp Bộ vào thực tiễn sản xuất, đồng thời tổ chức lại chuỗi giá trị và thị trường tiêu thụ để nông dân vùng cao làm giàu bền vững từ kinh tế dưới tán rừng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Bé N¤NG NGHIÖP Vµ ptNT Tr¦êng ®¹i häc l©m nghiÖp Lª V¨n Thµnh NGHI£N CøU mét sè ®Æc ®iÓm sinh th¸i vµ kü thuËt g©y trång th¶o qu¶ (Amomum aromaticum Roxb.) ë MéT Sè tØnh miÒn nói phÝa b¾c LµM C¥ Së §Ò XUÊT Kü THUËT trång Vµ PH¸T TRIÓN Më RéNG Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60.60 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TS. NguyÔn Huy S¬n Hµ T©y, 2006 c 1 §Æt vÊn ®Ò Th¶o qu¶ (Amomum aromaticum Roxb.) thuéc hä Gõng (Zingiberaceace) lµ loµi c©y l©m s¶n ngoµi gç ph©n bè tù nhiªn ë vïng nói cao cã khÝ hËu nhiÖt ®íi Èm vµ cËn nhiÖt ®íi, thÝch hîp víi c¸c lo¹i ®Êt cßn tÝnh chÊt ®Êt rõng, lµ c©y chÞu bãng víi ®é tµn che tõ 0,3-0,7. Th¶o qu¶ ®­îc g©y trång chñ yÕu ë c¸c tØnh miÒn Nam Trung Quèc, phÝa B¾c Lµo vµ c¸c tØnh miÒn nói phÝa B¾c n­íc ta nh­ Lµo Cai, Hµ Giang, Lai Ch©u. H¹t Th¶o qu¶ cã hµm l­îng tinh dÇu tõ 1-1,5% mµu vµng nh¹t, mïi th¬m, nãng cay dïng lµm gia vÞ thùc phÈm.

§Æc biÖt Th¶o qu¶ lµ mét lo¹i d­îc liÖu dïng lµm thuèc ®Ó ch÷a trÞ bÖnh ®au ngùc, ®au bông, ®Çy tr­íng, Øa ch¶y, l¸ch to vµ trÞ c¶ bÖnh sèt rÐt,… V× vËy, Th¶o qu¶ lµ loµi c©y l©m s¶n ngoµi gç kh«ng nh÷ng chØ cã gi¸ trÞ tiªu dïng trong n­íc mµ cßn cã gi¸ trÞ xuÊt khÈu cao. ë n­íc ta, nh÷ng n¨m gÇn ®©y gi¸ Th¶o qu¶ trung b×nh kho¶ng tõ 40.000 ®/kg kh«, ®Õn mïa thu ho¹ch t­ th­¬ng ®Õn tËn hé gia ®×nh thu mua nªn nh×n chung Th¶o qu¶ dÔ b¸n vµ mang l¹i nguån thu lín cho nhiÒu hé gia ®×nh nh­ hé «ng Qu¶n Gia M«, x· Chung LÌng Hå, huyÖn B¸t X¸t, tØnh Lµo Cai trång ®­îc 5,0 ha hµng n¨m cho thu nhËp tõ 30-50 triÖu ®ång. Hé «ng Thµo A Khoa th«n XÐo Mý Tû, x· T¶ Van, huyÖn Sa Pa, tØnh Lµo Cai trång ®­îc 6,0 ha hµng n¨m cho thu nhËp tõ 40-60 triÖu ®ång. Riªng n¨m 2001 gi¸ t¨ng tíi 150.000 ®/kg kh«, nhiÒu hé gia ®×nh ë huyÖn Sa Pa, B¸t S¸t, V¨n Bµn cña tØnh Lµo Cai thu ®­îc 60-70 triÖu ®ång, thËm chÝ cã hé gia ®×nh thu ®­îc trªn 100 triÖu ®ång tõ Th¶o qu¶ trong n¨m nµy ®iÓn h×nh cã gia ®×nh «ng P¸o ë B¶n NËm Kh©m x· NËm Chµy, hé «ng Ly ë Th«n NËm Chµy x· NËm Chµy huyÖn V¨n Bµn.

Qua c¸c b¸o c¸o b»ng v¨n b¶n cña chÝnh quyÒn vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý cho thÊy viÖc ph¸t triÓn g©y trång Th¶o qu¶ ®· vµ ®ang gãp phÇn c 2 ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo nªn nhiÒu ®Þa ph­¬ng ®· coi c©y Th¶o qu¶ lµ c©y trång chÝnh thay thÕ c©y Thuèc PhiÖn ë vïng cao. V× Th¶o qu¶ cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao nh­ vËy nªn diÖn tÝch trång loµi c©y nµy trong nh÷ng n¨m qua t¨ng rÊt nhanh, nh­ng chñ yÕu lµ tù ph¸t, nªn kü thuËt trång rÊt kh¸c nhau, bªn c¹nh nh÷ng diÖn tÝch cã n¨ng suÊt t­¬ng ®èi cao, cßn tån t¹i nhiÒu diÖn tÝch cho n¨ng suÊt thÊp. Tuy mét sè ®Þa ph­¬ng ®· cã h­íng dÉn kü thuËt g©y trång nh­ng do ch­a cã c¬ së khoa häc dùa trªn nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu c¬ b¶n nªn ®©y míi chØ lµ b¶n h­íng dÉn kü thuËt t¹m thêi, dùa vµo kinh nghiÖm vµ mang tÝnh ®Þa ph­¬ng. H¬n n÷a, nhiÒu hé gia ®×nh do kh«ng hiÓu ®Æc tÝnh sinh th¸i cña c©y Th¶o qu¶ ®· tù ®éng më t¸n rõng dÉn ®Õn lµm suy gi¶m vèn rõng, gi¶m chøc n¨ng phßng hé vµ n¨ng suÊt Th¶o qu¶.

V× vËy, ®Ó cã thÓ trång c©y Th¶o qu¶ cho n¨ng suÊt vµ chÊt l­îng cao, phï hîp víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn n¬i trång, ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng trong n­íc vµ xuÊt khÈu cÇn thiÕt ph¶i thùc hiÖn ®Ò tµi "Nghiªn cøu mét sè ®Æc ®iÓm sinh th¸i vµ kü thuËt g©y trång Th¶o qu¶ (Amomum aromaticum Roxb.) ë mét sè tØnh miÒn nói phÝa B¾c lµm c¬ së ®Ò xuÊt kü thuËt trång vµ ph¸t triÓn më réng" B¶n luËn v¨n nµy ®­îc hoµn chØnh trªn c¬ së kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi cÊp Bé "X©y dùng h­íng dÉn kü thuËt trång Th¶o qu¶ (Amomum aromaticum Roxb.) ë c¸c tØnh miÒn nói phÝa B¾c" giai ®o¹n 2004-2005 do chÝnh t¸c gi¶ lµm chñ nhiÖm ®Ò tµi. c 3 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Nh÷ng nghiªn cøu vÒ gi¸ trÞ vµ c«ng dông cña Th¶o qu¶ Th¶o qu¶ lµ c©y l©m s¶n ngoµi gç, ph©n bè tù nhiªn hÑp, trªn vïng nói cao ë mét sè tØnh cña miÒn Nam Trung Quèc vµ phÝa B¾c n­íc Lµo. Cho ®Õn nay nh×n chung c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu chñ yÕu tËp trung ®Ò cËp ®Õn gi¸ trÞ vµ c«ng dông cña Th¶o qu¶ cßn kü thuËt g©y trång ®­îc ®Ò cËp rÊt s¬ l­îc.

ë Trung Quèc Th¶o qu¶ ®­îc sö dông c¸ch ®©y hµng tr¨m n¨m, nh­ng viÖc nghiªn cøu vÒ loµi c©y nµy ch­a nhiÒu. KÕt qu¶ nghiªn cøu c©y Th¶o qu¶ ban ®Çu ®­îc tr×nh bµy trong cuèn s¸ch vÒ c«ng dông vµ gi¸ trÞ cña mét sè loµi c©y d­îc liÖu do c¸c nhµ Y häc Trung Quèc biªn so¹n ®­îc xuÊt b¶n vµo ®Çu thÕ kû 19 (dÉn theo Th©n V¨n C¶nh, 2001) [20], c«ng tr×nh nµy míi b­íc ®Çu ®Ò cËp ®Õn c©y Th¶o qu¶ tuy cßn s¬ l­îc vµ ng¾n gän nh­ng ®· chØ ra c«ng dông cña Th¶o qu¶ trong ch÷a trÞ mét sè bÖnh nh­: ®au bông, Øa ch¶y, gi¶i c¶m, ch÷a ho, viªm lîi,… TiÒn TÝn Trung n¨m 1996 [43] nhµ nghiªn cøu vÒ c©y thuèc d©n téc lµm viÖc t¹i ViÖn VÖ sinh dÞch tÕ c«ng céng Trung Quèc ®· xuÊt b¶n Ên phÈm “B¶n th¶o bøc tranh mµu Trung Quèc” trong ®ã còng ®Ò cËp ®Õn gi¸ trÞ vµ c«ng dông cña Th¶o qu¶. Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu vÒ l©m s¶n nhiÖt ®íi J. de Beer (1992) [41] chuyªn gia l©m s¶n ngoµi gç cña Fao, L.J Lemmens (1999) [39] ®· cho thÊy gi¸ trÞ to lín cña th¶o qu¶ trong viÖc t¨ng thu nhËp, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo cho ng­êi d©n sinh sèng ë vïng nói cao.

Nh÷ng nghiªn cøu vÒ h×nh th¸i, sinh th¸i vµ kü thuËt g©y trång ViÖc g©y trång Th¶o qu¶ còng gièng nh­ g©y trång nhiÒu loµi c©y kh¸c, kÕt qu¶ trång th­êng phô thuéc vµo nhiÒu nh©n tè nh­: gièng trång, mËt ®é c 4 trång, ph­¬ng ph¸p vµ ph­¬ng thøc trång,… ®Æc biÖt lµ ®Æc tÝnh sinh th¸i cña c©y trång, chÝnh v× vËy viÖc nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh th¸i vµ h×nh th¸i c©y Th¶o qu¶ ®· ®­îc mét sè nhµ nghiªn cøu c©y thuèc t¹i V©n Nam – Trung Quèc n¨m 1968 [20], TiÒn TÝn Trung (1996) [43] quan t©m nghiªn cøu vµ m« t¶ mét sè ®Æc ®iÓm h×nh th¸i, sinh th¸i cña Th¶o qu¶ gióp ng­êi trång rõng x¸c ®Þnh ®iÒu kiÖn g©y trång cho n¨ng suÊt vµ chÊt l­îng cao. C¸c t¸c gi¶ ®· cho biÕt vïng ph©n bè vµ s¶n xuÊt chñ yÕu ë Trung Quèc lµ c¸c huyÖn T©y Trï, M· Quan, V¨n S¬n, B×nh Biªn, M· LËt Ba tØnh V©n Nam, huyÖn TÜnh T©y, §øc B¶o, Lôc Biªn, L¨ng L¹c tØnh Qu¶ng T©y vµ huyÖn La MiÕn tØnh Quý Ch©u. VÒ h×nh th¸i, Th¶o qu¶ lµ lo¹i c©y th©n th¶o, sèng l©u n¨m, mäc bôi hay côm, cao kho¶ng 2-2,5m. Th©n gèc n»m ngang, to mËp cã nhiÒu m¾t, ®­êng kÝnh kho¶ng 2,7cm.

C©y h×nh trô trßn, ®øng th¼ng hoÆc h¬i n»m nghiªng. L¸ mäc so le cã cuèng ng¾n hoÆc kh«ng cã cuèng. L¸ h×nh bÇu dôc dµi, dµi kho¶ng 60 cm, réng kho¶ng 20 cm, ®u«i l¸ nhän, mÐp l¸ nguyªn. Côm hoa d¹ng b«ng mäc tõ gèc dµi kho¶ng 13cm.

Qu¶ mäc thµnh chïm, qu¶ h×nh trøng dµi kho¶ng 2,7-5cm ®­êng kÝnh kho¶ng 2,7cm, qu¶ chÝn mµu ®á sÉm, tõng qu¶ riªng cã cuèng dµi 2-5,7mm. Thêi gian ra hoa tõ th¸ng 5-6 qu¶ chÝn vµo th¸ng 9-10. VÒ sinh th¸i, Th¶o qu¶ lµ c©y chÞu bãng ®é tµn che kho¶ng 0,4. ­a khÝ hËu «n hoµ r©m m¸t, cã thÓ chÞu ®ùng ®­îc b¨ng tuyÕt trong thêi gian ng¾n cña mïa ®«ng.

Sinh tr­ëng tèt trªn nói cao c¸ch mÆt biÓn 700-1200m. C©y thÝch nghi nhÊt ë ®Êt c¸t pha, giµu mïn, tho¸t n­íc tèt, mµu mì vµ Èm. VÒ biÖn ph¸p g©y trång vµ ph¸t triÓn Th¶o qu¶ c¸c t¸c gi¶ chØ ®Ò cËp mét c¸ch ng¾n gän vµ s¬ l­îc nh­: kü thuËt nh©n gièng, ch­a ®­a ra ph­¬ng ph¸p t¹o gièng b»ng h¹t mµ chØ sö dông ph­¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng hom gèc cã chåi, hom gèc cã tuæi kho¶ng 12 th¸ng tuæi, ®­îc ®¸nh ë nh÷ng bôi ®· cho hoa kÕt qu¶, cã kÌm mét ®o¹n th©n ngÇm dµi 7-10cm, phÇn th©n khÝ sinh chØ ®Ó mét ®o¹n dµi 33-50cm. Thêi vô trång tr­íc vµ sau tiÕt xu©n ph©n, ch­a ®­a ra mËt ®é trång thÝch hîp.

VÒ ch¨m sãc, míi chØ ®­a ra c 5 biÖn ph¸p ch¨m sãc cña n¨m thø nhÊt, thêi gian ch¨m sãc th¸ng 4, 6, 8. Kü thuËt ch¨m sãc gåm: lµm cá vun xíi ®Êt vµ bãn ph©n gµ trén lÉn víi tro bÕp, bãn vµo xung quanh bôi Th¶o qu¶ vµ bãn vµo ®Çu mïa h¹. BiÖn ph¸p thu ho¹ch vµ s¬ chÕ b¶o qu¶n còng ®­îc giíi thiÖu mét c¸ch ng¾n gän.J Lemmens ®· c«ng bè mét sè ®Æc ®iÓm sinh vËt häc, sinh th¸i häc vµ ph©n bè cña Th¶o qu¶ trong cuèn “Tµi nguyªn thùc vËt §«ng Nam ¸”. Trong c«ng tr×nh nµy c¸c t¸c gi¶ còng chØ ®Ò cËp ng¾n gän vÒ kü thuËt nh©n gièng, c¸ch trång, ch¨m sãc, b¶o vÖ, thu h¸i, chÕ biÕn, t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô Th¶o qu¶ trªn thÕ giíi.

Nh÷ng nghiªn cøu vÒ gi¸ trÞ vµ c«ng dông cña Th¶o qu¶ ë n­íc ta Th¶o qu¶ ®­îc ng­êi d©n c¸c vïng nói cao phÝa B¾c nh­ Lµo Cai, Hµ Giang, Lai Ch©u sö dông tõ rÊt l©u. Trong thêi kú Ph¸p thuéc, ng­êi Ph¸p ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu vÒ tµi nguyªn thùc vËt ë §«ng D­¬ng, ®Æc biÖt lµ c¸c loµi thùc vËt cã gi¸ trÞ ®­îc ng­êi b¶n xø sö dông, trong ®ã c«ng tr×nh “Thùc vËt chÝ ®¹i c­¬ng §«ng D­¬ng” cña Lecomte (1907-1951) [38] ®­îc coi lµ c«ng tr×nh ®Çu tiªn ë n­íc ta cã ®Ò cËp ®Õn gi¸ trÞ vµ c«ng dông cña c©y Th¶o qu¶. Nghiªn cøu vÒ thµnh phÇn ho¸ häc vµ c«ng dông cña Th¶o qu¶ ë n­íc ta cho ®Õn nay ®iÓn h×nh cã c¸c c«ng tr×nh cña §ç TÊt Lîi (1957) [11], NguyÔn Xu©n Dòng vµ céng sù (1989), Vâ V¨n Chi (1999) [4] cho thÊy tinh dÇu Th¶o qu¶ cã c¸c thµnh phÇn chñ yÕu: 1-8 cineol chiÕm 30,61%, Trans-2 undecanal chiÕm 17,33%, Citral B (geranial) chiÕm 10,57% vµ Terpineol chiÕm 4,34%. VÒ c«ng dông: Th¶o qu¶ ®­îc dïng lµm gia vÞ ¨n liÒn víi thÞt c¸, còng ®­îc dïng ®Ó thªm vµo mét sè b¸nh kÑo.