Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯âNG Đ¾I HâC Y D¯ĀC PHAN THà QUỲNH NGHIÊN CĆU Đ¾C ĐIÂM MÔ BàNH HâC CĄA UNG TH¯ BIÂU MÔ TUY¾N TIÀN LIàT TRÊN SINH THI¾T KIM THEO PHÂN LO¾I CĄA Tâ CHĆC Y T¾ TH¾ GIàI NM 2016 T¾I BàNH VIàN B¾CH MAI KHÓA LUÀN TÞT NGHIàP Đ¾I HâC NGÀNH Y ĐA KHOA Hà Nßi - 2023 Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯âNG Đ¾I HâC Y D¯ĀC Ngưßi thực hiện: PHAN THà QUỲNH NGHIÊN CĆU Đ¾C ĐIÂM MÔ BàNH HâC CĄA UNG TH¯ BIÂU MÔ TUY¾N TIÀN LIàT TRÊN SINH THI¾T KIM THEO PHÂN LO¾I CĄA Tâ CHĆC Y T¾ TH¾ GIàI NM 2016 T¾I BàNH VIàN B¾CH MAI KHÓA LUÀN TÞT NGHIàP Đ¾I HâC NGÀNH Y ĐA KHOA Khóa: QH.Y Ng°ãi h°áng d¿n: ThS.BSNT Đ¿ng Anh Ph°¢ng Hà Nßi - 2023 LâI CÀM ¡N Trong suát quá trình hác tập và nghiên cāu để hoàn thành luận án tát nghiệp cÿa mình, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, quan tâm và dìu dắt cÿa các thÁy cô, các anh chß và b¿n bè. Tôi xin được bày tß lòng biết ¢n sâu sắc tới: Tôi xin trân tráng cÁm ¢n Ban Giám Hiệu, phòng Đào t¿o Trưßng Đ¿i hác Y Dược – ĐHQG Hà Nái, Ban lãnh đ¿o Bệnh viện B¿ch Mai đã t¿o điều kiện cho tôi hác tập và hoàn thành đề tài tát nghiệp này. Tôi xin gửi lßi cÁm ¢n sâu sắc tới ThS.Đặng Anh Phư¢ng, giÁng viên Bá môn Bệnh hác Trưßng Đ¿i hác Y Dược – ĐHQG Hà Nái, cô là ngưßi đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong quá trình nghiên cāu thực hiện đề tài, đã tận tình hướng dẫn và đưa ra những ý kiến đóng góp, t¿o mái điều kiện cho tôi hoàn thành tát đề tài này. Tôi xin chân thành cÁm ¢n ban lãnh đ¿o cùng tập thể Trung tâm GiÁi phẫu bệnh và Tế bào hác Bệnh viện B¿ch Mai, cÁm ¢n các anh chß bác sĩ, kỹ thuật viên, há lý đã chỉ bÁo, t¿o điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình hác tập, thu thập sá liệu, nghiên cāu và hoàn thành đề tài này.
Cuái cùng con xin gửi lßi cÁm ¢n tới gia đình, cÁm ¢n bà và bá mẹ đã luôn đáng viên ÿng há con về mái mặt trong suát thßi gian qua. CÁm ¢n sự quan tâm giúp đỡ và ÿng há cÿa các anh các chß và b¿n bè trong quá trình hác tập và thực hiện đề tài khóa luận này. Xin trân tráng cÁm ¢n. Tuy có nhiều cá gắng, nhưng kiến thāc và kinh nghiệm cÿa tôi còn h¿n chế nên không tránh khßi những thiếu sót trong đề tài nghiên cāu này.
Kính mong nhận được những lßi nhận xét, góp ý cÿa các quý thÁy cô để Khoá luận tát nghiệp cÿa tôi được hoàn thiện h¢n. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giÁ Phan Thß Quỳnh LâI CAM ĐOAN Tôi Phan Thß Quỳnh – sinh viên Y đa khoa khóa QH.Y Trưßng Đ¿i hác Y Dược – ĐHQG Hà Nái. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cāu cÿa tôi. Các sá liệu và kết quÁ thu được trong khóa luận này là hoàn toàn trung thực, chính xác, chưa từng được công bá trong b¿t kỳ công trình nghiên cāu khoa hác nào khác.
Tôi xin hoàn toàn chßu trách nhiệm về tính chính xác cÿa những thông tin và sá liệu được đưa ra. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giÁ Phan Thß Quỳnh DANH MĂC TĈ VI¾T TÂT AMACR α-methylacyl-CoA-racemase BN Bệnh nhân CS Cáng sự GPB GiÁi phẫu bệnh HE Hematoxylin eosin HGPIN High grare prostate intraepithelial neoplasm (Tân sÁn nái biểu mô tuyến tiền liệt đá cao) HMMD Hóa mô miễn dßch ISUP International Society of Urological Pathology (Hái giÁi phẫu bệnh tiết niệu quác tế) MBH Mô bệnh hác MRI Magnetic resonance imaging (Chụp cáng hưáng từ) PIN Prostatic Intraepithelial Neoplasia (Tân sÁn nái biểu mô tuyến tiền liệt) PSA Prostate specific antigen (Kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) PSA/Hth PSA trong huyết thanh PPC Percentage of prostate cores (phÁn trm lõi dư¢ng tính) TCYTTG Tå chāc Y tế Thế giới TTL Tuyến tiền liệt UT Ung thư UTBM Ung thư biểu mô UTTLT Ung thư tiền liệt tuyến WHO World Health Organization (Tå chāc Y tế Thế giới) MĂC LĂC DANH MĂC TĈ VI¾T TÂT Đ¾T VÂN ĐÀ .1 CH¯¡NG 1: TâNG QUAN. S¢ l°āc vÁ giÁi ph¿u, mô hãc và sinh lý tuy¿n tiÁn liát. Chẩn đoán ung th° tuy¿n tiÁn liát.
Mô hãc ung th° biÃu mô tuy¿n tiÁn liát. Há thßng Gleason vÁ phân đß mô hãc.15 CH¯¡NG 2: ĐÞI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU. Đáa điÃm và thãi gian nghiên cću. Ph°¢ng pháp nghiên cću.23 CH¯¡NG 3: K¾T QUÀ NGHIÊN CĆU.25 CH¯¡NG 4: BÀN LUÀN .42 PHĂ LĂC TÀI LIàU THAM KHÀO DANH MĂC BÀNG BÁng 1.
Phân lo¿i mô bệnh hác UTBM TTL theo WHO 2016. Đặc điểm hình thái các mẫu c¿u trúc trong UTTLT. Đặc điểm hình thái các nhóm theo phân đá Gleason. Phân bá sá lõi sinh thiết TTL.
Tỷ lệ các typ MBH UTBM tuyến tiền liệt. Tỷ lệ xâm l¿n cÿa UTTLT .Tỷ lệ ch¿t tiết trong lòng áng cÿa UTTLT. Phân bá điểm Gleason và phân nhóm Gleason. Phân bá đá mô hác Gleason theo mẫu thā nh¿t và mẫu thā hai.
Tỷ lệ c¿u trúc mô hác trong mẫu c¿u trúc 4 và 5. Mái liên quan giữa nhóm đá Gleason và tuåi BN. Mái liên quan giữa nhóm đá Gleason và tình tr¿ng xâm l¿n. Mái liên quan giữa nhóm đá Gleason và PPC.
Mái liên quan giữa nhóm đá Gleason và HGPIN .33 DANH MĂC HÌNH Hình 1. Thiết đã đāng dác tuyến tiền liệt. Các vùng giÁi phẫu TTL theo MC Neal 1981. Mô hác tuyến tiền liệt.
Đặc điểm hình thái các nhóm theo phân đá Gleason .17 DANH MĂC ÀNH Hình Ánh 3. Xâm nhập quanh thÁn kinh (HE x 400). Xâm nhập mỡ quanh TTL (HE x 200). Ch¿t á tinh thể (HE x 200).
Ch¿t nhÁy xanh (HE x 400). Tân sÁn nái biểu mô tuyến đá cao (HE x 400). C¿u trúc kém biệt hóa, Gleason 4 điểm (HE x 400). C¿u trúc tuyến d¿ng cÁu thận, Gleason 4 điểm (HE x 400).
C¿u trúc d¿ng dây, Gleason 5 điểm (HE x 400). C¿u trúc d¿ng mặt sàng, Gleason 4 điểm (HE x 100). C¿u trúc ho¿i tử trāng cá, Gleason 5 điểm (HE x 400) .31 DANH MĂC BIÂU Đà Biểu đã 3. Phân bá tuåi cÿa bệnh nhân.
PhÁn trm sá lõi dư¢ng tính. Tân sÁn nái biểu mô tuyến đá cao .28 Đ¾T VÂN ĐÀ Ung thư tiền liệt tuyến (UTTLT) là mát trong những lo¿i ung thư phå biến nh¿t á nam giới, đặc biệt là t¿i các nước phát triển. Theo ước tính cÿa GLOBOCAN 2020 trên toàn thế giới có thêm khoÁng 1,4 triệu ca mắc mới UTTLT và 375000 trưßng hợp tử vong, đāng thā nm về nguyên nhân gây chết á nam giới [1]. Cũng theo GLOBOCAN 2020, sá ca mắc mới ung thư tuyến tiền liệt t¿i Việt Nam là 6248 và sá trưßng hợp tử vong là 2628.
PhÁn lớn bệnh diễn biến âm thÁm không có triệu chāng hoặc chỉ được phát hiện tình cß qua xét nghiệm mô bệnh hác cÿa bệnh phẩm sau phẫu thuật với chẩn đoán trước phẫu thuật là tng sÁn lành tính tuyến tiền liệt, do đó ngưßi bệnh khó phát hiện bệnh á giai đo¿n sớm mà thưßng đến viện khi các triệu chāng đã á giai đo¿n muán cÿa bệnh. UTTLT nếu được phát hiện á giai đo¿n sớm khi khái u vẫn còn nằm á phía trong lớp vß bao cÿa tiền liệt tuyến thì có tiên lượng tát h¢n tuy nhiên tỷ lệ chẩn đoán á giai đo¿n này trong thực tế chưa cao [2, 3]. Nhß những tiến bá trong chẩn đoán sớm đã giúp cho tỷ lệ phát hiện UTTLT đã tng lên, cÁi thiện khÁ nng phân tÁng nguy c¢ cÿa bệnh nhân và từ đó cho phép các nhà lâm sàng đưa ra đề xu¿t điều trß dựa trên tiên lượng cÿa bệnh nhân, kết quÁ cận lâm sàng và mong muán cÿa ngưßi bệnh. Chẩn đoán UTTLT dựa vào triệu chāng lâm sàng, xét nghiệm nãng đá kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA), chẩn đoán hình Ánh, đặc biệt quan tráng là xét nghiệm chẩn đoán mô bệnh hác, tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán UTTLT.
Hiện nay, đã có nhiều c¢ sá y tế áp dụng sàng lác UTTLT bằng xét nghiệm PSA và siêu âm tuyến tiền liệt, trong những trưßng hợp nghi ngß sẽ tiến hành sinh thiết kim dưới hướng dẫn cÿa siêu âm qua đưßng trực tràng để chẩn đoán mô bệnh hác. Các mÁnh sinh thiết kim không những giúp chẩn đoán xác đßnh bệnh mà còn giúp các nhà giÁi phẫu bệnh phân típ mô bệnh hác, đánh giá đá mô hác, giai đo¿n bệnh hoặc nhuám hóa mô miễn dßch trong những trưßng hợp cÁn thiết. BÁng phân lo¿i ung thư tuyến tiền liệt theo Tå chāc Y tế thế giới nm 2016 đã được áp dụng ráng rãi trên thế giới và Việt Nam. Với mong muán được tìm hiểu sâu h¢n về các đặc điểm mô bệnh hác cÿa UTTLT, tôi tiến hành đề tài: <Nghiên cću đ¿c điÃm mô bánh hãc cąa ung th° biÃu mô tuy¿n tiÁn liát trên sinh thi¿t kim theo phân lo¿i cąa Tã chćc Y t¿ th¿ giái nm 2016 t¿i Bánh vián B¿ch Mai= nhằm thực hiện các mục tiêu sau: 1.
Mô tÁ đặc điểm mô bệnh hác cÿa UTBM tuyến tiền liệt trên sinh thiết kim theo phân lo¿i cÿa Tå chāc Y tế thế giới nm 2016 t¿i Bệnh viện B¿ch Mai. Mái liên quan cÿa phân đá Gleason với mát sá đặc điểm khác. 1 CH¯¡NG 1: TâNG QUAN 1. S¢ l°āc vÁ giÁi ph¿u, mô hãc và sinh lý tuy¿n tiÁn liát 1.
Phát triÃn phôi thai hãc tuy¿n tiÁn liát Vào tuÁn thā 12 cÿa thai kỳ, dưới tác dụng cÿa hormone androgen được sÁn xu¿t từ tinh hoàn cÿa thai nhi, tuyến tiền liệt (TTL) được hình thành và phát triển. Những chãi biểu mô cÿa nái bì xoang niệu dục là n¢i bắt nguãn cÿa những áng TTL đÁu tiên. Cùng với sự phát triển cÿa biểu mô, trung mô cũng được phát triển và biệt hóa thành những đệm x¢ – c¢ để hình thành mô đệm cÿa TTL. Các tuyến nằm gÁn ụ núi thưßng khá ngắn với c¿u trúc đ¢n giÁn, còn các tuyến á xa l¿i dài h¢n và phāc t¿p h¢n.
Các tuyến á xa ụ núi chia nhánh vào vùng sau bên cÿa tuyến và cā tiếp tục chia đến tận cùng là các đ¢n vß nang tuyến. Do đó, nái bì xoang niệu dục là nguãn gác cÿa các tuyến á vùng ngo¿i vi và vùng chuyển tiếp. Ngoài ra các tuyến á vùng trung tâm thì l¿i chưa có nguãn gác rõ ràng [4, 5]. GiÁi ph¿u tuy¿n tiÁn liát Tuyến tiền liệt là mát tuyến ngo¿i tiếp nằm sau phúc m¿c, trong khung chậu, ngay dưới bàng quang, giữa hai c¢ hậu môn, trước trực tràng và bao quanh niệu đ¿o.
Về tráng lượng, tuyến tiền liệt á mát ngưßi trưáng thành thưßng nặng khoÁng 20 gram.