Nghiên Cứu Sự Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Của Huyện Quảng Xương, Tỉnh Thanh Hóa Giai Đoạn 2010-2020

Nghiên cứu sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2010-2020, phân tích xu hướng và tác động đến phát triển địa phương.

• Tác giả: Lê Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Dung
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: ĐHSP Địa Lí
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Của Huyện Quảng Xương, Tỉnh Thanh Hóa Giai Đoạn 2010-2020
• Loại tài liệu: báo cáo đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu
• 0.2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng, phạm vi, thời gian nghiên cứu
• 0.4. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 0.5. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
• 0.5.1. Quan điểm nghiên cứu
• 0.5.1.1. Quan điểm lãnh thổ
• 0.5.1.2. Quan điểm hệ thống
• 0.5.1.3. Quan điểm tổng hợp
• 0.5.1.4. Quan điểm lịch sử
• 0.5.1.5. Quan điểm phát triển bền vững
• 0.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5.2.1. Phương pháp phân tích tổng hợp
• 0.5.2.2. Phương pháp phân tích hệ thống
• 0.5.2.3. Phương pháp thống kê toán học
• 0.5.2.4. Phương pháp bản đồ, biểu đồ
• 0.5.2.5. Phương pháp điều tra
• 0.5.2.6. Phương pháp thực địa
• 0.6. Đóng góp của đề tài
• 0.7. Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ
• 1.1. Cơ cấu kinh tế
• 1.1.1. Khái niệm cơ cấu kinh tế
• 1.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Việt Nam
• 1.3.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tỉnh Thanh Hóa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ Ở HUYỆN QUẢNG XƯƠNG GIAI ĐOẠN 2010-2020
• 2.1. Những nhân tố tác động đến quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở huyện Quảng Xương
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Các nhân tố tự nhiên
• 2.1.3. Các nhân tố kinh tế - xã hội
• 2.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở huyện Quảng Xương giai đoạn 2010-2020
• 2.2.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành
• 2.2.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo thành phần
• 2.2.4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ
• 2.3. Đánh giá sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương giai đoạn 2010-2020
• 2.4. Tác động của chuyển dịch cơ cấu kinh tế đến phát triển kinh tế - xã hội của huyện Quảng Xương
• 2.4.1. Tác động tích cực
• 2.4.2. Hạn chế, thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ HUYỆN QUẢNG XƯƠNG ĐẾN NĂM 2030
• 3.1. Cơ sở xây dựng giải pháp
• 3.2. Các giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 1. Kết luận
• 2. Kiến nghị
• Tài liệu tham khảo
• Phần phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Quảng Xương

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quá trình tất yếu, phản ánh sự thay đổi từ trạng thái kinh tế này sang trạng thái khác, phù hợp với môi trường phát triển. Về bản chất, đây là sự điều chỉnh trên ba mặt: ngành, lãnh thổ và thành phần kinh tế. Mục tiêu là hướng tới sự phát triển toàn diện của nền kinh tế, phù hợp với các chiến lược kinh tế - xã hội đã đề ra. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, giúp tăng trưởng nhanh, vững chắc và hội nhập quốc tế. Kinh nghiệm phát triển kinh tế của nhiều nước, bao gồm cả Việt Nam, cho thấy thành công hay thất bại đều phụ thuộc vào việc xác định cơ cấu kinh tế hợp lý, thúc đẩy hiệu quả và bền vững. Theo tài liệu nghiên cứu, Đại hội Đảng lần thứ VI (1986) đã khởi đầu chiến lược Đổi mới, chuyển dần từ kinh tế nông nghiệp sang kinh tế công nghiệp - xây dựng và kinh tế tri thức.

1.1. Khái niệm và vai trò của cơ cấu kinh tế

Cơ cấu kinh tế là tổng thể các yếu tố kinh tế có mối liên hệ và tác động lẫn nhau, cả về số lượng và chất lượng, nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Theo Các Mác, cơ cấu kinh tế của xã hội là toàn bộ những quan hệ sản xuất vật chất phù hợp với quá trình phát triển của lực lượng sản xuất vật chất. Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế với vị trí, tỷ trọng tương ứng và mối quan hệ hữu cơ tương đối ổn định trong một khoảng thời gian nhất định. Cơ cấu kinh tế mang tính khách quan, phản ánh trình độ phát triển của xã hội và điều kiện phát triển của một quốc gia.

1.2. Ý nghĩa của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Nó giúp nền kinh tế phát triển với tốc độ nhanh, vững chắc và có khả năng hội nhập với khu vực và thế giới. Thực tiễn lịch sử phát triển kinh tế của các nước nói chung và của Việt Nam nói riêng trong thời gian qua đã chỉ ra rằng: thành công hay thất bại trong sự phát triển kinh tế đều bắt nguồn từ việc xác định cơ cấu kinh tế hợp lý hay không để thúc đẩy kinh tế đạt hiệu quả cao và bền vững.

II. Thực Trạng Kinh Tế Huyện Quảng Xương Giai Đoạn 2010 2020

Quảng Xương, huyện phía Đông tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý và kinh tế - xã hội sôi động. Trong những năm qua, huyện đã nỗ lực xây dựng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH – HĐH. Nhờ đó, kinh tế - xã hội huyện đã có những thay đổi rõ rệt, phù hợp với xu hướng phát triển chung của tỉnh và cả nước. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện còn chưa thực sự vững chắc. Nghiên cứu này tập trung vào giai đoạn 2010-2020, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện. Theo báo cáo, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện Quảng Xương giai đoạn 2010-2020 đã có những bước tiến đáng kể, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục.

2.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế

Giai đoạn 2010-2020, kinh tế huyện Quảng Xương có sự tăng trưởng đáng kể về quy mô. Tốc độ tăng trưởng kinh tế có sự biến động qua các năm, tuy nhiên vẫn duy trì ở mức khá so với các địa phương khác trong tỉnh. Sự tăng trưởng này có được nhờ vào sự nỗ lực của chính quyền và người dân trong việc khai thác các tiềm năng, lợi thế của huyện. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng vẫn chưa thực sự ổn định và bền vững.

2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành

Cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương có sự chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch này diễn ra còn chậm và chưa đồng đều giữa các ngành. Ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế, trong khi ngành công nghiệp và dịch vụ chưa phát huy được hết tiềm năng. Theo số liệu thống kê, tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ X% năm 2010 xuống Y% năm 2020, trong khi tỷ trọng ngành công nghiệp tăng từ A% lên B%.

2.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo thành phần

Cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương có sự chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng khu vực kinh tế tư nhân và giảm tỷ trọng khu vực kinh tế nhà nước. Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, khu vực kinh tế nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo trong một số lĩnh vực quan trọng. Sự chuyển dịch này phản ánh xu hướng chung của cả nước trong quá trình đổi mới và hội nhập kinh tế.

III. Các Nhân Tố Tác Động Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Quảng Xương

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương chịu tác động của nhiều yếu tố, bao gồm vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và các yếu tố kinh tế - xã hội. Vị trí địa lý thuận lợi giúp huyện có lợi thế trong giao thương và thu hút đầu tư. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên phong phú tạo điều kiện cho phát triển nông nghiệp và công nghiệp. Các yếu tố kinh tế - xã hội như dân số, lao động, trình độ phát triển kinh tế, chính sách của nhà nước cũng có vai trò quan trọng. Theo nghiên cứu, các yếu tố này có mối quan hệ mật thiết và tác động lẫn nhau, tạo nên sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện.

3.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Vị trí địa lý của huyện Quảng Xương có ảnh hưởng lớn đến quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Huyện nằm ở vị trí thuận lợi cho giao thương và thu hút đầu tư. Điều kiện tự nhiên như đất đai, khí hậu, nguồn nước cũng tạo điều kiện cho phát triển nông nghiệp và công nghiệp. Tuy nhiên, thiên tai như bão lũ cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất và đời sống của người dân. Cần có các giải pháp để giảm thiểu tác động của thiên tai và khai thác hiệu quả các lợi thế về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên.

3.2. Các yếu tố kinh tế xã hội

Các yếu tố kinh tế - xã hội như dân số, lao động, trình độ phát triển kinh tế, chính sách của nhà nước có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Dân số đông và lực lượng lao động dồi dào là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế. Trình độ phát triển kinh tế và chính sách của nhà nước tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư và sản xuất. Tuy nhiên, chất lượng lao động còn thấp và chính sách chưa thực sự hiệu quả là những thách thức cần vượt qua. Cần có các giải pháp để nâng cao chất lượng lao động và hoàn thiện chính sách để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

IV. Đánh Giá Tác Động Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Quảng Xương

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội của huyện Quảng Xương. Tác động tích cực bao gồm tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, cũng có những hạn chế và thách thức như ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng xã hội và sự chuyển dịch lao động từ nông thôn ra thành thị. Cần có các giải pháp để phát huy tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực của chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

4.1. Tác động tích cực của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã mang lại nhiều tác động tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Quảng Xương. Tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy, tạo ra nhiều việc làm mới, thu nhập của người dân được nâng cao, cơ sở hạ tầng được cải thiện và chất lượng cuộc sống được nâng cao. Các ngành công nghiệp và dịch vụ phát triển, đóng góp ngày càng lớn vào ngân sách nhà nước. Sự chuyển dịch này đã góp phần đưa huyện Quảng Xương trở thành một trong những địa phương phát triển của tỉnh Thanh Hóa.

4.2. Hạn chế và thách thức của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Bên cạnh những tác động tích cực, chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng đặt ra nhiều hạn chế và thách thức cho huyện Quảng Xương. Ô nhiễm môi trường gia tăng do phát triển công nghiệp và đô thị hóa. Bất bình đẳng xã hội có xu hướng gia tăng do sự phân hóa giàu nghèo. Sự chuyển dịch lao động từ nông thôn ra thành thị gây ra nhiều vấn đề xã hội. Cần có các giải pháp để giải quyết những hạn chế và thách thức này để đảm bảo sự phát triển bền vững của huyện.

V. Giải Pháp Thúc Đẩy Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Quảng Xương

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương nhanh, hợp lý và bền vững đến năm 2030, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp bao gồm: nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp và dịch vụ có giá trị gia tăng cao, phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao và bền vững, cải thiện cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư, và hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Theo nghiên cứu, các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các ngành chức năng.

5.1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Cần có các giải pháp để nâng cao trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và ý thức kỷ luật của người lao động. Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường học, cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để đảm bảo đào tạo đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.2. Thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp và dịch vụ

Thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp và dịch vụ có giá trị gia tăng cao là giải pháp quan trọng để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Cần có các chính sách ưu đãi và tạo môi trường đầu tư thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tập trung vào các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ thông tin, du lịch và dịch vụ chất lượng cao. Cần có sự quy hoạch và quản lý chặt chẽ để đảm bảo đầu tư hiệu quả và bền vững.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Chuyển Dịch Kinh Tế Quảng Xương

Nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương giai đoạn 2010-2020 đã đưa ra những kết luận và kiến nghị quan trọng. Kết luận khẳng định sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã đạt được những thành tựu đáng kể, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế và thách thức. Kiến nghị đề xuất các giải pháp cụ thể để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh, hợp lý và bền vững đến năm 2030. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội của huyện Quảng Xương trong thời gian tới.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương giai đoạn 2010-2020, phân tích các nhân tố tác động và đánh giá tác động của chuyển dịch cơ cấu kinh tế đến phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Nghiên cứu cũng đã đề xuất các giải pháp để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh, hợp lý và bền vững đến năm 2030. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã đạt được những thành tựu đáng kể, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế và thách thức.

6.2. Đề xuất và kiến nghị

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp cụ thể để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương nhanh, hợp lý và bền vững đến năm 2030. Các giải pháp bao gồm: nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp và dịch vụ có giá trị gia tăng cao, phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao và bền vững, cải thiện cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư, và hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Kiến nghị các cấp chính quyền và các ngành chức năng phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Chương 2: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương giai đoạn 2010 - 2020. Chương 3: Đề xuất các giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Quảng Xương đến năm 2030 5 NỘI DUNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ 1.1 Cơ cấu kinh tế 1.

Khái niệm cơ cấu kinh tế Cơ cấu được dùng chỉ cách tổ chức, cấu tạo, sự điều chỉnh các yếu tố, tạo nên một hình thể, một vật hay một bộ phận. Sự phát triển của sản xuất dẫn tới quá trình phân công lao động xã hội. Tùy thuộc vào tính chất sản phẩm chuyên môn kỹ thuật mà phải có sự tương tác qua lại lẫn nhau, hỗ trợ và thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển. Từ đó, đòi hỏi nhận thức đầy đủ về mối quan hệ giữa các bộ phận.

Cơ cấu là một phạm trù triết học thể hiện cấu trúc bên trong cũng như tỉ lệ và mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành một hệ thống. Sự phân công và mối quan hệ hợp tác trong hệ thống thống nhất là tiền đề cho quá trình hình thành cơ cấu kinh tế. Trên quan điểm duy vật biện chứng và lý thuyết hệ thống: cơ cấu kinh tế là tổng thể các yếu tố kinh tế có mối liên hệ và tác động lẫn nhau cả về số lượng và chất lượng của nền kinh tế quốc dân với sự vận động không ngừng nhằm vào những mục tiêu nhất định. Theo Các Mác: “Cơ cấu kinh tế của xã hội là toàn bộ những quan hệ sản xuất vật chất phù hợp với quá trình phát triển nhất định của lực lượng sản xuất vật chất”.

Đó chính là sự phân chia về vật chất và tỷ lệ về số lượng của các quan hệ sản xuất. Theo từ điển bách khoa Việt Nam “Cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, các lĩnh vực, bộ phận kinh tế với vị trí, tỷ trọng tương ứng của chúng và mối quan hệ hữu cơ tương đối ổn định giữa chúng hợp thành một khoảng thời gian nhất định.” Từ những khái niệm trên ta có thể hiểu: Cơ cấu kinh tế là tập hợp các bộ phận hợp thành so với tổng thể. Cơ cấu kinh tế mang tính khách quan phản ánh trình độ phát triển của xã hội và có điều kiện phát triển của một quốc gia. Sự tác động từ chiến lược phát triển kinh tế, hay sự quản lý của nhà nước có tác dụng thúc đẩy hoặc kìm hãm sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong một thời gian nhất định chứ không hoàn toàn mới.

Mặt khác, cơ cấu kinh tế lại mang tính lịch sử xã hội nhất định. Cơ cấu kinh tế được hình thành khi mang quan hệ giữa các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế được thiết lập một cách cân đối và sự phân công lao động diễn ra một cách hợp lý. Phân loại cơ cấu kinh tế Cơ cấu kinh tế được xem xét dưới các góc độ khác nhau như: cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế. Đây là ba bộ phận cơ bản và có quan hệ chặt chẽ với nhau.

Trong đó cơ cấu ngành có vị trí chủ yếu trong cơ cấu kinh tế của mỗi quốc gia, có vai trò quyết định và nó được phát triển theo quan hệ cung cầu trên thị trường, theo tổng cung và tổng cầu của nền kinh tế, nó bảo đảm sản xuất theo nhu cầu thị trường. Còn cơ cấu thành phần kinh tế là những lực lượng kinh tế quan trọng để thực hiện cơ cấu ngành. Cơ cấu thành phần kinh tế được hình thành có hiệu quả trên cơ sở khả năng và thế mạnh của mỗi thành phần. Người ta sản xuất và kinh doanh cái gì có lợi nhất về kinh tế -xã hội, an ninh, bền vững của môi trường thì người đó được quyền lựa chọn để làm.

Cơ cấu ngành kinh tế và cơ cấu thành phần kinh tế chỉ có thể được chuyển dịch đúng đắn trên từng lãnh thổ, cho nên việc phân bố không gian lãnh thổ một cách hợp lý để phát triển ngành và thành phần kinh tế có ý nghĩa rất quan trọng. Sơ đồ phân loại cơ cấu kinh tế Phân loại cơ cấu kinh tế Cơ cấu Cơ cấu Cơ cấu ngành thành lãnh thổ kinh phần kinh tế tế kinh tế * Cơ cấu ngành kinh tế Cơ cấu ngành (lĩnh vực) kinh tế là một bộ phận cấu thành cơ bản của nền kinh tế quốc dân, được coi như “bộ khung xương” của nền kinh tế. Cơ cấu ngành kinh tế là tổng hợp các ngành hợp thành các tương quan tỷ lệ, biểu hiện mối liên hệ giữa các ngành trong nền kinh tế quốc dân. Ở một chừng mực nhất định, cơ cấu ngành phản ánh trình độ phân công lao động xã hội của nền kinh tế nói chung và trình độ sức sản xuất nói riêng.

Chỉ số về tỷ trọng giứa các ngành cấu thành nền kinh tế cũng thể hiện trình độ phát triển kinh tế hang hóa của một quốc gia. Có rất nhiều ngành tạo thành nền kinh tế. Theo phân loại của Tổng cục thống kê chúng được phân thành 3 nhóm ngành sau: 7 - Khu vực I: bao gồm nông - lâm - ngư nghiệp (đối với nhiều nước khác là ngành khai thác trực tiếp tài nguyên thiên nhiên) - Khu vực II: gồm công nghiệp - xây dựng (đối với nhiều nước khác là ngành chế biến) - Khu vực III: dịch vụ. Có thể phân loại ngành kinh tế theo vốn hoặc lao động: ngành thâm dụng tư bản - ngành thâm hụt lao động.

Phân loại theo sản phẩm: ngành hóa chất, ngành dầu mỏ, ngành thực phẩm, ngành cá, ngành giấy, ngành tài chính, ngành phần mềm, ngành quảng cáo, ngành giải trí… Theo quyết định số 10/2007/QĐ-TTG ngày 23 tháng 01 năm 2007 của Thủ tướng chính phủ. Hệ thống ngành kinh tế quốc dân của Việt Nam phân thành 21 nhóm. Ngành cấp 1 được mã hóa theo bảng chữ cái lần lượt từ A đến U. Ngành cấp 2 gồm 88 ngành, mỗi ngành được mã hóa theo từng ngành cấp 1 tương ứng.

Ngành cấp 3 gồm 242 ngành, mỗi ngành được mã hóa bằng ba số theo từng ngành cấp 2 tương ứng. Ngành cấp 4 gồm 437 ngành, mỗi ngành được mã hóa bằng bốn số theo từng ngành cấp 3 tương ứng. Ngành cấp 5 gồm 642 ngành, mỗi ngành được mã hóa bằng năm số theo từng ngành cấp 4 tương ứng. Ví dụ: Hệ thống ngành cấp 1 của nền kinh tế quốc dân Việt Nam gồm: A.

Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản B. Công nghiệp chế biến, chế tạo D. Sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí E. Cung cấp nước, hoạt động quản lý và sử lý rác thải, nước thải F.

Bán buôn và bán lẻ, sử chửa ô tô, mô tô, xe máy và xe có động cơ khác H. Vận tải kho, bãi I. Dịch vụ lưu trú và ăn uống J. Thông tin và truyền thông K.

Hoạt động tài chính và ngân hàng, bảo hiểm L. Hoạt động kinh doanh bất động sản M. Hoạt động chuyên môn, bách khoa và công nghệ N. Hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ O.

Hoạt động của Đảng cộng sản, tổ chức chính trị-xã hội, quản lý nhà nước, an ninh quốc phòng, bảo đảm xã hội bắt buộc 8 P. Giáo dục và đào tạo Q. Y tế và hoạt động trợ giúp xã hội R. Nghệ thuật, vui chơi và giải trí S.

Hoạt động dịch vụ khác T. Hoạt động làm thuê các công việc trong các hộ gia đình, sản xuất sản phẩm vật chất và dịch vụ tự tiêu dùng hộ gia đình U. Hoạt động của các tổ chức và cơ quan quốc tế * Cơ cấu thành phần kinh tế Cơ cấu thành phần kinh tế là tương quan theo tỷ lệ giữa các thành phần kinh tế tham gia vào các ngành, các lĩnh vực hay các bộ phận hợp thành nền kinh tế. Cơ cấu thành phần kinh tế phản ánh sự tồn tại của các hình thức sở hữu trong nền kinh tế.

Cơ cấu thành phần kinh tế được hình thành dựa trên cơ sở chế độ sở hữu, bao gồm nhiều thành phần kinh tế có tác động qua lại với nhau, vừa hợp tác, vừa cạnh tranh với nhau trên cơ sở bình đẳng trước pháp luật. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 10 của Đảng đã xác định: hiện nay ở Việt Nam tồn tại 5 thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân (cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân), kinh tế tư bản Nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó, thành phần kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo. Nghiên cứu cơ cấu thành phần kinh tế là để đánh giá vị trí, vai trò của từng thành phần trong quá trình phát triển đất nước cũng như từng ngành kinh tế, từng vùng lãnh thổ.

* Cơ cấu lãnh thổ kinh tế Cơ cấu lãnh thổ kinh tế là sự phân bố các cơ sở và hoạt động kinh tế theo từng lãnh thổ và trong phạm vi cả nước. Nền kinh tế quốc dân là một không gian thống nhất, được tổ chức chặt chẽ - là sản phẩm của quá trình phân công lao động theo lãnh thổ. Những khác biệt về điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, lịch sử… đã dẫn đến sự phát triển không giống nhau giữa các vùng, phù hợp với mỗi cấp phân công lao động theo lãnh thổ có cơ cấu lãnh thổ nhất định: toàn cầu và khu vực, quốc gia, vùng lãnh thổ trong phạm vi quốc gia. Theo từ điển bách khoa Việt Nam, Hà Nội, 1995.

Cơ cấu lãnh thổ nề kinh tế quốc dân (cấu trúc lãnh thổ của nền kinh tế quốc dân) là “sự phân công lao động theo lãnh thổ của nền kinh tế quốc dân thành các bộ phận lãnh thổ có chức năng chuyên môn hóa khác nhau nhưng liên hệ qua lại với nhau trong một thể thống nhất. Hình thành cơ cấu lãnh thể nền kinh tế quốc dân gắn liền với phân công lao 9 động theo lãnh thổ. Những bộ phận cấu thành của cơ cấu lãnh thổ: hạt nhân, vùng ngoại vi, giới hạn các tiểu vùng.” Nghiên cứu cơ cấu lãnh thổ có ý nghĩa quan trọng trong việc khai thác các tiềm năng lợi thế phát triển kinh tế của vùng lãnh thổ, trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội vùng cũng như xác định vai trò của từng vùng trong việc phát triển kinh tế của đất nước.