Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Khái quát về làng nghề La Xuyên – Ý Yên – Nam Định La Xuyên là làng nghề sản xuất đồ mộc truyền thống của huyện Ý Yên – Nam Định, đây là làng nghề nổi tiếng về sản xuất đồ mộc của tỉnh Nam Định và cùa cả nước. Làng nghề này đã có từ 200 năm về trước, ngày nay chúng đang được bảo tồn và phát triển. La Xuyên là làng thuộc xã Yên Ninh – huyện Ý Yên tỉnh Nam Định, làng có diện tích 215ha, trong đó đất nông nghiệp 150ha, đất ở 12ha, đất sản xuất tiểu thủ công nghiệp là 14ha. Năm 2010 dân số của làng là 3072 người.
Trong đó nam 1527 người, nữ 1545 người, số người trong tuổi lao động là 1320 người. Ngành nghề lao động trong làng là 30% làm nghề nông nghiệp, 70% lao động tiểu thủ công nghiệp (chủ yếu là sản xuất đồ gỗ). Nguồn thu nhập chính của làng nghề La Xuyên là sản xuất đồ gỗ xuất khẩu và tiêu dùng nội địa, hàng năm La Xuyên tiêu thụ khoảng 120.000 m3 gỗ các loại, tổng doanh thu của cả làng ước đạt 1. Thu nhập bình quân đầu người khoảng 80 triệu đồng/năm, đời sống của người dân làng La Xuyên đã được cải thiện.
Làng nghề La Xuyên có trục quốc lộ 10 chạy qua, đây là điều kiện cơ sở hạ tầng thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Trong làng có hệ thống đường giao thông liên thôn, liên xóm đã được bê tông hóa, cùng với hệ thống rãnh nước thải, đây là điều kiện thuận lợi cho phát triển của địa phương. Vị trí địa lý của La Xuyên rất thuận lợi cho phát triển kinh tế. Phía Bắc giáp xã Yên Mỹ, phía Nam giáp xã Yên Tiến, phía tây giáp thị trấn Lâm và phía đông giáp huyện Vụ Bản.
Làng nghề La Xuyên cách thành phố Ninh Bình khoảng 10 km và cách thành phố Nam Định khoảng 30 km, nằm trên quốc lộ 10, nằm giữa Ninh Bình, Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả điều tra khảo sát làng nghề La Xuyên a) Các sản phẩm của làng nghề La Xuyên La Xuyên là làng nghề cổ truyền có khoảng 200 năm trước. Sản phẩm cổ truyền lâu đời nhất của làng nghề là Sập Gụ, Tủ chè, Khảm Trai, Trường kỷ, sản phẩm này đã nhiều địa phương sử dụng.
Ngày nay do nhu cầu về thị trường sản phẩm truyền thống của làng nghề này chuyển sang sản xuất các sản phẩm mộc gia dụng như bàn ghế, giường tủ, đồ nội thất khác. Trong đó sản phẩm chính hiện nay là ghế ngồi, tủ và giường. Sản phẩm ghế ngồi của làng nghề La Xuyên Theo số liệu thống kê của trưởng thôn La Xuyên thì hang năm trong làng đã sản xuất ra khoảng 240.000 sản phẩm chủ yếu là ghế ngồi, tủ và bàn, tổng giá trị hàng năm ước đạt 1800 tỷ đồng, hàng năm tạo ra 400 nghìn việc làm cho khu vực trong xã và trong huyện, đã đóng góp một phần ngân sách cho xã hội và cho địa phương. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 b) Kết quả điều tra khảo sát về nguyên liệu để sản xuất ra đồ mộc tại La Xuyên Kết quả điều tra khảo sát và thu nhập các số liệu tại địa phương cho thấy, hàng năm làng nghề La Xuyên tiêu thụ khoảng 120.000m3 gỗ các loại để sản xuất đồ mộc trong đó chủ yếu là gỗ hộp chiếm 90%, còn lại là gỗ tròn chiếm 10%.
Chủ yếu gỗ được sử dụng tại La Xuyên chủ yếu là gỗ Gụ chiếm 70%, tiếp theo là gỗ Dáng Hương chiếm 25%, số còn lại gỗ mít, gỗ dổi chiếm 5%. Như vậy loại gỗ sử dụng phổ biến ở làng nghề La Xuyên là loại gỗ Gụ, loại gỗ này đã được xẻ thành hộp, tỷ lệ rất nhỏ là gỗ tròn. Xuất xứ gỗ được sử dụng tại địa phương thì 90% là gỗ nhập khẩu còn lại 10% gỗ nội địa. Theo số liệu điều tra khảo sát thì gỗ chủ yếu nhập từ Lào, Malaysia, Indonesia, châu Phi, Châu Mỹ Hình 1.
Các đống gỗ được nhập từ nước ngoài về để sản xuất đồ mộc tại La Xuyên Kích thước của các loại gỗ làm nguyên liệu đầu vào cho quá trình xẻ chúng có nhiều kích cỡ khác nhau. Để xác định kính thước hộp gỗ chúng tôi tiến hành thí nghiệm đo ngẫu nhiên 30 hộp gỗ trong một đống gỗ và chúng tôi tiến hành đo 5 đống gỗ khác nhau. Kết quả đo đếm và lấy trung bình như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Loại gỗ Gụ: chiều dài trung bình 2-2,4m, chiều rộng trung bình 45-50cm, chiều dầy trung bình 35-40cm - Loại gỗ Dáng Hương: chiều dài trung bình 1,9-2m, chiều rộng trung bình 40-55cm, chiều dầy trung bình 30-45cm Hình 1. Xác định kích thước của hộp gỗ c) Kết quả điều tra về quy mô sản xuất của làng nghề Làng nghề La Xuyên có 30 công ty chuyên sản xuất đồ mộc cao cấp ngoài ra còn có 1200 hộ gia đình sản xuất đồ mộc, như vậy trong một làng nghề có rất nhiều doanh nghiệp, hộ gia đình tham gia sản xuất đồ mộc với quy mô sản xuất này thì cần rất nhiều thiết bị máy móc phục vụ cho sản xuất đồ mộc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Điều tra khảo sát công ty sản xuất đồ mộc La Xuyên 1. Một số loại thiết bị được sử dụng tại La Xuyên 1. Sơ đồ công nghệ sản xuất đồ mộc tại La Xuyên Sơ đồ công nghệ sản xuất đồ mộc gia dụng của làng nghề được thực hiện như sau: Gỗ hộp, gỗ Xẻ ván bằng Xẻ lại bằng cưa tròn cưa vòng đĩa, pha phôi cưa Phơi sấy vanh Lắp ghép sản Đục mộng Đánh nhẵn Bào nhẵn phẩm bằng máy đục bằng máy bằng máy bào Sơn phủ Sảm phẩm Xuất xưởng trang sức hoàn thiện Hình 1. sơ đồ công nghệ sản xuất đồ nội thất tại La Xuyên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Trước kia sản xuất đồ mộc chủ yếu là thủ công, ngày nay sản xuất đồ mộc chủ yếu bằng cơ giới, tỷ lệ cơ giới chiếm 90% - Khâu xẻ gỗ được thực hiện bằng cưa vòng nằm: gỗ hộp hoặc gỗ tròn được xẻ theo kích thước của sản phẩm Hình 1.5 cưa vòng nằm CD8 xẻ gỗ - Khâu xẻ lại được thực hiện trên cưa Vanh: hầu hết các chi tiết cong, chi tiết uốn lượn được thực hiện trên cưa Vanh Hình 1.
Cưa Vanh để tạo đường cong LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Khâu xẻ thanh được thực hiện trên cưa đĩa: tất cả các thanh gỗ có kích thước nhỏ và thẳng đều được xẻ bằng cưa đĩa, việc xẻ bằng cưa đĩa cho kích thước bằng nhau, chất lượng mạch xẻ thẳng, phẳng, nhẵn. Cưa đĩa xẻ thanh tại La Xuyên - Khâu bào được thực hiện trên máy bào đa năng gồm có cưa đĩa kết hợp trục bào hoặc trục bào kết hợp với đục lỗ. Như vậy khâu bào cũng được thực hiện trên cùng thiết bị với cưa đĩa - Khâu trà nhám được thực hiện bằng máy trà nhám cầm tay vì sản phẩm chủ yếu là ghế với nhiều đường cong, kích thước nhỏ nên thiết bị làm nhẵn chủ yếu là máy đánh nhẵn cầm tay - Khâu đục lỗ, làm mộng cũng được thực hiện bằng máy đục hoặc máy khoan, thiết bị này thường kết hợp với máy bào. - Khâu sơn phủ và trang sức được thực hiện bằng hệ thống phun sơn Tóm lại: Trong qui trình sản xuất đồ mộc của làng nghề La Xuyên đã được cơ giới hóa (90-95)%.
Một phần rất nhỏ được làm bằng thủ công như sửa lại lỗ mộng, làm nhẵn chỗ trạm khắc. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số loại cưa vòng nằm được sử dụng tại La Xuyên Với khối lượng gỗ hộp và gỗ tròn tiêu thụ hàng năm tại La Xuyên khoảng 120.000m3, nên để xẻ hết số gỗ này ra làm mỏng phục vụ cho quá trình chế biến thì cần một số lượng cưa vòng khá lớn. Theo kết quả điều tra khảo sát chúng tôi có được ở La Xuyên có khoảng 120 chiếc cưa vòng hiện đang hoạt động.
Chủng loại của các cưa này được chia làm năm loại khác nhau - Cưa vòng nằm nhãn hiệu CD8 của Công ty TNHH Đồng Tháp đây là loại cưa được sử dụng nhiều ở La Xuyên Hình 1. Cưa vòng nằm Đồng Tháp xẻ gỗ tại La Xuyên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 - Cưa vòng nằm nhãn hiệu CD của Công ty cơ khí Thanh Tòng địa chỉ 441 Nguyễn Văn Luông phường 12 quận 6 Thành phố Hồ Chí Minh loại cưa này có động cơ lớn 19kw, công suất lớn dùng để xẻ gỗ kích thước lớn. Cưa vòng nằm CD của công ty cơ khí Thanh Tòng - Cưa vòng nằm CD3 của công ty cơ khí Đông Anh được sử dụng khá phổ biến ở La Xuyên với kích thước gọn nhẹ, công suất máy nhỏ - Cưa vòng nằm của công ty cơ khí Sáu Thành có địa chỉ tại Hồ Chí Minh cũng được sử dụng rộng rãi tại La Xuyên đây là loại cưa công suất trung bình nhưng chiều rộng đường ray lớn, tốc độ lên xuống của cưa nhanh - Một số loại cưa được nhiều công ty sử dụng đó là cưa vòng nằm của công ty cơ khí Hà Tây có trụ sở tại Phú Xuyên sản xuất. Loại cưa này có giá thành rẻ tiền.
Thông số kỹ thuật của một số loại cưa vòng nằm được sử dụng tại La Xuyên được thể hiện ở bảng 1.1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thông số kỹ thuật của một số loại cưa vòng được sử dụng tại La Xuyên Loại cưa TT Thông số kỹ thuật Cơ khí Cơ khí Cơ khí Đồng Đồng Thanh Sáu Đông Tháp Tháp Tòng Thành Anh CD4 CD8 CD10 CD5 CD3 1 Công suất động cơ Kw 11 15 17 13 9 2 Kích thước tâm ray (m) 1,2 1,6 1,8 1,5 1 3 Chiều dài lưỡi cưa (m) 6,8 8 8,5 7,5 6 4 Đường kính bánh đà 800 1000 11000 900 800 (mm) 5 Tốc độ động cơ v/phút 2800 2800 2800 2800 2800 6 Chiều dầy lưỡi cưa (mm) 1,1 1,2 1,2 1,1 1,1 7 Công suất động cơ nâng 2 2 2 2 2 hạ lưỡi cưa (KW) 8 Trọng lượng cưa (kg) 800 900 900 850 750 9 Giá mua máy (triệu đồng) 38 40 50 35 28 1.