Bé c«ng th−¬ng ViÖn nghiªn cøu da-giÇy B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc “Nghiªn cøu c«ng nghÖ s¶n xuÊt da bß chÊt l−îng cao tõ nguån nguyªn liÖu trong n−íc ®Ó lµm da bäc ®Öm « t«” Chñ nhiÖm ®Ò tµi: KS. Hoµng M¹nh Hïng 7188 17/3/2009 Hµ néi, 12/2008 §Ò tµi ®−îc thùc hiÖn trªn c¬ së Hîp ®ång nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ m· sè: 170. MôC LôC Trang PHÇN Më §ÇU 1. C¬ së ph¸p lý, xuÊt xø vµ sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi ….
Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu …………………………. Néi dung vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu……………………… 2 PhÇn I - Tæng quan 1. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu trong vµ ngoµi n−íc.
T×nh h×nh nghiªn cøu trong n−íc ……………. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n−íc. 4 PhÇn II - Thùc nghiÖm vµ biÖn luËn 2. §Þa ®iÓm thùc hiÖn, thiÕt bÞ, nguyªn liÖu, ho¸ chÊt sö dông .3 Nguyªn liÖu, ho¸ chÊt sö dông ……….
Tr×nh tù tiÕn hµnh vµ c¸c gi¶i ph¸p c«ng nghÖ …. C¸c gi¶i ph¸p c«ng nghÖ …………………. 11 PhÇn III - Tæng qu¸t ho¸ vµ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ nghiªn cøu 3. Tæng qu¸t ho¸.
§¸nh gi¸ kÕt qu¶ nghiªn cøu ……. 31 KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ Danh môc c¸c tµi liÖu tham kh¶o Phô lôc Danh s¸ch nh÷ng ng−êi tham gia thùc hiÖn ®Ò tµi TT Hä vµ tªn Häc hµm, C¬ quan NhiÖm vô Häc vÞ c«ng t¸c 1. Hoµng M¹nh Hïng Nghiªn cøu viªn, ViÖn NCDG Chñ nhiÖm Kü s− hãa 2. NguyÔn H÷u C−êng Nghiªn cøu viªn, ViÖn NCDG Céng t¸c viªn Kü s− hãa thuéc da 3.
Lª Hång V©n Nghiªn cøu viªn, ViÖn NCDG Céng t¸c viªn Cö nh©n hãa Danh môc C¸c tõ viÕt t¾t Tõ viÕt DiÔn gi¶i Gi¶i thÝch t¾t BOD Biological oxygen demand Nhu cÇu « xy sinh häc COD Chemical oxygen demand Nhu cÇu « xy ho¸ häc IUP International union physical HiÖp héi vËt lý quèc tÕ TSS Total supended solids Tæng l−îng chÊt r¾n kh«ng tan VOC Volatile organic compounds Dung m«i h÷u c¬ bay h¬i UNIDO United Nations Industry Tæ chøc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp Development Oraganization Liªn hîp Quèc PCP Pentachlorphenol Mét lo¹i chèng mèc bÞ cÊm DANH MôC C¸C H×NH VÏ, §å THÞ Trang H×nh 1 CÊu t¹o cña da ®éng vËt 5 H×nh 2 VÞ trÝ c¸c phÇn trªn tÊm da ®éng vËt 6 H×nh 3 S¬ ®å qu¸ tr×nh thuéc vµ hoµn thiÖn da bß lµm da 9 bäc ®Öm ghÕ « t« H×nh 4 S¬ ®å qu¸ tr×nh hoµn thµnh kh« 27 DANH MôC C¸C B¶ng, biÓu Trang B¶ng 1 ThiÕt diÖn cña da ®éng vËt 6 B¶ng 2 KÕt qu¶ ph©n tÝch da bäc ®Öm « t« Toyota – NhËt B¶n 12 B¶ng 3 C«ng ®o¹n håi t−¬i (quy tr×nh 1) 14 B¶ng 4 C«ng ®o¹n håi t−¬i (quy tr×nh 2) 15 B¶ng 5 C«ng ®o¹n tÈy l«ng - ng©m v«i (quy tr×nh 3) 16 B¶ng 6 C«ng ®o¹n tÈy l«ng - ng©m v«i (quy tr×nh 4) 18 B¶ng 7 C«ng ®o¹n tÈy v«i, lµm mÒm (quy tr×nh 5) 19 B¶ng 8 C«ng ®o¹n tÈy v«i, lµm mÒm (quy tr×nh 6) 20 B¶ng 9 C«ng ®o¹n thuéc (quy tr×nh 7) 22 B¶ng 10 C«ng ®o¹n thuéc (quy tr×nh 8) 23 B¶ng 11 C«ng ®o¹n trung ho¸ (quy tr×nh 9) 24 B¶ng 12 C«ng ®o¹n trung ho¸ (quy tr×nh 10) 24 B¶ng 13 C«ng ®o¹n nhuém (quy tr×nh 11) 25 B¶ng 14 C«ng ®o¹n ¨n dÇu (quy tr×nh 12) 26 B¶ng 15 C«ng ®o¹n thuéc l¹i (quy tr×nh 13) 27 B¶ng 16 C«ng nghÖ trau chuèt da bß bäc ®Öm « t«(quy tr×nh 14) 30 Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt da bß bäc ®Öm c«ng B¶ng 17 33 ®o¹n chuÈn bÞ thuéc vµ thuéc (quy tr×nh 15) Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt da bß bäc ®Öm c«ng B¶ng 18 36 ®o¹n thuéc l¹i ¨n dÇu (quy tr×nh 16) C«ng nghÖ trau chuèt da bß bäc ®Öm « t« (quy tr×nh B¶ng 19 38 17) Tãm t¾t néi dung ®Ò tµi §Ò tµi “Nghiªn cøu c«ng nghÖ s¶n xuÊt da bß chÊt l−îng cao tõ nguån nguyªn liÖu trong n−íc ®Ó lµm da bäc ®Öm « t«” ®−îc thùc hiÖn theo Hîp ®ång nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ m· sè 170.08/R-D/H§- KHCN ngµy 25/02/2008 gi÷a Bé C«ng Th−¬ng vµ ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy, ®¸p øng ®ßi hái thay thÕ hµng nhËp khÈu b»ng s¶n phÈm trong n−íc cña c«ng nghÖ s¶n xuÊt « t«, phï hîp víi ®Þnh h−íng ph¸t triÓn ngµnh Da - GiÇy. Trong nhiÒu thÕ kû qua, ngµnh s¶n xuÊt « t« n−íc ngoµi kh«ng ngõng ph¸t triÓn c¶ vÒ sè l−îng lÉn chÊt l−îng. Mét trong nh÷ng s¶n phÈm cÇn thiÕt trong néi thÊt « t« lµ bäc ®Öm ghÕ b»ng da thuéc. Tr−íc ®©y, c¸c lo¹i xe « t« sang träng míi dïng da thuéc lµm bäc ®Öm.
Da thuéc bäc ®Öm n©ng cao tÝnh sang träng cho xe, ngoµi ra cßn nhê tÝnh −u viÖt cña nã nh− ®é tho¸ng khÝ, ®é mÒm m¹i, ®é xèp, vÖ sinh, chèng mét sè lo¹i dung m«i, ®é mµi mßn, mÇu s¾c v. Nh÷ng thËp kû gÇn ®©y, viÖc dïng bäc ®Öm « t« b»ng da thuéc kh«ng cßn lµ vÊn ®Ò chän läc cho tõng lo¹i xe mµ hÇu hÕt c¸c lo¹i xe ®Òu sö dông bäc ®Öm b»ng da thuéc. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ngµnh s¶n xuÊt vµ l¾p r¸p « t« trong n−íc còng ®· b¾t ®Çu vµ ngµy cµng ph¸t triÓn m¹nh do yªu cÇu cña thÞ tr−êng. C¸c h·ng « t« lín trªn thÕ giíi nh− Toyota, Meceder Ben, Ford… ®· vµo ViÖt Nam.
§ång thêi víi viÖc s¶n xuÊt vµ l¾p r¸p « t« chóng ta ph¶i nhËp hÇu nh− 100% da thuéc bäc ®Öm cña n−íc ngoµi. VÊn ®Ò ®Æt ra cho ngµnh Da - GiÇy trong n−íc lµ ®¸p øng tõng phÇn tiÕn tíi ®¸p øng hoµn toµn da bäc ®Öm cho ngµnh s¶n xuÊt « t« trong n−íc. §−îc sù gióp ®ì cña l·nh ®¹o cÊp trªn, ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy thùc hiÖn vµ tiÕn hµnh nhiÖm vô nghiªn cøu c«ng nghÖ thuéc da bß bäc ®Öm « t« chÊt l−îng cao tõ nguån nguyªn liÖu trong n−íc. Sau khi kh¶o s¸t thùc tÕ, kÕt hîp nghiªn cøu tµi liÖu chuyªn ngµnh, tham kh¶o ý kiÕn c¸c chuyªn gia.
§Ò tµi ®· tiÕn hµnh ph©n tÝch mÉu da bäc ®Öm « t« cña h·ng Toyota (NhËt B¶n), x¸c ®Þnh ®−îc tiªu chuÈn chÊt l−îng vµ h×nh thøc cña s¶n phÈm. Tõ ®ã, qua c¸c thÝ nghiÖm ph©n tÝch kÕt qu¶ ®¹t ®−îc, hiÖu chØnh th«ng sè kü thuËt ®Ó thiÕt lËp quy tr×nh c«ng nghÖ thuéc vµ hoµn thiÖn da bäc ®Öm « t« tõ nguyªn liÖu da bß trong n−íc. Quy tr×nh c«ng nghÖ æn ®Þnh, phï hîp víi hoµn c¶nh thùc tÕ cña c¸c doanh nghiÖp thuéc da ViÖt Nam. S¶n phÈm t¹o ra theo quy tr×nh c«ng nghÖ nµy ®−îc ph©n tÝch t¹i Trung t©m C«ng nghÖ M«i tr−êng.
KÕt qu¶ t−¬ng ®−¬ng víi c¸c tiªu chuÈn cña da bäc ®Öm Toyota, s¶n phÈm còng ®−îc ®−a giíi thiÖu cho mét sè c¬ së s¶n xuÊt bäc ®Öm « t« vµ nhËn ®−îc ph¶n håi ®¸ng khÝch lÖ. Thµnh c«ng cña ®Ò tµi, më ra kh¶ n¨ng ph¸t triÓn mÆt hµng cao cÊp míi cho ngµnh thuéc da vµ gãp phÇn néi ®Þa ho¸ nguyªn vËt liÖu da cho ngµnh c«ng nghiÖp « t«. Néi dung nghiªn cøu, tiÕn ®é thùc hiÖn còng nh− viÖc chi tiªu tµi chÝnh cña ®Ò tµi theo ®óng hîp ®ång vµ ®Ò c−¬ng ®· ký víi Bé C«ng Th−¬ng. M· sè: 170-08/R-D/H§-KHCN 1 ViÖn Nghiªn cøu Da – GiÇy PhÇn më ®Çu 1.
C¬ së ph¸p lý, xuÊt xø vµ sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi 1. C¬ së ph¸p lý §Ò tµi “ Nghiªn cøu c«ng nghÖ s¶n xuÊt da bß chÊt l−îng cao tõ nguån nguyªn liÖu trong n−íc ®Ó lµm da bäc ®Öm « t«” ®−îc tiÕn hµnh theo Hîp ®ång nghiªn cøu khoa häc sè 170-08/R-D/H§-KHCN gi÷a Bé C«ng Th−¬ng vµ ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy ngµy 25 th¸ng 02 n¨m 2008. XuÊt xø vµ sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi HÇu hÕt c¸c lo¹i xe « t« con lo¹i sang träng s¶n xuÊt hiÖn nay ®Òu dïng bäc ®Öm ghÕ b»ng da thËt nhê tÝnh chÊt −u viÖt vÒ vÖ sinh vµ tÝnh h×nh thøc cña nã. S¶n l−îng « t« ®−îc l¾p r¸p, s¶n xuÊt trong n−íc ngµy mét t¨ng.
Tuy nhiªn, tû lÖ néi ®Þa ho¸ c¸c linh kiÖn cßn thÊp, 100% da bäc ®Öm « t« lµ hµng nhËp khÈu do ®ßi hái kh¾t khe vÒ tÝnh chÊt c¬ lý, ho¸ häc, h×nh thøc vµ tÝnh vÖ sinh (kh«ng chøa c¸c chÊt ®éc h¹i) mµ da néi ®Þa ch−a ®¹t ®−îc. Do ®ã, ®Ò tµi ®−a ra víi môc tiªu tõng b−íc thay thÕ mÆt hµng da bäc ®Öm « t« nhËp khÈu, t¨ng kh¶ n¨ng néi ®Þa ho¸ theo ®Þnh h−íng ph¸t triÓn c«ng nghiÖp s¶n xuÊt « t«. Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi ThiÕt lËp ®−îc c«ng nghÖ s¶n xuÊt da bäc ®Öm « t« chÊt l−îng cao tõ nguyªn liÖu lµ da bß trong n−íc. Quy tr×nh c«ng nghÖ æn ®Þnh phï hîp, dÔ thùc hiÖn t¹i c¸c c¬ së s¶n xuÊt thuéc da ViÖt Nam.
S¶n phÈm da bß bäc ®Öm thö nghiÖm b»ng quy tr×nh c«ng nghÖ x©y dùng ph¶i ®¹t c¸c chØ tiªu kü thuËt yªu cÇu nh−: c¬- lý, ho¸ häc, h×nh thøc, vÖ sinh (kh«ng chøa chÊt ®éc h¹i tån d−.) bÒn mµu víi ¸nh s¸ng, mµi mßn, dung m«i. Sö dông c¸c s¶n phÈm nµy chÕ biÕn thµnh s¶n phÈm mÉu, sau ®ã lÊy ý kiÕn kh¸ch hµng vµ ng−êi sö dông. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu 3. §èi t−îng nghiªn cøu Da bß t−¬i, da bß ®−îc b¶o qu¶n sau giÕt mæ t¹i c¸c c¬ së ch¨n nu«i, thu gom.
“C«ng nghÖ s¶n xuÊt da bß chÊt l−îng cao tõ nguån nguyªn liÖu trong n−íc ®Ó lµm da bäc ®Öm « t«” – KS. Hoµng M¹nh Hïng M· sè: 170-08/R-D/H§-KHCN 2 ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy C«ng nghÖ vµ ho¸ chÊt sö dông ë tÊt c¶ c¸c c«ng ®o¹n. Ph¹m vi nghiªn cøu Lµm thÝ nghiÖm nhá, võa vµ trung b×nh t¹i x−ëng thùc nghiÖm ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy. X¸c ®Þnh c«ng nghÖ æn ®Þnh, thÝch hîp ¸p dông trong c¸c c¬ së thuéc da trong n−íc.
C¸c s¶n phÈm ®−îc ®−a ®i chÕ biÕn, sö dông trong mét sè c¬ së lµm bäc ®Öm « t«. Néi dung vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 4. Néi dung nghiªn cøu Tham kh¶o c¸c tµi liÖu cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi ë trong vµ ngoµi n−íc. ¸p dông mét sè thµnh tùu, kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc cña ®ång nghiÖp t¹i ViÖn Nghiªn cøu Da - GiÇy.
Tham kh¶o kinh nghiÖm trong lÜnh vùc thuéc da cña c¸c doanh nghiÖp, c¸c c«ng ty cæ phÇn vµ t− nh©n trong n−íc, ngoµi n−íc. Ph©n tÝch c¸c mÉu da bäc ®Öm « t« cña n−íc ngoµi-x©y dùng quy tr×nh c«ng nghÖ thuéc vµ hoµn thiÖn s¶n phÈm. Thùc hiÖn c¸c thÝ nghiÖm. Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ c¸c s¶n phÈm cña c¸c thÝ nghiÖm, hiÖu chØnh c¸c th«ng sè kü thuËt qua tõng c«ng ®o¹n.
X¸c lËp ®−îc quy tr×nh c«ng nghÖ tèi −u, phï hîp víi c¸c c¬ së trong n−íc sö dông b»ng nguån nguyªn liÖu trong n−íc. Lµm thÝ nghiÖm trung h×nh ®Ó ®¸nh gi¸ quy tr×nh c«ng nghÖ. Chµo hµng vµ lÊy ý kiÕn cho c¸c s¶n phÈm.