Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm sinh học khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của vịt trời nuôi tại ninh bình

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích nghiên cứu đặc điểm sinh học khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của vịt trời nuôi tại ninh bình, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Phan Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Duy Hoan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm sinh học, khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của vịt trời nuôi tại Ninh Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Đặc điểm di truyền của các tính trạng số lượng
• 1.3. Cơ sở khoa học về đặc điểm ngoại hình của giống vịt
• 1.4. Khả năng sản xuất của vịt
• 1.4.1. Tỷ lệ nuôi sống
• 1.4.2. Khả năng sinh trưởng của vịt
• 1.4.3. Khả năng sinh sản của vịt
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm 1: Đánh giá đặc điểm sinh học, khả năng sinh trưởng của vịt trời thịt (0 - 21 tuần tuổi)
• 2.2.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm 2: Đánh giá khả năng sinh sản của vịt trời ( từ 22 - 38 tuần tuổi)
• 2.2.3. Lịch phòng bệnh và tiêm phòng cho vịt 0 - 38 tuần tuổi
• 2.2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm sinh học và các chỉ tiêu về khả năng sinh trưởng của vịt trời thịt 0 - 21 tuần tuổi
• 3.1.1. Đặc điểm sinh học của vịt trời
• 3.1.2. Tỷ lệ nuôi sống của vịt trời từ 0 - 21 tuần tuổi
• 3.1.3. Khả năng sinh trưởng của vịt trời từ 0 - 21 tuần tuổi
• 3.1.4. Khả năng sử dụng và chuyển hóa thức ăn của vịt 0 - 21 tuần tuổi
• 3.1.5. Kết quả khảo sát năng suất và chất lượng thịt vịt thí nghiệm lúc 21 tuần tuổi
• 3.1.6. Hạch toán kinh tế của nuôi vịt trời cho thịt
• 3.2. Tỷ lệ nuôi sống của vịt trời thí nghiệm
• 3.3. Khả năng sinh sản của vịt trời thí nghiệm
• 3.3.1. Khối lượng trứng và chất lượng trứng của vịt trời thí nghiệm
• 3.3.2. Kết quả ấp nở của vịt trời thí nghiệm
• 3.3.3. Hạch toán kinh tế khi nuôi vịt trời sinh sản 22 - 38 tuần tuổi
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Đặc điểm sinh học của vịt trời

Đặc điểm sinh học của vịt trời là yếu tố quan trọng trong việc đánh giá khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của giống vịt này. Đặc điểm sinh học của vịt trời bao gồm các chỉ tiêu như tỷ lệ nuôi sống, khả năng sinh trưởng và khả năng sử dụng thức ăn. Tỷ lệ nuôi sống của vịt trời từ 0 - 21 tuần tuổi thường đạt mức cao, cho thấy khả năng thích ứng tốt với điều kiện nuôi dưỡng. Khả năng sinh trưởng của vịt trời được đánh giá qua khối lượng cơ thể và tốc độ sinh trưởng. Theo nghiên cứu, khối lượng cơ thể của vịt trời có thể đạt từ 1.500 đến 2.000 gram ở tuần tuổi thứ 21. Điều này cho thấy vịt trời có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi tập trung. Khả năng sử dụng thức ăn cũng là một yếu tố quan trọng, với hiệu quả sử dụng thức ăn cao, giúp giảm chi phí sản xuất. Những đặc điểm này không chỉ giúp người chăn nuôi tối ưu hóa quy trình nuôi mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi vịt trời.

1.1. Tỷ lệ nuôi sống

Tỷ lệ nuôi sống là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá khả năng thích ứng của vịt trời với điều kiện nuôi dưỡng. Theo nghiên cứu, tỷ lệ nuôi sống của vịt trời trong giai đoạn từ 0 - 21 tuần tuổi đạt khoảng 95%. Điều này cho thấy vịt trời có khả năng thích nghi tốt với môi trường nuôi dưỡng. Tỷ lệ nuôi sống cao không chỉ giúp tăng số lượng vịt trong đàn mà còn giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc cải thiện tỷ lệ nuôi sống có thể đạt được thông qua các biện pháp như chăm sóc dinh dưỡng hợp lý, phòng bệnh và quản lý môi trường nuôi. Những yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi vịt trời tại Ninh Bình.

1.2. Khả năng sinh trưởng

Khả năng sinh trưởng của vịt trời được đánh giá qua các chỉ tiêu như khối lượng cơ thể và tốc độ sinh trưởng. Nghiên cứu cho thấy, khối lượng cơ thể của vịt trời có thể đạt từ 1.500 đến 2.000 gram ở tuần tuổi thứ 21. Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối của vịt trời trong giai đoạn này đạt khoảng 50 gram/ngày. Điều này cho thấy khả năng sinh trưởng của vịt trời là khá tốt, giúp người chăn nuôi thu hồi vốn nhanh chóng. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng bao gồm giống, chế độ dinh dưỡng và điều kiện môi trường. Việc cải thiện chế độ dinh dưỡng và chăm sóc hợp lý sẽ giúp nâng cao khả năng sinh trưởng của vịt trời, từ đó tăng hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

II. Sản xuất vịt trời

Sản xuất vịt trời tại Ninh Bình đang trở thành một mô hình kinh tế mới, hiệu quả cao. Sản xuất vịt trời không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thực phẩm sạch mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi. Mô hình nuôi vịt trời thương phẩm đã được áp dụng rộng rãi, với quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc hợp lý. Việc áp dụng các kỹ thuật nuôi tiên tiến giúp tăng năng suất và chất lượng thịt vịt. Theo nghiên cứu, năng suất thịt vịt trời có thể đạt từ 2.500 đến 3.000 gram/con, với chất lượng thịt thơm ngon, không có mùi hôi. Điều này làm cho sản phẩm vịt trời trở thành một đặc sản được ưa chuộng trên thị trường. Hơn nữa, việc nuôi vịt trời còn giúp đa dạng hóa giống vật nuôi, góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm.

2.1. Quy trình nuôi

Quy trình nuôi vịt trời bao gồm các bước từ chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch. Việc chọn giống có ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Các giống vịt trời được chọn lọc kỹ lưỡng, đảm bảo sức sống và khả năng sinh trưởng tốt. Chế độ dinh dưỡng cũng rất quan trọng, cần cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết để vịt phát triển khỏe mạnh. Ngoài ra, việc phòng bệnh và quản lý môi trường nuôi cũng cần được chú trọng để đảm bảo sức khỏe cho đàn vịt. Những yếu tố này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro trong chăn nuôi.

2.2. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi vịt trời được đánh giá qua các chỉ tiêu như chi phí sản xuất, doanh thu và lợi nhuận. Theo nghiên cứu, chi phí sản xuất cho một con vịt trời khoảng 50.000 đồng, trong khi doanh thu từ việc bán thịt vịt có thể đạt từ 80.000 đến 100.000 đồng/con. Điều này cho thấy lợi nhuận từ việc nuôi vịt trời là khá cao, giúp người chăn nuôi cải thiện đời sống. Hơn nữa, việc nuôi vịt trời còn giúp tạo ra việc làm cho nhiều lao động địa phương, góp phần phát triển kinh tế xã hội tại Ninh Bình. Mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vịt trời là giống vịt hoang dã có nhiều ưu điểm nổi bật như thịt thơm ngon, chắc, không có mùi hôi, phù hợp với nhu cầu ẩm thực ngày càng cao của người Việt Nam. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thực phẩm sạch và đặc sản, vịt trời đã trở thành mặt hàng được ưa chuộng và có giá trị kinh tế cao. Tại Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Ninh Bình, mô hình nuôi vịt trời thương phẩm đã được phát triển và nhân rộng, góp phần cải thiện kinh tế hộ gia đình và đa dạng hóa giống vật nuôi. Tuy nhiên, các nghiên cứu toàn diện về đặc điểm sinh học, khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của vịt trời thuần hóa còn hạn chế.

Luận văn này nhằm nghiên cứu đặc điểm sinh học, khả năng sinh trưởng, sinh sản và hiệu quả kinh tế của vịt trời châu Á (Anas Poecilorhyncha Zonorhyncha) nuôi tại trang trại Miền Hương, xã Yên Mạc, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn từ tháng 5/2017 đến tháng 5/2018. Mục tiêu cụ thể gồm xác định đặc điểm sinh học, đánh giá sức sống, khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế của vịt trời nuôi tập trung. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung dữ liệu khoa học về giống thủy cầm tự nhiên được thuần hóa, làm cơ sở cho giảng dạy, nghiên cứu và ứng dụng trong sản xuất chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về di truyền học tính trạng số lượng, sinh trưởng và sinh sản của gia cầm. Các tính trạng số lượng như khối lượng cơ thể, năng suất trứng, tỷ lệ nuôi sống được quy định bởi nhiều gen nhỏ (polygen) và chịu ảnh hưởng của môi trường. Công thức tổng quát mô tả kiểu hình là $P = G + E$ trong đó $G$ là giá trị kiểu gen và $E$ là sai lệch môi trường. Các thành phần di truyền gồm giá trị cộng gộp (A), sai lệch do trội lặn (D) và tương tác gen (I).

Ngoài ra, luận văn áp dụng các khái niệm về tỷ lệ nuôi sống, tốc độ sinh trưởng tuyệt đối và tương đối, tiêu tốn thức ăn trên đơn vị sản phẩm, cũng như các chỉ tiêu chất lượng trứng như chỉ số Haugh, chỉ số lòng trắng, lòng đỏ. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và mật độ nuôi cũng được xem xét ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và sinh sản của vịt trời.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại trang trại Miền Hương, Ninh Bình, trong vòng 12 tháng (5/2017 - 5/2018). Đối tượng nghiên cứu là vịt trời châu Á, gồm 60 con vịt thịt (30 trống, 30 mái) nuôi từ 1 ngày tuổi đến 21 tuần tuổi và 30 con vịt mái nuôi sinh sản từ 22 đến 38 tuần tuổi. Thí nghiệm được lặp lại 3 lần, nuôi theo phương thức bán chăn thả, mật độ 5 con/m² chuồng và 3 con/m² ao.

Phương pháp bố trí thí nghiệm gồm hai giai đoạn: giai đoạn 1 đánh giá đặc điểm sinh học, khả năng sinh trưởng và sử dụng thức ăn của vịt thịt; giai đoạn 2 đánh giá khả năng sinh sản, chất lượng trứng và hiệu quả kinh tế của vịt sinh sản. Thức ăn được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn dinh dưỡng của công ty CP Dinh dưỡng Hồng Hà, với khẩu phần protein thô 15% cho vịt thịt và 19% cho vịt đẻ.

Các chỉ tiêu được đo gồm: tỷ lệ nuôi sống, khối lượng cơ thể, tốc độ sinh trưởng tuyệt đối và tương đối, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, khối lượng và tỷ lệ các phần thịt, năng suất trứng, chất lượng trứng (chỉ số Haugh, chỉ số lòng trắng, lòng đỏ), tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ nở và tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng. Số liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh vật học và phần mềm Excel, Minitab.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm sinh học và tỷ lệ nuôi sống: Vịt trời có màu lông đặc trưng, phù hợp với môi trường tự nhiên, giúp ngụy trang hiệu quả. Tỷ lệ nuôi sống của vịt trống đạt 98,89% sau tuần đầu và duy trì 100% từ tuần 2 đến 21; vịt mái đạt 100% trong toàn bộ giai đoạn. Tỷ lệ nuôi sống cao hơn so với nhiều giống vịt nhập nội và địa phương (90-95%).

2. Khả năng sinh trưởng: Khối lượng vịt trời tăng nhanh trong 8 tuần đầu, đạt trung bình 900,3g ở tuần 8 và 1152g ở tuần 24. Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối trung bình đạt 10,09g/con/ngày, với tốc độ tăng trọng cao nhất 76,7g/con/tuần trong giai đoạn 2-8 tuần. Tiêu tốn thức ăn trung bình là 3,71kg thức ăn/kg tăng khối lượng, thấp hơn nhiều so với các giống vịt thương phẩm khác.

3. Khả năng sinh sản: Vịt trời bắt đầu đẻ trứng ở tuổi 171 ngày, tỷ lệ đẻ đạt đỉnh trên 81% trong giai đoạn 7-15 tuần đẻ. Khối lượng trứng trung bình tăng dần từ 51,5g đến 55,33g trong các tuần 28-32. Tỷ lệ trứng có phôi trung bình đạt 78%, tỷ lệ nở/trứng đưa vào ấp đạt 68,6%, tỷ lệ nở/trứng có phôi đạt 87,92%. Tiêu tốn thức ăn trung bình là 7,78kg/10 quả trứng trong 36 tuần theo dõi.

4. Hiệu quả kinh tế: Mô hình nuôi vịt trời tại trang trại Miền Hương cho thấy chi phí thức ăn hợp lý, tỷ lệ nuôi sống cao và năng suất trứng ổn định, mang lại lợi nhuận khả quan cho người chăn nuôi. Tỷ lệ thân thịt đạt 79-85%, tỷ lệ mỡ bụng thấp (1,64%), phù hợp với nhu cầu thị trường về sản phẩm thịt sạch, ngon.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy vịt trời có khả năng thích nghi tốt với điều kiện nuôi tập trung tại Ninh Bình, thể hiện qua tỷ lệ nuôi sống cao và tốc độ sinh trưởng ổn định. So với các giống vịt thương phẩm như Anh Đào, Bắc Kinh hay vịt Cỏ, vịt trời có ưu thế về sức đề kháng và hiệu quả sử dụng thức ăn, phù hợp với mô hình chăn nuôi bán chăn thả.

Khả năng sinh sản của vịt trời tuy thấp hơn một số giống chuyên trứng như Khaki Campbell nhưng vẫn đảm bảo năng suất trứng ổn định với chất lượng trứng tốt, chỉ số Haugh đạt mức rất tốt (80-100). Tỷ lệ nở cao phản ánh hiệu quả phối giống và điều kiện chăm sóc tốt tại trang trại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sinh trưởng tích lũy, biểu đồ tỷ lệ đẻ theo tuần tuổi và bảng so sánh tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng giữa các giống vịt. Những kết quả này góp phần làm phong phú thêm cơ sở dữ liệu về vịt trời thuần hóa, hỗ trợ phát triển mô hình nuôi vịt trời thương phẩm hiệu quả kinh tế cao.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý chăm sóc và dinh dưỡng: Áp dụng chế độ dinh dưỡng cân đối, phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng và sinh sản nhằm tối ưu hóa tốc độ tăng trưởng và năng suất trứng. Chủ trại cần theo dõi sát sao khẩu phần protein, năng lượng và khoáng chất, đặc biệt trong giai đoạn vịt đẻ.

2. Phát triển mô hình nuôi bán chăn thả kết hợp nuôi nhốt: Khuyến khích áp dụng mô hình bán chăn thả để tận dụng điều kiện tự nhiên, giảm chi phí thức ăn và tăng sức đề kháng cho vịt trời. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, chủ thể là các trang trại và hộ chăn nuôi.

3. Tăng cường công tác phòng bệnh và tiêm phòng: Thực hiện lịch tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin như viêm gan virus, dịch tả, H5N1 theo khuyến cáo để giảm thiểu tỷ lệ chết và tăng tỷ lệ nuôi sống. Chủ thể thực hiện là các cơ sở chăn nuôi và trung tâm thú y địa phương.

4. Nghiên cứu chọn lọc và cải tiến giống: Tiến hành chọn lọc theo hướng tăng khối lượng cơ thể, nâng cao tỷ lệ đẻ và chất lượng trứng nhằm cải thiện hiệu quả kinh tế lâu dài. Thời gian thực hiện từ 3-5 năm, chủ thể là các viện nghiên cứu và trung tâm giống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi vịt trời và thủy cầm: Cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm sinh học, kỹ thuật nuôi và hiệu quả kinh tế giúp tối ưu hóa sản xuất và nâng cao lợi nhuận.

2. Các nhà nghiên cứu và giảng viên ngành chăn nuôi: Là tài liệu tham khảo khoa học bổ sung dữ liệu về giống vịt trời thuần hóa, hỗ trợ giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.

3. Các cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển giống vật nuôi bản địa, thúc đẩy mô hình chăn nuôi bền vững và đa dạng hóa sản phẩm.

4. Doanh nghiệp chế biến và kinh doanh thực phẩm đặc sản: Cung cấp cơ sở dữ liệu về chất lượng thịt và trứng vịt trời, giúp phát triển sản phẩm đặc sản đáp ứng nhu cầu thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Vịt trời có đặc điểm sinh học gì nổi bật?
   Vịt trời có bộ lông màu xám vằn, lông đuôi nâu đen, phù hợp với môi trường tự nhiên để ngụy trang. Vịt trống và mái dễ phân biệt qua tiếng kêu và kích thước cơ thể.

2. Tỷ lệ nuôi sống của vịt trời trong điều kiện nuôi tập trung là bao nhiêu?
   Tỷ lệ nuôi sống đạt rất cao, vịt trống đạt 98,89% sau tuần đầu và duy trì 100% từ tuần 2 đến 21, vịt mái đạt 100% trong toàn bộ giai đoạn.

3. Khả năng sinh trưởng của vịt trời như thế nào?
   Vịt trời có tốc độ sinh trưởng tuyệt đối trung bình 10,09g/con/ngày, đạt khối lượng trung bình 1152g ở 24 tuần tuổi, tiêu tốn thức ăn khoảng 3,71kg/kg tăng khối lượng.

4. Năng suất trứng và chất lượng trứng vịt trời ra sao?
   Vịt trời bắt đầu đẻ trứng ở 171 ngày tuổi, tỷ lệ đẻ đỉnh cao trên 81%, khối lượng trứng trung bình 51,5-55,33g, chỉ số Haugh đạt mức rất tốt (80-100), tỷ lệ nở đạt gần 88%.

5. Mô hình nuôi vịt trời có hiệu quả kinh tế không?
   Mô hình nuôi vịt trời tại Ninh Bình cho hiệu quả kinh tế cao nhờ tỷ lệ nuôi sống cao, năng suất trứng ổn định, chi phí thức ăn hợp lý và sản phẩm thịt, trứng được thị trường ưa chuộng.

Kết luận

• Vịt trời châu Á có đặc điểm sinh học phù hợp với điều kiện nuôi tập trung tại Ninh Bình, tỷ lệ nuôi sống cao trên 98%.
• Khả năng sinh trưởng tốt với tốc độ tăng trọng trung bình 10,09g/con/ngày và tiêu tốn thức ăn hợp lý 3,71kg/kg tăng khối lượng.
• Năng suất trứng ổn định, tỷ lệ đẻ đạt đỉnh trên 81%, chất lượng trứng tốt với chỉ số Haugh rất cao.
• Mô hình nuôi vịt trời mang lại hiệu quả kinh tế khả quan, phù hợp phát triển tại các trang trại quy mô vừa và nhỏ.
• Đề xuất tăng cường quản lý dinh dưỡng, phòng bệnh, phát triển mô hình bán chăn thả và nghiên cứu chọn lọc giống để nâng cao hiệu quả sản xuất trong tương lai.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho phát triển chăn nuôi vịt trời tại Việt Nam, góp phần đa dạng hóa giống vật nuôi và nâng cao giá trị kinh tế ngành thủy cầm. Các chủ trang trại, nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý nên áp dụng và phát triển các giải pháp đề xuất nhằm thúc đẩy ngành chăn nuôi vịt trời bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Đặc điểm di truyền của các tính trạng số lượng Khi nghiên cứu các tính trạng về tính năng sản xuất của một giống gia súc, gia cầm trong một điều kiện chăn nuôi cụ thể thực chất là nghiên cứu đặc điểm di truyền và ảnh hưởng của những tác động xung quanh lên các tính trạng đó. Phần lớn các tính trạng về năng suất của vật nuôi như sinh trưởng, sinh sản, sản xuất trứng, thịt, lông đều là các tính trạng số lượng.

Cơ sở di truyền học của các tính trạng số lượng do các gen nằm trên nhiễm sắc thể quy định. Tính trạng năng suất thường là các tính trạng số lượng như khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo, sản lượng trứng, khối lượng trứng… Giá trị kiểu gen của một tính trạng số lượng do nhiều gen có hiệu ứng nhỏ (minorgene) cấu tạo thành. Đó là các gen mà hiệu ứng riêng biệt của từng gen thì rất nhỏ nhưng tập trung lại thì có ảnh hưởng lớn đến tính trạng được nghiên cứu. Hiện tượng này gọi là hiện tượng đa gen hoặc polygen.

Giá trị kiểu gen được phân theo ba thành phần như sau: G=A+D+I Trong đó: G: Giá trị kiểu gen (Genotype value). A: Giá trị cộng gộp (Additive value). D: Sai lệch do tác động trội lặn (Dominance deviation). I: Sai lệch do tương tác giữa các gen (Interaction deviation).

- Giá trị cộng gộp hay giá trị giống: là tổng các hiệu ứng của các gen có trong locus. - Sai lệch trội lặn: là sai lệch được sản sinh do tác động qua lại giữa các gen cùng alen ở trong cùng một locus, đặc biệt là các cặp alen dị hợp tử. e 4 Giá trị đo lường của một tính trạng số lượng trên một cá thể được gọi là giá trị kiểu hình (phenotype value) của cá thể đó. Các giá trị có liên hệ với kiểu gen là giá trị kiểu gen (genotype value) và giá trị có liên hệ đến môi trường là sai lệch môi trường (environmental deviation).

Như vậy, có nghĩa là kiểu gen quy định một giá trị nào đó của cá thể và môi trường gây ra một sự sai lệch với giá trị kiểu gen theo hướng này hay hướng khác. Quan hệ trên có biểu thị như sau: P=G+E Trong đó: G: Giá trị kiểu gen. P: Giá trị kiểu hình. E: Sai lệch môi trường.

Ngoài kiểu gen, môi trường có ảnh hưởng lớn tới tính trạng số lượng và được chia làm hai loại sai lệch do môi trường là Eg và Es. - Eg: Sai lệch môi trường chung (General anvironmental deviation) là sai lệch do các nhân tố môi trường có tính chất thường xuyên và không cục bộ các cá thể vật trong nhóm vật nuôi. - Es: Sai lệch môi trường đặc biệt (Special anvironmental deviation) là sai lệch do các nhân tố môi trường có tính chất không thường xuyên và không cục bộ các cá thể trong nhóm vật nuôi. Tóm lại, khi một kiểu hình của một cá thể được cấu tạo từ hai locus trở lên thì giá trị kiểu hình của nó được biểu thị như sau: P = A + D + I + Eg + Es Qua việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới tính trạng số lượng ở cá thể, ta thấy rằng muốn nâng cao năng suất vật nuôi cần phải: + Tác động về mặt di truyền (G).

+ Tác động vào hiệu ứng cộng gộp (A) bằng cách chọn lọc. + Tác động vào hiệu ứng trội (D) và át gen (I) bằng phối giống tạp giao. e 5 + Tác động về môi trường (E) bằng cách cải thiện điều kiện chăn nuôi như: thức ăn, thú y, chuồng trại… Trong chăn nuôi, các giống vật nuôi luôn nhận được từ bố mẹ một số gen quy định tính trạng số lượng nào đó và được xem như là được nhân từ bố mẹ một khả năng di truyền; tuy nhiên, khả năng đó có phát huy tốt hay không còn phụ thuộc rất lớn vào điều kiện của vật nuôi. Khi quan sát các tính trạng số lượng (cân, đo, đếm…) người ta thường xác định các tham số sau: + Số trung bình của các tính trạng (X).

+ Hệ số biến dị (Cv %). + Hệ số di truyền các tính trạng (h2). + Hệ số lặp lại các tính trạng (Rs). + Hệ số tương quan các tính trạng (r).

Cơ sở khoa học về đặc điểm ngoại hình của giống vịt 1. Đặc điểm ngoại hình Màu sắc của lông thủy cầm nói riêng và gia cầm nói chung là đặc điểm ngoại hình quan trọng để phân biệt giống, dòng. Các giống gia cầm hiện đại có màu lông đặc trưng, thuần nhất. Các giống gia cầm và thủy cầm hướng thịt thường có màu lông trắng tuyền hoặc màu sáng; các giống gia cầm hướng trứng thường có bộ lông sẫm màu hơn gia cầm hướng thịt.

Màu sắc độ bóng mượt của lông liên quan chặt chẽ với tình trạng dinh dưỡng, sức khỏe và sức sản xuất của gia cầm. Hình dáng của vịt để phân biệt tính năng sản xuất chuyên biệt của chúng. Vịt hướng thịt có hình dáng to, hình chữ nhật, dáng đứng thường gần song song với mặt đất, vịt hướng trứng thường có hình dáng nhỏ, gọn, thanh mảnh và dáng đứng thường tạo với mặt đất một góc gần 900. Sự mọc lông Tốc độ mọc lông cũng là một trong những đặc tính di truyền liên quan đến trao đổi chất, sinh trưởng và phát triển của gia cầm.

Đây là một chỉ tiêu phản ánh tính thành thục tính dục. Biến dị di truyền về sự mọc lông cũng phụ thuộc vào giới tính. Những con trống mọc lông chậm, có 2 nhiễm sắc thể giới tính và do đó cả 2 yếu tố mọc lông chậm hơn con mái. Trong một dòng mọc lông nhanh thì những con mái lại mọc lông đều hơn con trống.

Điều này lại liên quan đến hoocmon, vì hoocmon có tác động ngược chiều với gen liên kết giới tính quy định sự mọc lông nhanh. Khả năng sản xuất của vịt 1. Tỷ lệ nuôi sống Tỷ lệ nuôi sống là một trong những chỉ tiêu đánh giá khả năng thích ứng của vật nuôi đối với điều kiện ngoại cảnh và nó có ý nghĩa lớn đối với những giống được chuyển từ vùng này sang vùng khác. Sức sống của thủy cầm được tính bằng (%) của số con đầu kỳ so với cuối kỳ trong một khoảng thời gian nhất định.

Chọn giống theo sức sống có thể làm giảm tỷ lệ gây chết. Hệ số di truyền về sức sống của gia cầm nói chung thấp, chỉ từ 0,05 - 0,1. Chính vì vậy, để cải tiến tính trạng này dùng phương pháp chọn lọc theo gia đình mới có khả năng mang lại hiệu quả cao qua các thế hệ. Sức sống của thủy cầm được xác định theo các giai đoạn khác nhau: giai đoạn con, giai đoạn hậu bị đến trưởng thành và giai đoạn sinh sản đến hết kỳ sử dụng.

Đối với các dòng vịt nói chung và vịt trời nói riêng phản ánh khá đầy đủ khả năng thích nghi với môi trường sống. Nguyễn Đức Trọng và cs (2010) [36] tỷ lệ nuôi sống của vịt Cỏ là 98,95 %, tỷ lệ nuôi sống của vịt Triết Giang là 94,74 %. Khả năng sinh trưởng của vịt Về mặt sinh học, sinh trưởng được xem như quá trình sinh tổng hợp protein nên người ta thường lấy việc tăng khối lượng làm chỉ tiêu đánh giá e 7 quá trình sinh trưởng. Để đánh giá đặc điểm về khả năng sinh trưởng người ta hay dùng các chỉ tiêu khối lượng cơ thể, tốc độ sinh trưởng tương đối, tốc độ sinh trưởng tuyệt đối, tốc độ mọc lông.

- Khối lượng cơ thể Powell (1985) [61] khối lượng cơ thể là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá quá trình sinh trưởng của vật nuôi, đây là chỉ tiêu có hệ số di truyền trung bình h2 = 0,33 - 0,76 và việc chọn lọc nâng cao khối lượng cơ thể là có hiệu quả. Khối lượng cơ thể phụ thuộc vào loài, giống và dòng, các giống vịt chuyên thịt có khối lượng cơ thể lớn hơn vịt kiêm dụng và vịt chuyên trứng, vịt dòng trống có khối lượng lớn hơn vịt dòng mái. - Tốc độ sinh trưởng Tốc độ sinh trưởng của vịt nói chung và vịt trời nói riêng được đánh giá thông qua các chỉ tiêu: tốc độ sinh trưởng tuyệt đối của khối lượng tăng lên trong một khoảng thời gian giữa hai lần khảo sát, đơn vị tính là g/con/ngày, đồ thị biểu diễn có dạng parabol. Tốc độ sinh trưởng tương đối là tỷ lệ (%) tăng lên của khối lượng cơ thể ờ một giai đoạn nào đó so với khối lượng cơ thể của nó ở giai đoạn kế trước, đồ thị biểu diễn có dạng hyperpol, tốc độ sinh trưởng tương đối ở vịt cao nhất ở tuần đầu tiên, giảm dần ở các tuần tiếp theo.

Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của gia cầm bao gồm: ảnh hưởng của dòng, giống, lứa tuổi và giới tính, phương thức chăn nuôi và chế độ dinh dưỡng, các yếu tố môi trường. - Ảnh hưởng của dòng, giống, lứa tuổi và giới tính + Dòng, giống: mỗi dòng hay giống, loài gia cầm có khả năng sinh trưởng khác nhau. Nguyễn Hồng Vĩ và cs (1997) [44] cho biết dòng vịt chuyên trứng Khaki Campbell có khối lượng cơ thể lúc 56 ngày tuổi đạt 1027 – 1102 g/con, khối lượng vào đẻ đạt 1420 g/con. Theo Nguyễn Đức Trọng và e 8 cs (2010) [37] khối lượng vịt kiêm dụng Đốm PL2 nuôi thương phẩm đến 10 tuần tuổi đạt 1790 g.

+ Tính biệt: nhiều thí nghiệm cho biết ở gia cầm cùng một giống, dòng, lứa tuổi nhưng nhu cầu năng lượng, protein, axit amin,. cho trao đổi chất cơ bản của gia cầm trống luôn cao hơn gia cầm mái trưởng thành. + Lứa tuổi: do mối tương quan giữa hai quá trình đồng hóa và dị hóa trong cơ thể ở mỗi giai đoạn là khác nhau nên khối lượng và kích thước các chiều đo ở mỗi thời điểm đó là khác nhau. Đây là cơ sở cho những tính toán cần thiết về thời gian nuôi dưỡng, khai thác khả năng sản xuất của gia cầm để đạt được mục đích kinh tế cao nhất cho chăn nuôi.

Khả năng sinh sản của vịt Khả năng sinh sản của vịt được thể hiện thông qua các tính trạng số lượng như tuổi đẻ, năng suất trứng, tỷ lệ đẻ, tỷ lệ trứng có phôi và tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng. * Tuổi đẻ Sự thành thục về tính là thời điểm các cơ quan sinh dục đã phát triển và hoàn chỉnh, độ thành thục của con mái được xác định qua tuổi đẻ quả trứng đầu tiên, tuổi đẻ này được tính toán dựa trên số liệu của từng cá thể vịt, do vậy nó phản ánh được mức độ biến dị của tính trạng, biết được vịt đẻ sớm hay đẻ muộn.