Khóa luận nghiên cứu về đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt - Trường ĐH Quản lý và Công nghệ Hải Phòng

Nghiên cứu so sánh đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt, phân tích sự khác biệt và tương đồng trong ngữ pháp và ngữ nghĩa.

• Tác giả: Lê Thị Hồng
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Huyền
• Trường học: Trường Đại Học Quản Lý Và Công Nghệ Hải Phòng
• Chuyên ngành: Tiếng Anh
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Đại Từ Nhân Xưng Trong Tiếng Anh Và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. The personal pronouns
• 1.2. Definition of pronouns
• 1.3. Definition of personal pronouns
• 1.4. The English personals pronouns and their typical characteristics
• 1.4.1. English personals pronouns
• 1.4.2. he, she and they
• 1.4.3. you and they
• 1.4.4. It
• 1.5. Typical linguistic features of English
• 1.6. Typical culture features of English
• 1.7. Third person personal pronouns in English and its usage problems
• 1.8. Vietnamese personal pronouns and their typical characteristics
• 1.8.1. How to address a person: you and I in Vietnamese
• 1.8.2. How to address one another in a very friendly way
• 1.8.3. How to address one another in a very impolite manner
• 1.8.4. Anh/chị + tôi How to address one another in a more respectful way
• 1.8.5. Family in Vietnamese
• 2. CHƯƠNG 2: SOME SIMILARITIES AND DIFFERENCES BETWEEN THE ENGLISH – VIETNAMESE PRONOUNS AND USING IT
• 2.1. Similarities in noun Formation, Using Affixation
• 2.2. Similarities in Compounds
• 2.3. Similarities In Conversion And Word Inversion
• 2.4. Differences between the English - VietNamese pronouns
• 2.4.1. Non-kinship terms used as pronouns
• 2.4.2. The true systems pronouns
• 2.4.3. English personal pronouns
• 2.4.4. VietNam personal pronouns
• 2.4.4.1. Transreferential pronouns in Vietnamese
• 2.4.4.2. Pronominalized nouns
• 2.4.4.3. Pronominalized and other nouns used transreferentially
• 2.4.4.4. Use of different pronoun systems in Vietnamese
• 3. CHƯƠNG 3: EXERCISE
• PHẦN KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu về đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt là một chủ đề quan trọng trong việc hiểu ngữ pháp và văn hóa của hai ngôn ngữ này. Đại từ là một phần không thể thiếu trong ngữ pháp, giúp thay thế cho danh từ và cụm danh từ, từ đó làm cho câu văn trở nên ngắn gọn và dễ hiểu hơn. Mục tiêu của nghiên cứu này là giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về vai trò của đại từ nhân xưng trong giao tiếp hàng ngày và trong việc học ngôn ngữ. Việc so sánh giữa tiếng Anh và tiếng Việt sẽ giúp làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng đại từ.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về ngữ pháp mà còn giúp họ tránh được những cú sốc văn hóa khi giao tiếp với người nước ngoài. Đại từ nhân xưng là một trong những phần ngữ pháp đầu tiên mà người học cần nắm vững. Việc hiểu rõ cách sử dụng đại từ sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong giao tiếp và viết lách. Hơn nữa, nghiên cứu này cũng cung cấp những gợi ý cho giáo viên trong việc giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng học tập của sinh viên.

II. Định nghĩa và phân loại đại từ nhân xưng

Trong ngữ pháp, đại từ nhân xưng được định nghĩa là những từ thay thế cho danh từ chỉ người hoặc vật. Đại từ này có thể được chia thành nhiều loại khác nhau, bao gồm đại từ chỉ định, đại từ phản thân, và đại từ tương đối. Trong tiếng Anh, các đại từ nhân xưng thường được phân loại theo ngôi (ngôi thứ nhất, ngôi thứ hai, ngôi thứ ba) và theo số (số ít và số nhiều). Ví dụ, trong ngôi thứ nhất số ít có I và số nhiều là we. Tương tự, trong tiếng Việt, đại từ nhân xưng cũng được phân loại theo ngôi và số, nhưng có sự phong phú hơn về cách xưng hô tùy thuộc vào mối quan hệ giữa người nói và người nghe.

2.1. Đặc điểm ngữ pháp của đại từ nhân xưng

Mỗi đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt đều có những đặc điểm ngữ pháp riêng. Trong tiếng Anh, đại từ có thể thay đổi hình thức tùy thuộc vào chức năng của nó trong câu (chủ ngữ hay tân ngữ). Ví dụ, he là chủ ngữ, trong khi him là tân ngữ. Ngược lại, trong tiếng Việt, đại từ không thay đổi hình thức mà chủ yếu dựa vào ngữ cảnh và mối quan hệ xã hội để xác định cách sử dụng. Điều này tạo ra sự phong phú và đa dạng trong cách xưng hô trong tiếng Việt.

III. So sánh đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt

Việc so sánh đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt cho thấy nhiều điểm tương đồng và khác biệt. Cả hai ngôn ngữ đều có đại từ chỉ ngôi thứ nhất, thứ hai và thứ ba, nhưng cách sử dụng và hình thức có sự khác biệt rõ rệt. Trong tiếng Anh, đại từ thường được sử dụng một cách đơn giản và trực tiếp, trong khi tiếng Việt lại có nhiều cách xưng hô khác nhau tùy thuộc vào mối quan hệ xã hội. Ví dụ, trong tiếng Việt, việc sử dụng anh, chị, bạn hay tôi có thể thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi và mối quan hệ giữa người nói và người nghe.

3.1. Những điểm tương đồng

Cả hai ngôn ngữ đều sử dụng đại từ nhân xưng để thay thế cho danh từ, giúp câu văn trở nên ngắn gọn và dễ hiểu hơn. Hơn nữa, cả tiếng Anh và tiếng Việt đều có các đại từ chỉ ngôi thứ nhất, thứ hai và thứ ba, cho phép người nói thể hiện mối quan hệ giữa họ và người nghe. Điều này cho thấy rằng, mặc dù có sự khác biệt trong cách sử dụng, nhưng chức năng cơ bản của đại từ nhân xưng vẫn giữ nguyên trong cả hai ngôn ngữ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Việc hiểu rõ cách sử dụng đại từ sẽ giúp sinh viên giao tiếp hiệu quả hơn trong môi trường quốc tế. Hơn nữa, nghiên cứu này cũng có thể được áp dụng trong việc phát triển tài liệu giảng dạy, giúp giáo viên có thêm công cụ để truyền đạt kiến thức cho học sinh. Việc nâng cao khả năng sử dụng đại từ nhân xưng sẽ góp phần vào việc cải thiện kỹ năng ngôn ngữ tổng thể của sinh viên.

4.1. Đề xuất cho giáo viên

Giáo viên có thể sử dụng những phát hiện từ nghiên cứu này để thiết kế các bài học thú vị và hấp dẫn hơn về đại từ nhân xưng. Việc đưa ra các ví dụ thực tế và tình huống giao tiếp sẽ giúp sinh viên dễ dàng tiếp thu và áp dụng kiến thức vào thực tế. Hơn nữa, giáo viên cũng nên chú ý đến sự khác biệt văn hóa trong cách sử dụng đại từ để giúp sinh viên tránh được những hiểu lầm trong giao tiếp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập quốc tế, tiếng Anh đóng vai trò là phương tiện giao tiếp trọng yếu trên các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kinh tế, văn hóa và giáo dục. Tại Việt Nam, nhu cầu học tập và sử dụng tiếng Anh ngày càng tăng cao nhằm thúc đẩy sự hiểu biết và hợp tác song phương, đa phương. Tuy nhiên, người học tiếng Anh thường xuyên gặp phải rào cản về ngữ pháp, đặc biệt là việc sử dụng và chuyển dịch hệ thống đại từ nhân xưng (personal pronouns). Dù đại từ nhân xưng là một trong những mảng kiến thức cơ bản được giảng dạy ngay từ những bài học đầu tiên, người học Việt Nam và người nước ngoài học tiếng Việt vẫn gặp nhiều khó khăn do sự khác biệt sâu sắc về cấu trúc ngữ pháp và quy chuẩn văn hóa giữa hai ngôn ngữ.

Khóa luận tốt nghiệp "A study on personal pronouns in English and Vietnamese" được thực hiện bởi sinh viên Lê Thị Hồng (Lớp NA1801, Mã sinh viên: 1312751023), dưới sự hướng dẫn của Th.S Nguyễn Thị Huyền tại Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng (thực hiện từ ngày 03/08/2020 đến ngày 16/10/2020).

Đề tài xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Giúp sinh viên Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng hiểu rõ tầm quan trọng của các yếu tố văn hóa, ngôn ngữ và giao tiếp trong tiếng Anh và tiếng Việt.
2. Giúp người học phòng tránh hiện tượng sốc văn hóa (culture shock) trong giao tiếp liên ngôn ngữ Anh - Việt.
3. Cung cấp các đề xuất, định hướng giúp giảng viên thu hút sự chú ý của sinh viên trong quá trình giảng dạy đại từ nhân xưng tiếng Anh.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt, bao gồm các từ ngữ xưng hô và những khác biệt văn hóa chi phối cách dùng đại từ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các đặc trưng hình thái học, cú pháp học, ngữ dụng học và các yếu tố văn hóa tác động đến việc lựa chọn đại từ trong giao tiếp và chuyển dịch ngôn ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên sự tổng hợp các khái niệm ngôn ngữ học và văn hóa học đối chiếu:

• Khái niệm đại từ và đại từ nhân xưng: Đại từ (pronoun/pro-form) là từ loại thay thế cho danh từ hoặc cụm danh từ đã được đề cập trước đó nhằm đảm bảo tính kinh tế của ngôn ngữ và tính liên kết hồi chỉ (anaphora). Đại từ nhân xưng biểu thị các phạm trù ngữ pháp gồm ngôi (person), giống (gender), số (number) và cách (case).
• Lý thuyết ngữ pháp tiếng Anh: Tác giả sử dụng khung phân loại đại từ nhân xưng của Quirk (1987), phân định rõ hệ thống đại từ chủ ngữ (chủ cách - nominative/subjective case) và đại từ tân ngữ (đối cách - accusative/objective case), cùng các hiện tượng đại từ phản thân (reflexive), sở hữu (possessive) và chủ ngữ giả (it, there).
• Lý thuyết văn hóa học: Vận dụng luận điểm của PGS.TS. Trần Ngọc Thêm (1998, 1999) trong công trình "Cơ sở văn hóa Việt Nam", xác định văn hóa Việt Nam mang bản chất nông nghiệp lúa nước Nam Á với hằng số địa lý sông nước, tạo tiền đề cho tính gắn kết cộng đồng và mô hình xưng hô mô phỏng cấu trúc gia đình mở rộng.
• Khung phân loại đại từ tiếng Việt: Tiếp thu mô hình phân loại của Michael Farris về hệ thống chỉ xuất nhân xưng tiếng Việt, bao gồm đại từ chuyển chỉ đích thực (transreferential pronouns), danh từ hóa đại từ (pronominalized nouns) và danh từ chuyển chỉ.
• Lý thuyết cấu tạo từ đối chiếu: Sử dụng nghiên cứu của Vũ (1999) về phương thức ghép từ (compounding) và Hồ (2009) về trật tự danh từ - định ngữ cũng như hiện tượng chuyển loại (conversion/zero derivation).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Tác giả đã triển khai nghiên cứu thông qua ba phương pháp chính:

1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu (Desk Research): Thu thập, tổng hợp các định nghĩa, khái niệm ngữ pháp từ các giáo trình chuẩn và các nguồn học liệu ngôn ngữ học.
2. Phương pháp phân tích ngữ liệu và đối chiếu (Data Analysis & Contrastive Method): Thu thập và phân tích các cặp câu, đoạn hội thoại thực tế trong hai ngôn ngữ để làm rõ sự tương đồng và dị biệt.
3. Phương pháp phân tích nhân tố dịch thuật (Translation Factor Analysis): Khảo sát các yếu tố ngữ cảnh, quan hệ liên cá nhân và sự chuyển đổi ngôi xưng trong văn bản dịch.

Nguồn ngữ liệu phục vụ phân tích bao gồm các tác phẩm văn học kinh điển ("Nửa chừng xuân" của Khái Hưng, 1934; trích dẫn qua Nguyễn, 1997), ngữ liệu hội thoại đời sống (Halik & Hoàng, 1997), bài báo thể thao quốc tế từ The Guardian và BBC Radio Five Live về World Cup bóng đá nữ, cùng kịch bản đối thoại phim ảnh ("Em chưa 18").

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý thuyết (Theoretical Background)

Chương I tập trung thiết lập các khái niệm nền tảng và phân tích các đặc trưng ngôn ngữ - văn hóa riêng biệt của từng ngôn ngữ:

• Hệ thống đại từ nhân xưng tiếng Anh: Đại từ nhân xưng tiếng Anh phản ánh chặt chẽ các phạm trù số (số ít/số nhiều), giống (nam/nữ/trung tính) và cách. Hình thái đại từ biến đổi trực tiếp dựa trên vai trò cú pháp trong câu: làm chủ ngữ của động từ vị ngữ (I, you, he, she, it, we, they) hoặc làm tân ngữ của động từ/giới từ (me, you, him, her, it, us, them). Khóa luận phân tích chi tiết sự khác biệt giữa chuẩn ngữ pháp viết và giao tiếp thực tế đối với bổ ngữ sau động từ nối be (chẳng hạn, ngữ pháp quy phạm chấp nhận "The winner was she", trong khi giao tiếp xã hội chấp nhận "The winner was her"). Ngoài ra, chương này làm rõ cách dùng đại từ they/them phi giới tính hoặc chỉ các tổ chức/chính quyền, you chỉ người nói chung, và it dùng trong định danh hoặc thoại viễn thông.

Phạm trù số	Giống	Chủ cách (Nominative)	Đối cách (Accusative)
Số ít	Giống đực (Masculine)	He	Him
	Giống cái (Feminine)	She	Her
	Giống trung (Neuter)	It	It
Số nhiều	Dùng chung cả hai giới	They	Them

• Hệ thống xưng hô và đại từ tiếng Việt: Ngược lại với tiếng Anh, đại từ tiếng Việt không biến đổi hình thái theo chức năng cú pháp mà biến đổi linh hoạt theo ngữ cảnh, tuổi tác, giới tính, địa vị xã hội và mức độ thân sơ. Tác giả phân tích các cặp xưng hô quen thuộc như Tớ - Cậu (thân mật), Tao - Mày (suồng sã, thiếu lịch sự hoặc thân thiết), Anh/Chị - Tôi (trang trọng, xã giao). Đặc biệt, hệ thống từ ngữ thân tộc (ông, bà, bác, chú, thím, cô, dì, cậu, mợ, dượng, anh, chị, em, con, cháu, cụ, cố, sơ) được mở rộng ra toàn xã hội theo nguyên lý "Gia phả hóa quan hệ xã hội" (The Family Tree View) nhằm biểu đạt sự tôn trọng (R-E-S-P-E-C-T) và định vị thứ bậc giao tiếp.
• Hiện tượng phá vỡ quy tắc vì chức năng giao tiếp (Breaking the Rules): Tác giả chỉ ra các trường hợp giao tiếp không tuân theo tuổi tác tuyệt đối nhằm đạt mục đích ngữ dụng, như việc nam giới gọi bạn gái lớn tuổi hơn là "Em" để thể hiện sự che chở, hoặc cấp dưới gọi cấp trên nữ trẻ tuổi hơn là "Chị" để tôn trọng cương vị và kinh nghiệm làm việc.

Chương II: Điểm tương đồng và khác biệt giữa đại từ tiếng Anh - tiếng Việt và cách sử dụng (Some Similarities and Differences Between the English – Vietnamese Pronouns and Using It)

Chương II đi sâu vào phân tích đối chiếu cấu trúc và các mô hình vận hành đại từ trong thực tế:

• Các điểm tương đồng: Khóa luận khảo sát sự tương đồng trong phương thức cấu tạo từ liên quan, bao gồm cấu tạo từ ghép (Compound Nouns) theo công thức Danh từ + Danh từ hoặc Danh từ + Động từ (ví dụ tiếng Việt: đèn sách, quần áo, nhà cửa, mua bán; tiếng Anh: alarm clock, hand bag, can opener). Đồng thời, tác giả chỉ ra hiện tượng chuyển loại không đổi hình thái (Conversion/Zero derivation) phổ biến ở cả hai ngôn ngữ (ví dụ: đá/đá, bàn/bàn, đậu/đậu, điện/điện trong tiếng Việt tương ứng với hand/to hand, present/to present, work/to work, lecture/to lecture trong tiếng Anh). Tác giả cũng trích dẫn nhận định của Hồ (2009) về sự đảo ngược trật tự giữa danh từ và tính từ định ngữ (A thick book đối lập với quyển sách dày).
• Các điểm khác biệt căn bản:
  • Tiếng Anh dựa vào biến cách ngữ pháp cố định (chủ cách, đối cách, phản thân, sở hữu).
  • Tiếng Việt sử dụng hệ thống từ xưng hô đa tầng, được Michael Farris chia làm 3 nhóm: (1) Đại từ chuyển chỉ đích thực (tôi, ta, tao, tớ; mày, mi, bay; nó, hắn, họ); (2) Danh từ hóa đại từ (từ thân tộc, chức danh nghề nghiệp, tên riêng); (3) Danh từ và từ hóa đại từ chuyển chỉ (mình, bạn, cậu).
• Ba mô hình tương tác đại từ trong tiếng Việt:
  1. Mô hình 1 (Chỉ dùng đại từ chuyển chỉ): Tương đối hiếm gặp, chỉ xuất hiện trong các hội thoại ngang hàng dùng các từ như mình - bạn (ngữ liệu Halik & Hoàng, 1997).
  2. Mô hình 2 (Chỉ dùng danh từ hóa đại từ): Rất phổ biến, sử dụng thuần túy từ thân tộc cho cả ngôi thứ nhất và ngôi thứ hai (ngữ liệu trích từ tiểu thuyết "Nửa chừng xuân" của Khái Hưng giữa bà Án và Lộc xưng hô mẹ - con). Hiện tượng này tương tự ngôn ngữ mẹ con (motherese) ở phương Tây nhưng được người Việt duy trì suốt đời ngay cả khi đã trưởng thành.
  3. Mô hình 3 (Sử dụng kết hợp): Người nói dùng đại từ đích thực cho ngôi thứ nhất (tôi) và dùng danh từ hóa cho ngôi thứ hai/ba (anh/chị), hình thành hệ thống hai ngôi chức năng (ngữ liệu Hiro - Tally). Tác giả lưu ý các mô hình này có thể chuyển hóa linh hoạt ngay trong một cuộc thoại (ngữ liệu Tuấn - Lan).

Chương III: Hệ thống bài tập ứng dụng (Exercise)

Chương III xây dựng hệ thống bài tập thực hành nhằm giúp người học củng cố kiến thức:

• Bài tập tiếng Anh: Cung cấp các bài tập điền đại từ nhân xưng thích hợp vào chỗ trống dựa trên phân tích ngữ cảnh (ví dụ: xác định mối quan hệ bác sĩ - bệnh nhân Susan, giáo viên - học sinh, nhóm bạn bè). Kèm theo đó là bài tập đọc hiểu chuyên sâu trích đoạn báo chí thể thao về việc HLV Hope Powell (đội tuyển nữ Anh) phát biểu sau loạt sút luân lưu tại FIFA Women's World Cup và phản hồi của hậu vệ Casey Stoney, yêu cầu người học gạch chân và xác định chính xác tiền ngữ mà các đại từ she, her, they, them, it, my, hers quy chiếu.
• Bài tập tiếng Việt: Cung cấp ngữ liệu luyện dịch đối thoại thực tế từ trailer bộ phim "Em chưa 18" ("You're not 18 yet"), yêu cầu người học phân tích và chuyển dịch các phát ngôn xưng hô có sắc thái biểu cảm và ngữ cảnh xã hội đặc thù.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã tổng hợp và đối chiếu toàn diện các đặc trưng cốt lõi giữa hệ thống đại từ nhân xưng của hai ngôn ngữ qua các tiêu chí cụ thể:

Tiêu chí đối chiếu	Tiếng Anh	Tiếng Việt
Bản chất hệ thống	Hệ thống đại từ khép kín, số lượng hữu hạn.	Hệ thống mở, kết hợp đại từ đích thực, từ thân tộc và danh xưng xã hội.
Cơ chế biến đổi	Biến đổi hình thái chặt chẽ theo cách (chủ cách, đối cách), số và giống.	Hình thái từ giữ nguyên; biến đổi từ ngữ xưng hô theo ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp.
Yếu tố chi phối	Chức năng cú pháp và vai trò ngữ pháp trong câu.	Quan hệ xã hội, tuổi tác, thứ bậc, mức độ thân sơ, giới tính và cảm xúc.
Mô hình xưng hô	Cố định 3 ngôi giao tiếp (I - You - He/She/It/They).	Đa dạng: 3 mô hình tương tác (thuần đại từ, thuần từ thân tộc, hỗn hợp) và luân chuyển linh hoạt.

Giải pháp và đóng góp của tác giả

• Đóng góp về mặt học thuật: Khóa luận hệ thống hóa các góc nhìn lý thuyết ngôn ngữ học đối chiếu Anh - Việt, kết hợp phân loại của Michael Farris và lý thuyết văn hóa của Trần Ngọc Thêm để giải thích căn nguyên văn hóa nông nghiệp lúa nước đứng sau hành vi lựa chọn đại từ xưng hô của người Việt.
• Đóng góp về mặt ứng dụng giảng dạy: Đề tài cung cấp tài liệu tham khảo trực quan, hỗ trợ giảng viên ngoại ngữ thiết kế bài giảng nhấn mạnh vào sự khác biệt văn hóa, từ đó giúp sinh viên khắc phục thói quen dịch thô (word-by-word) và tránh các lỗi ngữ dụng khi giao tiếp với người bản ngữ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Do phạm vi ngữ pháp tiếng Anh rất rộng lớn, tác giả thừa nhận khóa luận chưa thể bao quát toàn diện mọi yếu tố ngữ nghĩa và ngữ dụng tác động đến quá trình dịch thuật đại từ nhân xưng. Đồng thời, hệ thống đại từ số nhiều trong tiếng Việt (với các tiền tố chúng, bọn, các, tụi) mới chỉ được phân tích ở mức độ khái quát, chưa đi sâu vào toàn bộ các trường hợp phức tạp.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả gợi ý các nghiên cứu tiếp sau có thể mở rộng khảo sát chuyên sâu hơn về hệ thống đại từ số nhiều, các biến thể đại từ theo phương ngữ ba miền (Bắc, Trung, Nam) của tiếng Việt, cũng như các yếu tố văn hóa - xã hội tác động trực tiếp đến độ chuẩn xác trong thực hành dịch thuật văn học và dịch thuật nghe nhìn.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh và Sư phạm tiếng Anh: Có thể tham khảo Chương I và Chương II để nắm vững bản chất đối chiếu giữa hệ thống biến cách ngữ pháp của tiếng Anh và hệ thống xưng hô xã hội của tiếng Việt.
• Giảng viên giảng dạy tiếng Anh và tiếng Việt: Có thể khai thác Chương III để làm tư liệu giảng dạy ngữ pháp gắn liền với ngữ cảnh văn hóa, sử dụng các bài tập đọc hiểu báo chí và dịch thoại thực tế.
• Người học tiếng Việt là người nước ngoài: Giúp tiếp cận cách xưng hô tiếng Việt một cách có hệ thống thông qua các bảng đối chiếu quan hệ tuổi tác và 3 mô hình tương tác đại từ.

Câu hỏi thường gặp

1. Trong tiếng Anh chuẩn viết, đại từ đứng sau động từ nối "be" tuân theo quy tắc ngữ pháp nào và có gì khác biệt với giao tiếp thực tế?

Trong tiếng Anh chuẩn viết quy phạm, đại từ đứng sau động từ nối be đóng vai trò là bổ ngữ chủ từ (predicative nominative) nên phải ở dạng chủ cách (nominative case), ví dụ: "The winner was she" hoặc "It’s she, not he". Tuy nhiên, trong giao tiếp xã hội thường ngày, đa số người bản xứ sử dụng đối cách (objective case), như: "The winner was her" hoặc "It’s her, not him".

2. Tác giả đã vận dụng lý thuyết của GS. Trần Ngọc Thêm như thế nào để giải thích đặc trưng đại từ tiếng Việt?

Tác giả trích dẫn các công trình "Cơ sở văn hóa Việt Nam" (1998, 1999) của Trần Ngọc Thêm để chứng minh rằng văn hóa Việt Nam thuộc loại hình văn hóa gốc nông nghiệp lúa nước điển hình với hằng số địa lý sông nước. Nền tảng này hình thành nên lối sống trọng tình, tính gắn kết cộng đồng và cấu trúc gia đình chặt chẽ, dẫn đến việc người Việt mở rộng toàn bộ hệ thống xưng hô thân tộc (ông, bà, cô, chú, bác, anh, chị, em) ra ngoài xã hội để biểu đạt sự tôn trọng và duy trì trật tự tôn ti.

3. Theo khung phân loại của Michael Farris được trích dẫn trong khóa luận, đại từ tiếng Việt gồm những nhóm nào?

Hệ thống chỉ xuất nhân xưng tiếng Việt được chia thành 3 nhóm:

1. Đại từ chuyển chỉ đích thực (Transreferential pronouns): Các từ mang nghĩa ổn định chỉ ngôi như tôi, ta, tao, tớ (ngôi 1); mày, mi, bay (ngôi 2); nó, hắn, họ (ngôi 3).
2. Danh từ hóa đại từ (Pronominalized nouns): Các từ thân tộc (ông, bà, anh, chị, cô, chú, em, cháu), chức danh nghề nghiệp hoặc tên riêng được sử dụng như nhãn định danh người, mang chức năng như ngôi thứ 3.
3. Danh từ và từ hóa đại từ dùng chuyển chỉ: Các từ như mình, bạn, cậu có thể nhận diện linh hoạt vai trò giao tiếp của người nói hoặc người nghe.

4. Hiện tượng "Breaking the Rules to Preserve the Functions" được tác giả minh họa qua những ví dụ thực tế nào?

Hiện tượng này được minh họa qua các tình huống:

• Bạn trai gọi bạn gái lớn tuổi hơn là "Em" để tạo cảm giác che chở theo chuẩn mực giới tính truyền thống.
• Nhân viên gọi cấp trên nữ nhỏ tuổi hơn là "Chị" nhằm tôn vinh kinh nghiệm, tri thức và năng lực lãnh đạo.
• Bạn bè cùng trang lứa linh hoạt chuyển đổi giữa "bạn", "anh", "em" tùy thuộc vào không gian giao tiếp (nơi công sở, bữa tiệc hay chốn riêng tư).

5. Ngữ liệu thực tế nào được tác giả sử dụng trong chương bài tập ứng dụng (Chapter III)?

Trong Chương III, tác giả sử dụng hai nguồn ngữ liệu thực tế:

• Phần tiếng Anh: Sử dụng bài báo thể thao phản ánh phát biểu của HLV Hope Powell và hậu vệ Casey Stoney (đội tuyển bóng đá nữ Anh) sau trận đấu tứ kết tại FIFA Women's World Cup gặp đội tuyển Pháp để rèn luyện kỹ năng nhận diện đại từ và tiền ngữ.
• Phần tiếng Việt: Sử dụng lời thoại trích từ trailer phim điện ảnh "Em chưa 18" ("You're not 18 yet") để rèn luyện kỹ năng dịch thuật và chuyển đổi đại từ nhân xưng trong ngữ cảnh giao tiếp hiện đại.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Hồng đã phân tích và đối chiếu một cách có hệ thống hệ thống đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt trên cả hai bình diện cấu trúc ngữ pháp và ngữ dụng văn hóa. Công trình làm sáng tỏ sự đối lập căn bản giữa hệ thống đại từ biến cách theo chức năng cú pháp của tiếng Anh và hệ thống xưng hô linh hoạt, gắn liền với quan hệ thân tộc và thứ bậc xã hội của tiếng Việt. Thông qua việc làm rõ 3 mô hình tương tác đại từ tiếng Việt và cung cấp các dạng bài tập thực hành từ ngữ liệu thực tế, nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác giảng dạy, học tập và dịch thuật ngôn ngữ Anh - Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG ------------------------------- ISO 9001:2015 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH : TIẾNG ANH Sinh viên : Lê Thị Hồng Giảng viên hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Huyền HẢI PHÒNG 2020 Luan van BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG ----------------------------------- A STUDY ON PERSONAL PRONOUNS IN ENGLISH AND VIETNAMESE KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC HỆ CHÍNH QUY NGÀNH: TIẾNG ANH Sinh viên : Lê Thị Hồng Giảng viên hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Huyền HẢI PHÒNG 2020 Luan van BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG --------------------------------- NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Sinh viên: Lê Thị Hồng Mã SV: 1312751023 Lớp: NA1801 Ngành: Tiếng Anh Tên đề tài: A study on personal pronouns in English and VietNamese Luan van NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI • Nội dung và các yêu cầu cần giải quyết trong nhiệm vụ đề tài tốt nghiệp( về lý luận, thực tiễn, các số liệu cần tính toán và các bản vẽ) …………………………………………………………………………………… ……………………………………….… …………… • Các số liệu cần thiết để thiết kế, tính toán …………………………………………………………………………………… ……………………………………….… …………… • Địa điểm thực tập, tốt nghiệp …………………………………………………………………………………… ………………………………………. Luan van CÁN BỘ HƯỚNG DẪN ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Người hướng dẫn thứ nhất: Họ và tên:………………………………………………………………………… Học hàm, học vị: :………………………………………………………………. Nội dung hướng dẫn: :……………………………………………. Người hướng dẫn thứ hai: Họ và tên:………………………………………………………………………… Học hàm, học vị: :……………………………………………………………….

Nội dung hướng dẫn: :……………………………………………. Đề tài tốt nghiệp được giao ngày 03 tháng 08 năm 2020 Yêu cầu phải hoàn thành trước ngày 16 tháng 10 năm 2020 Đã nhận nhiệm vụ ĐTTN Đã giao nhiệm vụ ĐTTN Sinh viên Người hướng dẫn Hải Phòng, ngày tháng năm 2020 HIỆU TRƯỞNG Luan van ACKNOWLEDGMENT This graduation paprer is the result of my continuous working time. During the process of doing it, I have faced up with many problems with reference materials, lexicology, as well as the way to express my idea. However, with the great help and enthusiasm of my teachers at Foreign Language Department of Hai Phong Private University, I have overcome these difficulties and completed my graduation paper successfully.

My sincere thanks to Mrs Nguyen Thi Huyen - the Teacher of Foreign Language Department of Hai Phong Private University. I also would like to give my thanks to all lecturers in Foreign Language Department of Hai Phong Private University. Finally, I am indebted to my family and my friends for their serious support and encouragement. Hai Phong, September 2020 Student Le Thi Hong Luan van TABLE OF CONTENT ACKNOWLEDGEMENTS……………………………………….

Aims of the study……………………………………………………………. Methos of the study…………………………………………………………. Scope of the study……………………………………………………………. Design of the study………………………………………………………….

PART II: DEVELOPMENT…………………………………………………… CHAPTER I: THEORETICAL BACKGROUND…………………………. The personal pronouns …………. Definition of pronouns……………………………………………………. Definition of personal pronouns…………………………………………… 2.

English personal pronouns and their typical characteristics. English personal pronouns…………………………………………………. Typical linguistic features of English ……………………………………… 2. Typical culture features of English………………………………………… 2.Third person personal pronouns in English and its usage problems……… 3.

Vietnamese personal pronouns and their typical characteristics. Vietnamese personal pronouns…………………………………………. Typical linguistic features of VietNamese………………………………… 3. Typical culture features of VietNamese…………………………………… 3.Vietnamese third person singular pronouns and some principles in use… 3.Breaking the Rules to Preserve the Functions…………………………… Luan van CHAPTER II: SOME SIMILARITIES AND DIFFERENCES BETWEEN THE ENGLISH – VIETNAMESE PRONOUNS AND USING IT………… 1.

Similarities in noun Formation, Using Affixation………………………… 1. Similarities in Compounds……………………………………………… 1. Similarities In Conversion And Word Inversion………………………. Differences between the English - VietNamese pronouns 2.

Non-kinship terms used as pronouns 2. The true systems pronouns………………………………………………… 2. English personal pronouns……………………………………………. VietNam personal pronouns:…………………………………………….

a) Transreferential pronouns in Vietnamese ……………………………. b) Pronominalized nouns…………………………………………………… c) Pronominalized and other nouns used transreferentially………………… d) Use of different pronoun systems in Vietnamese………………………. CHAPTER III: EXERCISE This chapter helps students understand how to use pronouns in English and Vietnamese and flexibly apply them in the life and learning. PART III: CONCLUSION…………………………………………………….

Luan van PART 1: INTRODUCTION • 1. Rationale: Nowadays, English is considered as an international language which is a means of communication in many fields of science, technology, culture, education and economy. It plays a very important role in helping different nations to understand each other and get great cooperation. In Vietnam, in recent years, the study of English has been gaining momentum firstly because it is an international language and secondly because it is also seen as a mean to promote mutual understanding and cooperation between Vietnam and other countries.

English is most widely taught at schools and universities. In learning English, learners have a lot of difficulties in vocabulary, pronunciation and so on especially grammar. Like all other languages, English grammar has a number of parts of speech including personal pronouns. Personal pronouns are known to be one of the first and easiest parts of speech taught in 1" English lesson.

However, the fact shows that while learning English, especially Vietnamese, Vietnamese students and foreign ones have great difficulties in using and translating personal pronouns. To serve the teaching of teachers to students as well as to help everyone including those who have been and are preparing to study abroad to understand more about the language and culture of foreigners, I decided to deal with “personal pronouns in English and VietNamese”. Aims of the study As the title of the thesis suggests, the study aims at fulfilling the following objectives: • - To help students at Hai Phong Technology and Management University understand clearly the importance of culture, language and communication in the English and VietNamese • - Avoid the culture shock between English and VietNamese language • - To provide suggestions to help teachers can draw students’ attention when teaching English personal pronouns. Methods of the study • - Consulting grammar books and web pages for definitions and concepts of pronouns, especially personal pronouns.

• - Analyzing data and giving a lot of examples to make the study more understandable. • - Dicussing and analyzing some common factors effecting on translation • 4. Scope of the study • The study focuses on personal pronouns in English and VietNamese. Knowledge of English grammar is very immense ,so the study cannot cover all about personal pronouns and factors effecting on translation.

In the study, the author has decided to give some the addressing term and cultural differences in English and Vietnamese. Design of the study • It includes 3 main parts: • - The 1st part is Introduction. It provides the general information about the paper including Rationale, Aims of the study, Methods of the study, Scope of the study and Design of the study • - The 2nd part consists of 3 main chapters: Chapter I:THEORETICAL BACKGROUND This chapter addresses a review of the personal pronouns, the English and VietNamese personal pronouns and their typical characteristics. Chapter II: SOME SIMILARITIES AND DIFFERENCES BETWEEN THE ENGLISH – VIETNAMESE PRONOUNS AND USING IT This chapter emphasizes similarities and differences in noun Formation, Using Affixation of English and Vietnamese personal pronouns and provides some suggestions using to teach personal pronouns to students.

Chapter III: Luan van -The 3rd part is Conclusion which gives an overview of what the study has been presented and the base for further research in this aspect. Luan van PART II: DEVELOPMENT CHAPTER I: THEORETICAL BACKGROUND • The personal pronouns • Definition of pronouns A pronoun is a word that is used instead of a noun or noun phrase. Pronouns refer to either a noun that has already been mentioned or to a noun that does not need to be named specifically. The most common pronouns are the personal pronouns, which refer to the person or people speaking or writing (first person), the person or people being spoken to (second person), or other people or things (third person).

Like nouns, personal pronouns can function as either the subject of a verb or the object of a verb or preposition: "She likes him, but he loves her." Most of the personal pronouns have different subject and object forms: • Definition of personal pronouns A personal pronoun is a short word we use as a simple substitute for the proper name of a person. Each of the English personal pronouns shows us the grammatical person, gender, number, and case of the noun it replaces. I, you, he, she, it, we they, me, him, her, us, and them are all personal pronouns. Personal pronouns are the stunt doubles of grammar; they stand in for the people (and perhaps animals) who star in our sentences.

They allow us to speak and write with economy because they enable us to avoid repeating cumbersome proper nouns all the live-long day. Luan van Example: Archbishop Desmond Tutu was born in 1931 in South Africa and Bishop Desmond Tutu rose to international fame in the 1980s as an opponent of apartheid. The Nobel Peace Prize was awarded to Bishop Desmond Tutu in 1984. Bishop Desmond Tutu has written seven books and has cowritten or contributed to many others.

With personal pronouns, this paragraph becomes much easier, and much less annoying to read. Example: Archbishop Desmond Tutu was born in 1931 in South Africa and he rose to international fame in the 1980s as an opponent of apartheid. The Nobel Peace Prize was awarded to him in 1984. He has written seven books and has cowritten or contributed to many others.

• The English personals pronouns and their typical characteristics • English personals pronouns We have both subject pronouns and object pronouns: Subject Object I Me You You He Him She Her It It We Us You You They Them We use subject pronouns as the subject of a verb: I like your dress. You are late. He is my friend. It is raining.

She is on holiday. Luan van We live in England. They come from London. Be careful! English clauses always have a subject.

His father has just retired. > He was a teacher. (NOT Was a teacher.) I'm waiting for my wife. > She is late.

(NOT Is late.) The imperative, which is used for orders, invitations and requests, is an exception: Stop! Go away. Please come to dinner tomorrow. Play it again, please. If there is no other subject, we use it or there.

We call this a dummy subject. We use object pronouns as the object of a verb: Can you help me, please? I can see you. She doesn't like him. I saw her in town today.

We saw them in town yesterday, but they didn't see us. and after prepositions: She is waiting for me. I'll get it for you. Give it to him.

Why are you looking at her? Don't take it from us. I'll speak to them. • he, she and they Luan van We use he/him to refer to men, and she/her to refer to women. When we are not sure if we are talking about a man or a woman, we use they/them: This is Jack.

He's my brother. I don't think you have met him. This is Angela. She's my sister.

Have you met her before? You could go to a doctor. They might help you. Talk to a friend. Ask them to help you.

• you and they We use you to talk about people in general, including the speaker and the hearer: You can buy this book everywhere. = This book is on sale everywhere. You can't park here. = Parking is not allowed here.

We use they/them to talk about institutions and organisations: They serve good food here. (they = the restaurant) Ask them for a cheaper ticket. (them = the airline) especially the government and the authorities: They don't let you smoke in here. They are going to increase taxes.

They are building a new motorway. They say it’s going to rain tomorrow. • It We use it to talk about ourselves: • on the telephone: Hello.