Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm sinh học lan ngọc vạn vàng làm cơ sở cho việc bảo tồn các loại thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên phia oắc phia đén tỉnh cao bằng

Nghiên cứu đặc điểm sinh học lan ngọc vạn vàng nhằm bảo tồn thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc Phia Đén, Cao Bằng.

• Tác giả: Trương Tố Hữu
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thu Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Lan Ngọc Vạn Vàng Để Bảo Tồn Loài Quý Hiếm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học nghiên cứu
• 2.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Trên thế giới
• 2.2.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.3. Điều kiện tự nhiên, dân sinh, kinh tế của khu vực nghiên cứu
• 2.3.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 2.3.1.1. Vị trí địa lý
• 2.3.1.2. Địa hình
• 2.3.1.3. Đặc điểm khí hậu, thủy văn
• 2.3.2. Đặc điểm hệ động thực vật
• 2.3.2.1. Về thực vật
• 2.3.2.2. Về động vật
• 2.3.3. Dân số, dân tộc và phân bố dân cư
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Đặc điểm sử dụng và sự hiểu biết của người dân về loài lan ngọc vạn vàng
• 3.2.2. Đặc điểm phân loại của loài
• 3.2.3. Đặc điểm về hình thái rễ, thân, lá, hoa, quả… của loài
• 3.2.4. Một số đặc điểm sinh thái của loài
• 3.2.5. Tác động của con người đến khu bảo tồn và loài Lan ngọc vạn vàng
• 3.2.6. Đề xuất một số biện pháp phát triển và bảo tồn loài Lan ngọc vạn vàng tại khu vực nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Phương pháp kế thừa
• 3.3.2. Phương pháp điều tra
• 3.3.3. Phương pháp sử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Đặc điểm sử dụng và sự hiểu biết của người dân về loại lan Ngọc vạn vàng
• 4.2. Đặc điểm phân loại của loài
• 4.3. Một số đặc điểm sinh thái của loài
• 4.3.1. Độ tàn che nơi lan Ngọc vạn vàng phân bố
• 4.3.2. Tổ thành tầng cây cao
• 4.3.3. Đặc điểm tái sinh của loài
• 4.3.4. Đặc điểm phân bố của loài
• 4.3.5. Các loài cây chủ lan sống phụ sinh
• 4.4. Tác động của con người đến khu bảo tồn và loài Lan ngọc vạn vàng
• 4.5. Đề xuất một số biện pháp phát triển và bảo tồn loài lan Ngọc vạn vàng tại khu vực nghiên cứu
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Lan Ngọc Vạn Vàng

Sự tồn tại của xã hội loài người gắn liền với tài nguyên thiên nhiên. Việc khai thác quá mức dẫn đến suy thoái môi trường, mất cân bằng sinh thái. Bảo tồn đa dạng sinh học là nhiệm vụ cấp bách. Việt Nam là quốc gia có đa dạng sinh học cao, nhưng cũng đối mặt với suy thoái nghiêm trọng. Để ngăn ngừa, Việt Nam đã xây dựng 128 khu bảo tồn. Tuy nhiên, nghiên cứu về thực vật còn thiếu, chủ yếu dừng ở mô tả hình thái. Nghiên cứu đặc điểm sinh học lan ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum) là cần thiết để bảo tồn loài quý hiếm này tại khu bảo tồn Phia Oắc – Phia Đén, Cao Bằng. Nghiên cứu này cung cấp thông tin cơ bản về phân bố, sinh thái, sinh học, làm cơ sở cho bảo tồn và phát triển nguồn gen thực vật quý hiếm.

1.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Lan

Nghiên cứu này nhằm xác định sự hiểu biết và sử dụng lan ngọc vạn vàng của người dân địa phương. Đồng thời, nghiên cứu sẽ mô tả các đặc điểm hình thái, sinh thái của loài lan ngọc vạn vàng. Mục tiêu quan trọng là đề xuất các biện pháp bảo tồn và phát triển loài lan quý hiếm này. Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm sinh thái của Dendrobium chrysanthum tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén, tỉnh Cao Bằng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho các hoạt động bảo tồn và phát triển bền vững.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Về Bảo Tồn Lan Ngọc Vạn Vàng

Nghiên cứu này giúp người thực hiện làm quen với công việc nghiên cứu khoa học, củng cố kiến thức chuyên môn. Nó tạo cơ hội kiểm chứng lý thuyết, áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Nghiên cứu cung cấp kiến thức và kinh nghiệm thực tế về đặc điểm sinh học và biện pháp bảo tồn lan ngọc vạn vàng. Thành công của đề tài có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển loài lan quý hiếm, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và khu vực miền núi phía Bắc. Người dân có cơ sở và biện pháp để bảo tồn và phát triển nhân giống lan ngọc vạn vàng trên phạm vi rộng.

II. Cơ Sở Khoa Học Nghiên Cứu Bảo Tồn Loài Lan Quý Hiếm

Nguồn tài nguyên đa dạng sinh học của Việt Nam đang bị suy giảm do nhiều nguyên nhân. Nhiều hệ sinh thái và môi trường sống bị thu hẹp, nhiều loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài là cần thiết để bảo vệ và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên, ngăn ngừa suy thoái các loài quý hiếm, ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái. Việt Nam đã đề ra nhiều biện pháp và chính sách để bảo vệ đa dạng sinh học. Tuy nhiên, cần giải quyết các vấn đề liên quan đến bảo tồn và phát triển bền vững, tác động của biến đổi khí hậu. Việc tìm hiểu tình hình phân bố, hiện trạng nơi phân bố là điều cấp thiết nhất để bảo tồn một loài động vật, thực vật.

2.1. Cơ Sở Sinh Học Của Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Lan

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài là hết sức cần thiết và quan trọng. Đây là cơ sở khoa học cho việc bảo vệ và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên. Nó giúp ngăn ngừa suy thoái các loài, nhất là động vật, thực vật quý hiếm. Nghiên cứu cũng góp phần ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái. Đây là cơ sở khoa học xây dựng mối quan hệ giữa con người và thế giới tự nhiên. Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng về sinh học lan.

2.2. Cơ Sở Bảo Tồn Lan Ngọc Vạn Vàng

Để khắc phục tình trạng suy thoái đa dạng sinh học, Việt Nam đã đề ra nhiều biện pháp và chính sách. Tuy vậy, thực tế đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến bảo tồn, như quan hệ giữa bảo tồn và phát triển bền vững, tác động của biến đổi khí hậu. Chính phủ đã ban hành nghị định số 32/2006/NĐ-CP quy định các loài động thực vật quý hiếm. Việc tìm hiểu kỹ tình hình phân bố, hiện trạng nơi phân bố là điều cấp thiết nhất để bảo tồn một loài. Nghiên cứu này tập trung vào bảo tồn lan ngọc vạn vàng.

III. Tình Hình Nghiên Cứu Lan Ngọc Vạn Vàng Trên Thế Giới

Lan được biết đến đầu tiên ở phương Đông vào năm 551-279 trước công nguyên bởi Khổng Tử. Theo Pharastus được xem là ông tổ của thực vật học và cũng có thể nói là cha đẻ của nghành học về lan. Thế kỉ thứ nhất sau công nguyên, Dioscorides dùng Orchis để mô tả 2 loài địa lan trong quyển sách của ông và được Linnalus ghi lại trong sách “Các loài cây cỏ” (Species plantarum) vào năm 1753. Theo Helmut Bechtel (1982), hiện nay trên thế giới có hơn 700 giống Lan rừng, gồm hơn 25.000 loài được xác định. Lan ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum) được phân bố ở nhiều quốc gia: Hymalaya, Mianma, Thái Lan, Trung Quốc…

3.1. Nghiên Cứu Về Chi Dendrobium Trên Thế Giới

Dendrobium là một chi rất lớn của hoa lan, được thành lập vào năm 1799 và hiện có khoảng 1.200 loài. Chi này phân bố trong môi trường sống đa dạng ở phía nam, phía đông và đông nam Á, bao gồm cả Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ. Hoa của chi lan hoàng thảo rất phong phú và đa dạng, nhiều màu sắc, rất được nhiều nước ưa thích trên thế giới. Chi lan Dendrobium là giống lan thuộc họ Orchdaceae, phân bố trên các vùng thuộc châu Á nhiệt đới, tập trung nhiều ở đông nam Á và châu Úc.

3.2. Phân Bố Lan Ngọc Vạn Vàng Trên Thế Giới

Lan ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum) ở trên thế giới chúng được phân bố ở nhiều quốc gia: Hymalaya, Mianma, Thái Lan, Trung Quốc…với nhiều công dụng như trên vừa lấy để làm cảnh vừa là loại thuốc quý hiếm nên chúng đang bị khái thác quá mức và đang dần cạn kiệt. Điều kiện sinh thái cũng rất đa dạng, có nhiều loài chỉ mọc và ra hoa ở vung lạnh, có loài ở vung nóng, có loài trung gian, nhưng có loài có thể thích nghi với bất kì điều kiện khí hâu nào.

IV. Tình Hình Nghiên Cứu Lan Ngọc Vạn Vàng Tại Việt Nam

Việt Nam thuộc 1 trong 2 khu vực xuất phát các loài lan quý hiếm trên thế giới. Do vị trí địa lý mà khí hậu, độ ẩm, nhiệt độ và cường độ ánh sáng của nước ta rất thích hợp cho sự tăng trưởng và phát triển của cây lan. Theo Phạm Hoàng Hộ (1993) Lan rừng Việt Nam được biết gồm hơn 750 loài khác nhau. Lan Việt Nam là lan của vùng nhiệt đới chịu ảnh hưởng bởi hai mùa mưa nắng rõ rệt, vì thế đa số các loài lan mỗi năm chỉ cho một kỳ hoa.

4.1. Nghiên Cứu Về Đa Dạng Sinh Học Lan Ở Việt Nam

Ở nước ta thuộc 1 trong 2 khu vực xuất phát các loài lan quý hiếm trên thế giới. Do vị trí địa lý mà khí hậu, độ ẩm, nhiệt độ và cường độ ánh sáng của nước ta rất thích hợp cho sự tăng trưởng và phát triển của cây lan. Theo Phạm Hoàng Hộ (1993) Lan rừng Việt Nam được biết gồm hơn 750 loài khác nhau. Lan Việt Nam là lan của vùng nhiệt đới chịu ảnh hưởng bởi hai mùa mưa nắng rõ rệt, vì thế đa số các loài lan mỗi năm chỉ cho một kỳ hoa.

4.2. Nghiên Cứu Cụ Thể Về Lan Ngọc Vạn Vàng Tại Việt Nam

Một số nghiên cứu ở Việt Nam về cây lan ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum). Vũ Ngọc Lan, Trần Thế Mai, nguyễn Thị Sơn, Nguyễn Hữu Cường, Nguyễn Văn Giang, Nguyễn Thị Lý Anh (2012) “ ảnh hưởng của một số chế phẩm dinh dưỡng qua lá đến sinh trưởng cảu lan ngọc vạn vàng Dendrobium chrysanthum) tại Gia Lâm - Hà Nội”. Được phân bố ở Cao Bằng, Hòa Bình…chúng là loài có nhiều công dụng nên được con người khai thác quá mức, tình trạng quản lý chưa cao, đã dẫn đến loại cây dần cạn kiệt. Cần được bảo vệ quản lý và nuôi trồng.

V. Đặc Điểm Sinh Học Lan Ngọc Vạn Vàng Phân Bố Môi Trường

Khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc - Phia Đén, có toạ độ địa lý: + Từ 220 31' 44" đến 220 39' 41" vĩ độ Bắc; + Từ 1050 49' 53" đến 1050 56' 24" kinh độ Đông. - Khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc - Phia Đén nằm trong địa giới hành chính của 6 xã Thành Công, Quang Thành, Phan Thanh, Vũ Nông, Hưng Đạo và thị trấn Tĩnh Túc huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Trung tâm của Khu bảo tồn là xóm Phia Đén thuộc xã Thành Công. Địa hình Khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc - Phia Đén có độ dốc lớn với nhiều chỗ dốc, núi đất xen núi đá vôi, cao dần từ Đông sang Tây, từ Nam lên Bắc.

5.1. Điều Kiện Khí Hậu Ảnh Hưởng Đến Sinh Học Lan

Theo tài liệu quan trắc khí tượng thủy văn huyện Nguyên Bình; khí hậu có đặc điểm đặc trưng của khí hậu lục địa miền núi cao, chia thành 2 tiểu vùng khí hậu khác nhau. Vùng cao có khí hậu cận nhiệt đới, vùng thấp chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa; một năm có 2 mùa rõ rệt, đó là: - Mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10, chiếm 85,4% tổng lượng mưa cả năm, tập trung vào các tháng 7, 8. Lượng mưa bình quân năm 1.592 mm; năm cao nhất 1.736 mm; năm thấp nhất 1466 mm. - Mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau; thường chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, nhiệt độ xuống thấp, lượng mưa ít, có nhiều sương mù.

5.2. Hệ Động Thực Vật Liên Quan Đến Môi Trường Sống Lan

Theo hệ thống phân loại Thảm thực vật Việt Nam của GS-TS Thái Văn Trừng, rừng ở đây thuộc kiểu “ Rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới” với các kiểu chính sau: + Kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới núi thấp, phân bố ở độ cao dưới 700 m. Kiểu này, diện tích còn lại ít, tập trung chủ yếu ở phía Đông Nam Khu bảo tồn thiên nhiên, với nhiều họ thực vật điển hình cho khu hệ thực vật nhiệt đới núi thấp miền Bắc Việt Nam có nguồn gốc tại chỗ. + Kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới núi trung bình và cao, thường phân bố ở độ cao ≥ 700 m bao phủ phần phía trên của dãy núi Phia Oắc với nhiều họ thực vật điển hình có nguồn gốc từ hệ thực vật á nhiệt đới (yếu tố di cư) từ Hymalaya-Vân Nam-Quý Châu, Ấn Độ-Miến Điện đi xuống định cư ở Việt Nam

VI. Giải Pháp Bảo Tồn Lan Ngọc Vạn Vàng Đề Xuất Kiến Nghị

Nghiên cứu này đề xuất các giải pháp bảo tồn lan ngọc vạn vàng dựa trên đặc điểm sinh học và môi trường sống của loài. Các biện pháp bao gồm: bảo vệ môi trường sống, kiểm soát khai thác, nhân giống và trồng lại. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng địa phương và các nhà khoa học. Việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức về giá trị của lan ngọc vạn vàng cũng rất quan trọng. Nghiên cứu này cũng kiến nghị xây dựng các chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát triển bền vững lan ngọc vạn vàng.

6.1. Biện Pháp Bảo Vệ Môi Trường Sống Lan Ngọc Vạn Vàng

Bảo vệ môi trường sống tự nhiên của lan ngọc vạn vàng là yếu tố then chốt. Cần ngăn chặn phá rừng, khai thác gỗ trái phép, và các hoạt động gây ô nhiễm môi trường. Việc phục hồi rừng, trồng cây bản địa cũng góp phần cải thiện môi trường sống cho lan ngọc vạn vàng. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ để bảo vệ đa dạng sinh học trong khu vực.

6.2. Kỹ Thuật Nhân Giống Quản Lý Lan Ngọc Vạn Vàng

Nghiên cứu và áp dụng các kỹ thuật nhân giống hiệu quả là cần thiết để tăng số lượng lan ngọc vạn vàng. Có thể sử dụng phương pháp nhân giống vô tính hoặc hữu tính. Cần xây dựng vườn ươm để cung cấp giống lan ngọc vạn vàng cho các hoạt động trồng lại. Việc quản lý lan ngọc vạn vàng cần tuân thủ các quy trình kỹ thuật để đảm bảo cây sinh trưởng và phát triển tốt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Sự tồn tại của xã hội loài người liên quan mật thiết đến các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên sinh vật. Tuy nhiên con người đang lạm dụng quá mức việc khai thác sử dụng các nguồn tài nguyên này và kết quả là tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên sinh vật, môi trường bị suy thoái, gây ra mất cân bằng sinh thái, đe dọa cuộc sống của các loài sinh vật trong đó có loài người của chúng ta. Sức khỏe của hành tinh phụ thuộc vào sự đa dạng của các loài sinh vật. Vì vậy việc bảo tồn đa dạng sinh học được coi là nhiệm vụ rất cấp bách hiện nay và cũng là trách nhiệm của toàn nhân loại.

Việt Nam là một trong 10 quốc gia ở Châu Á và một trong 16 quốc gia trên thế giới có tính đa dạng sinh học cao. Tuy nhiên Việt Nam cũng đang phải đối mặt với một thực trạng rất đáng lo ngại đó là sự suy thoái nghiêm trọng về môi trường và tài nguyên đa dạng sinh học, đe dọa cuộc sống của các loài sinh vật và cuối cùng là ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước. Để ngăn ngừa sự suy thoái ĐDSH ở Việt Nam đã tiến hành công tác bảo tồn và hiện nay cả nước có khoảng 128 khu bảo tồn. Mặc dù các loài thực vật được bảo tồn cao như vậy, nhưng những nghiên cứu về các loài thực vật ở Việt Nam hiện nay còn rất thiếu.

Phần lớn các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mức mô tả đặc điểm hình thái, định danh loài mà chưa đi sâu nghiên cứu nhiều về các đặc tính sinh học, sinh thái học, gây trồng và bảo tồn loài. Do đó tôi tiến hành thực hiện đề tài tốt nghiệp nhằm: “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học lan Ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum) làm cơ sở cho việc bảo tồn các loại thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng”. 2 Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ góp phần cung cấp thông tin cơ bản về đặc điểm phân bố, sinh thái, sinh học của một số loài làm cơ sở cho việc bảo tồn và phát triển nguồn gen thực vật quý hiếm ở nước ta 1. Mục tiêu và yêu cầu đề tài.

- Xác định được sự hiểu biết và sử dụng cây lan Ngọc vạn vàng của người dân. - Một số đặc điểm hình thái, sinh thái của loài lan Ngọc vạn vàng và xác định được một số biện pháp và phát triển của loài. - Nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của Lan Ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum) tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc – Phia Đén tỉnh Cao Bằng. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề tài này sẽ giúp tôi làm quen được với công việc nghiên cứu khoa học, bên cạnh đó còn củng cố được lượng kiến thức chuyên môn đã học, có thêm cơ hội kiểm chứng những lý thuyết đã học trong nhà trường đúng theo phương châm học đi đôi với hành. Nắm được các phương pháp nghiên cứu, bước đầu tiếp cận và áp dụng kiến thức đã được học trong trường vào công tác nghiên cứu khoa học. Qua quá trình học tập nghiên cứu đề tài tại khu bảo tồn Phia Oắc – Phia Đén thuộc huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng, tôi đã tích lũy thêm được nhiều kiến thức và kinh nghiệm thực tế các đặc điểm sinh học và các biện pháp bảo tồn của loại lan ngọc vạn vàng. Đây sẽ là những kiến thức rất cần thiết cho quá trình nghiên cứu, học tập và làm việc sau này.

Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất Việc nghiên cứu và đánh giá đặc điểm sinh học của loại lan ngọc vạn vàng nhằm đề xuất một số biện pháp bảo tồn loài. 3 Thành công của đề tài có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát triển loài lan ngọc vạn vàng quý này góp phần vào phát triển nền kinh tế - xã hội của huyện, của tỉnh cũng như toàn bộ khu vực miền núi phía bắc. Nhân dân có cơ sở và biện pháp để bảo tồn và phát triển nhân giống loài lan Ngọc vạn vàng trên phạm vi rộng 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học nghiên cứu Hiện nay do nhiều nguyên nhân khác nhau làm cho nguồn tài nguyên đa dạng sinh học của Việt Nam đã và đang bị suy giảm.

Nhiều hệ sinh thái và môi trường sống bị thu hẹp diên tích và taxon loài và dưới loài đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng trong những năm gần đây. Cơ sở sinh học Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài hết sức cần thiết và quan,trọng, đây là cơ sở khoa học cho việc bảo vệ và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên, ngăn ngừa suy thoái các loài nhất là động vật, thực vật quý hiếm, ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái…là cơ sở khoa học xây dựng mỗi quan hệ giữa con người và thế giới tự nhiên. Cơ sở bảo tồn Để khắc phục tình trạng trên Việt Nam đã đề ra nhiều biện pháp, cùng với các chính sách kèm theo nhằm bảo vệ tốt hơn nguồn tài nguyên đa dạng sinh học của đất nước. tuy vậy, thực tế đang đặt ra nhiều vấn đề lien quan đến bảo tồn đa dạng sinh học cần phải giải quyết như quan hệ giữa bảo tồn và phát triển bền vững hoặc tác động của biến đổi khí hậu đối với bảo tồn đa dạng sinh học.

Nhóm các loài bị đe dọa. + Cực kì nguy cấp (CR). + Sắp nguy cấp (VU) Nhóm các loài ít nguy cấp. +Phụ thuộc bảo tồn - cd 5 + Sắp bị đe dọa - nt + Ít quan tâm: Least Concern (lc) + Thiếu dữ liệu: Data Deficient + Không được đánh giá: Not Evaluated Để bảo vệ và phát triển các loài động thực vật quý hiếm Chính Phủ đã ban hành (nghị định số 32 /2006/NĐ-CP) [8].

Nghị định quy định các loài động thực vật quý hiếm, gồm hai nhóm chính sau: + Nhóm I va II. Trong đó IA, IIA là thực vật. IB, IIB là động vật. + nhóm IA, IB.

Nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. Thực vật rừng, động vật rừng Nhóm I được phân thành: + Nhóm IIA, IIB Hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. (Nguồn nghị định 32/2006/NĐ-CP) [8] Đối với bắt kỳ công tác bảo tồn một loài động vật, thực vật nào đố thì việc đi tìm hiểu kỹ tình hình phân bố, hiện trạng nơi phân bố là điều cấp thiết nhất. Tại khu bảo tồn Phia Oắc – Phia Đén huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng tôi đi tìm hiểu một số đặc điểm sinh học của Lan ngọc vạn vàng , thông kê số lượng, tình hình sinh trưởng và đặc điểm sinh thái sinh học của cây tại địa bàn nghiên cứu.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới và việt nam 2. Trên thế giới Lan được biết đến đầu tiên ở phương Đông vào năm 551- 279 trước công nguyên bởi Khổng Tử. Cây Lan được biết đến đầu tiên ở Trung Quốc là Kiến Lan (tìm ra ở Phúc Kiến). Theo Pharastus được xem là ông tổ của thực vật học và cũng có thể nói là cha đẻ của nghành học về lan, Orchis được ông dùng để chỉ những cây Lan tìm thấy ở Địa Trung Hải.

Thế kỉ thứ nhất sau công nguyên, Dioscorides dùng Orchis để mô tả 2 loài địa lan trong quyển sách của ông và được Linnalus ghi lại trong sách “Các loài cây cỏ” (Species 6 plantarum) vào năm 1753, rồi John Lindley sử dụng đầu tiên để đặt tên cho họ lan là Orchiaceae từ năm 1836 và tồn tại đến nay. Trong lĩnh vực điều tra cơ bản các loài lan rừng trên thế giới đã có khá nhiểu tác giả quan tâm. Theo Helmut Bechtel (1982), hiện nay trên thế giới có hơn 700 giống Lan rừng, gồm hơn 25.000 loài được xác định, chưa kể một số lượng khổng lồ Lan lại không thể thống kê chính xác số lượng. Lan rừng phân bố trên thế giới gồm 05 khu vực trên thế giới.

- Lan Ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum) ở trên thế giới chúng được phân bố ở nhiều quốc gia: Hymalaya, Mianma, Thái Lan, Trung Quốc…với nhiều công dụng như trên vừa lấy để làm cảnh vừa là loại thuốc quý hiếm nên chúng đang bị khái thác quá mức và đang dần cạn kiệt. - Dendrobium là một chi rất lớn của hoa lan nó được thành lập vào năm 1799 và hiện có khoảng 1.200 loài chi phân bố trong môi trường sống đa dạng ở phia nam phía đông và đông nam Á bao gồm cả Trung Quốc, Nhật Bản Ấn Độ… Hoa của chi lan hoàng thảo rất phong phú và đa dạng, nhiều màu sắc, rất được nhiều nước ưa thích trên thế giới. Chi lan Dendrobium là giống lam thuộc họ Orchdaceae, phân bố trên các vùng thuộc châu Á nhiệt đới, tập trung nhiều ở đông nam Á và châu Ú. Nếu như các nước Nam Mỹ tự hào về loài thuôc giống cattledya tiyeet đẹp của mình, thì các nước Đông Nam Á cũng hãnh diện vì có giống Dendrobium vô cùng phong phú.

Điều kiện sinh thái cũng rất đa dạng, có nhiều loài chỉ mọc và ra hoa ở vung lạnh, có loài ở vung nóng, có loài trung gian, nhưng có loài có thể thích nghi với bất kì điều kiện khí hâu nào 7 2. Nghiên cứu ở Việt Nam - Ở nước ta thuộc 1 trong 2 khu vực xuất phát các loài lan quý hiếm trên thế giới. Do vị trí địa lý mà khí hậu, độ ẩm, nhiệt độ và cường độ ánh sáng của nước ta rất thích hợp cho sự tăng trưởng và phát triển của cây lan. Theo Phạm Hoàng Hộ (1993) Lan rừng Việt Nam được biết gồm hơn 750 loài khác nhau.

Lan Việt Nam là lan của vùng nhiệt đới chịu ảnh hưởng bởi hai mùa mưa nắng rõ rệt, vì thế đa số các loài lan mỗi năm chỉ cho một kỳ hoa. Mùa nở hoa tập trung vào hai thời kỳ: - Tháng 2 và tháng 4 trong mùa nắng do sự thọ hàn và quang kỳ tính. - Tháng 7 tháng 8 do sự khô hạn. Một số nghiên cứu ở Việt Nam về cây lan ngọc vạn vàng (Dendrobium chrysanthum).

Vũ Ngọc Lan, Trần Thế Mai, nguyễn Thị Sơn, Nguyễn Hữu Cường, Nguyễn Văn Giang, Nguyễn Thị Lý Anh (2012) “ ảnh hưởng của một số chế phẩm dinh dưỡng qua lá đến sinh trưởng cảu lan ngọc vạn vàng Dendrobium chrysanthum) tại Gia Lâm - Hà Nội”. Được phân bố ở Cao Bằng, Hòa Bình…chúng là loài có nhiều công dụng nên được con người khai thác quá mức, tình trạng quản lý chưa cao, đã dẫn đến loại cây dần cạn kiệt. Cần được bảo vệ quản lý và nuôi trồng.