Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Mô Bệnh Học của Tổn Thương Dạng Polip ở Đại Trực Tràng

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học tổn thương polip đại trực tràng tại BV Trường Đại học Y Dược Cần Thơ năm 2017-2018.

• Tác giả: Trần Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Đức Trình
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Bác Sĩ Đa Khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Mô Bệnh Học của Polip Đại Trực Tràng tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giải phẫu, môhọc đại trực tràng
• 1.2. Polip đại trực tràng
• 1.2.1. Định nghĩa polip đại trực tràng
• 1.2.2. Cơ chế hình thành polip
• 1.2.3. Hình ảnh polip đại trực tràng trên nội soi
• 1.2.3.1. Hình dạng Polip
• 1.2.3.2. Kích thước polip
• 1.2.3.3. Số lượng polip
• 1.2.3.4. Vị trí polip
• 1.2.4. Phân loại môbệnh học polip đại trực tràng
• 1.2.4.1. Đặc điểm môhọc polip u tuyến
• 1.2.4.2. Đặc điểm môbệnh học nhóm polip không tân sinh
• 1.3. Chẩn đoán polip đại trực tràng
• 1.3.1. Bệnh sử và thăm khám lâm sàng
• 1.3.1.1. Tiền sử
• 1.3.1.2. Triệu chứng lâm sàng
• 1.3.2. Cận lâm sàng
• 1.3.2.1. Nội soi đại trực tràng
• 1.3.2.2. Giải phẫu bệnh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng
• 3.3. Đặc điểm môbệnh học
• 3.4. Mối liên quan giữa các đặc điểm lâm sàng, nội soi và môbệnh học
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng
• 4.3. Đặc điểm môbệnh học
• 4.4. Mối liên quan giữa các đặc điểm lâm sàng, nội soi và môbệnh học
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Polip Đại Trực Tràng Giới Thiệu

Polip đại trực tràng (ĐTT) là một bệnh lý phổ biến trong nhóm bệnh đường tiêu hóa dưới, đặc trưng bởi sự tăng sinh niêm mạc, tạo khối lồi vào lòng ĐTT. Tại Việt Nam, tỉ lệ phát hiện polip qua nội soi ĐTT là 10,15%, chiếm 19,6% trong các bệnh lý ĐTT. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, gây khó khăn trong chẩn đoán. Nhờ sự phát triển của nội soi ống mềm, việc phát hiện và theo dõi polip ĐTT trở nên hiệu quả hơn, cho phép quan sát trực tiếp, xác định hình thái, kích thước, vị trí và số lượng polip. Phần lớn polip ĐTT là lành tính, nhưng một số ít có thể tiến triển thành ung thư. Nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học của polip ĐTT là rất quan trọng để phát hiện sớm, điều trị kịp thời và ngăn chặn sự tiến triển thành ung thư.

1.1. Định Nghĩa và Cơ Chế Hình Thành Polip Đại Trực Tràng

Polip ĐTT được định nghĩa là khối u lồi vào lòng đại trực tràng, hình thành do sự tăng sinh quá mức của niêm mạc, bề mặt polip được bao phủ bởi niêm mạc. Tất cả các polip đều xuất phát từ các tế bào nằm sâu trong hốc của các tuyến niêm mạc ĐTT. Cơ chế kiểm soát phân bào bị rối loạn là nguyên nhân chính hình thành polip biểu mô. Khi thiếu kiểm soát phân bào ở vùng rộng tạo nên polip tăng sản, còn mất hoàn toàn kiểm soát sẽ tạo nên polip u tuyến. Kích thước polip phụ thuộc vào thời gian, mức độ mất khả năng kiểm soát phân bào và yếu tố tưới máu. Yếu tố gen và môi trường đóng vai trò chính trong nguy cơ gây polip. Crockett cho rằng bổ sung Can-xi và Vitamin D trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ mắc polip, cần cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro.

1.2. Phân Loại Mô Bệnh Học Polip Đại Trực Tràng WHO 2000

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) bổ sung năm 2000, polip ĐTT được phân loại thành: Polip tân sinh (Polip u tuyến: ống, nhánh, ống nhánh; Polip ung thư hóa; U carcinoid; Các khối u dưới biểu mô) và Polip không tân sinh (Polip Peutz-Jeghers; Polip thiếu niên; Polip tăng sản; Polip lympho lành tính; Polip viêm). Phân loại này giúp đánh giá nguy cơ tiến triển thành ung thư của polip, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Đặc biệt, polip u tuyến được xem là tiền ung thư và cần được phát hiện, cắt bỏ sớm. Việc xác định chính xác loại polip thông qua mô bệnh học là yếu tố then chốt trong quản lý bệnh.

II. Thách Thức Chẩn Đoán Polip Đại Trực Tràng Vấn Đề Gặp

Việc chẩn đoán polip ĐTT gặp nhiều thách thức do triệu chứng thường không điển hình, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Nhiều trường hợp bệnh nhân không có triệu chứng lâm sàng, khiến việc phát hiện bệnh thường tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ hoặc thăm khám các bệnh lý khác. Các triệu chứng như đi tiêu ra máu, rối loạn tiêu hóa, đau bụng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác, làm lu mờ khả năng chẩn đoán polip ĐTT. Nội soi ĐTT là phương pháp chẩn đoán chính xác, nhưng là thủ thuật xâm lấn, đòi hỏi chuẩn bị ruột kỹ lưỡng và có thể gây khó chịu cho bệnh nhân. Tâm lý ngại ngùng khi thăm khám vùng kín cũng là một rào cản, khiến nhiều người trì hoãn việc khám và chẩn đoán.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Không Đặc Hiệu Của Polip ĐTT

Các triệu chứng lâm sàng của polip ĐTT thường không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa khác. Đi tiêu ra máu là triệu chứng thường gặp nhất, tuy nhiên máu có thể lẫn trong phân hoặc chỉ là vệt máu tươi, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với trĩ. Rối loạn tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy hoặc xen kẽ giữa hai tình trạng này cũng có thể xảy ra. Đau bụng thường mơ hồ, không rõ vị trí và mức độ. Nhiều trường hợp bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng, khiến việc phát hiện bệnh trở nên khó khăn hơn.

2.2. Hạn Chế Của Nội Soi Đại Trực Tràng Trong Chẩn Đoán Polip

Nội soi ĐTT được xem là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán polip, tuy nhiên phương pháp này vẫn tồn tại một số hạn chế. Đây là thủ thuật xâm lấn, đòi hỏi bệnh nhân phải chuẩn bị ruột kỹ lưỡng bằng cách uống thuốc xổ, gây khó chịu. Ngoài ra, nội soi có thể gây ra các biến chứng như thủng ruột, chảy máu, mặc dù tỉ lệ biến chứng thấp (0,3-1,6%). Tâm lý sợ đau, ngại ngùng khi thăm khám vùng kín cũng khiến nhiều bệnh nhân từ chối thực hiện nội soi, làm chậm trễ quá trình chẩn đoán.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Polip Đại Trực Tràng Chi Tiết

Nghiên cứu này được tiến hành tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong năm 2017-2018, tập trung vào đối tượng bệnh nhân có tổn thương dạng polip ở ĐTT. Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, thu thập dữ liệu về đặc điểm lâm sàng (tiền sử, triệu chứng), cận lâm sàng (hình ảnh nội soi), và mô bệnh học (loại polip, mức độ nghịch sản). Mẫu nghiên cứu được chọn theo tiêu chuẩn bao gồm bệnh nhân được nội soi ĐTT và có kết quả giải phẫu bệnh xác định là polip. Dữ liệu được phân tích thống kê để xác định tỉ lệ các loại polip, mối liên quan giữa các đặc điểm lâm sàng, nội soi và mô bệnh học. Nghiên cứu tuân thủ các nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu y sinh học.

3.1. Đối Tượng và Địa Điểm Nghiên Cứu Bệnh Viện Y Dược Cần Thơ

Đối tượng nghiên cứu là những bệnh nhân có tổn thương dạng polip ở đại trực tràng, được nội soi và sinh thiết tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến năm 2018. Việc lựa chọn đối tượng nghiên cứu dựa trên kết quả nội soi và giải phẫu bệnh, đảm bảo tính chính xác và tin cậy của dữ liệu. Địa điểm nghiên cứu là Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, nơi có đầy đủ trang thiết bị và đội ngũ chuyên gia để thực hiện các xét nghiệm và thủ thuật cần thiết.

3.2. Phương Pháp Thu Thập và Phân Tích Dữ Liệu Nghiên Cứu

Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án, kết quả nội soi và giải phẫu bệnh của bệnh nhân. Các thông tin bao gồm: tuổi, giới tính, tiền sử bệnh, triệu chứng lâm sàng, vị trí, kích thước, hình dạng, số lượng polip (dựa trên hình ảnh nội soi) và loại polip, mức độ nghịch sản (dựa trên kết quả giải phẫu bệnh). Dữ liệu được nhập liệu vào phần mềm thống kê và phân tích bằng các phương pháp thống kê mô tả và thống kê suy luận để xác định tỉ lệ các loại polip và mối liên quan giữa các yếu tố.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Mô Bệnh Học

Nghiên cứu cho thấy sự phân bố đối tượng nghiên cứu theo giới tính, tiền sử bản thân và gia đình có polip, các triệu chứng lâm sàng, thời gian xuất hiện triệu chứng, hình dạng, kích thước, số lượng và bề mặt polip. Kết quả cũng phân loại mô bệnh học và mức độ nghịch sản của polip. Mối liên quan giữa giới, tuổi và số lượng polip với mô bệnh học cũng được phân tích. Nghiên cứu cũng so sánh kích thước polip và kết quả mô bệnh học với một số tác giả khác. Những kết quả này cung cấp thông tin quan trọng về đặc điểm polip ĐTT tại khu vực nghiên cứu, góp phần vào việc cải thiện công tác chẩn đoán và điều trị.

4.1. Phân Bố Đối Tượng Nghiên Cứu Theo Tuổi Giới Tính Nghề Nghiệp

Nghiên cứu đã ghi nhận sự phân bố của đối tượng theo các yếu tố như tuổi, giới tính và nghề nghiệp. Việc này giúp đánh giá nguy cơ mắc polip ĐTT ở các nhóm đối tượng khác nhau, từ đó có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và tầm soát phù hợp. Ví dụ, nếu tỉ lệ mắc bệnh cao ở một nhóm tuổi hoặc nghề nghiệp cụ thể, có thể tập trung vào việc nâng cao nhận thức và tầm soát bệnh ở nhóm đó.

4.2. Đặc Điểm Nội Soi Vị Trí Hình Dạng Kích Thước Polip

Nghiên cứu đã mô tả chi tiết về các đặc điểm nội soi của polip ĐTT, bao gồm vị trí, hình dạng và kích thước. Vị trí polip thường gặp ở trực tràng, đại tràng sigma. Về hình dạng polip thường có cuống. Kích thước polip thường nhỏ. Các đặc điểm này có thể cung cấp thông tin hữu ích cho bác sĩ trong việc chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

4.3. Kết Quả Giải Phẫu Bệnh Tỉ Lệ Các Loại Polip và Mức Độ Nghịch Sản

Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy tỉ lệ các loại polip khác nhau, ví dụ như polip u tuyến, polip tăng sản, polip viêm. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đánh giá mức độ nghịch sản của các polip u tuyến, từ đó đánh giá nguy cơ tiến triển thành ung thư. Thông tin này rất quan trọng để đưa ra quyết định về việc cắt bỏ polip và theo dõi bệnh nhân.

V. Bàn Luận Về Kết Quả Nghiên Cứu So Sánh Với Các Nghiên Cứu

Phần bàn luận tập trung vào phân tích và so sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu trước đó, nhằm đánh giá tính mới và độ tin cậy của kết quả. Sự khác biệt về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học của polip ĐTT giữa các nghiên cứu có thể do sự khác biệt về dân số, phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật chẩn đoán. Việc so sánh này giúp làm rõ hơn về bức tranh tổng thể về bệnh lý polip ĐTT và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo. Những khác biệt và điểm tương đồng với các nghiên cứu khác sẽ được làm nổi bật.

5.1. So Sánh Đặc Điểm Dân Số Nghiên Cứu và Kết Quả Với Các Nghiên Cứu

So sánh đặc điểm dân số (tuổi, giới tính, yếu tố nguy cơ) của đối tượng nghiên cứu với các nghiên cứu khác giúp xác định liệu có sự khác biệt nào đáng kể hay không. Điều này quan trọng để đánh giá khả năng áp dụng kết quả nghiên cứu cho các nhóm dân số khác nhau. Ví dụ, nếu đối tượng nghiên cứu chủ yếu là người lớn tuổi, kết quả có thể không áp dụng được cho trẻ em.

5.2. Giải Thích Sự Khác Biệt Về Tỉ Lệ Các Loại Polip Giữa Các Nghiên Cứu

Tỉ lệ các loại polip (u tuyến, tăng sản, viêm) có thể khác nhau giữa các nghiên cứu do sự khác biệt về phương pháp chẩn đoán, tiêu chuẩn chẩn đoán và đặc điểm dân số. Nghiên cứu sẽ giải thích các yếu tố có thể gây ra sự khác biệt này. Ví dụ, nếu một nghiên cứu sử dụng kỹ thuật nội soi hiện đại hơn, có thể phát hiện được nhiều polip nhỏ hơn, dẫn đến tỉ lệ polip tăng sản cao hơn.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Polip ĐTT

Nghiên cứu này đã cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học của polip ĐTT tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện công tác chẩn đoán và điều trị polip ĐTT tại khu vực này. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp tầm soát và điều trị polip ĐTT, cũng như tìm hiểu về các yếu tố nguy cơ gây bệnh. Nghiên cứu cần mở rộng quy mô và thời gian để có độ tin cậy cao hơn, đóng góp vào việc giảm tỉ lệ ung thư đại trực tràng.

6.1. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Trong Điều Trị Polip

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các phác đồ điều trị polip ĐTT phù hợp với đặc điểm của bệnh nhân tại khu vực nghiên cứu. Ví dụ, nếu nghiên cứu cho thấy tỉ lệ polip u tuyến cao, có thể tăng cường tầm soát và điều trị sớm các polip này để ngăn ngừa ung thư.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Mới Về Polip Đại Trực Tràng

Nghiên cứu đề xuất các hướng nghiên cứu mới về polip ĐTT, ví dụ như nghiên cứu về các yếu tố di truyền gây bệnh, nghiên cứu về các biện pháp phòng ngừa polip, nghiên cứu về hiệu quả của các phương pháp điều trị mới. Các nghiên cứu này có thể giúp cải thiện hơn nữa công tác phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị polip ĐTT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tổn thương dạng polip ở đường tiêu hóa dưới là một trong những bệnh lý phổ biến và tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Theo các báo cáo y tế tại Việt Nam, tỷ lệ phát hiện polip đại trực tràng chiếm khoảng 10,15% ở những người bệnh được chỉ định nội soi và chiếm 19,6% trong tổng số các bệnh lý đại trực tràng. Đáng lưu ý, khoảng 95% các trường hợp ung thư đại trực tràng bắt nguồn từ quá trình tiến triển âm thầm của các polip u tuyến qua nhiều năm. Tuy nhiên, bệnh lý này thường không biểu hiện triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu, khiến việc phát hiện và can thiệp sớm gặp nhiều thách thức.

Nghiên cứu được triển khai nhằm khảo sát toàn diện các đặc điểm lâm sàng, hình ảnh nội soi và xác định tỷ lệ phân loại mô bệnh học của tổn thương dạng polip đại trực tràng, đồng thời phân tích mối tương quan giữa các yếu tố hình thái và nguy cơ nghịch sản. Đề tài được thực hiện tại Trung tâm Nội soi và Khoa Giải phẫu bệnh thuộc Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong mốc thời gian từ tháng 08 năm 2017 đến tháng 04 năm 2018 trên 80 bệnh nhân với tổng số 134 tổn thương polip được ghi nhận.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp nguồn dữ liệu lâm sàng chuẩn xác, hỗ trợ các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa phân tầng nguy cơ và thiết lập phác đồ theo dõi nội soi định kỳ từ 3 đến 5 năm sau phẫu thuật cắt polip. Qua đó, nghiên cứu góp phần nâng cao tỷ lệ phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư, tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu đáng kể tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng trong cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng giải phẫu học và mô học đường tiêu hóa dưới, kết hợp các mô hình sinh học về sự hình thành khối u biểu mô. Thành đại trực tràng có cấu trúc 5 lớp vi thể gồm lớp niêm mạc, tấm dưới niêm mạc, hai tầng cơ vòng và cơ dọc, tấm dưới thanh mạc và lớp thanh mạc ngoài cùng. Cơ chế sinh bệnh học chỉ ra rằng polip xuất phát từ các tế bào biểu mô nằm sâu trong hốc tuyến niêm mạc đại trực tràng; sự rối loạn hoặc mất kiểm soát quá trình phân bào tại khu vực này dẫn đến hai nhánh tổn thương chính: polip tăng sản khi rối loạn phân bào xảy ra ở diện rộng và polip u tuyến khi tế bào hoàn toàn mất khả năng kiểm soát tăng sinh.

Khung phân loại mô bệnh học được áp dụng theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới bổ sung năm 2000, chia tổn thương thành hai nhóm lớn. Nhóm polip tân sinh bao gồm u tuyến ống, u tuyến nhánh, u tuyến ống nhánh và polip ung thư hóa; nhóm polip không tân sinh gồm polip tăng sản, polip viêm, polip Peutz-Jeghers và polip thiếu niên. Các khái niệm cốt lõi được sử dụng để đánh giá nguy cơ tiến triển thành ung thư bao gồm kích thước polip, hình thái cuống (có cuống, không cuống, dạng dẹt) và mức độ nghịch sản biểu mô (nghịch sản nhẹ, vừa và nặng).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích. Nguồn dữ liệu được thu thập trực tiếp từ 80 bệnh nhân được chẩn đoán polip qua nội soi ống mềm và có kết quả xét nghiệm mô bệnh học tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong thời gian từ tháng 08 năm 2017 đến tháng 04 năm 2018. Tiêu chuẩn chọn mẫu bao gồm bệnh nhân có đầy đủ hình ảnh nội soi, tiêu bản giải phẫu bệnh và tự nguyện đồng ý tham gia nghiên cứu theo nguyên tắc y đức Nuremberg.

Cỡ mẫu tối thiểu được xác định theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95% (trị số Z tương ứng 1,96), sai số cho phép 0,05 và tỷ lệ u tuyến dự kiến 96,5%, cho kết quả cỡ mẫu lý thuyết tối thiểu là 52 trường hợp. Nghiên cứu thực tế mở rộng lên 80 bệnh nhân thông qua phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm gia tăng độ chuẩn xác. Toàn bộ dữ liệu được nhập và xử lý bằng phần mềm thống kê y học SPSS phiên bản 18.0. Các biến định tính được tính toán tần suất và tỷ lệ phần trăm, các biến định lượng được mô tả qua giá trị trung bình và độ lệch chuẩn. Phép kiểm định Chi-bình phương được lựa chọn để phân tích mối liên quan giữa hình dạng, kích thước và phân loại mô bệnh học với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao cho các kết luận y khoa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 80 bệnh nhân với 134 tổn thương polip đã ghi nhận nhiều chỉ số dịch tễ, lâm sàng và cận lâm sàng quan trọng:

Đặc điểm nhân khẩu học và lâm sàng: Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 57,3 ± 12,3 tuổi (dao động từ 22 đến 88 tuổi), trong đó nhóm tuổi từ 41 đến 60 chiếm tỷ lệ cao nhất đạt 55,0%, tiếp theo là nhóm 61 đến 80 tuổi chiếm 36,3%. Tỷ lệ nam giới chiếm 52,5% và nữ giới chiếm 47,5% (tỷ lệ nam/nữ đạt 1,1/1). Về nghề nghiệp, nông dân chiếm tỷ trọng lớn nhất với 36,2%, tiếp đến là công nhân viên chức với 23,8%. Triệu chứng lâm sàng phổ biến nhất là đi tiêu ra máu với 46,3% và đau bụng với 42,5%; có 8,8% bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ khi kiểm tra sức khỏe. Đa số người bệnh có thời gian xuất hiện triệu chứng dưới 6 tháng (74,0%).

Đặc điểm hình ảnh nội soi: Số lượng polip trung bình ghi nhận là 1,68 polip trên một bệnh nhân (ở nam giới là 1,95 và nữ giới là 1,37). Bệnh nhân có polip đơn độc chiếm 66,3%, trong khi đa polip chiếm 33,7%. Về hình dạng, polip không cuống chiếm ưu thế với 67,2%, cao hơn gấp đôi so với polip có cuống (32,8%). Đại tràng sigma là vị trí xuất hiện polip nhiều nhất chiếm 38,1%, tiếp theo là trực tràng chiếm 25,4% và thấp nhất tại manh tràng chỉ chiếm 0,7%. Về kích thước, polip nhỏ dưới 10mm chiếm đa số tuyệt đối với 83,6%, kích thước 10-20mm chiếm 13,4% và trên 20mm chỉ chiếm 3,0%. Bề mặt tổn thương chủ yếu trơn láng chiếm 78,4%.

Đặc điểm mô bệnh học và các mối tương quan: Nhóm polip không tân sinh chiếm 60,0% (100% là polip tăng sản) và nhóm polip tân sinh chiếm 40,0% (gồm 32,5% u tuyến ống, 2,5% u tuyến ống nhánh, 1,2% u tuyến nhánh và 3,8% polip ung thư hóa). Toàn bộ polip có nghịch sản đều tập trung ở nhóm tân sinh, trong đó nghịch sản nhẹ chiếm 44,4%, nghịch sản vừa chiếm 44,4% và nghịch sản nặng chiếm 11,2%. Nghiên cứu chứng minh mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa hình dạng và kích thước polip (kiểm định Chi-bình phương = 40,434, p < 0,001): 100% polip kích thước trên 20mm là dạng có cuống, trong khi 78,6% polip kích thước dưới 10mm là dạng không cuống.

Thảo luận kết quả

Độ tuổi mắc bệnh trung bình 57,3 tuổi trong nghiên cứu này tương đồng rõ rệt với các công bố khoa học trong và ngoài nước (thường dao động trong khoảng 54,0 đến 56,8 tuổi), chứng minh rằng nguy cơ hình thành polip đại trực tràng tăng vọt sau tuổi 40 khi nhóm bệnh nhân trên 40 tuổi chiếm tới 91,3%. Tỷ lệ phân bố theo giới tính nam/nữ là 1,1/1 phản ánh sự tương đương giữa hai giới, dù nam giới có xu hướng ghi nhận số lượng polip trung bình cao hơn (1,95 so với 1,37 polip/người). Sự tập trung polip tại đoạn đại trực tràng thấp gồm đại tràng sigma và trực tràng (chiếm tổng cộng 63,5%) là một bằng chứng thực tế giải thích tại sao triệu chứng đi tiêu ra máu lại chiếm tỷ lệ hàng đầu (46,3%), do phân tại đoạn này đã thành khuôn và dễ gây cọ xát tổn thương niêm mạc. Dữ liệu này có thể được mô tả trực quan và sinh động thông qua biểu đồ hình tròn về vị trí giải phẫu và bảng đối chiếu đa biến giữa vị trí với mức độ xuất huyết lâm sàng.

Về mặt mô bệnh học, tỷ lệ polip tân sinh 40,0% cùng sự xuất hiện của các tổn thương nghịch sản nặng và ung thư hóa (3,8%) khẳng định vai trò sống còn của việc cắt polip và sinh thiết toàn bộ bệnh phẩm. Tỷ lệ phát hiện bệnh tình cờ không qua triệu chứng tại cơ sở nghiên cứu (8,8%) còn thấp hơn nhiều so với các quốc gia phát triển như Hàn Quốc (đạt 48,6%), cho thấy cộng đồng vẫn còn thói quen thụ động chỉ đi khám khi có biểu hiện bất thường. Bảng tổng hợp so sánh mô bệnh học giữa các nhóm kích thước cho thấy kích thước polip càng lớn thì cấu trúc dạng nhánh và tỷ lệ nghịch sản càng tăng, đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ các polip có cuống kích thước trên 10mm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, thiết lập chương trình sàng lọc nội soi đại trực tràng định kỳ: Bệnh viện phối hợp cùng hệ thống y tế dự phòng triển khai gói khám tầm soát bằng nội soi ống mềm hoặc xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT) cho 100% người dân từ 40 tuổi trở lên, đặt mục tiêu bao phủ tối thiểu 60% dân số nguy cơ trong giai đoạn 2024-2026 dưới sự điều phối của Sở Y tế và Bệnh viện Đa khoa.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình can thiệp cắt bỏ và chẩn đoán mô bệnh học toàn diện: Đội ngũ bác sĩ nội soi tiêu hóa và Khoa Giải phẫu bệnh thực hiện kỹ thuật cắt polyp qua nội soi kết hợp nhuộm màu tổn thương nghi ngờ cho 100% trường hợp phát hiện tổn thương, giảm tỷ lệ bỏ sót các polip nhỏ dưới 10mm xuống dưới mức 2% trong vòng 12 tháng tới.

Thứ ba, ban hành phác đồ quản lý và tái khám phân tầng theo nguy cơ: Đơn vị Tiêu hóa áp dụng hướng dẫn theo dõi hậu phẫu nghiêm ngặt, bao gồm nội soi kiểm tra sau 5 năm đối với nhóm nguy cơ thấp (1-2 u tuyến nhỏ dưới 10mm, loạn sản nhẹ) và nội soi tái khám sau 3 năm đối với nhóm nguy cơ cao (từ 3 polip trở lên, kích thước trên 10mm, có cấu trúc nhánh hoặc nghịch sản nặng), bắt đầu triển khai ngay từ quý 1 năm 2025.

Thứ tư, tăng cường giáo dục truyền thông sức khỏe cộng đồng: Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật cùng các trạm y tế cơ sở đẩy mạnh tuyên truyền kiến thức phòng ngừa và nhận biết triệu chứng đi tiêu ra máu, tập trung vào nhóm đối tượng lao động nông nghiệp chiếm 36,2% người mắc bệnh, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng thêm 50% trước năm 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và nội soi can thiệp: Tham khảo các đặc điểm hình thái học, kích thước và phân bố giải phẫu của 134 tổn thương polip để nâng cao độ nhạy trong chẩn đoán hình ảnh, làm chủ kỹ thuật đưa máy soi qua các đoạn gập góc như đại tràng sigma và xử trí an toàn thủ thuật cắt polyp qua nội soi.

Bác sĩ và kỹ thuật viên giải phẫu bệnh: Sử dụng bộ tiêu chí phân loại mô bệnh học theo Tổ chức Y tế Thế giới và số liệu đối chiếu mức độ nghịch sản biểu mô làm tài liệu chuẩn hóa trong việc đọc kết quả sinh thiết mô học hàng ngày tại các bệnh viện.

Học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và sinh viên y khoa: Học hỏi phương pháp thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang, công thức tính cỡ mẫu y học thực tế và quy trình phân tích thống kê đa biến trên phần mềm SPSS để áp dụng vào việc xây dựng đề cương nghiên cứu khoa học chuyên ngành tiêu hóa.

Các nhà quản lý bệnh viện và hoạch định chính sách y tế: Khai thác số liệu về tỷ lệ phát hiện polip không triệu chứng (8,8%) và phân bố nhân khẩu học để xây dựng kế hoạch đầu tư trang thiết bị nội soi, đào tạo nhân lực và thiết kế các chương trình bảo hiểm y tế chi trả cho tầm soát sớm ung thư đường tiêu hóa.

Câu hỏi thường gặp

Polip đại trực tràng có phải là ung thư không và nguy cơ chuyển thành ung thư là bao nhiêu? Hầu hết các polip đại trực tràng ban đầu là tổn thương lành tính, tuy nhiên khoảng 95% ung thư đại trực tràng có nguồn gốc tiến triển từ polip u tuyến. Trong nghiên cứu này, nhóm polip tân sinh chiếm 40,0%, trong đó có 3,8% trường hợp đã ghi nhận tình trạng polip ung thư hóa và 11,2% có nghịch sản nặng.

Những dấu hiệu lâm sàng nào cảnh báo một người có khả năng mắc polip đại trực tràng? Hai triệu chứng phổ biến nhất được ghi nhận là đi tiêu ra máu chiếm 46,3% và đau bụng chiếm 42,5%. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp rối loạn đại tiện như tiêu chảy (37,5%) hoặc táo bón (32,5%). Cần lưu ý rằng có 8,8% người bệnh hoàn toàn không có triệu chứng và chỉ được phát hiện khi nội soi tầm soát.

Hình dạng và kích thước polip có mối liên hệ như thế nào với mức độ nguy hiểm của bệnh? Nghiên cứu chứng minh mối liên quan chặt chẽ với p < 0,001: 100% polip kích thước lớn trên 20mm là dạng có cuống, trong khi 78,6% polip nhỏ dưới 10mm là dạng không cuống. Polip có kích thước càng lớn và có cấu trúc u tuyến nhánh thì tỷ lệ nghịch sản và nguy cơ tiến triển thành ung thư càng cao.

Sau khi thực hiện cắt polip đại trực tràng qua nội soi, người bệnh cần tái khám theo lịch trình như thế nào? Người bệnh có 1 đến 2 polip u tuyến ống nhỏ dưới 10mm với mức loạn sản nhẹ nên nội soi kiểm tra lại sau 5 năm. Đối với bệnh nhân nguy cơ cao có từ 3 polip trở lên, kích thước vượt quá 10mm hoặc có nghịch sản nặng, cần tái khám nội soi sau 3 năm; polip tăng sản thông thường được theo dõi sau 10 năm.

Những đối tượng nào có nguy cơ cao cần chủ động thực hiện nội soi tầm soát polip đại trực tràng? Người trên 40 tuổi chiếm tới 91,3% tổng số bệnh nhân mắc polip trong nghiên cứu, là nhóm đối tượng ưu tiên hàng đầu. Bên cạnh đó, người có tiền sử bản thân từng mắc polip (7,5%), ung thư (2,5%) hoặc có tiền sử gia đình mắc polip (6,3%) và ung thư đại trực tràng (3,8%) cần nội soi tầm soát định kỳ từ sớm.

Kết luận

• Tỷ lệ mắc polip đại trực tràng tập trung chủ yếu ở nhóm người trên 40 tuổi (chiếm 91,3%) với độ tuổi trung bình 57,3 ± 12,3 tuổi và phân bố tương đương giữa hai giới (nam 52,5%, nữ 47,5%).
• Biểu hiện lâm sàng phổ biến nhất là đi tiêu ra máu (46,3%) và đau bụng (42,5%), tuy nhiên có 8,8% trường hợp tiến triển âm thầm không xuất hiện triệu chứng.
• Hình ảnh nội soi ghi nhận tổn thương tập trung nhiều nhất ở đại tràng sigma (38,1%) và trực tràng (25,4%); phần lớn có kích thước nhỏ dưới 10mm (83,6%) và thuộc dạng không cuống (67,2%).
• Khảo sát mô bệnh học xác định 40,0% tổn thương thuộc nhóm polip tân sinh với 100% trường hợp có nghịch sản biểu mô ở các mức độ từ nhẹ đến nặng.
• Nghiên cứu xác lập mối tương quan có ý nghĩa thống kê sâu sắc giữa kích thước và hình thái polip (p < 0,001), chứng minh polip có cuống thường có kích thước lớn hơn polip không cuống.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã cung cấp hệ thống dữ liệu lâm sàng, nội soi và mô bệnh học chuẩn xác, phản ánh thực trạng bệnh lý polip đường tiêu hóa dưới tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Về định hướng tiếp theo, nghiên cứu cần được mở rộng theo quy mô đa trung tâm giai đoạn 2025-2027 nhằm đánh giá sâu hơn các đột biến sinh học phân tử liên quan. Hãy chủ động đăng ký nội soi tầm soát đại trực tràng định kỳ ngay hôm nay tại các cơ sở y tế uy tín để phát hiện sớm và triệt tiêu mầm mống ung thư đường tiêu hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Giải phẫu, môhọc đại trực tràng 1.1 Giải phẫu đại trực tràng 1.1 Hình thể ngoài n ngoài toàn bộ khung đại tràng (ĐT) có hình chữ U ngược, được chia Nhì thành: manh tràng, ĐT lên, ĐT ngang, ĐT xuống, ĐT sigma, trực tràng vàống hậu môn. Có3 chỗ gấp khúc là: ĐT góc gan, ĐT góc lách vàĐT sigma. Trên bề mặt đại tràng cóba dải cơ dọc, túi phình đại tràng vàcác túi thừa mạc nối [14].2 Đường đi và liên quan nh túi, nằm phía dưới van hồi manh tràng, phía trên liên Manh tràng: cóhì tiếp với ĐT lên. Phía sau liên quan với thành bụng sau, thận vàniệu quản phải, phía trong liên quan với các quai ruột non, mạc nối.

Trên hình ảnh nội soi thấy van hồi manh tràng (van Bauhin), lỗ ruột thừa, ba dải cơ dọc tập trung tại ruột thừa. Đây là những mốc quan trọng để xác định manh tràng khi nội soi [14]. Đại tràng lên: dài khoảng 8-15cm, từ manh tràng chạy dọc bên phải ổ phúc mạc đến mặt tạng của gan. Tại đây ĐT cong sang trái tạo nên tạo nên ĐT góc nh ảnh nội soi thấy lòng ĐT có hình tam giác, các nếp phải hay góc gan.

Trên hì niêm mạc dày [14], [18]. Đại tràng ngang: dài từ 35-100cm, trung bình dài 50cm từ góc gan đến phía dưới lách, ở lách nógấp một góc nhọn gọi là ĐT góc trái hay góc lách, rồi chạy ra sau vàxuống dưới để trở thành ĐT xuống. So với góc gan, góc lách ở sâu hơn, gấp góc hơn, khó di động và cũng thường khó khăn hơn khi soi. Trên nh ảnh nội soi thấy lòng ĐT ngang cũng có hình tam giác xếp liên tiếp với hì nhau [14], [18].

4 Đại tràng xuống: dài từ 25-30cm từ ĐT góc lách chạy thẳng dọc bên trái ổ phúc mạc xuống đến mào chậu, cong lõm sang phải đến bờ trong cơ thắt lưng để nối với ĐT sigma, liên quan phía sau với thận trái và cơ thành bụng sau, phía trước với quai ruột non [14]. ĐT xuống là đoạn cố định do đó nó cũng góp phần làm cho ống nội soi khi đi qua góc lách gặp khó khăn. Khi nằm nghiêng về bên trái thì ĐT xuống làthấp nhất, do đó khi đưa ống nội soi qua đây thường thấy cóítdịch còn đọng lại, đó cũng là đặc điểm góp phần nhận biết ĐT xuống trong nh ảnh nội soi thấy lòng ĐT ở đây có hình ống hơn là hình tam khi soi. Trên hì giác, các nếp niêm mạc, các bóng phình ĐT ở đây không rõ nét nữa [12].

Đại tràng sigma: dài 40cm đi từ bờ trong cơ thắt lưng trái đến phía trước đốt sống cùng 3, tạo nên một đường cong lõm xuống dưới (kiểu bụng) hoặc lõm lên trên (kiểu chậu) [14]. ĐT sigma dài lại nằm trong khung chậu chật hẹp do vậy nórất gấp góc và khó khăn cho quá trình nội soi. Mặt trong ĐT sigma cónhiều nếp niêm mạc tạo ra các nếp gấp ngang, hình ảnh này cũng giúp phân biệt với trực tràng khi soi [18]. Trực tràng: dài 12-15cm, nhìn trước tới thìthẳng nên được gọi làtrực tràng, nhưng nhìn nghiêng thì cong theo đường cong của xương cùng cụt.

Trực tràng không cóngấn thắt như ở ĐT, phần trên trực tràng cóphúc mạc bao phủ ở phía trước và hai bên, nhưng ở phía sau làkhoang sau phúc mạc. Chỗ lật gấp của láphúc mạc phía trước cắm sâu xuống tầng sinh môn tạo thành túi cùng Douglas, đây là điều cần lưu ý khi soi ĐT hoặc sinh thiết. Trong lòng trực tràng nh xoắn ốc từ trên xuống dưới cónhững nếp niêm mạc lồi vào trong xếp theo hì gọi làcác van Houston. Trực tràng liên quan phía trước với mặt sau dưới của bàng quang, túi tinh, ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt vàniệu đạo đối với nam giới, tử cung, âm đạo đối với nữ giới [14].

Ống hậu môn: từ góc đáy chậu của trực tràng, ống hậu môn đi xuyên qua hoành chậu hông vàtận cùng ở hậu môn [14]. 5 Đại tràng lên Đại tràng ngang Đại tràng xuống Manh tràng Đại tràng sigma Trực tràng Ống hậu môn Hình 1.1 Hình ảnh khung đại tràng (Nguồn: Gray’s Anatomy for Students 3rd Edition, 2015 [41]) 6 1.2 Môhọc đại trực tràng Cấu trúc từ trong lòng ĐTT ra ngoài gồm có05 lớp [14].  Lớp niêm mạc:  ĐTT không có nếp vòng vàmao tràng, chỉ những nếp bán nguyệt tương ứng với các nếp ngang nhô vào lòng ĐTT và biến mất khi ĐTT căng phồng;  Nhiều nang bạch huyết đơn độc, không cónang bạch huyết chùm ngoại trừ ở ruột thừa.  Tấm dưới niêm mạc nhiều mạch máu vàthần kinh.

 Lớp cơ có 2 tầng:  Tầng trong là cơ vòng;  Tầng ngoài là cơ dọc, phần lớn tập trung tạo thành ba dải cơ dọc. Giữa ba dải, lớp cơ dọc rất mỏng. Các dải cơ này thấy rõở manh tràng vàĐT lên, hơi phân tán ở ĐT xuống vàkhông thấy ở ĐT sigma.  Tấm dưới thanh mạc.

 Lớp thanh mạc tạo bởi látạng phúc mạc, cótúi thừa mạc nối.2 Polip đại trực tràng 1.1 Định nghĩa polip đại trực tràng Polip đại trực tràng làkhối u lồi vào trong lòng đại trực tràng, được hì nh thành do sự tăng sinh quá mức của niêm mạc đại trực tràng vàbề mặt polip có niêm mạc bao phủ. Trước đây thuật ngữ polip dùng để chỉ những khối u lồi ra từ niêm mạc, do đó có những khối u nhì n bề ngoài giống polip như: u mỡ, u cơ, u thần kinh,. nhưng trên mô bệnh học không phải polip [33], [48].2 Cơ chế hình thành polip Tất cả các polip đều xuất phát từ các tế bào nằm sâu trong hốc của các tuyến niêm mạc ĐTT. Bình thường, hiện tượng phân bào rất hiếm xảy ra ở 1/3 sâu của các hốc.

Cóthể do cơ chế kiểm soát phân bào bị rối loạn nên đã hình 7 thành các polip biểu mô. Tùy thuộc vào mức độ rối loạn cơ chế kiểm soát hoạt động phân bào màcác polip khác nhau được hì nh thành. Khi cósự thiếu kiểm soát phân bào ở một vùng tương đối rộng tạo nên polip tăng sản, còn khi cósự mất hoàn toàn kiểm soát hoạt động phân bào đã tạo nên các loại polip u tuyến. Kích thước sau cùng của một polip u tuyến phụ thuộc vào thời gian, mức độ mất khả năng kiểm soát phân bào, mức độ tưới máu vàcác yếu tố khác chưa được biết [16].

Một số nghiên cứu cho thấy yếu tố nguy cơ của polip làrất nhiều vàkhông chắc chắn, tuy nhiên, tất cả đều chấp nhận yếu tố gen và môi trường là2 yếu tố đóng vai trò chính. Hút thuốc lá cũng là một yếu tố nguy cơ của polip [48]. Trong một nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng ngẫu nghiên tác giả Crockett cho rằng việc bổ sung Can-xi vàvitamin D trong thời gian kéo dài 6-10 năm cóthể làm tăng nguy cơ mắc polip. Do đó tác giả khuyến cáo nên cân nhắc giữa lợi ích vàrủi ro của việc bổ sung Can-xi vàvitamin D [29].3 Hình ảnh polip đại trực tràng trên nội soi 1.1 Hình dạng Polip ĐTT cóhì nh thái rất đa dạng.

Người ta quy ước như sau:  Cuống hoặc chân polip: phần polip dính vào thành ĐTT;  Đỉnh polip: phần ở xa nhất so với cuống polip;  Đầu polip: phần còn lại giữa đỉnh với cuống polip. Về phương diện hình dạng, người ta chia polip ĐTT thành 3 loại chính như sau [34]:  Polip cócuống: khi phần đầu polip lớn hơn phần cuống nhiều lần vàcó ranh giới rõgiữa đầu vàcuống;  Polip không cuống: khi phần chân polip lớn hơn phần đầu;  Polip dạng dẹt: khi màphần đỉnh polip bằng phẳng to bè, cókhi rộng gần như phủ phần chân, cótác giả gọi polip dạng dẹt làpolip cóhì nh tấm thảm.2 Kích thước polip Kích thước polip thường được tí nh ở chỗ có đường kính to nhất. Polip có cuống tính đường kính đầu, polip không cuống tính đường kí nh ở chân. Polip ĐTT cóthể có kích thước rất nhỏ từ vài mm đến rất to trên 50mm, cókhi gây bán tắc hoặc tắc hẳn lòng của ĐTT.

Theo kích thước polip được chia làm 3 loại [34]:  Polip loại nhỏ: kích thước < 10mm;  Polip loại vừa: kích thước 10-20mm;  Polip loại lớn: kích thước > 20mm.3 Số lượng polip Về phương diện số lượng polip trên một bệnh nhân, người ta chia polip ra làm 3 loại [33]:  Polip đơn độc: khi trong ĐTT của bệnh nhân chỉ có1 polip;  Đa polip: khi trong ĐTT của bệnh nhân cótừ 2-99 polip;  Bệnh polip: khi trong ĐTT của bệnh nhân cótừ 100 polip trở lên.4 Vị trípolip Polip cóthể thấy ở bất cứ vị trínào của ĐTT. Để tiện cho chẩn đoán, điều trị cũng như nghiên cứu người ta chia vị trí tương ứng theo sự phân chia vị trí giải phẫu của ĐTT:  Manh tràng;  Đại tràng lên;  Đại tràng ngang;  Đại tràng xuống;  Đại tràng sigma;  Trực tràng.4 Phân loại môbệnh học polip đại trực tràng Phân loại theo Tổ chức Y tế Thế giới được bổ sung năm 2000, polip ĐTT gồm các loại sau [46]: Nhóm polip tân sinh:  Polip u tuyến:  Polip u tuyến ống;  Polip u tuyến nhánh;  Polip u tuyến ống nhánh.  Polip ung thư hóa;  U carcinoid;  Các khối u dưới biểu mô: u mỡ, u cơ trơn, u mạch máu,. Nhóm polip không tân sinh:  Polip Peutz-Jeghers;  Polip thiếu niên;  Polip tăng sản;  Polip lympho lành tí nh;  Polip viêm.1 Đặc điểm môhọc polip u tuyến Polip u tuyến ống: chiếm 75% các polip u tuyến, cóthể cómột hoặc nhiều polip.

Khoảng 20-25% các u tuyến ống cóthành phần dạng nhánh. Thành phần dạng nhánh khởi đầu cho sự hì nh thành ung thư. U càng lớn càng dễ cóthành phần dạng nhánh vàcàng cókhả năng ung thư hóa.  Hình thái: hầu hết các tổn thương có cuống, kích thước từ vài mm đến vài cm.

 Vi thể: cuống polip phủ bởi một lớp niêm mạc bình thường. Đầu polip gồm những tuyến dài, sắp xếp dày đặc, ngăn cách nhau bởi môliên kết thưa, 10 các tế bào biểu mô dài, nhân tăng sắc, tỉ lệ nhân trên bào tương tăng, sắp xếp nhiều tầng, hình thái í t biệt hóa. Cóthể cóí t hoặc nhiều phân bào. Polip u tuyến nhánh: gọi làpolip u tuyến nhánh khi trong thành phần cấu tạo cótrên 50% cấu trúc nhánh, đây là loại polip to nhất, códiễn tiến xấu vàtỉ lệ thấp nhất.

Polip u tuyến nhánh thường gây triệu chứng lâm sàng hơn các loại polip khác. Đây là tổn thương tiền ung thư, cần phát hiện vàcắt bỏ sớm.  Hình thái: kích thước từ 1-10cm, không cócuống, đáy rộng, cóthùy, bề mặt cóthể bị loét hoặc xuất huyết.  Vi thể: hơn một nửa thành phần u cócấu trúc nhúgiống ngón tay hoặc phân nhánh phủ biểu mô dạng polip, phần còn lại có cấu trúc dạng ống.