CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề chung về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm bán hàng Bán hàng là khâu cuối trong quá trình hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp, nó là quá trình chuyển giao từ người bán sang người mua để nhận quyền sở hữu về tiền hoặc quyền được thu tiền từ người mua.
Về mặt tổ chức kỹ thuật thì bán hàng là quá trình kinh tế bao gồm từ việc tổ chức tới việc thực hiện trao đổi mua bán hàng hóa thông qua các khâu nghiệp vụ kinh tế kỹ thuật, các hành vi mua bán cụ thể nhằm thực hiện chức năng và nghiệp vụ của mình để đạt được mục đích đặt ra và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong xã hội. Về kinh tế, bản chất của bán hàng chính là sự thay đổi hình thái giá trị của hàng hóa. Hàng hóa của doanh nghiệp chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ, điều này cũng có nghĩa doanh nghiệp cũng kết thúc một chu kỳ kinh doanh, tức vòng chu chuyển vốn của doanh nghiệp hoàn thành. Khái niệm xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh là so sánh chi phí bỏ ra và thu nhập đạt được trong cả quá trình kinh doanh.
Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả là lãi, ngược lại kết quả kinh doanh là lỗ. Việc xác định kết quả kinh doanh thường được tiến hành vào cuối kỳ hạch toán tháng, quý hay năm tuỳ thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Vai trò và ý nghĩa của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế, bán hàng có một vai trò đặc biệt , nó vừa là điều kiện để tiến hành tái sản xuất xã hội vừa là cầu nối giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng, phản ánh sự gặp nhau giữa cung và cầu về hàng hoá, qua đó định hướng cho sản xuất, tiêu dùng và khả năng thanh toán, ảnh hưởng đến sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Đối với doanh nghiệp: Hoạt động bán hàng chính là điều kiện tiên quyết giúp cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển, thông qua hoạt động bán hàng doanh nghiệp có được doanh thu, thu hồi vốn kinh doanh đồng thời tạo ra lợi nhuận.
Lúc này doanh nghiệp có điều kiện để thực hiện phân phối hài hoà ba lợi ích; lợi ích của nhà nước thông qua các khoản thuế và lệ phí; lợi ích của doanh nghiệp thông qua lợi nhuận; lợi ích của người lao động thông qua tiền lương. Đối với người tiêu dùng: Bán hàng là cầu nối đưa sản phẩm từ doanh nghiệp đến tay người tiêu dùng, thông qua đó khách hàng được đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, có thể mua sản phẩm một cách dễ dàng và nhanh chóng. Đối với nền kinh tế quốc dân: Thực hiện tốt khâu bán hàng là điều kiện để kết hợp chặt chẽ giữa lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ, thực hiện chu chuyển tiền mặt, ổn định và củng cố giá trị đồng tiền, là điều kiện để ổn định và nâng cao đời sống của người lao động nói riêng và của toàn xã hội nói chung. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để đáp ứng được các yêu cầu về quản lý hàng hóa , bán hàng xác định kết quả kinh doanh, kế toán cần thực hiện những nhiệm vụ sau: − Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu, trị giá vốn của hàng hóa, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu.
− Phản ánh và tính toán chính xác kết quả hoạt động kinh doanh, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ, kế hoạch lợi nhuận, tình hình thực hiện nhiệm vụ của doanh nghiệp với nhà nước. − Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập BCTC và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình tiêu thụ, xác định và phân phối kết quả. − Thực hiện nhiệm vụ cơ bản trên, giúp doanh nghiệp nắm vững tình hình kinh doanh hàng hóa của doanh nghiệp, sự biến động của nó, thiết lập được mối quan hệ giữa sản xuất − và tiêu dùng, tìm ra và lựa chọn phương án bán hàng có hiệu quả nhất, từ đó định hướng hoạt động kinh doanh cho doanh nghiệp. Các phương thức bán hàng và thời điểm ghi nhận bán hàng Phương thức bán hàng là cách thức doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng và thu được tiền, quyền thu tiền về số lượng hàng hóa tiêu thụ.
Hàng hóa trong nước được thực hiện qua hai phương thức là bán buôn và bán lẻ. a) Phương thức bán buôn Bán buôn hàng hóa là việc bán sản phẩm của doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khác, các cửa hàng, đại lý…Với số lượng lớn để các đơn vị tiếp tục bán cho các tổ chức khác hay phục vụ cho việc khác nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế. Là sự vận động ban đầu của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng, trong khâu này hàng hóa chỉ thực hiện đươc một phần giá trị, chưa thực hiện được giá trị sử dụng và được thực hiện bởi hai hình thức : + Bán buôn qua kho: Theo hình thức này, hàng hóa được xuất bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp và thực hiện theo hai cách : Xuất bán trực tiếp và xuất gửi đi bán. + Bán buôn vận chuyển thẳng không qua kho : Là hình thức bán hàng mà bên bán hàng của nhà cung cấp để bán cho khách hàng, hàng hóa không qua kho của bên bán.
Hình thức này được thực hiện thông qua các hình thức nhỏ như: giao hàng tay ba, hình thức vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán và không tham gia thanh toán,. b) Phương thức bán lẻ Bán lẻ hàng hóa là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc cho tổ chức kinh tế, đơn vị kinh tế, tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ. Bao gồm ba phương thức bán hàng: Bán lẻ thu tiền tập trung, bán lẻ không thu tiền tập trung và bán lẻ tự động. + Bán lẻ thu tiền tập trung Theo phương thức này, nhân viên bán hàng chỉ phụ trách việc giao hàng, còn việc thu tiền có người chuyên trách làm công việc này.
Trình tự được tiến hành như sau: Khách hàng xem xong hàng hóa và đồng ý mua, người bán viết hóa đơn bán lẻ giao cho khách hàng và khách hàng cầm hóa đơn bán lẻ đến quầy thu tiền, sau khi thanh toán tiền và được đóng dấu đã thu tiền, khách hàng mang hóa đơn đó đến nhận hàng. Cuối ngày, người thu tiền tổng hợp số tiền đã thu để xác định doanh số bán, định kỳ kiểm kê hàng hóa bán tại quầy, tính toán lượng hàng bán ra để xác định tình hình bán hàng thừa thiếu tại quầy. + Bán lẻ không thu tiền tập trung Theo phương thức này, nhân viên bán hàng vừa làm nhiệm vụ giao hàng vừa thu tiền. Do đó, trong một cửa hàng bán lẻ việc thu tiền bán hàng phân tán ở nhiều điểm, hàng ngày hoặc định kỳ tiến hành kiểm kê hàng hóa còn lại để tính lượng bán ra, lập báo cáo bán hàng, đối chiếu doanh số bán theo báo cáo bán hàng với số tiền thực nộp để xác định thừa thiếu tiền bán hàng.
+ Bán hàng tự động Theo phương thức này, người mua tự chọn hàng hóa, sau đó mang đến bộ phận thu ngân để kiểm hàng, tính tiền và lập hóa đơn bán hàng và thu tiền. Cuối ngày, nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ, cuối kỳ kiểm kê xác định thừa thiếu tiền bán hàng. c) Phương thức bán hàng đại lý Là phương thức bán hàng mà trong đó doanh nghiệp thương mại giao hàng cho cơ sở nhận bán đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng. Sau khi bán được hàng, cơ sở đại lý thanh toán tiền hàng cho doanh nghiệp thương mại và được hưởng một khoản tiền gọi là hoa hồng đại lý.
Các phương thức thanh toán Tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố như trị giá lô hàng bán, mức độ tín nhiệm lẫn nhau mà doanh nghiệp thương mại và người mua có thể thoả thuận lựa chọn sử dụng các phương thức thanh toán khác nhau. Hiện nay các doanh nghiệp thường áp dụng hai phương thức thanh toán: Thanh toán bằng tiền mặt: Là hình thức tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ thu tiền ngay, nghĩa là khi giao hàng cho người mua thì người mua thanh toán tiền mặt luôn cho người bán hàng. Thông thường hình thức này được áp dụng đối với hàng hóa tiêu thụ với số lượng ít, bán lẻ, các khoản chi cho vận chuyển. Thanh toán không bằng tiền mặt: Là hình thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ không có sự xuất hiện của tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản người chi trả chuyển vào tài khoản người thụ hưởng qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.
Có các hình thức thanh toán không qua tiền mặt: Chuyển tiền qua ngân hàng, Séc, ngân phiếu,. Công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1. Kế toán giá vốn hàng bán 1. Khái niệm Giá vốn hàng bán là giá trị tồn trữ của hàng bán trong một thời gian cụ thể.
Trị giá vốn hàng bán là toàn bộ các chi phí liên quan đến quá trình bán hàng, gồm có trị giá vốn hàng xuất kho để bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho hàng bán ra trong kỳ. Việc xác định trị giá vốn hàng bán là cơ sở để tính kết quả hoạt động kinh doanh. Phương pháp tính giá vốn bán hàng Hàng hóa được nhập từ nhiều nguồn khác nhau, ở nhiều thời điểm khác nhau nên có nhiều giá khác nhau.