Nghiên Cứu Đa Dạng Di Truyền và Cải Tiến Nguồn Gen Khoai Môn Sọ Bản Địa

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Nghiên cứu đa dạng di truyền và cải tiến nguồn gen khoai môn sọ bản địa bằng công nghệ sinh học và, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Đặng Thị Thanh Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Viết
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Di truyền học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đa Dạng Di Truyền và Cải Tiến Nguồn Gen Khoai Môn Sọ Bản Địa
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đa Dạng Di Truyền Khoai Môn Sọ

Khoai môn sọ (Colocasia esculenta (L.) Schott) là cây trồng quan trọng ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới. Nó cung cấp nguồn lương thực dồi dào, giàu hydratcacbon, khoáng chất, và vitamin. Khoai môn sọ Việt Nam có tiềm năng lớn về kinh tế và dinh dưỡng. Tuy nhiên, đa dạng di truyền khoai môn sọ đang bị xói mòn do canh tác, chọn lọc giống và đô thị hóa. Việc nghiên cứu và bảo tồn nguồn gen khoai môn sọ bản địa là vô cùng cần thiết. Theo nghiên cứu của Đặng Thị Thanh Mai (2014), khoai môn sọ không chỉ có giá trị dinh dưỡng cao mà còn có khả năng chống chịu bệnh tật nhất định.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Khoai Môn Sọ Đối Với Nông Nghiệp

Khoai môn sọ đóng vai trò quan trọng trong an ninh lương thực, đặc biệt ở các vùng khó khăn. Cây có khả năng sinh trưởng tốt trên đất đầm lầy, đất dốc, mở ra cơ hội giảm nghèo. Phát triển sản xuất khoai môn sọ bền vững góp phần cải thiện đời sống kinh tế. Nghiên cứu sâu về đặc điểm di truyền khoai môn sọ giúp khai thác tối ưu tiềm năng của cây.

1.2. Thực Trạng Xói Mòn Di Truyền Khoai Môn Sọ Nguyên Nhân Hậu Quả

Sự du nhập của các giống năng suất cao, thay đổi canh tác và đô thị hóa đang đe dọa sự đa dạng di truyền khoai môn sọ. Mất đi sự đa dạng này làm giảm khả năng thích ứng của cây với biến đổi khí hậu, sâu bệnh. Cần có biện pháp bảo tồn nguồn gen khoai môn sọ khẩn cấp để đảm bảo sự bền vững của ngành nông nghiệp.

II. Thách Thức Trong Cải Tiến Giống Khoai Môn Sọ Bản Địa

Mặc dù nguồn gen khoai môn sọ bản địa phong phú, việc cải tiến giống gặp nhiều khó khăn. Năng suất thấp, khả năng chống chịu bệnh tật chưa cao và thiếu giống sạch bệnh là những rào cản lớn. Các phương pháp chọn giống truyền thống tốn nhiều thời gian và công sức. Ứng dụng công nghệ sinh học trong cải tiến khoai môn sọ là hướng đi đầy tiềm năng, kết hợp với việc nghiên cứu nghiên cứu marker di truyền khoai môn sọ.

2.1. Giới Hạn Của Phương Pháp Chọn Giống Khoai Môn Truyền Thống

Chọn giống truyền thống dựa vào kinh nghiệm và quan sát, tốn nhiều thời gian và công sức. Kết quả chọn giống không ổn định do ảnh hưởng của môi trường. Cần có phương pháp chọn giống hiện đại, chính xác và hiệu quả hơn. Việc sử dụng phân tích DNA khoai môn sọ giúp rút ngắn thời gian chọn giống.

2.2. Vấn Đề Về Năng Suất và Khả Năng Kháng Bệnh Của Khoai Môn Sọ

Năng suất khoai môn sọ Việt Nam còn thấp so với tiềm năng. Nhiều giống dễ bị nhiễm bệnh bạc lá, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. Cần tập trung nghiên cứu cải thiện năng suất và khả năng kháng bệnh của cây. Nghiên cứu sâu hơn về khả năng kháng bệnh khoai môn sọ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh tật gây ra.

2.3. Thiếu hụt Nguồn Giống Sạch Bệnh Ảnh Hưởng Đến Sản Xuất Khoai Môn

Việc thiếu hụt nguồn giống sạch bệnh gây ảnh hưởng lớn đến tình hình sản xuất khoai môn sọ. Các bệnh hại dễ lây lan và gây thiệt hại năng suất nghiêm trọng. Cần có các giải pháp nhân giống nhanh và hiệu quả để cung cấp giống sạch bệnh cho bà con nông dân.

III. Ứng Dụng Công Nghệ Sinh Học Cải Tiến Khoai Môn Sọ

Công nghệ sinh học mở ra cơ hội lớn trong cải tiến giống khoai môn sọ. Kỹ thuật nuôi cấy mô giúp nhân giống nhanh, tạo ra nguồn giống sạch bệnh. Sử dụng marker di truyền (RAPD, SSR) giúp đánh giá đa dạng di truyền và chọn lọc giống hiệu quả. Đột biến thực nghiệm tạo ra các biến dị di truyền, mở ra khả năng tạo ra giống mới vượt trội. Theo Đặng Thị Thanh Mai (2014), kỹ thuật nuôi cấy mô có thể giúp nhân nhanh các giống khoai môn sọ địa phương, đồng thời, kết hợp đột biến thực nghiệm giúp tạo ra giống mới có năng suất cao và chất lượng tốt.

3.1. Kỹ Thuật Nuôi Cấy Mô Nhân Giống Nhanh và Tạo Giống Sạch Bệnh

Nuôi cấy mô là phương pháp nhân giống vô tính hiệu quả, tạo ra số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn. Cây giống nuôi cấy mô sạch bệnh, đảm bảo năng suất và chất lượng. Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích cho bảo tồn nguồn gen khoai môn sọ. Ưu điểm vượt trội so với phương pháp nhân giống truyền thống.

3.2. Sử Dụng Marker Di Truyền RAPD SSR Trong Phân Tích Đa Dạng Di Truyền

Marker di truyền RAPD và SSR giúp đánh giá đa dạng di truyền khoai môn sọ một cách chính xác. Xác định mối quan hệ di truyền giữa các giống, chọn lọc giống có đặc điểm mong muốn. Tạo cơ sở dữ liệu cho bảo tồn và sử dụng nguồn gen khoai môn sọ. Nâng cao hiệu quả công tác chọn giống.

3.3. Đột Biến Thực Nghiệm Tạo Biến Dị Di Truyền Để Cải Tiến Giống

Đột biến thực nghiệm tạo ra các biến dị di truyền, mở ra khả năng tạo ra giống mới có năng suất cao, khả năng kháng bệnh tốt hơn. Phương pháp này cần được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trong cải tiến giống khoai môn sọ. Tạo ra giống mới đáp ứng nhu cầu thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

IV. Nghiên Cứu và Ứng Dụng Bảo Tồn Nguồn Gen Khoai Môn Sọ

Bảo tồn nguồn gen khoai môn sọ bản địa là nhiệm vụ quan trọng. Các phương pháp bảo tồn in situ (tại chỗ) và ex situ (ngoài chỗ) cần được phối hợp. Xây dựng ngân hàng gen, bảo tồn trên đồng ruộng và trong phòng thí nghiệm. Đánh giá và khai thác hiệu quả nguồn gen khoai môn sọ phục vụ chọn giống và phát triển sản xuất khoai môn sọ bền vững. Giá trị kinh tế khoai môn sọ sẽ được tăng cao khi được bảo tồn và khai thác hiệu quả

4.1. Bảo Tồn In Situ và Ex Situ Giải Pháp Toàn Diện

Bảo tồn in situ (tại chỗ) giúp duy trì đa dạng di truyền khoai môn sọ trong môi trường tự nhiên. Bảo tồn ex situ (ngoài chỗ) đảm bảo an toàn cho nguồn gen khoai môn sọ trong trường hợp bị mất mát ở môi trường tự nhiên. Cần có chiến lược bảo tồn toàn diện, kết hợp cả hai phương pháp.

4.2. Xây Dựng Ngân Hàng Gen Khoai Môn Sọ Nền Tảng Cho Nghiên Cứu

Ngân hàng gen là nơi lưu giữ và bảo quản nguồn gen khoai môn sọ một cách an toàn. Tạo điều kiện cho các nhà khoa học tiếp cận và nghiên cứu đa dạng di truyền khoai môn sọ. Cung cấp nguồn vật liệu cho công tác chọn giống và cải tiến giống khoai môn sọ.

4.3. Đánh Giá và Khai Thác Nguồn Gen Tạo Giá Trị Gia Tăng

Đánh giá đặc điểm di truyền khoai môn sọ giúp xác định các giống có giá trị. Khai thác các đặc tính tốt như năng suất cao, khả năng kháng bệnh, chất lượng tốt. Tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng, nâng cao thu nhập cho người nông dân và giá trị kinh tế khoai môn sọ nói chung.

V. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn Khoai Môn Sọ

Nghiên cứu đa dạng di truyền khoai môn sọ đã thu được nhiều kết quả quan trọng. Xác định được các marker di truyền hữu ích, phân loại giống, xây dựng quy trình nhân giống in vitro. Đã tạo ra một số dòng đột biến có triển vọng. Kết quả này có ý nghĩa lớn trong chọn tạo giống khoai môn sọ mới và phát triển sản xuất khoai môn sọ bền vững. Chất lượng khoai môn sọ được cải thiện đáng kể.

5.1. Xác Định Marker Di Truyền và Phân Loại Giống Khoai Môn Sọ

Các marker di truyền (RAPD, SSR) đã được xác định và sử dụng để phân loại các giống khoai môn sọ. Tạo cơ sở cho việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn gen khoai môn sọ. Phân loại chính xác giúp tránh nhầm lẫn và bảo tồn đúng các giống quý.

5.2. Xây Dựng Quy Trình Nhân Giống In Vitro Khoai Môn Sọ Hiệu Quả

Quy trình nhân giống in vitro đã được xây dựng thành công, giúp nhân nhanh các giống khoai môn sọ có giá trị. Cung cấp nguồn giống sạch bệnh cho sản xuất. Giảm thiểu chi phí và thời gian nhân giống so với phương pháp truyền thống.

5.3. Chọn Lọc Dòng Đột Biến Có Triển Vọng Cơ Sở Cho Giống Mới

Một số dòng đột biến có triển vọng đã được chọn lọc, có đặc điểm tốt như năng suất cao, khả năng kháng bệnh tốt hơn. Đây là cơ sở cho việc tạo ra các giống khoai môn sọ mới, đáp ứng nhu cầu thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

VI. Tương Lai Của Nghiên Cứu và Phát Triển Khoai Môn Sọ

Nghiên cứu đa dạng di truyền và cải tiến giống khoai môn sọ cần được tiếp tục đầu tư và phát triển. Ứng dụng các công nghệ sinh học tiên tiến như chỉnh sửa gen, giải trình tự gen. Tăng cường hợp tác quốc tế để trao đổi kinh nghiệm và nguồn gen. Phát triển sản xuất khoai môn sọ bền vững, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao đời sống cho người nông dân. Phát triển khoai môn sọ đặc sản, tăng giá trị kinh tế khoai môn sọ.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Tiên Tiến Chỉnh Sửa Gen Giải Trình Tự Gen

Các công nghệ tiên tiến như chỉnh sửa gen, giải trình tự gen hứa hẹn mang lại đột phá trong cải tiến giống khoai môn sọ. Tạo ra giống có đặc điểm vượt trội, đáp ứng nhu cầu của thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Rút ngắn thời gian chọn giống, nâng cao hiệu quả nghiên cứu.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Để Trao Đổi Kinh Nghiệm và Nguồn Gen

Hợp tác quốc tế giúp trao đổi kinh nghiệm và nguồn gen khoai môn sọ. Học hỏi các phương pháp nghiên cứu và cải tiến giống khoai môn sọ tiên tiến. Cùng nhau giải quyết các vấn đề chung, như bảo tồn đa dạng di truyền và phát triển sản xuất khoai môn sọ bền vững.

6.3. Phát Triển Sản Xuất Bền Vững và Nâng Cao Đời Sống Nông Dân

Phát triển sản xuất khoai môn sọ bền vững giúp bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập cho người nông dân. Áp dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường, giảm thiểu sử dụng hóa chất. Tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI ĐẶNG THỊ THANH MAI NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG DI TRUYỀN VÀ CẢI TIẾN NGUỒN GEN KHOAI MÔN SỌ BẢN ĐỊA BẰNG CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ ĐỘT BIẾN THỰC NGHIỆM LUẬN ÁN TIẾN SĨ SINH HỌC Hà Nội, 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI ĐẶNG THỊ THANH MAI NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG DI TRUYỀN VÀ CẢI TIẾN NGUỒN GEN KHOAI MÔN SỌ BẢN ĐỊA BẰNG CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ ĐỘT BIẾN THỰC NGHIỆM Chuyên ngành: Di truyền học Mã số: 62.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SINH HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Nguyễn Xuân Viết Hà Nội, 2014 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Nguyễn Xuân Viết. Các số liệu và kết quả trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, ngày …. tháng 7 năm 2014 TÁC GIẢ LUẬN ÁN ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành bản luận án này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn và giúp đỡ tận tình của PGS. TS Nguyễn Xuân Viết. Với tất cả tấm lòng mình, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thày về sự giúp đỡ quý báu đó.

Xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới PGS. TS Nguyễn Thị Ngọc Huệ, cảm ơn cô đã tư vấn và có những góp ý khoa học để bản luận án này có thể được hoàn thành một cách tốt nhất. Tôi xin chân thành cảm ơn các giảng viên và cán bộ Bộ môn Di truyền học, Công nghệ Sinh học và vi sinh, Sinh lí học thưc vật và Ban chủ nhiệm khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; các cán bộ Phòng Kỹ thuật di truyền - Viện Di truyền Nông nghiệp, Viện Khoa Học Nông nghiệp Việt Nam; Các cán bộ Phòng Sinh học phân tử - Viện Công nghệ Sinh học, Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam đã ủng hộ, tạo mọi điền kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận án. Đặc biệt, xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban giám hiệu, các bạn đồng nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh đã giúp đỡ, tạo những điều kiện thuận lợi nhất trong suốt những ngày tháng tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Cuối cùng nhưng rất nhiều, xin được bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình - những người thân yêu đã luôn động viên, tạo những điều kiện thuận lợi nhất để tôi yên tâm học tập và nghiên cứu trong suốt thời gian qua. Hà Nội, ngày …. tháng 7 năm 2014 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đặng Thị Thanh Mai iii MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.

viii DANH MỤC CÁC HÌNH. Tính cấp thiết của đề tài. Căn cứ pháp lý và cơ sở khoa học của định hướng nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.

Nội dung nghiên cứu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài. ĐÓNG GÓP MớI CủA Đề TÀI.

6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Giới thiệu chung về cây khoai môn sọ. Nguồn gốc, phân bố và đặc điểm sinh thái của cây khoai môn sọ. Phân loại học cây khoai môn sọ.

Đặc điểm thực vật học của cây khoai môn sọ. Thành phần dinh dưỡng, giá trị kinh tế và sử dụng của cây khoai môn sọ. Tình hình sản xuất khoai môn sọ trên thế giới và Việt Nam. Phân tích đa dạng di truyền ở cây khoai môn sọ.

Khái niệm đa dạng di truyền. Vị trí và tầm quan trọng của đa dạng di truyền. Phân tích đa dạng di truyền khoai môn sọ. thu thập, bảo tồn và sử dụng nguồn gen khoai môn sọ.

Một số vấn đề về thu thập, bảo tồn và sử dụng nguồn gen thực vật. Thu thập, bảo tồn và sử dụng nguồn gen khoai môn sọ .33 CHƢƠNG 2 VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp bố trí trồng và chăm sóc các giống nghiên cứu trên đồng ruộng. Các phương pháp sử dụng trong đánh giá đa dạng di truyền các mẫu giống nghiên cứu. Phương pháp nuôi cây mô, tế bào thực vật. Phương pháp chọn dòng đột biến.

Phương pháp xử lí số liệu .53 CHƢƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Đánh giá đa dạng di truyền nguồn gen khoai môn sọ. Đa dạng về các đặc điểm hình thái và nông học các mẫu giống khoai môn sọ và một số loài gần. Kết quả phân tích đa dạng di truyền khoai môn sọ và một số loài gần sử dụng chỉ thị phân tử ADN.

Mối tương quan giữa chỉ thị hình thái – nông học, chỉ thị RAPD và chỉ thị SSR trong đánh giá đa dạng di truyền nguồn gen khoai môn sọ và một số loài gần. Kết quả phân tích hàm lượng chất khô, thành phần dinh dưỡng và vị ngon của củ của 12 giống khoai môn sọ hạt nhân. Nghiên cứu thử nghiệm khai thác một số nguồn gen bằng ứng dụng công nghệ tế bào kết hợp đột biến thực nghiệm. Nghiên cứu nhân nhanh một số giống khoai môn sọ địa phương bằng nuôi cấy chồi đỉnh in vitro.

Nghiên cứu tạo củ in vitro và tiềm năng ứng dụng kỹ thuật tạo củ in vitro trong sản xuất. Thử nghiệm ứng dụng kết hợp đột biến phóng xạ tia gamma (nguồn Co60) và nuôi cây mô, tế bào thực vật ở khoai môn sọ .118 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .137 TÀI LIỆU THAM KHẢO .150 vi DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa A Alocasia AFLP Amplified Fragment Length Polymorphism – Đa hình độ dài các phân đoạn được nhân bản. ANOVA Analysis of variance – Phân tích phương sai APS Ammonium persulfate BAP 6-Benzylaminopurine bp Base pair – Căp bazơ nitơ Ce Colocasia esculenta Cg Colocasia gigantea cs Cộng sự CTAB Cetyl Trimetyl Amonium Bromite dNTP Deoxynucleotide Triphosphates EDTA Ethylendiamine tetra acetic acid EtBr Ethidium bromide FAO Food and Agriculture Orgnization - Tổ Chức lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc. GA Gibberellic acid IAA Indole-3-acetic acid IPGRI International Plant Genetic Resources Institute – Viện Tài nguyên Di truyền Thực vật quốc tế μl Micro lít MS Murashige and Skoog NAA Naphthalene Acetic Acid ng Nanogram NTSYS Numerial Taxonomy System NXB Nhà xuất bản PCR Polymerase chain reaction – Phản ứng chuỗi polymerase PIC Polymorphic Information Content – Hàm lượng thông tin đa hình RAPD Random Amplified Polymorphic DNA – Đa hình ADN được nhân bội ngẫu nhiên.

RFLP Restriction Fragment Length Polymorphism – Đa hình chiều dài các đoạn cắt giới hạn. vii SDS Sodium dodecyl sulfate SSR Simple Sequence Repeat – Sự lặp lại trình tự đơn giản. TAE Tris acetate EDTA Taq Thermus aquaticus TEMED N,N,N‟,N‟ Tetramethylethylenediamine UPGMA Unweighted pairgroup method analysis - Phương pháp phân nhóm không trọng số. UV Ultraviolet (tia cực tím) Xa Xanthosoma viii DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tiêu đề bảng Trang 1.

Tình hình sản xuất khoai môn sọ ở các nước trên thế giới năm 2010 17 và tỉ lệ tăng trưởng trung bình hàng năm (2000-2010) 1. Qui trình thiết lập bộ sưu tập hạt nhân khoai môn sọ các nước Thái 38 Bình Dương 2.1 Các mẫu giống sử dụng trong nghiên cứu 42 2.2 Các mồi sử dụng trong phân tích RAPD 43 2.3 Các cặp mồi sử dụng trong phân tích SSR 44 3.1 Sự phân bố của 40 mẫu giống khoai môn sọ theo một số đặc điểm 59 hình thái – nông học quan trọng 3.3 Đặc trưng phân tử có ý nghĩa nhận dạng loài khoai môn sọ và một 70 số loài gần dựa trên chỉ thị RAPD 3.4 Đặc trưng phân tử các giống khoai môn sọ địa phương dựa trên chỉ 75 thị RAPD 3.5 Tổng số băng ADN và số băng ADN đặc trưng vùng được nhân lên 76 từ 14 mồi ngẫu nhiên của các mẫu giống khoai môn sọ nghiên cứu 3.6 Mẫu giống khoai môn sọ và một số loài gần sử dụng trong phân tích 79 SSR 3.7 Số alen và giá trị PIC của 9 chỉ thị SSR 80 3.8 Các alen SSR có ý nghĩa đặc trưng phân tử nhận dạng các loài 82 nghiên cứu thuộc họ Ráy 3.9 Các alen SSR đặc trưng duy nhất ở một số giống khoai môn sọ 86 3.10 Đặc trưng phân tử có ý nghĩa tư liệu hóa một số nguồn gen khoai 87 môn sọ địa phương 3.11 Sự phân bố alen SSR theo các vùng sinh thái của một số mẫu giống 89 khoai môn sọ 3.12 Bộ sưu tập hạt nhân các giống khoai môn sọ được lựa chọn dựa trên 92 số liệu hình thái và phân tử ix 3.13 Thành phần dinh dưỡng của củ của một số giống khoai môn sọ địa 102 phương miền Bắc và Bắc Trung Bộ 3.14 Vị ngon của củ của một số giống khoai môn sọ địa phương 103 3.15 Hiệu quả khử trùng chồi đỉnh bằng HgCl2 0,1% ở 3 giống khoai 105 môn sọ 2 tuần sau nuôi cấy 3.16 Khả năng tái sinh chồi trực tiếp của các mẫu giống trên môi trường 107 có bổ sung BAP và α-NAA khác nhau 3.17 Hiệu quả nồng độ BAP và α-NAA đến hệ số nhân chồi ở 3 giống 109 khoai môn sọ 3.18 Ảnh hưởng của tổ hợp BAP và α-NAA đến sự sinh trưởng và hình 110 thái của bộ rễ của cây khoai môn sọ in vitro 3.21 Ảnh hưởng của BAP và đường đến tỉ lệ (%) chồi hình thành củ ở 2 114 giống khoai môn sọ sau 8 tuần nuôi cấy 3.22 Ảnh hưởng của BAP và đường đến tỉ lệ nhân chồi củ (số chồi 115 củ/cụm) ở hai giống khoai môn sọ sau 8 tuần nuôi cấy 3.23 Ảnh hưởng của BAP và đường đến khối lượng củ tươi của một số 115 giống khoai môn sọ sau 8 tuần nuôi cấy 3.24 Ảnh hưởng của các liều chiếu xạ tia gamma (nguồn Co60) đến tỷ lệ 119 sống của chồi in vitro của 3 giống khoai môn sọ nghiên cứu 3.25 Ảnh hưởng của tia gamma (nguồn Co60) tới hệ số nhân chồi in 121 vitro và sinh trưởng của cây in vitro 3.26 Tần số xuất hiện các biến dị hình thái của cây in vitro ở các liều 123 chiếu khác nhau của các giống khoai môn sọ nghiên cứu 3.27 Đặc điểm nông sinh học các dòng biến dị ở thế hệ M1 126 3.28 Đặc điểm nông sinh học một số dòng biến dị thế hệ M2 127 3.29 Đặc điểm nông sinh học của một số dòng đột biến thế hệ M3 131 3.30 Giá trị PIC trong các dòng khoai môn sọ đột biến và các giống gốc 132 3.