Nghiên Cứu Đặc Tính Sinh Học Của Escherichia Coli Trên Giống Vịt Biển 15

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân lập và xác định đặc tính sinh học của Escherichia coli trên giống vịt biển 15, góp phần nâng cao chất lượng giống.

• Tác giả: Tạ Phan Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Đức Tám
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Tính Sinh Học Của Escherichia Coli Trên Giống Vịt Biển 15
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục các chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Mục đích của đề tài
• 1.9. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.10. Tổng quan tài liệu
• 1.11. Kết luận và đề nghị
• 1.12. Tài liệu tham khảo
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 3. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
• 4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 4.1. Ý nghĩa thực tiễn
• 4.2. Ý nghĩa khoa học
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. E. COLI VÀ BỆNH DO E. COLI Ở GIA CẦM
• 5.2. COLI TRÊN GIA CẦM Ở VIỆT NAM
• 5.3. COLIBACILLOSIS Ở GIA CẦM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu E

Nghiên cứu về Escherichia coli (E. coli) trên vịt biển 15 là một lĩnh vực quan trọng trong thú y và chăn nuôi. Vịt biển 15 là giống vịt mới, thích nghi với môi trường nước mặn, nhưng cũng dễ bị nhiễm bệnh do E. coli. E. coli là một loại vi khuẩn phổ biến, có thể gây bệnh ở nhiều loài động vật, bao gồm cả gia cầm. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân lập và xác định đặc tính sinh học của E. coli trên vịt biển 15, nhằm hiểu rõ hơn về sự lây nhiễm và phát triển của vi khuẩn này trên giống vịt này. Từ đó, có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn lớn, góp phần vào việc phát triển chăn nuôi vịt biển bền vững.

1.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu vi khuẩn E. coli

Nghiên cứu về vi khuẩn E. coli rất quan trọng vì nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của vi khuẩn này. E. coli có thể gây ra nhiều bệnh khác nhau, từ tiêu chảy đến nhiễm trùng huyết. Việc nghiên cứu đặc tính sinh học của E. coli giúp chúng ta phát triển các phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả hơn. Ngoài ra, nghiên cứu này còn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự kháng kháng sinh của E. coli, một vấn đề ngày càng trở nên nghiêm trọng trong y học và thú y.

1.2. Giới thiệu về giống vịt biển 15 và tiềm năng phát triển

Vịt biển 15 là giống vịt mới, được lai tạo để thích nghi với môi trường nước mặn. Giống vịt này có nhiều ưu điểm, như khả năng chịu mặn tốt, tăng trưởng nhanh và chất lượng thịt ngon. Vịt biển 15 có tiềm năng lớn trong việc phát triển chăn nuôi ở các vùng ven biển, giúp người dân tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, để phát triển bền vững giống vịt biển này, cần phải có các nghiên cứu về dịch bệnh và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Thách Thức E

Một trong những thách thức lớn nhất trong chăn nuôi vịt biển 15 là bệnh do E. coli gây ra. E. coli có thể gây ra nhiều bệnh khác nhau ở vịt, từ tiêu chảy đến nhiễm trùng huyết, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi. Theo tài liệu gốc, E. coli thường xuyên có mặt trong hệ vi sinh vật bình thường của đường tiêu hóa và môi trường chăn nuôi, tuy nhiên những E. coli gây bệnh cho gia cầm (Avian Pathogenic Escherichia coli – APEC) có mang yếu tố độc lực đặc hiệu và có khả năng gây bệnh. Đây là một trong những bệnh quan trọng trong chăn nuôi gia cầm nói chung và chăn nuôi vịt nói riêng. Gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng đàn giống và gây tổn thất to lớn về kinh tế. Việc nghiên cứu đặc tính sinh học của E. coli trên vịt biển 15 là rất quan trọng để tìm ra các giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

2.1. Các bệnh thường gặp do E. coli ở vịt biển

E. coli có thể gây ra nhiều bệnh khác nhau ở vịt biển, bao gồm tiêu chảy, viêm ruột, viêm túi khí, viêm màng não và nhiễm trùng huyết. Các bệnh này có thể gây ra các triệu chứng như giảm ăn, tiêu chảy, sốt, khó thở và chết. Tỷ lệ chết có thể lên đến 20-70% ở vịt con. Theo tài liệu gốc, các dạng điển hình nhất của bệnh ở gia cầm là: nhiễm trùng huyết biểu hiện bằng viêm các túi khí, viêm màng bao tim, viêm gan, viêm vòi trứng. Khi vịt con mắc bệnh, tỷ lệ chết có thể lên tới 20%, thậm chí là 70%.

2.2. Yếu tố nguy cơ và con đường lây nhiễm E. coli

Có nhiều yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng nhiễm E. coli ở vịt biển, bao gồm: vệ sinh kém, mật độ nuôi cao, thức ăn và nước uống bị ô nhiễm, và sức đề kháng yếu. E. coli có thể lây nhiễm qua đường tiêu hóa, hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với vịt bệnh. Phân và bụi trong chuồng nuôi là nguồn lây nhiễm quan trọng. Theo tài liệu gốc, phân và bụi ở trong chuồng nuôi gia cầm cũng là các nguồn tiềm tàng làm lây nhiễm các chủng vi khuẩn E. coli gây bệnh. Trong 1g bụi ở chuồng nuôi gia cầm có thể chứa tới 106 vi khuẩn.

III. Phương Pháp Phân Lập và Định Danh E

Để nghiên cứu đặc tính sinh học của E. coli trên vịt biển 15, cần phải có phương pháp phân lập và định danh E. coli hiệu quả. Phương pháp này bao gồm việc lấy mẫu, nuôi cấy, phân lập và xác định các đặc điểm sinh hóa và di truyền của E. coli. Các phương pháp thường quy phân lập, giám định vi khuẩn; xác định tổng số vi khuẩn hiếu khí và đánh giá mẫn cảm kháng sinh của vi khuẩn. Phương pháp bố trí thí nghiệm một nhân tố phòng và điều trị bệnh do E.coli cho vịt Biển 15 – Đại Xuyên.

3.1. Quy trình lấy mẫu và bảo quản mẫu phân vịt biển

Việc lấy mẫu và bảo quản mẫu phân vịt biển đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo kết quả phân tích chính xác. Mẫu phân nên được lấy từ vịt khỏe mạnh và vịt bệnh, và được bảo quản trong điều kiện lạnh để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn. Mẫu phân nên được vận chuyển đến phòng thí nghiệm trong thời gian ngắn nhất có thể.

3.2. Kỹ thuật nuôi cấy và phân lập E. coli trên môi trường chọn lọc

Để phân lập E. coli, mẫu phân được nuôi cấy trên môi trường chọn lọc, như MacConkey agar hoặc EMB agar. Các môi trường này chứa các chất ức chế sự phát triển của các vi khuẩn khác, cho phép E. coli phát triển. Sau khi nuôi cấy, các khuẩn lạc E. coli được phân lập và chuyển sang môi trường thuần khiết.

3.3. Xác định đặc điểm sinh hóa và di truyền của E. coli

Sau khi phân lập, E. coli được xác định bằng các xét nghiệm sinh hóa, như thử nghiệm catalase, oxidase, và lên men đường. Các xét nghiệm di truyền, như PCR, cũng có thể được sử dụng để xác định các gen độc lực của E. coli. Theo tài liệu gốc, Võ Thành Thìn và cs. (2008a) ứng dụng phương pháp multiplex PCR để phát hiện khả năng tranh giành sắt của vi khuẩn E.coli gây bệnh trên gà phân lập được từ Khánh Hòa và Phú Yên.

IV. Kháng Sinh Đồ E

Xác định khả năng kháng kháng sinh của E. coli phân lập từ vịt biển 15 là rất quan trọng để lựa chọn kháng sinh điều trị hiệu quả. Kháng sinh đồ là một xét nghiệm để xác định mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với các loại kháng sinh khác nhau. Kết quả kháng sinh đồ giúp bác sĩ thú y lựa chọn kháng sinh phù hợp để điều trị bệnh do E. coli gây ra. Theo tài liệu gốc, kết quả kháng sinh đồ cho thấy 63,16% các chủng E.coli mẫn cảm với Colistin, 55,27% với Gentamycin và 44,74% với Kanamycin (Tô Minh Châu, 2002).

4.1. Phương pháp xác định khả năng kháng kháng sinh kháng sinh đồ

Phương pháp kháng sinh đồ thường được sử dụng là phương pháp khuếch tán đĩa kháng sinh. Trong phương pháp này, các đĩa giấy chứa các loại kháng sinh khác nhau được đặt lên bề mặt môi trường thạch đã được cấy vi khuẩn. Sau khi ủ, vùng ức chế xung quanh đĩa kháng sinh được đo, và kết quả được so sánh với tiêu chuẩn để xác định mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với kháng sinh.

4.2. Phân tích kết quả kháng sinh đồ và lựa chọn kháng sinh phù hợp

Kết quả kháng sinh đồ cho biết vi khuẩn nhạy cảm, trung gian hoặc kháng với các loại kháng sinh khác nhau. Dựa trên kết quả này, bác sĩ thú y sẽ lựa chọn kháng sinh mà vi khuẩn nhạy cảm để điều trị bệnh. Việc sử dụng kháng sinh không phù hợp có thể dẫn đến kháng kháng sinh và làm cho việc điều trị trở nên khó khăn hơn.

4.3. Tình hình kháng kháng sinh của E. coli trên vịt biển

Tình hình kháng kháng sinh của E. coli trên vịt biển đang trở nên nghiêm trọng. Nhiều chủng E. coli đã kháng với nhiều loại kháng sinh thông thường, gây khó khăn cho việc điều trị. Việc sử dụng kháng sinh một cách hợp lý và có kiểm soát là rất quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của các chủng E. coli kháng kháng sinh.

V. Ứng Dụng Phòng và Điều Trị E

Dựa trên kết quả nghiên cứu về đặc tính sinh học và khả năng kháng kháng sinh của E. coli trên vịt biển 15, có thể xây dựng các quy trình phòng và điều trị bệnh hiệu quả. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm cải thiện vệ sinh, tăng cường sức đề kháng cho vịt, và sử dụng vaccine. Các biện pháp điều trị bao gồm sử dụng kháng sinh phù hợp và các biện pháp hỗ trợ khác. Theo tài liệu gốc, phòng bệnh do E.coli cho vịt Biển giai đoạn 1-8 tuần tuổi bằng Ampicolplus – TT Multipro có kết quả tốt. Điều trị bệnh do E.coli cho vịt Biển bằng Gentamicin + tydoC + Esb3 cho tỷ lệ khỏi bệnh cao (84%).

5.1. Biện pháp phòng bệnh tổng hợp cho vịt biển

Các biện pháp phòng bệnh tổng hợp bao gồm: vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, cung cấp thức ăn và nước uống đảm bảo chất lượng, tiêm phòng vaccine đầy đủ, và kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Việc tăng cường sức đề kháng cho vịt bằng cách bổ sung vitamin và khoáng chất cũng rất quan trọng.

5.2. Phác đồ điều trị bệnh do E. coli hiệu quả

Phác đồ điều trị bệnh do E. coli cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ. Nên sử dụng kháng sinh mà vi khuẩn nhạy cảm, và kết hợp với các biện pháp hỗ trợ khác, như bù nước và điện giải, và sử dụng thuốc giảm đau. Theo tài liệu gốc, điều trị bệnh do E.coli cho vịt Biển bằng Gentamicin + tydoC + Esb3 cho tỷ lệ khỏi bệnh cao (84%).

5.3. Xây dựng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học

Để ngăn chặn sự lây lan của E. coli và các bệnh khác, cần xây dựng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học. Quy trình này bao gồm các biện pháp như: kiểm soát nguồn gốc vịt giống, cách ly vịt bệnh, và tiêu độc khử trùng chuồng trại thường xuyên.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về E

Nghiên cứu về đặc tính sinh học của E. coli trên vịt biển 15 là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Kết quả nghiên cứu này có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự lây nhiễm và phát triển của E. coli trên giống vịt này, và từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển vaccine hiệu quả, tìm kiếm các biện pháp điều trị thay thế kháng sinh, và nghiên cứu về sự kháng kháng sinh của E. coli trên vịt biển.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã phân lập và xác định được các chủng E. coli trên vịt biển 15, xác định được khả năng kháng kháng sinh của các chủng này, và xây dựng được các quy trình phòng và điều trị bệnh hiệu quả. Theo tài liệu gốc, Vịt Biển 15 - Đại Xuyên nuôi trong môi trường nước ngọt có tỷ lệ nhiễm E.coli thấp hơn so với vịt nuôi trong môi trường nước mặn.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc: phát triển vaccine hiệu quả, tìm kiếm các biện pháp điều trị thay thế kháng sinh, nghiên cứu về sự kháng kháng sinh của E. coli trên vịt biển, và nghiên cứu về vai trò của vi khuẩn đường ruột trong việc phòng ngừa bệnh do E. coli.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi thủy cầm Việt Nam giữ vị trí thứ hai trên thế giới với tổng đàn đạt 84,5 triệu con, trong đó đàn vịt chiếm tỷ lệ áp đảo 84,3%. Với hơn 3.260 km bờ biển chịu tác động mạnh mẽ từ biến đổi khí hậu và hiện tượng xâm nhập mặn, giống vịt Biển 15 – Đại Xuyên được công nhận và đưa vào sản xuất từ năm 2014 nhằm khai thác tiềm năng kinh tế vùng duyên hải với năng suất trứng đạt 235 đến 240 quả/mái/năm. Tuy nhiên, sự xuất hiện của trực khuẩn Escherichia coli gây bệnh Colibacillosis là rào cản dịch tễ nghiêm trọng, làm giảm khả năng tăng trọng và gây tỷ lệ tử vong từ 5% đến 20%, cá biệt có đàn vịt non chết đến 70%.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xác định mối quan hệ giữa lứa tuổi nuôi, điều kiện độ mặn nguồn nước đối với tỷ lệ phân lập vi khuẩn E. coli, đồng thời đánh giá mức độ nhạy cảm với 14 loại kháng sinh nhằm thiết lập phác đồ phòng trị chuẩn mực cho giống thủy cầm này. Đề tài được triển khai thực nghiệm từ tháng 10/2016 đến tháng 10/2017 tại Trung tâm Nghiên cứu Vịt Đại Xuyên (Hà Nội, môi trường nước ngọt) và trang trại Đoàn Văn Vươn (Hải Phòng, môi trường nước mặn 2,8%). Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao tỷ lệ nuôi sống đàn giống lên 92%, kiểm soát hiện tượng kháng thuốc và cung cấp cơ sở khoa học về mối tương tác giữa môi trường nuôi, vật chủ và mầm bệnh vi sinh vật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết bệnh học truyền nhiễm thú y về vi khuẩn Avian Pathogenic Escherichia coli (APEC) kết hợp mô hình tương tác dịch tễ học ba trục: Môi trường - Vật chủ - Mầm bệnh. Về mặt sinh học phân tử và vi sinh, độc lực của trực khuẩn Gram âm E. coli được định hình bởi các yếu tố bám dính như F1 fimbriae, P fimbriae, khả năng thu nhận sắt và kháng thể huyết thanh nhờ hệ thống kháng nguyên bề mặt O, K, H.

Bên cạnh đó, khung lý thuyết về dược lý học kháng sinh và cơ chế kháng thuốc của vi khuẩn giải thích con đường đột biến gen tự nhiên cũng như hiện tượng lan truyền gen kháng chéo qua plasmid R thông qua ba phương thức chuyển gen ngang: biến nạp (transformation), tải nạp (transduction) và tiếp hợp (conjugation). Các lý thuyết này là nền tảng để phân tích sự sai biệt về phổ kháng thuốc giữa các phương thức chăn thả khác nhau.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng cỡ mẫu gồm 60 mẫu phân trực tràng tươi (khối lượng trên 2 gam/mẫu) được thu thập từ 30 cá thể vịt hậu bị và 30 cá thể vịt sinh sản tại hai vùng sinh thái nước ngọt và nước mặn. Phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm bảo đảm tính đại diện theo lứa tuổi và hệ sinh thái. Các mẫu được chuyển về phòng thí nghiệm vi trùng học và xử lý trong vòng 12 giờ sau khi thu thập.

Quy trình phân lập và giám định hình thái, sinh hóa được thực hiện tuần tự qua môi trường thạch MacConkey, thạch máu và canh thang dinh dưỡng. Tính mẫn cảm kháng sinh của 60 chủng vi khuẩn thuần khiết được kiểm tra bằng phương pháp khuếch tán khoanh giấy kháng sinh trên môi trường thạch Mueller-Hinton theo tiêu chuẩn của Ủy ban Quốc gia về Tiêu chuẩn Phòng xét nghiệm Lâm sàng (NCCLS). Mật độ vi khuẩn hiếu khí được định lượng trên 12 mẫu phân qua chuỗi pha loãng bậc 10 (từ nồng độ $10^{-1}$ đến $10^{-9}$). Khảo sát lâm sàng tiến hành trên 500 cá thể nghi mắc bệnh và mổ khám bệnh tích đại thể trên 100 vịt bệnh. Thí nghiệm phòng bệnh bố trí khối ngẫu nhiên hoàn toàn trên 300 vịt con giai đoạn 1 đến 8 tuần tuổi chia thành 3 lô (50 con/lô, lặp lại 2 lần).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát vi sinh ghi nhận tỷ lệ phân lập E. coli trung bình ở đàn vịt nuôi tại môi trường nước mặn đạt 90,0% (27/30 mẫu dương tính), cao hơn đáng kể so với đàn vịt nuôi trong nước ngọt đạt 80,0% (24/30 mẫu dương tính). Xét theo lứa tuổi, vịt hậu bị có tỷ lệ nhiễm cao hơn vịt đẻ ở cả hai môi trường: nước ngọt đạt 86,7% so với 73,3%, nước mặn đạt 93,3% so với 86,7%. Định lượng vi sinh vật cho thấy mật độ E. coli trong phân vịt nước mặn đạt mức trung bình 29,83 x $10^8$ CFU/g, cao gấp 7,89 lần so với vịt nuôi nước ngọt (3,78 x $10^8$ CFU/g).

Kháng sinh đồ với 14 loại thuốc bộc lộ sự đối lập rõ nét về mức độ kháng thuốc. Chủng vi khuẩn phân lập từ vịt nước ngọt kháng hoàn toàn 100% với 9/14 loại kháng sinh (Ampicillin, Flumequin, Doxycyclin, Ceftiofur, Norfloxacin, Oxytetracyclin, Tilmicosin, Tetracyclin, Lincomycin kết hợp Spectinomycin); kháng Trimethoprim + Sulfamethoxazole 90,0%, Colistin 83,3%, Gentamicin 56,7% và Tylosin 46,7%. Ngược lại, chủng phân lập từ môi trường nước mặn chỉ kháng 100% đối với 4/14 loại kháng sinh (Ampicillin, Flumequin, Norfloxacin, Oxytetracyclin), mức độ kháng Gentamicin chỉ ở mức 33,3% và Colistin là 50,0%. Duy nhất hoạt chất Amoxicillin/Clavulanic acid duy trì độ nhạy 100% (tỷ lệ kháng 0%) trên toàn bộ 60 chủng thử nghiệm.

Về mặt triệu chứng trên 500 vịt nghi bệnh, biểu hiện tiêu chảy phân xanh nhầy lẫn máu chiếm tỷ lệ cao nhất với 61,0%, bỏ ăn ủ rũ 54,6%, mất thăng bằng 41,4% và tỷ lệ chết thực tế do bệnh là 29,6%. Mổ khám 100 vịt bệnh xác định bệnh tích viêm túi khí chiếm tỷ lệ cao nhất 66,55%, tiếp đến là viêm ruột 58,70%, viêm dính màng bao tim 53,00% và phù nề tích nước xoang bụng 48,80%.

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu dưới dạng bảng ma trận dịch tễ và biểu đồ tương quan kháng sinh, sự khác biệt về đặc tính sinh học của các chủng vi khuẩn được thể hiện vô cùng sinh động. Việc tổng số vi khuẩn E. coli trong phân vịt nước mặn cao gấp nhiều lần so với nước ngọt phản ánh đặc thù vịt chăn thả bãi triều tự do tiếp xúc thường xuyên với hệ vi sinh trầm tích đáy và nguồn thủy sinh tự nhiên.

Tuy nhiên, nguyên nhân khiến vi khuẩn phân lập từ nước mặn có mức độ đề kháng thuốc thấp hơn nhiều (kháng 4/14 loại so với 9/14 loại ở nước ngọt) bắt nguồn từ phương thức chăn nuôi bán hoang dã, giảm thiểu thức ăn công nghiệp và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng kháng sinh. Ngược lại, mô hình thâm canh công nghiệp trong môi trường nước ngọt thường xuyên dùng kháng sinh phòng ngừa đã tạo áp lực chọn lọc nhân tạo, thúc đẩy tích lũy và lan truyền plasmid R kháng thuốc trong quần thể vi khuẩn đường ruột. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Lê Văn Đông trên vịt chạy đồng tại Trà Vinh nhưng cho thấy mức độ kháng thuốc của chủng vi khuẩn chăn nuôi công nghiệp miền Bắc đang diễn biến phức tạp hơn so với các công bố quốc tế tại Nepal hay Malaysia.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả chăn nuôi và khống chế thiệt hại do bệnh Colibacillosis trên giống vịt Biển 15, bốn nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể được đề xuất:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình phòng bệnh sinh học cho vịt con giai đoạn 1 đến 8 tuần tuổi bằng sự phối hợp giữa chế phẩm Ampicolplus và men vi sinh TT-Multipro. Liệu trình thực hiện định kỳ 3 đến 5 ngày mỗi tháng với liều 1g/lít nước uống, do các chủ trang trại trực tiếp áp dụng nhằm cắt giảm tỷ lệ tử vong đàn từ 28% xuống 8%, nâng tỷ lệ sống toàn đàn lên mức 92%.

Thứ hai, thiết lập phác đồ điều trị đặc hiệu khi xuất hiện ổ dịch bằng cách phối hợp Gentamicin dạng tiêm bắp (liều 1ml/con/ngày) kết hợp dung dịch TydoC (0,5 - 0,7ml/con/ngày) tiêm liên tục 5 ngày, đồng thời bổ sung Esb3 trộn thức ăn (1,5g/kg thức ăn) theo chu kỳ 2 ngày dùng - 2 ngày nghỉ - 2 ngày dùng. Cán bộ thú y cơ sở chịu trách nhiệm giám sát để bảo đảm tỷ lệ khỏi bệnh đạt tối thiểu 84%.

Thứ ba, cơ quan quản lý thú y địa phương cần ban hành hướng dẫn loại bỏ ngay 4 nhóm kháng sinh đã bị vi khuẩn kháng hoàn toàn gồm Ampicillin, Flumequin, Norfloxacin và Oxytetracyclin khỏi danh mục trị liệu thường quy cho đàn vịt; ưu tiên sử dụng các hoạt chất có độ nhạy cao như Amoxicillin phối hợp Clavulanic acid.

Thứ tư, Trung tâm Nghiên cứu Vịt Đại Xuyên và các trạm khuyến nông cần thực hiện vệ sinh sát trùng tiêu độc chuồng trại bằng vôi bột và dung dịch khử trùng chuyên dụng trước thời điểm nhập đàn 7 ngày, đồng thời duy trì mật độ nuôi hợp lý nhằm giảm thiểu nồng độ vi khuẩn E. coli tồn lưu trong môi trường nước ngọt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu thực nghiệm trong luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

Trang trại và hộ chăn nuôi thủy cầm vùng ven biển, hải đảo có thể trực tiếp ứng dụng quy trình quản lý dịch tễ và phòng bệnh bằng vi sinh để nâng tỷ lệ nuôi sống đàn giống vịt Biển 15 lên trên 90%, giảm thiểu chi phí thuốc thú y.

Bác sĩ thú y lâm sàng và kỹ thuật viên dịch vụ thuốc thú y khai thác bảng kháng sinh đồ 14 hoạt chất để xây dựng phác đồ điều trị theo đúng nguyên tắc dược lý, tránh tình trạng phối hợp kháng sinh sai quy cách dẫn đến hiện tượng vi khuẩn đa kháng thuốc.

Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Bệnh lý học thú y, Vi sinh vật học thú y sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp phân lập vi khuẩn, kỹ thuật định lượng CFU/g và mô hình phân tích tương tác dịch tễ học môi trường nước.

Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ khuyến nông tại 28 tỉnh, thành ven biển có căn cứ khoa học để hoạch định chiến lược nhân rộng giống gia cầm thích ứng biến đổi khí hậu đi đôi với chương trình kiểm soát kháng kháng sinh quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn E. coli ở vịt Biển 15 nuôi nước mặn và nước ngọt khác nhau như thế nào? Kết quả giám định ghi nhận vịt nuôi trong nước mặn có tỷ lệ nhiễm 90,0%, cao hơn vịt nước ngọt (80,0%). Sự chênh lệch này xuất phát từ tập tính chăn thả tự nhiên ngoài bãi triều, khiến vịt tiếp xúc mật độ vi sinh vật đáy cao hơn so với điều kiện nuôi nhốt nước ngọt.

Vì sao vi khuẩn E. coli phân lập từ vịt nuôi nước ngọt lại kháng thuốc nhiều hơn nước mặn? Chủng vi khuẩn nước ngọt kháng 9/14 loại kháng sinh, trong khi nước mặn chỉ kháng 4/14 loại. Nguyên nhân là chăn nuôi nước ngọt lạm dụng kháng sinh phòng bệnh định kỳ, tạo áp lực chọn lọc làm gia tăng plasmid R kháng thuốc, trong khi nuôi nước mặn bán hoang dã ít sử dụng kháng sinh.

Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể điển hình nhất của bệnh Colibacillosis là gì? Khảo sát trên 500 vịt cho thấy triệu chứng phổ biến nhất là tiêu chảy phân xanh nhầy lẫn máu (61,0%) và bỏ ăn (54,6%). Bệnh tích đại thể rõ nét nhất khi mổ khám 100 vịt là viêm túi khí có màng fibrin (66,55%) và viêm ruột xuất huyết hoại tử (58,70%).

Phác đồ phòng bệnh nào mang lại hiệu quả kinh tế và tỷ lệ nuôi sống cao nhất? Phác đồ kết hợp Ampicolplus và TT-Multipro đạt hiệu quả tối ưu nhất với tỷ lệ nuôi sống 92,0% và tỷ lệ chết chỉ 8,0%, vượt trội hơn hẳn so với lô đối chứng không dùng thuốc có tỷ lệ chết lên tới 28,0%.

Kháng sinh nào thể hiện hoạt lực điều trị tốt nhất đối với các chủng vi khuẩn phân lập? Hoạt chất Amoxicillin kết hợp Clavulanic acid đạt độ nhạy tuyệt đối 100% (tỷ lệ đề kháng 0%) trên toàn bộ 60 chủng vi khuẩn thử nghiệm ở cả hai môi trường, trở thành lựa chọn ưu tiên hàng đầu trong các phác đồ điều trị đặc hiệu.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu khoa học với những đóng góp cốt lõi:

• Xác lập bức tranh dịch tễ học toàn diện về tỷ lệ nhiễm E. coli trên giống vịt Biển 15, chứng minh vịt nước mặn (90,0%) và vịt hậu bị (86,7% - 93,3%) có tỷ lệ mang trùng cao nhất.
• Cung cấp dẫn liệu định lượng vi sinh học với mật độ vi khuẩn trong phân vịt nước mặn đạt 29,83 x $10^8$ CFU/g, cao gấp gần 8 lần môi trường nước ngọt.
• Công bố bộ dữ liệu kháng sinh đồ 14 hoạt chất, cảnh báo tình trạng kháng hoàn toàn 9/14 loại kháng sinh ở môi trường nước ngọt và xác định Amoxicillin/Clavulanic acid là kháng sinh nhạy cảm 100%.
• Chuẩn hóa quy trình phòng bệnh bằng Ampicolplus phối hợp TT-Multipro giúp nâng tỷ lệ sống đàn vịt con đạt 92,0%.
• Hoàn thiện phác đồ điều trị bằng Gentamicin, TydoC và Esb3 đạt tỷ lệ khỏi bệnh 84,0%.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2018 trở đi, các nghiên cứu chuyên sâu cần tiếp tục giải trình tự gen các yếu tố độc lực APEC và khảo sát serotype kháng nguyên O nhằm hoàn thiện vaccine đặc hiệu cho đàn vịt thích ứng biến đổi khí hậu. Các cơ sở chăn nuôi và trạm thú y cần áp dụng ngay quy trình kỹ thuật này vào thực tiễn sản xuất để bảo vệ đàn giống gia cầm quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Nhờ điều kiện tự nhiên mà chăn nuôi thủy cầm ở nước ta có nhiều lợi thế. Tính đến tháng 10 năm 2016, chăn nuôi thủy cầm (chủ yếu là chăn nuôi vịt) của Việt Nam vẫn đứng vị trí thứ 2 thế giới, tổng số thủy cầm cả nước là 84,5 triệu con , trong đó vịt chiếm 84,3%. Tuy nhiên, năng suất thịt vịt và hiệu quả chăn nuôi vịt của nước ta vẫn thấp hơn so với một số nước. Để tăng sản lượng thịt vịt và hiệu quả chăn nuôi vịt thì các giải pháp về quản lý, cải thiện điều kiện ngoại cảnh về chăm sóc nuôi dưỡng, thức ăn, vệ sinh thú y là hết sức cần thiết.

Việt Nam vốn là nước có bờ biển dài với nguồn thủy sinh phong phú. Môi trường ven biển là nguồn dinh dưỡng cho nhiều loài động vật, cả động vật hoang dã và động vật được thuần dưỡng. Cho đến nay, nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản là hoạt động chính của người nông dân “miền biển”. Các giống vật nuôi thích nghi với điều kiện nước mặn và nước lợ chưa được chọn tạo.

Để tận dụng nguồn thức ăn dồi dào và nâng cao thu nhập của người dân vùng ven biển và hải đảo ứng phó với biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, nước biển dâng, Trung tâm Nghiên cứu Vịt Đại Xuyên khảo nghiệm và nuôi giữ giống vịt chịu nước mặn. Giống vịt chịu nước mặn cũng đã chính thức được bổ sung vào danh mục giống vật nuôi được phép kinh doanh ở Việt Nam và lấy tên vịt Biển 15- Đại Xuyên. Vì là giống mới lên những nghiên cứu về vịt Biển chưa có nhiều. Trên thực tế thì việc chăn nuôi vịt gặp không ít khó khăn về dịch bệnh và các bệnh thông thường.

Các bệnh thường gặp trên vịt là bệnh do Escherichia coli (E.coli), bệnh do Salmonaella, Pasteurella multocida.coli xảy ra ở vịt từ 1 đến 8 tuần tuổi, vịt chết đột ngột với trạng thái thần kinh quay quay đầu tỷ lệ chết từ 5 - 15%, vịt đẻ một số con bị bại liệt do viêm khớp, trứng đẻ ra có vết máu và phôi thường bị chết (Nguyễn Xuân Bình và cs.coli thường xuyên có mặt trong hệ vi sinh vật bình thường của đường tiêu hóa và môi trường chăn nuôi, tuy nhiên những E.coli gây bệnh cho gia cầm (Avian Pathogenic Escherichia coli – APEC) có mang yếu tố độc lực đặc hiệu và có khả năng gây bệnh. Đây là một trong những bệnh quan trọng trong chăn nuôi gia cầm nói chung và chăn nuôi vịt nói riêng. Gây ảnh hưởng lớn 1 c đến chất lượng đàn giống và gây tổn thất to lớn về kinh tế. Các dạng điển hình nhất của bệnh ở gia cầm là: nhiễm trùng huyết biểu hiện bằng viêm các túi khí, viêm màng bao tim, viêm gan, viêm vòi trứng.

Khi vịt con mắc bệnh, tỷ lệ chết có thể lên tới 20%, thậm chí là 70%. Vịt đẻ cũng có thể mắc bệnh, vịt giảm đẻ, tỷ lệ trứng non, méo mó, vỏ mỏng, dị dạng tăng lên, tỷ lệ phôi và tỷ lệ nở giảm, vịt nở ra yếu, tỷ lệ chết cao, chậm lớn. Tuy nhiên chưa có nghiên cứu về bệnh này trên đàn vịt Biển 15 – Đại Xuyên ở Việt Nam được công bố. Giải quyết và khắc phục các bệnh trên vịt là vấn đề cần được quan tâm, cần có các quy trình phòng bệnh cụ thể để hạn chế thiệt hại do bệnh tật gây ra trên vịt.

Đảm bảo chất lượng đàn giống ông bà và có các sản phẩm sạch trong chăn nuôi là nhu cầu tất yếu của xã hội. Xuất phát từ những vấn đề trên, tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phân lập và xác định đặc tính sinh học của E.Coli trên giống vịt Biển 15”. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI Xác định được mối quan hệ giữa tuổi vịt biển và điều kiện môi trường nước đến tỷ lệ phân lập E.coli của vịt Biển 15 – Đại Xuyên. Xác định được mức độ mẫn cảm kháng sinh của các chủng E.

coli phân lập từ các vịt biển nuôi trong môi trường nước mặn và nước ngọt làm cơ sở cho xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả bệnh do E. coli trên giống vịt này. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Ý nghĩa thực tiễn Sự thành công của đề tài sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng bệnh do E.coli gây ra trên vịt Biển 15 – Đại Xuyên, tạo đàn giống vịt Biển 15 – Đại Xuyên ông bà khỏe mạnh. Đề tài cũng tạo cơ sở cho sử dụng kháng sinh một cách hợp lý hạn chế hiện tượng kháng thuốc trên vịt Biển, góp phần trong công tác phát triển đàn vịt mới phù hợp với biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và nước biển dâng.

Ý nghĩa khoa học Cung cấp thông tin mới mối quan hệ giữa môi trường nước (nước ngọt và nước mặn) – vịt biển – vi khuẩn E. Đây là một ví dụ về mối quan hệ giữa yếu tố môi trường – vật chủ - tác nhân gây bệnh. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.COLI VÀ BỆNH DO E. COLI Ở GIA CẦM Bệnh truyền nhiễm ở gia cầm do vi khuẩn E.coli gây ra lần đầu tiên được David công bố vào năm 1938 sau đó là Twisselman vào năm 1939 (Gross, 1994).

Đây là một trong những bệnh thường gặp nhất và gây nên những thiệt hại đáng kể về kinh tế trong chăn nuôi gia cầm nói chung (Kikuyasu Nakamura, 2000). Bệnh làm tăng tỷ lệ chết, giảm năng suất và tăng tỷ lệ loại thải (Barnes et al. Bệnh có thể xảy ra ở gia cầm non, gia cầm đang lớn và cả đàn bố mẹ. Đây là bệnh liên quan đến môi trường, có thể nguyên phát, có thể kế phát sau các bệnh nhiễm trùng khác hay công tác vệ sinh không tốt, gây ảnh hưởng đến đàn (Alastair Johnston, 2007).

Bệnh ở gia cầm chủ yếu do các chủng vi khuẩn E.coli thuộc nhóm gây bệnh cho gia cầm gây ra (Avian Pathogenic Escherichia coli- APEC). Quá trình nhiễm trùng thường bắt đầu từ đường hô hấp, từ đó chuyển đến các xoang khí hoặc túi khí. Nếu không phát hiện kịp thời, nhiễm trùng có thể chuyển thành dạng viêm thanh dịch. Bệnh thường quan sát thấy ở gia cầm 4-9 tuần tuổi và gây thiệt hại đáng kể về kinh tế do tỷ lệ chết có thể tới 20%, ngoài ra còn làm giảm khả năng tăng trưởng, khả năng thu nhận thức ăn, đồng thời tăng sự lây nhiễm khi giết mổ (Dho-Moulin and Fairbrother, 1999).

Báo cáo của các quốc gia Tây Âu cho thấy bệnh do E. coli gây ảnh hưởng lớn đến gia cầm nuôi công nghiệp do mật độ nuôi cao và môi trường bị ô nhiễm (Vandekerchove et al., 2005; Jordan et al. Colibacillosis xảy ra ở tất cả các nước trên thế giới, chủ yếu gây thiệt hại và gây chết ở gia cầm, phổ biến nhất là các thể bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, nhiễm trùng huyết.Bệnh xảy ra là nguyên nhân chính gây thiệt hại về kinh tế đáng kể cho ngành chăn nuôi gia cầm (Ewers et al. Nhiều công trình nghiên cứu đã cho thấy vi khuẩn E.coli thường xuyên có mặt trong đường tiêu hóa của gia cầm khỏe.

Ở gà, số lượng vi khuẩn có thể đạt tới 109/1g phân, trong đó 106 là vi khuẩn E.coli và 10-15% số đó thuộc các nhóm huyết thanh có khả năng gây bệnh. Phân và bụi ở trong chuồng nuôi gia cầm cũng là các nguồn tiềm tàng làm lây nhiễm các chủng vi khuẩn E.coli gây bệnh. Trong 1g bụi ở chuồng nuôi gia cầm có thể chứa tới 106 vi khuẩn, bên cạnh đó còn có sự liên hệ chặt chẽ giữa các nhóm huyết thanh của các chủng tìm thấy trong bụi và các chủng gây bệnh bại huyết cho gia cầm (Carlson and Whenham, 1968). Điều 3 c thú vị là những nhóm huyết thanh của các chủng gây bệnh ở gia cầm lại không hoàn toàn tương tự với các chủng tồn tại trong đường tiêu hóa của chúng.

COLI TRÊN GIA CẦM Ở VIỆT NAM. Khi phân lập và định type vi khuẩn E.coli trên gà, trứng gà tại một số cơ sở chăn nuôi ở Thủ Đức và vùng lân cận, có 3 serotype được xác định là O1:K1, O2:K1, O78:K80. Kết quả kháng sinh đồ cho thấy 63,16% các chủng E.coli mẫn cảm với Colistin, 55,27% với Gentamycin và 44,74% với Kanamycin (Tô Minh Châu, 2002). Võ Thành Thìn và cs.

(2008a) ứng dụng phương pháp multiplex PCR để phát hiện khả năng tranh giành sắt của vi khuẩn E.coli gây bệnh trên gà phân lập được từ Khánh Hòa và Phú Yên. Tỷ lệ các chủng vi khuẩn mang gen fhuA, iutA, iron, fyuA, fepA, fhuE, cir, ireA,fecA, chuA lần lượt là 50, 90, 75, 25, 100, 95, 95, 55, 45, và 45%. Khi nghiên cứu một số yếu tố độc lực của các chủng vi khuẩn E.coli gây bệnh phân lập được theo Võ Thành Thìn và cs. (2008b) cho biết, trong 96 chủng vi khuẩn E.coli phân lập được bằng phản ứng ngưng kết với 25 loại kháng huyết thanh chuẩn, các chủng được xác định là thuộc 15 serotype, O8 chiếm tỷ lệ cao nhất 110,42%; O15 (8,33%); O115 (4,17%); O5, O2, O17, O83 là 3,13%; O6, O20, O103 là 2,08%; O9, O18, O88, O102, O132 là 1,04%, không phát hiện thấy chủng nào thuộc serotype O1 và O78.

Xác định được 84/96 chủng đề kháng mạnh với huyết thanh gà, đây là yếu tố quan trọng giúp vi khuẩn chủng APEC tồn tại và nhân lên trong máu. Xác định gen quy định yếu tố độc lực bằng phương pháp PCR: có 90/96 chủng mang kháng nguyên bám dính type 1, 10 chủng mang kháng nguyên bám dính P, 15 chủng mang gen Tsh. Theo Đỗ Ngọc Thúy (2009), có 50 chủng có thể xác định được serotype và thuộc về 21 loại kháng nguyên O. Trong đó số chủng thuộc O8 chiếm tỷ lệ cao nhất (15,5%) tiếp đến là O169 (13,8%), O115 (10,3%) O143 (6,9%) O15, O63, O136, O152 cùng có tỷ lệ là 3,4%, có 8 chủng (13,8%) không thể xác định được serotype với 9 nhóm huyết thanh đã sử dụng.

Theo Nguyễn Thị Liên Hương (2009), cho thấy các chủng vi khuẩn E.coli phân lập từ ngan mắc bệnh có mang yếu tố gây bệnh và đều gây chết phôi ngan, vịt trong vòng 1-5 ngày sau tiêm. Các phôi chết mổ khám đều có hiện tượng: bề mặt ngoài da xuất huyết nặng, các cơ quan phủ tạng bên trong (tim, gan, phổi, dạ dày, ruột) cũng bị xuất huyết thành từng đám. 4 c Theo Nguyễn Thị Liên Hương (2009), tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương, tỷ lệ ngan mắc Colibacillosis là 7,78-8,97% trong 3 năm và tỷ lệ chết là 2,04-2,52%. Kết quả phân lập vi khuẩn từ phủ tạng ngan nghi mắc Colibacillosis cho thấy, tỷ lệ E.coli từ gan là cao nhất (100%), tiếp tới là lách (97,54%), phổi và túi khí lần lượt là 83,61% và 82,79%, thấp nhất là máu tim 30,33%.