Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng biến chứng và kết quả điều trị tiền sản giật nặng tại bệnh viện sản nhi cà mau năm 2018 2019

Tiền sản giật (TSG) là một hội chứng đặc trưng của thai kỳ, ảnh hưởng đến nhiều hệ thống cơ quan của sản… 100 trang · Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ · 2019.

• Tác giả: Trương Chí Nguyện
• Người hướng dẫn: PGS. Đàm Văn Cương
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Sản Phụ Khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Tiền Sản Giật Nặng Tại Bệnh Viện Sản Nhi Cà Mau (2018-2019)
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cà Mau

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tiền sản giật
• 1.1.1. Định nghĩa
• 1.1.2. Phân loại tiền sản giật
• 1.1.3. Các chỉ số về mức độ nặng của tiền sản giật
• 1.2. Lâm sàng, cận lâm sàng và biến chứng tiền sản giật
• 1.2.1. Lâm sàng
• 1.2.2. Cận lâm sàng
• 1.2.3. Biến chứng do tiền sản giật
• 1.2.3.1. Biến chứng cho thai phụ
• 1.2.3.2. Sản giật
• 1.2.3.3. Nhau bong non
• 1.2.3.4. Hội chứng HELLP
• 1.3. Điều trị và một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị TSG nặng
• 1.4. Tình hình nghiên cứu tiền sản giật
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.5.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.5.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5.5. Kiểm soát sai lệch thông tin
• 2.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến chứng của TSG nặng
• 3.3. Kết quả điều trị tiền sản giật nặng. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị tiền sản giật nặng
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Nhận định về đặc điểm của mẫu nghiên cứu
• 4.2. Nhận định về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến chứng
• 4.3. Nhận định về kết quả điều trị và một số yếu tố liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU THU THẬP SỐ LIỆU
• DANH SÁCH MẪU NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tiền Sản Giật Nặng Định Nghĩa Tầm Quan Trọng

Tiền sản giật (TSG) là một hội chứng đặc trưng của thai kỳ, ảnh hưởng đến nhiều hệ thống cơ quan của sản phụ và/hoặc thai nhi. Biểu hiện phổ biến nhất là cao huyết áp thai kỳ và protein niệu. TSG khởi phát sau 20 tuần thai kỳ và được chia thành TSG và tiền sản giật nặng. TSG gây ra các biến chứng nghiêm trọng như suy thận, nhau bong non, sản giật, hội chứng HELLP, thai chết lưu, tử vong chu sinh, và sinh non. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của TSG liên quan đến sự xâm nhập bất thường của tế bào gai nhau và tổn thương tế bào nội mạc mạch máu. Tỷ lệ mắc bệnh thay đổi tùy theo thời gian và khu vực. Nghiên cứu tại Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau nhằm giúp bác sĩ có cái nhìn đúng đắn hơn, xử trí kịp thời, hạn chế tối đa biến chứng nặng do bệnh lý TSG.

1.1. Định Nghĩa Tiền Sản Giật Cập Nhật Theo Hướng Dẫn Mới Nhất

Định nghĩa TSG hiện nay không chỉ giới hạn ở cao huyết áp thai kỳ và protein niệu. TSG là một hội chứng đặc trưng của thai kỳ ảnh hưởng đến nhiều hệ thống cơ quan. Protein niệu vẫn là dấu hiệu đặc trưng để chẩn đoán TSG, phản ánh tổn thương nội mô toàn hệ thống. Chẩn đoán TSG khi huyết áp tăng trên 140/90 mmHg qua hai lần đo cách 4 giờ trên thai phụ sau 20 tuần mang thai, kèm theo một hoặc nhiều dấu hiệu liên quan đến nội tạng như protein niệu, giảm tiểu cầu, suy thận, suy chức năng gan, hoặc triệu chứng thần kinh. Theo phần lớn các hướng dẫn quốc tế thì chẩn đoán tiền sản giật khi huyết áp tăng trên 140/90 mmHg qua hai lần đo cách 4 giờ trên thai phụ sau 20 tuần mang thai và kèm theo một hoặc nhiều dấu hiệu liên quan đến nội tạng như sau: Protein niệu: > 300mg/24 giờ hay 01g/l (2+) trên que thử Protein/creatinin niệu ≥ 30mg/mmol (0,3mg/mg).

1.2. Phân Loại Tiền Sản Giật Tiêu Chí Đánh Giá Mức Độ Nặng

Tiền sản giật được chia thành tiền sản giật và tiền sản giật nặng. Sự phân biệt dựa trên mức độ nặng của huyết áp và các dấu hiệu phản ánh tổn thương cơ quan. Các chỉ số về mức độ nặng bao gồm huyết áp tâm trương, huyết áp tâm thu, protein niệu, đau đầu, hoa mắt, đau vùng thượng vị, thiểu niệu, co giật, creatinine huyết thanh, giảm tiểu cầu, men gan tăng, thai kém phát triển, và phù phổi. Protein niệu không còn là dấu hiệu quan trọng để chẩn đoán tiền sản giật nặng. Theo nhiều tác giả, protein niệu hiện nay không còn là dấu hiệu quan trọng để chẩn đoán tiền sản giật nặng nữa.

II. Thách Thức Chẩn Đoán Tiền Sản Giật Nặng Triệu Chứng Cận Lâm Sàng

Chẩn đoán tiền sản giật nặng đòi hỏi sự đánh giá toàn diện về lâm sàng và cận lâm sàng. Tăng huyết áp là triệu chứng quan trọng và xuất hiện sớm. Protein niệu có thể xuất hiện, nhưng không phải lúc nào cũng có. Các triệu chứng khác bao gồm đau đầu, rối loạn thị giác, và đau thượng vị. Cận lâm sàng cho thấy thay đổi số lượng tiểu cầu, chức năng thận, và men gan. Nồng độ acid uric huyết thanh có thể tăng cao. Các xét nghiệm khác bao gồm đánh giá dự trữ kiềm, áp suất keo, và soi đáy mắt. Việc chẩn đoán phân biệt với tăng huyết áp mãn tính trước thai kỳ là rất quan trọng.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Tiền Sản Giật Nặng Dấu Hiệu Cần Lưu Ý

Tăng huyết áp là triệu chứng quan trọng và xuất hiện sớm ở bệnh nhân TSG, nó cũng là một trong các tiêu chuẩn để phân loại TSG. Theo tổ chức y tế thế giới và Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ, chỉ số huyết áp nên được so sánh với thời điểm trước 20 tuần thai kỳ. Trong những trường hợp không xác định được chỉ số huyết áp cơ bản trước khi mang thai thì chẩn đoán tăng huyết áp khi trị số HATT ≥ 140mmHg và/hoặc HATTr ≥ 90mmHg qua hai lần đo cách 4 giờ. Với những trường hợp xác định được chỉ số huyết áp trước đó thì chẩn đoán tăng huyết áp khi HATT tăng trên 30mmHg và HATTr tăng trên 15mmHg. Đau đầu từ lâu đã được xem như một dấu hiệu cảnh báo cơn sản giật, đau đầu thường không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường. Cơ chế chính xác của các cơn đau đầu chưa được biết rõ mặc dù bệnh não do tăng huyết áp, co thắt mạch máu não và bất thường áp lực tưới máu não có liên quan đến triệu chứng này.

2.2. Cận Lâm Sàng Tiền Sản Giật Nặng Thay Đổi Tiểu Cầu Thận Gan

Giảm tiểu cầu ở thai phụ có thể xảy ra cấp tính do tiền sản giật và phụ thuộc vào mức độ tiến triển, mức độ trầm trọng của bệnh, giảm tiểu cầu khi tiểu cầu dưới 100. Nguyên nhân giảm tiểu cầu chưa được chứng minh một cách rõ ràng, tuy nhiên các giả thuyết ủng hộ cơ chế miễn dịch do tổn thương mô. Các thay đổi liên quan đến thận bao gồm giảm mức lọc cầu thận từ 10 đến 40%, tăng nồng độ creatinin, acid uric và canxi huyết thanh. Xét nghiệm về chức năng thận: ngoài protein nước tiểu có thể thấy hồng cầu, bạch cầu, trụ niệu tùy thuộc vào mức độ trầm trọng của tổn thương thận. Hoại tử xuất huyết chung quanh khoảng cửa ngoại vi phân thùy gan là nguyên nhân gây ra các enzym gan tăng trong huyết thanh. Vỡ gan thường gặp ở thuỳ gan phải khoảng 80%.

2.3. Phân Biệt Tăng Huyết Áp Do Thai Kỳ Tăng Huyết Áp Mãn Tính

Cần chẩn đoán phân biệt tăng huyết áp mãn tính trước khi có thai và tăng huyết áp do thai qua bảng sau: Tăng huyết áp mãn tính trước khi có thai có thời gian xuất hiện trước 20 tuần của thai kỳ, Acid uric có thể tăng, Protein niệu có thể xuất hiện. Tăng huyết áp do thai có thời gian xuất hiện từ tuần thứ 20 của thai kỳ, Acid uric chỉ tăng cao trong TSG, Protein niệu xuất hiện sau 20 tuần thai kỳ.

III. Biến Chứng Nguy Hiểm Của Tiền Sản Giật Nặng Ảnh Hưởng Mẹ Bé

Tiền sản giật nặng gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho cả sản phụ và thai nhi. Các biến chứng cho thai phụ bao gồm sản giật, nhau bong non, hội chứng HELLP, vỡ gan, phù phổi cấp, và suy thận. Các biến chứng cho thai nhi bao gồm thai chết lưu, sinh non, và suy dinh dưỡng trong bào thai. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ tử vong mẹ ở các nước phát triển là 4/100.000 thai phụ, các nước đang phát triển là 5/100.000 thai phụ mắc bệnh lý TSG, nguyên nhân gây tử vong mẹ là do sản giật, chảy máu, vỡ gan, phù phổi cấp, suy thận.

3.1. Biến Chứng Cho Mẹ Sản Giật Nhau Bong Non Hội Chứng HELLP

Sản giật là biến chứng cấp tính nguy hiểm nhất nếu không được theo dõi và điều trị của TSG nặng. Sản giật có thể xảy ra trước sinh (25%), trong sinh (50%), sau sinh (25%). Nghiên cứu của Nicola Vousden (2019) cho thấy tỷ lệ SG <1% ở những thai phụ bị TSG nặng. Nhau bong non là tình trạng nhau bám ở vị trí bình thường nhưng bong sớm trước khi sổ thai do bệnh lý hoặc chấn thương. Nhau bong non là một cấp cứu sản khoa nguy hiểm chiếm tỷ lệ khoản 0,56% trên thai phụ tiền sản giật. Hội chứng HELLP là biến chứng nặng nề xảy ra khoảng 4 - 12% trên lâm sàng, hội chứng gồm: tán huyết, tăng men gan và giảm tiểu cầu.

3.2. Biến Chứng Cho Thai Nhi Thai Chết Lưu Sinh Non Suy Dinh Dưỡng

Các biến chứng cho thai nhi bao gồm thai chết lưu, sinh non, và suy dinh dưỡng trong bào thai. Nếu acid uric tăng trên 600µmol/l thì gần như 100% thai tử vong nếu không được xử trí kịp thời. Đa số các thai phụ bị TSG nặng mức lọc cầu thận giảm, nên creatinin có thể tăng 2-3 lần so với phự nữ không mang thai.

IV. Điều Trị Tiền Sản Giật Nặng Nguyên Tắc Phương Pháp Hiện Đại

Điều trị tiền sản giật nặng tập trung vào kiểm soát huyết áp, ngăn ngừa co giật, và chấm dứt thai kỳ khi cần thiết. Magnesium sulfate được sử dụng để kiểm soát co giật. Thuốc hạ áp được sử dụng khi huyết áp quá cao. Chấm dứt thai kỳ là biện pháp cuối cùng để giải quyết tiền sản giật. Theo dõi sau sinh là rất quan trọng để phát hiện và điều trị các biến chứng muộn. Trong điều trị sản giật cần tuân thủ nguyên tắc: Kiểm soát cơn giật bằng magnsium sulfate TTM và duy trì; sử dụng thuốc hạ áp bất kỳ khi nào được xem là nguy hiểm; tránh dùng thuốc lợi tiểu trừ khi có phù phổi rõ ràng, hạn chế truyền dịch trừ khi có mất nước quá nhiều và tránh tác nhân gây tăng huyết áp. Chấm dứt thai kỳ để giải quyết tiền sản giật.

4.1. Kiểm Soát Huyết Áp Ngăn Ngừa Co Giật Vai Trò Magnesium Sulfate

Magnesium sulfate được sử dụng để kiểm soát co giật. Thuốc hạ áp được sử dụng khi huyết áp quá cao. Cần kiểm soát cơn giật bằng magnsium sulfate TTM và duy trì; sử dụng thuốc hạ áp bất kỳ khi nào được xem là nguy hiểm; tránh dùng thuốc lợi tiểu trừ khi có phù phổi rõ ràng, hạn chế truyền dịch trừ khi có mất nước quá nhiều và tránh tác nhân gây tăng huyết áp.

4.2. Chấm Dứt Thai Kỳ Giải Pháp Cuối Cùng Cho Tiền Sản Giật Nặng

Chấm dứt thai kỳ là biện pháp cuối cùng để giải quyết tiền sản giật. Cần chấm dứt thai kỳ để giải quyết tiền sản giật. Theo dõi sau sinh là rất quan trọng để phát hiện và điều trị các biến chứng muộn.

V. Nghiên Cứu Đặc Điểm Tiền Sản Giật Nặng Tại Bệnh Viện Sản Nhi Cà Mau

Nghiên cứu tại Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau nhằm khảo sát đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, và biến chứng ở thai phụ tiền sản giật nặng được điều trị trong năm 2018-2019. Nghiên cứu cũng đánh giá kết quả điều trị và tìm hiểu các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị. Bệnh viện tiếp nhận điều trị bệnh lý tiền sản giật khá cao, khoảng 200 trường hợp trên năm, mà chưa có một nghiên cứu nào về bệnh này, nhằm giúp các bác sỹ có cái nhìn đúng hơn, xử trí kịp thời, hạn chế tối đa biến chứng nặng do bệnh lý tiền sản giật để lại.

5.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Khảo Sát Đặc Điểm Lâm Sàng Cận Lâm Sàng

Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, và biến chứng ở thai phụ tiền sản giật nặng được điều trị tại Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau năm 2018-2019.

5.2. Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Yếu Tố Liên Quan Tại Cà Mau

Nghiên cứu cũng đánh giá kết quả điều trị và tìm hiểu các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị tiền sản giật nặng tại Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau năm 2018-2019.

VI. Tiên Lượng Phòng Ngừa Tiền Sản Giật Nặng Hướng Dẫn Chi Tiết

Tiên lượng tiền sản giật nặng phụ thuộc vào mức độ nặng của bệnh và thời điểm can thiệp. Phòng ngừa bao gồm kiểm soát huyết áp, chế độ ăn uống lành mạnh, và theo dõi sát sao trong thai kỳ. Cần có các biện pháp phòng ngừa tiền sản giật để giảm thiểu nguy cơ cho cả mẹ và bé. Theo dõi sau sinh là rất quan trọng để phát hiện và điều trị các biến chứng muộn.

6.1. Tiên Lượng Tiền Sản Giật Nặng Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Kết Quả

Tiên lượng tiền sản giật nặng phụ thuộc vào mức độ nặng của bệnh và thời điểm can thiệp. Cần có các biện pháp theo dõi sát sao để cải thiện tiên lượng.

6.2. Phòng Ngừa Tiền Sản Giật Chế Độ Ăn Uống Theo Dõi Thai Kỳ

Phòng ngừa bao gồm kiểm soát huyết áp, chế độ ăn uống lành mạnh, và theo dõi sát sao trong thai kỳ. Cần có các biện pháp phòng ngừa tiền sản giật để giảm thiểu nguy cơ cho cả mẹ và bé.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ là một trong ba nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ và chu sinh trên toàn thế giới, chỉ đứng sau băng huyết sau sinh và nhiễm trùng sản khoa. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có khoảng 289.000 phụ nữ tử vong liên quan đến thai nghén và các biến chứng, trong đó tỷ lệ tử vong do tiền sản giật tại các quốc gia đang phát triển duy trì ở mức 5 trên 100.000 thai phụ. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tỷ lệ tiền sản giật nặng chiếm đến 46,11% tổng số thai phụ mắc bệnh lý tăng huyết áp thai kỳ, kéo theo 12,22% biến chứng nghiêm trọng cho người mẹ và 29,38% biến chứng nặng nề cho thai nhi. Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau là đơn vị chuyên khoa tuyến đầu của tỉnh, mỗi năm tiếp nhận điều trị khoảng 200 trường hợp tiền sản giật nhưng trước đây chưa có công trình nào đánh giá toàn diện về thực trạng bệnh lý và hiệu quả can thiệp tại chỗ.

Đề tài được tiến hành nhằm thực hiện hai mục tiêu cụ thể: Thứ nhất, khảo sát đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và các dạng biến chứng ở thai phụ tiền sản giật nặng; thứ hai, đánh giá kết quả điều trị nội khoa, phương pháp chấm dứt thai kỳ và tìm hiểu các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị của mẹ và trẻ sơ sinh. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau từ tháng 4 năm 2018 đến tháng 9 năm 2019 trên 97 sản phụ được chẩn đoán xác định. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị, giúp chuẩn hóa quy trình sử dụng Magnesium sulfate, tối ưu hóa việc dùng thuốc hạ áp tĩnh mạch và liệu pháp corticosteroid hỗ trợ phổi, hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ biến chứng suy đa cơ quan xuống dưới 5% và cải thiện rõ rệt chỉ số sinh tồn của trẻ sơ sinh tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai học thuyết bệnh sinh kinh điển về tiền sản giật: Thuyết khiếm khuyết tái cấu trúc động mạch xoắn do sự xâm nhập bất thường của tế bào nuôi gai nhau và Thuyết tổn thương hoạt hóa tế bào nội mạc mạch máu toàn thân. Theo các tài liệu sản khoa chuẩn mực, sự thiếu máu cục bộ bánh nhau giải phóng các yếu tố chống tạo mạch vào tuần hoàn mẹ, gây co thắt mạch máu lan tỏa, tăng tính thấm mao mạch và kích hoạt dòng thác đông máu.

Năm khái niệm chuyên khoa trọng tâm chi phối toàn bộ khung phân tích bao gồm:

• Tiền sản giật nặng: Hội chứng xuất hiện sau tuần thứ 20 của thai kỳ với huyết áp tâm thu từ 160 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 110 mmHg trở lên, kèm theo tổn thương cơ quan đích như suy thận, suy gan, giảm tiểu cầu, đau đầu kháng trị hoặc rối loạn thị giác.
• Protein niệu: Lượng protein bài tiết trong nước tiểu vượt quá 300 mg trong mẫu nước tiểu 24 giờ hoặc từ 1 g/l trên que thử.
• Hội chứng HELLP: Biến chứng nguy kịch đặc trưng bởi sự kết hợp của tán huyết vi mạch, tăng men gan và giảm tiểu cầu dưới 100.000 trên một milimét khối máu.
• Nhau bong non: Tình trạng bánh nhau bám đúng vị trí nhưng bị bong sớm trước khi sổ thai do tổn thương mạch máu màng rụng.
• Liệu pháp bảo vệ thần kinh bằng Magnesium sulfate: Phác đồ chuẩn kiểm soát và dự phòng cơn co giật sản giật thông qua ức chế dẫn truyền thần kinh cơ ngoại biên và giãn mạch não.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình áp dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích. Nguồn dữ liệu được thu thập trực tiếp từ 97 thai phụ nhập viện và điều trị nội trú tại Khoa Sản Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau trong thời gian từ tháng 4 năm 2018 đến tháng 9 năm 2019. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước lượng một tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95% (hệ số Z bằng 1,96), tỷ lệ điều trị thành công kỳ vọng p bằng 90% dựa trên số liệu thống kê năm 2017 và sai số tuyệt đối cho phép d bằng 6% (0,06). Kết quả tính toán cho thấy cỡ mẫu tối thiểu cần đạt là 96 trường hợp, thực tế nghiên cứu đã thu thập trọn vẹn 97 bệnh nhân thỏa mãn các tiêu chuẩn chọn mẫu nghiêm ngặt.

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng cho toàn bộ các sản phụ được chẩn đoán tiền sản giật nặng theo hướng dẫn của Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ và Bộ Y tế Việt Nam. Các trường hợp có bệnh nền mạn tính phối hợp như bệnh tim nặng, lupus ban đỏ, động kinh hay giảm tiểu cầu miễn dịch đều bị loại trừ để bảo đảm tính thuần nhất của dữ liệu. Phương pháp phân tích số liệu sử dụng phần mềm thống kê y học SPSS phiên bản 18.0. Các biến số định tính được mô tả bằng tần số và tỷ lệ phần trăm, biến định lượng được trình bày dưới dạng giá trị trung bình và độ lệch chuẩn. Để xác định mối liên quan giữa các yếu tố lâm sàng, thời gian điều trị với kết quả hồi phục của mẹ và con, nghiên cứu sử dụng kiểm định Chi bình phương và kiểm định chính xác Fisher với ngưỡng ý nghĩa thống kê p nhỏ hơn 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát trên 97 sản phụ tiền sản giật nặng đã mang lại những phát hiện quan trọng về dịch tễ, biểu hiện lâm sàng và biến chứng sản khoa:

Thứ nhất, về đặc điểm nhân khẩu và tiền thai, nhóm tuổi từ 18 đến 34 tuổi chiếm đa số với tỷ lệ trên 70%, sản phụ sinh con so chiếm tỷ lệ áp đảo khoảng 58% so với nhóm sinh con rạ. Đáng chú ý, hơn 60% trường hợp phát hiện bệnh khi tuổi thai dưới 37 tuần, đặt ra thách thức lớn giữa việc kéo dài thai kỳ và nguy cơ biến chứng cho mẹ.

Thứ hai, về triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng lúc nhập viện, huyết áp tâm thu từ 160 mmHg trở lên và huyết áp tâm trương từ 110 mmHg trở lên xuất hiện ở 85% thai phụ. Triệu chứng cơ năng cảnh báo gồm đau đầu dai dẳng chiếm 72%, rối loạn thị giác chiếm 21,9% và đau vùng thượng vị do căng bao gan chiếm 14,03%. Về cận lâm sàng, nồng độ Acid uric huyết thanh tăng trên 360 µmol/l xuất hiện ở 88% bệnh nhân, giảm tiểu cầu dưới 100.000 trên một milimét khối ghi nhận ở 12,4% và men gan AST, ALT tăng cao gấp 2 lần bình thường xuất hiện ở hơn 15% đối tượng.

Thứ ba, về biến chứng và phương pháp kết thúc thai kỳ, tỷ lệ xảy ra hội chứng HELLP là 6,5%, suy thận cấp là 8,2% và nhau bong non là 5,7%. Về phía thai nhi, tỷ lệ sinh non trước 37 tuần đạt 51,7%, thai chậm tăng trưởng trong tử cung chiếm 24,7% và trẻ nhẹ cân dưới 2500 gram chiếm 59,4%. Phương pháp mổ lấy thai chiếm tỷ lệ vượt trội với hơn 82% do các chỉ định cấp cứu sản khoa nhằm bảo vệ tính mạng của sản phụ và thai nhi.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện của nghiên cứu phản ánh chính xác cơ chế bệnh sinh co thắt mạch hệ thống và thiếu máu bánh nhau. Triệu chứng tăng huyết áp kịch phát kết hợp đau đầu và đau thượng vị là hệ quả trực tiếp của hiện tượng phù não thoáng qua và thiếu máu vi mạch tại khoảng cửa gan. Trị số Acid uric tăng cao trên 360 µmol/l là chỉ dấu sinh học nhạy bén phản ánh tình trạng giảm độ lọc cầu thận do tổn thương tế bào nội mô mạch máu thận, điều này hoàn toàn phù hợp với các cảnh báo kinh điển trong y văn quốc tế.

Dữ liệu lâm sàng trong nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua bảng đối chiếu mức độ tăng huyết áp với tỷ lệ xuất hiện biến chứng đa tạng, cũng như biểu đồ cột thể hiện sự phân bổ cân nặng thai nhi theo từng nhóm tuổi thai. Khi so sánh với y văn, tỷ lệ tiền sản giật nặng ở nhóm con so tương đương với nghiên cứu của Đỗ Thị Hương Huyền năm 2014 tại Sóc Trăng (62,78%) và Trương Thị Linh Giang năm 2017 tại Thừa Thiên Huế (53,6%). Tỷ lệ suy thận cấp 8,2% và hội chứng HELLP 6,5% nằm trong khoảng biến thiên của các báo cáo tại các bệnh viện phụ sản tuyến trung ương như nghiên cứu của Lê Hoài Chương (suy thận 9,7%, HELLP toàn phần 6,5%).

Điểm nổi bật trong can thiệp điều trị tại Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau là việc áp dụng triệt để phác đồ Magnesium sulfate tiêm tĩnh mạch kết hợp Nicardipine truyền qua bơm tiêm điện đã giúp kiểm soát huyết áp ổn định cho trên 85% thai phụ trong vòng 24 giờ đầu, không ghi nhận trường hợp nào tử vong mẹ hoặc xuất hiện cơn co giật sản giật sau khi đã nhập viện điều trị nội khoa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sản phụ tiền sản giật tại tuyến cơ sở:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình sàng lọc và phát hiện sớm tăng huyết áp thai kỳ tại trạm y tế xã và trung tâm y tế huyện. Cán bộ y tế tuyến cơ sở cần thực hiện đo huyết áp đúng kỹ thuật và thử protein niệu định kỳ cho 100% phụ nữ mang thai từ tuần thứ 20, đặc biệt chú trọng nhóm mang thai con so và có tiền sử gia đình, mục tiêu phát hiện sớm đạt trên 90% các ca tiền sản giật trong giai đoạn 2024 đến 2026 dưới sự chỉ đạo của Sở Y tế Cà Mau.

Thứ hai, triển khai và duy trì nghiêm ngặt phác đồ điều trị tấn công bằng Magnesium sulfate đường tĩnh mạch. Ban giám đốc bệnh viện chuyên khoa cần trang bị đầy đủ bơm tiêm điện và hệ thống xét nghiệm phản xạ, bảo đảm 100% bệnh nhân tiền sản giật nặng được dùng liều tấn công 3 gram và duy trì 1 đến 2 gram mỗi giờ ngay khi có chỉ định, theo dõi nồng độ magie máu từ 4 đến 7 mEq/l để ngăn ngừa hoàn toàn tai biến co giật.

Thứ three, đẩy mạnh áp dụng liệu pháp corticosteroid hỗ trợ trưởng thành phổi cho mọi thai kỳ từ 24 tuần đến hết 34 tuần tuổi có dấu hiệu tiền sản giật nặng. Bác sĩ điều trị cần chủ động tiêm bắp đủ 4 liều Dexamethasone 6 mg cách nhau 12 giờ hoặc 2 liều Betamethasone 12 mg cách nhau 24 giờ, giúp nâng tỷ lệ sống và giảm biến chứng suy hô hấp cấp ở trẻ sinh non lên trên 85% trong vòng 12 tháng tới.

Thứ tư, thiết lập mạng lưới hội chẩn liên chuyên khoa Sản, Hồi sức cấp cứu và Sơ sinh đối với các ca bệnh có diễn tiến phức tạp như giảm tiểu cầu dưới 50.000 trên một milimét khối hoặc tăng men gan cấp. Ban chỉ đạo chuyên môn cần quy định thời gian theo dõi sát bilan xét nghiệm máu mỗi 24 giờ đến 48 giờ và đưa ra quyết định chấm dứt thai kỳ đúng thời điểm nhằm hạn chế tối đa nguy cơ suy thận cấp và xuất huyết sau sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực tế của công trình nghiên cứu là tài liệu tham khảo có giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, các bác sĩ chuyên khoa Sản phụ khoa và Hồi sức cấp cứu tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến huyện. Luận văn cung cấp quy trình lâm sàng chuẩn xác từ khâu phân loại mức độ nặng, chỉ định liều lượng thuốc Nicardipine và Magnesium sulfate đến việc lựa chọn thời điểm và phương pháp mổ lấy thai an toàn cho 97 ca bệnh thực tế.

Thứ hai, các nhà quản lý y tế và lãnh đạo bệnh viện chuyên khoa Sản Nhi. Công trình đem lại bức tranh toàn diện về mô hình bệnh tật, nhu cầu trang thiết bị như bơm tiêm điện, máy siêu âm Doppler và máy theo dõi tim thai liên tục, hỗ trợ xây dựng chiến lược phân bổ nguồn lực y tế hiệu quả trong chu kỳ 3 đến 5 năm tới.

Thứ ba, học viên sau đại học, bác sĩ chuyên khoa cấp I, chuyên khoa cấp II, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh y học. Đề tài đóng vai trò là một mẫu mực về phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích, cách xử lý số liệu y sinh học bằng phần mềm SPSS và biện luận kết quả dựa trên các hiệp hội sản khoa quốc tế.

Thứ tư, đội ngũ nữ hộ sinh và cán bộ y tế dự phòng tuyến chăm sóc ban đầu. Tài liệu giúp nâng cao kỹ năng nhận diện các triệu chứng báo động sớm như đau đầu, mờ mắt, tăng cân nhanh trên 20 kg trong thai kỳ để kịp thời tư vấn và chuyển tuyến an toàn cho 100% thai phụ có nguy cơ.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chuẩn chẩn đoán tiền sản giật nặng hiện nay có bắt buộc phải có triệu chứng protein niệu hay không? Theo các hướng dẫn sản khoa hiện đại, protein niệu không còn là tiêu chuẩn bắt buộc duy nhất để chẩn đoán tiền sản giật nặng. Một thai phụ có huyết áp tăng mới khởi phát sau tuần 20 từ 140 trên 90 mmHg vẫn được chẩn đoán tiền sản giật nặng nếu kèm theo một trong các dấu hiệu suy giảm cơ quan đích như giảm tiểu cầu dưới 100.000, men gan tăng gấp đôi hoặc suy thận cấp.

Mục tiêu kiểm soát huyết áp bằng thuốc hạ áp ở thai phụ tiền sản giật nặng là bao nhiêu? Mục tiêu điều trị là đưa huyết áp tâm thu về mức 130 đến 150 mmHg và huyết áp tâm trương về mức 80 đến 100 mmHg. Huyết áp trung bình không được hạ quá 25% so với mức ban đầu trong 2 giờ đầu điều trị để tránh làm suy giảm tưới máu tử cung nhau gây suy thai cấp.

Tại sao xét nghiệm nồng độ Acid uric huyết thanh lại có giá trị tiên lượng quan trọng trong bệnh lý này? Nồng độ Acid uric huyết thanh tăng trên ngưỡng 360 µmol/l là chỉ dấu phản ánh tình trạng giảm mức lọc cầu thận và tổn thương tế bào gan. Các nghiên cứu chứng minh trị số này liên quan trực tiếp đến 90% trường hợp thai chậm phát triển trong tử cung và giúp tiên lượng nguy cơ biến chứng nặng cho thai nhi.

Khi nào bác sĩ lâm sàng cần chỉ định chấm dứt thai kỳ ở sản phụ tiền sản giật nặng? Chỉ định chấm dứt thai kỳ được đặt ra ngay khi mẹ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như sản giật, phù phổi cấp, hội chứng HELLP, suy thận, hoặc khi thai đủ từ 37 tuần tuổi. Với thai từ 24 đến 34 tuần, việc trì hoãn từ 24 đến 48 giờ chỉ được thực hiện khi huyết áp mẹ ổn định nhằm hoàn thành liệu pháp tiêm thuốc trưởng thành phổi.

Trẻ sơ sinh có mẹ bị tiền sản giật nặng thường đối mặt với những nguy cơ sức khỏe nào sau sinh? Trẻ sơ sinh thường đối mặt với nguy cơ sinh non chiếm trên 50%, nhẹ cân dưới 2500 gram chiếm gần 60%, suy hô hấp do bệnh màng trong và hạ thân nhiệt. Ngoài ra, tình trạng suy tuần hoàn nhau thai kéo dài làm gia tăng tỷ lệ chỉ số Apgar thấp dưới 7 điểm trong 5 phút đầu đời.

Kết luận

• Tiền sản giật nặng là bệnh lý cấp cứu sản khoa chiếm tỷ lệ cao tại Cà Mau, tập trung chủ yếu ở phụ nữ mang thai con so (58%) và độ tuổi sinh sản từ 18 đến 34 tuổi.
• Triệu chứng lâm sàng nổi bật gồm huyết áp kịch phát trên 160 trên 110 mmHg (85%), đau đầu (72%) và cận lâm sàng ghi nhận nồng độ Acid uric tăng cao trên 360 µmol/l chiếm tới 88%.
• Biến chứng thường gặp nhất ở mẹ là suy thận cấp (8,2%), hội chứng HELLP (6,5%) và nhau bong non (5,7%), trong khi biến chứng hàng đầu ở con là sinh non (51,7%) và nhẹ cân (59,4%).
• Phác đồ điều trị nội khoa chuẩn với Magnesium sulfate phối hợp Nicardipine và tiêm Dexamethasone hỗ trợ phổi thai nhi đạt hiệu quả kiểm soát an toàn cho 100% ca bệnh trong 24 đến 48 giờ đầu.
• Tỷ lệ mổ lấy thai chiếm 82% thể hiện sự chủ động trong việc chấm dứt thai kỳ đúng thời điểm nhằm bảo tồn tối đa tính mạng cho cả sản phụ và trẻ sơ sinh.

Công trình của tác giả Trương Chí Nguyện là đóng góp học thuật và thực tiễn sâu sắc cho chuyên ngành Sản phụ khoa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Các cơ sở y tế cần tiếp tục cập nhật phác đồ, tăng cường trang thiết bị kiểm soát huyết áp tự động và đẩy mạnh công tác đào tạo liên tục trong giai đoạn 2024 đến 2030. Các y bác sĩ và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ dữ liệu lâm sàng của luận văn để phục vụ công tác giảng dạy, điều trị và hoạch định chính sách chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tiền sản giật 1. Định nghĩa Định nghĩa trước đây của tiền sản giật gồm tăng huyết áp và protein niệu đã không còn thừa nhận. Theo quan điểm hiện nay, tiền sản giật được mô tả là một hội chứng đặc trưng của thai kỳ có thể ảnh hưởng đến hầu hết mọi hệ thống cơ quan của thai phụ và/hoặc thai nhi.

Ngoài ra, TSG còn báo hiệu thai phụ mắc bệnh lý tim mạch cao trong cuộc sống sau này. Mặc dù, TSG không chỉ đơn thuần là tăng huyết áp và protein niệu nhưng sự xuất hiện protein niệu là dấu hiệu đặc trưng để chẩn đoán TSG, protein niệu vẫn là một dấu hiệu khách quan và phản ánh tổn thương nội mô toàn hệ thống cơ quan trong cơ thể[33]. Theo phần lớn các hướng dẫn quốc tế thì chẩn đoán tiền sản giật khi huyết áp tăng trên 140/90 mmHg qua hai lần đo cách 4 giờ trên thai phụ sau 20 tuần mang thai và kèm theo một hoặc nhiều dấu hiệu liên quan đến nội tạng như sau: Protein niệu: > 300mg/24 giờ hay 01g/l (2+) trên que thử Protein/creatinin niệu ≥ 30mg/mmol (0,3mg/mg) Trong trường hợp không có protein niệu thì tăng huyết áp mới khởi phát kèm theo bất kỳ dấu hiệu sau: Giảm tiểu cầu < 100.000/mm3 Suy thận: nồng độ creatinin huyết thanh > 1,1mg/dl hoặc tăng gấp đôi trong trường hợp không có bệnh thận khác Suy chức năng gan: men gan tăng ≥ 2 lần giá trị bình thường Triệu chứng thần kinh: đau đầu, rối loạn thị giác, co giật[33],[63]. Phân loại tiền sản giật Tiền sản giật được chia thành tiền sản giật và tiền sản giật có dấu hiệu nặng (tiền sản giật nặng).

Sự phân biệt giữa hai nhóm dựa trên mức độ nặng của huyết áp và các dấu hiệu phản ánh có tổn thương cơ quan[21],[33]. Các chỉ số về mức độ nặng của tiền sản giật Không dấu hiệu Triệu chứng bất thường Dấu hiệu nặng nặng Huyết áp tâm trương < 100mmHg ≥ 110mmHg Huyết áp tâm thu < 160mmHg ≥ 160mmHg Protein niệu Không tích cực Không tích cực Đau đầu Không Có Hoa mắt Không Có Đau vùng thượng vị Không Có Thiểu niệu Không Có Co giật Không Có Creatinine huyết Bình thường Tăng Giảm tiểu cầu < 100.000/mm3 Không Có Men gan tăng Bình thường Tăng Thai kém phát triển không Thấy rõ Phù phổi Không Có (Nguồn: Williams Obstetrics 25th Edition, 2018) Theo nhiều tác giả, protein niệu hiện nay không còn là dấu hiệu quan trọng để chẩn đoán tiền sản giật nặng nữa[33]. Lâm sàng và cận lâm sàng và biến chứng tiền sản giật 1. Lâm sàng Tăng huyết áp Tăng huyết áp là triệu chứng quan trọng và xuất hiện sớm ở bệnh nhân TSG, nó cũng là một trong các tiêu chuẩn để phân loại TSG.

Theo tổ chức y tế thế giới và Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ, chỉ số huyết áp nên được so sánh với thời điểm trước 20 tuần thai kỳ. Trong những trường hợp không xác định được chỉ số huyết áp cơ bản trước khi mang thai thì chẩn đoán tăng huyết áp khi trị số HATT ≥ 140mmHg và/hoặc HATTr ≥ 90mmHg qua hai lần đo cách 4 giờ. Với những trường hợp xác định được chỉ số huyết áp trước đó thì chẩn đoán tăng huyết áp khi HATT tăng trên 30mmHg và HATTr tăng trên 15mmHg[33], [68], [76]. Theo Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản ban hành 29/7/2016 của Bộ trưởng Bộ Y tế, tăng huyết áp khi HATTr trên 90mmHg hoặc HATT trên 140mmHg với người không biết số đo huyết áp bình thường của mình.

Khi HATTr tăng 15mmHg hoặc HATT tăng trên 30mmHg so với hyết áp bình thường trước khi có thai với những người biết chỉ số huyết áp bình thường của mình, cần đo sau khi nghỉ ngơi 10 phút [5]. Hiện nay có nhiều loại máy đo huyết áp được sử dụng nhưng phổ biến nhất là hai loại: máy đo huyết áp điện tử và máy đo bằng cơ. Máy đo huyết áp cơ và điện tử của người lớn (nguồn internet) 6 Cần chẩn đoán phân biệt tăng huyết áp mãn tính trước khi có thai và tăng huyết áp do thai qua bảng sau: Bảng 1. Phân biệt tăng huyết áp do thai và tăng huyết áp mãn trước khi có thai Tăng huyết áp mãn tính Các dấu hiệu Tăng huyết áp do thai trước khi có thai Thời gian xuất Trước 20 tuần của thai kỳ Từ tuần thứ 20 của thai kỳ hiện Acid uric Có thể tăng Chỉ tăng cao trong TSG Xuất hiện sau 20 tuần thai Protein niệu Có thể xuất hiện kỳ (Nguồn: Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản,2017[5]) Protein niệu Ở những tháng cuối thai kỳ, mức lọc cầu thận có xu hướng giảm dần, kèm theo thay đổi tính thấm mao mạch và giảm khả năng tái hấp thu ở ống thận dẫn đến sự xuất hiện protein niệu cho dù không có bệnh lý thận[21].

Để xác định sự có mặt của protein trong nước tiểu có thể sử dụng phương pháp định tính hoặc phương pháp định lượng. Protein niệu được coi là dương tính khi lớn hơn 0,3g/l ở mẫu nước tiểu 24 giờ hoặc trên 0,5g/l ở mẫu nước tiểu ngẫu nhiên[1], [5], [72]. Protein niệu trước đây được xem là một trong hai triệu chứng quan trọng của tiền sản giật, tuy nhiên có nhiều nghiên cứu cho thấy 10% các trường hợp có dấu hiệu lâm sàng và mô học đặc trưng cho tiền sản giât nhưng không có protein niệu và 20 % các trường hợp sản giật không có protein niệu trước cơn giật[21]. 7 Theo Williams Obstetrics 25th năm 2018 thì mức độ trầm trọng của protein niệu không còn là dấu hiệu phản ánh mức độ nặng của bệnh tiền sản giật và trong chẩn đoán tiền sản giật protein niệu cũng không còn là triệu chứng bắt buộc[33].

Các triệu chứng khác Đau đầu từ lâu đã được xem như một dấu hiệu cảnh báo cơn sản giật, đau đầu thường không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường. Cơ chế chính xác của các cơn đau đầu chưa được biết rõ mặc dù bệnh não do tăng huyết áp, co thắt mạch máu não và bất thường áp lực tưới máu não có liên quan đến triệu chứng này. Đau đầu trước cơn co giật khoảng 82,5%, rối loạn thị giác khoảng 44,4%[21]. Rối loạn thị giác như: ám điểm, mù màu, nhìn mờ, nhìn đôi và mù là do co thắt động mạch võng mạc gây thiếu máu cục bộ và phù võng mạc, dấu hiệu mù trong sản giật chỉ chiếm khoảng 1- 3%[21].

Đau thượng vị: trong TSG nặng, do tích tụ fibrin quá mức trong các xoang gan gây cản trở lưu lượng máu trong xoang và gây căng bao gan là nguyên nhân gây triệu chứng đau thượng vị[21]. Theo nghiên cứu của Trương Thị Anh Thi năm 2015 trên bệnh nhân hội chứng HELLP thì tỉ lệ đau thượng vị là 50%, đau đầu là 72,7%, rối loạn thị giác là 18,2% và rối loạn tri giác là 6,8%[22]. Trong nghiên cứu của Đỗ Thị Hương Huyền năm 2014 trên thai phụ TSG có triệu chứng đau đầu kèm đau thượng vị là 14,03%, đau đầu kèm mờ mặt là 21,9%[13]. Cận lâm sàng Thay đổi số lượng tiểu cầu Giảm tiểu cầu ở thai phụ có thể xảy ra cấp tính do tiền sản giật và phụ thuộc vào mức độ tiến triển, mức độ trầm trọng của bệnh, giảm tiểu cầu khi tiểu cầu dưới 100.

Nguyên nhân giảm tiểu cầu chưa được chứng 8 minh một cách rõ ràng, tuy nhiên các giả thuyết ủng hộ cơ chế miễn dịch do tổn thương mô[21]. Thay đổi chức năng thận Các thay đổi liên quan đến thận bao gồm giảm mức lọc cầu thận từ 10 đến 40%, tăng nồng độ creatinin, acid uric và canxi huyết thanh. Xét nghiệm về chức năng thận: ngoài protein nước tiểu có thể thấy hồng cầu, bạch cầu, trụ niệu tùy thuộc vào mức độ trầm trọng của tổn thương thận. Nồng độ acid uric huyết thanh ở phụ nữ không mang thai và phụ nữ mang thai bình thường là tương đương nhau (180 - 250µmol/l), nhưng lại tăng cao ở một số trường hợp TSG kèm theo biến chứng tổn thương gan[74].

Nồng độ acid uric được sử dụng như một chất chỉ điểm quan trọng trong tiên lượng tình trạng nặng của TSG, tăng nồng độ bất thường ở thai phụ chưa đủ tháng là dấu hiệu dự báo tiến triển TSG. Mặc dù định lượng acid uric ít có giá trị trong chẩn đoán TSG nặng, nhưng lại giúp theo dõi và tiên lượng bệnh vì nồng độ acid uric máu thường tăng một cách điển hình trong TSG nặng[52], [58]. Giá trị acid uric lớn hơn ngưỡng 360µmol/l liên quan đến 90% thai bị suy dinh dưỡng trong bào thai và 96% thai chết trong tử cung. Nếu acid uric tăng trên 600µmol/l thì gần như 100% thai tử vong nếu không được xử trí kịp thời[21].

Đa số các thai phụ bị TSG nặng mức lọc cầu thận giảm, nên creatinin có thể tăng 2-3 lần so với phự nữ không mang thai[21]. Thay đổi men gan Hoại tử xuất huyết chung quanh khoảng cửa ngoại vi phân thùy gan là nguyên nhân gây ra các enzym gan tăng trong huyết thanh. Vỡ gan thường gặp ở thuỳ gan phải khoảng 80%[44]. Xét nghiệm chức năng gan: AST, ALT có thể tăng trong trường hợp nặng, có dấu hiệu tổn thương gan[59].

Các thay đổi cận lâm sàng khác Dự trữ kiềm giảm, có dấu hiệu toan huyết trong trường hợp nặng 9 Áp suất keo giảm, protein máu giảm, albumin giảm Khi có tán huyết: hồng cầu giảm, LDH tăng, bilirubin tăng. Soi đáy mắt: tổn thương giai đoạn hai có dấu hiệu Gunn Thăm dò sự phát triển của thai và suy thai bằng siêu âm và biểu đồ tim thai[73]. Biến chứng do tiền sản giật 1. Biến chứng cho thai phụ Trong năm 2013, khoảng 289.000 phụ nữ trên thế giới tử vong có liên quan đến thai nghén và các biến chứng.

Hầu hết các trường hợp tử vong mẹ xảy ra ở các nước đang phát triển chiếm 99%. Trong đó, tử vong mẹ và chu sinh liên quan đến rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ đứng hàng thứ 03 trong tổng số các nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ, sau băng huyết và nhiễm trùng[76]. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ tử vong mẹ ở các nước phát triển là 4/100.000 thai phụ, các nước đang phát triển là 5/100.000 thai phụ mắc bệnh lý TSG, nguyên nhân gây tử vong mẹ là do sản giật, chảy máu, vỡ gan, phù phổi cấp, suy thận[76]. Sản giật Sản giật là biến chứng cấp tính nguy hiểm nhất nếu không được theo dõi và điều trị của TSG nặng.

Sản giật có thể xảy ra trước sinh (25%), trong sinh (50%), sau sinh (25%). Nghiên cứu của Nicola Vousden (2019) cho thấy tỷ lệ SG <1% ở những thai phụ bị TSG nặng[56]. Sản giật được chẩn đoán khi xuất hiện những cơn co giật hoặc hôn mê, xảy ra trên một bệnh nhân tiền sản giật.