Nghiên cứu chọn tạo giống hoa lay ơn (Gladiolus sp.) chất lượng cao

Nghiên cứu chọn tạo giống hoa lay ơn Gladiolus sp chất lượng cao. Tìm hiểu quy trình, kết quả và ứng dụng trong sản xuất hoa thương mại.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Đông
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Di truyền và chọn giống cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu chọn tạo giống hoa lay ơn (Gladiolus sp.) chất lượng cao
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• Trích yếu luận án
• Thesis abstract
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 2.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Những đóng góp mới của đề tài
• 5. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 5.1. Ý nghĩa khoa học
• 5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 6. Tổng quan tài liệu
• 6.1. Giới thiệu chung về cây hoa lay ơn
• 6.2. Nguồn gốc, phân bố của cây hoa lay ơn
• 6.3. Phân loại thực vật của cây hoa lay ơn
• 6.4. Sự hình thành các loài lay ơn trồng
• 6.5. Sản xuất và tiêu thụ hoa lay ơn trên thế giới và Việt Nam
• 6.5.1. Sản xuất và tiêu thụ hoa lay ơn trên thế giới
• 6.5.2. Sản xuất và tiêu thụ hoa lay ơn tại Việt Nam
• 6.6. Đa dạng di truyền và di truyền tính trạng của hoa lay ơn
• 6.6.1. Đa dạng di truyền nguồn gen hoa lay ơn
• 6.6.2. Hệ số biến động kiểu gen và hệ số biến động kiểu hình ở hoa lay ơn
• 6.6.3. Hệ số di truyền và tiến bộ di truyền các tính trạng ở hoa lay ơn
• 6.6.4. Tương quan các tính trạng liên quan đến chất lượng hoa ở lay ơn
• 6.6.5. Phân tích hệ số đường các tính trạng liên quan đến chất lượng hoa ở lay ơn
• 6.7. Hiện tượng khô đầu lá ở hoa lay ơn
• 6.8. Chọn tạo giống hoa lay ơn trên thế giới và Việt Nam
• 6.8.1. Chọn tạo giống hoa lay ơn bằng phương pháp lai hữu tính trên thế giới
• 6.8.2. Chọn tạo giống hoa lay ơn bằng phương pháp đột biến trên thế giới
• 6.8.3. Tuyển chọn và lai tạo giống hoa lay ơn tại Việt Nam
• 6.9. Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoa lay ơn
• 6.10. Kỹ thuật nhân giống hoa lay ơn trên thế giới và Việt Nam
• 6.10.1. Nhân giống hoa lay ơn trên thế giới
• 6.10.2. Nhân giống hoa lay ơn ở Việt Nam
• 6.11. Kết luận và định hướng nghiên cứu
• 7. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu
• 7.1. Địa điểm nghiên cứu
• 7.2. Thời gian nghiên cứu
• 7.3. Vật liệu nghiên cứu
• 7.3.1. Các mẫu giống hoa lay ơn sử dụng làm vật liệu
• 7.3.2. Các mồi ISSR sử dụng trong phân tích đa dạng di truyền
• 7.4. Nội dung nghiên cứu
• 7.4.1. Đánh giá nguồn vật liệu phục vụ cho lai tạo giống hoa lay ơn mới
• 7.4.2. Tạo quần thể lai, đánh giá và chọn lọc các dòng lai mới tạo ra
• 7.4.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật tăng hiệu quả nhân giống của dòng lai lay ơn mới tạo ra
• 7.5. Phương pháp nghiên cứu
• 7.5.1. Đánh giá nguồn vật liệu phục vụ cho lai tạo giống hoa lay ơn mới
• 7.5.2. Lai hữu tính tạo quần thể lai
• 7.5.3. Phương pháp đánh giá, chọn lọc dòng lai
• 7.5.4. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật tăng hiệu quả nhân giống của dòng lai lay ơn mới tạo ra
• 7.5.5. Kỹ thuật canh tác sử dụng
• 7.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 8. Kết quả và thảo luận
• 8.1. Đánh giá nguồn vật liệu phục vụ cho lai tạo giống hoa lay ơn mới
• 8.1.1. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu
• 8.1.2. Đánh giá đa dạng di truyền các mẫu giống lay ơn nghiên cứu
• 8.1.3. Khảo sát các tham số di truyền và mối tương quan giữa các tính trạng đặc trưng của hoa lay ơn
• 8.1.4. Đặc điểm hình thái, sức sống và chất lượng hạt phấn hoa lay ơn
• 8.2. Kết quả tạo quần thể lai, đánh giá và chọn lọc các dòng lai lay ơn mới tạo ra
• 8.2.1. Kết quả lai hữu tính tạo quần thể lai
• 8.2.2. Đánh giá cá thể trong quần thể lai
• 8.2.3. Đánh giá các dòng lai hoa lay ơn
• 8.2.4. Đánh giá chọn lọc các dòng lai hoa lay ơn ưu tú
• 8.2.5. Kết quả trồng thử nghiệm các dòng lai lay ơn triển vọng tại một số địa phương
• 8.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm tăng hiệu quả nhân giống của dòng lai lay ơn J11 mới tạo ra
• 8.3.1. Xác định hóa chất khử trùng phù hợp nhất cho mẫu cấy
• 8.3.2. Xác định loại mẫu cấy thích hợp cho giai đoạn vào mẫu
• 8.3.3. Xác định môi trường thích hợp cho giai đoạn nhân nhanh
• 8.3.4. Xác định môi trường tạo củ thích hợp
• 8.3.5. Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến khả năng tạo củ và chất lượng củ của dòng lai J11
• 8.3.6. Xác định hàm lượng đường bổ sung đến khả năng tạo củ và chất lượng củ hoa lay ơn tạo ra
• 8.3.7. Xác định loại phân bón lá bổ sung phù hợp cho giai đoạn trồng củ bi hoa lay ơn của dòng lai J11
• 8.3.8. Ảnh hưởng của thời điểm thu hoạch đến năng suất, chất lượng củ giống của dòng lai J11
• 9. Kết luận và đề nghị
• Danh mục các công trình công bố
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan Nghiên cứu chọn tạo giống hoa lay ơn 55 ký tự

Hoa lay ơn (Gladiolus sp.) là một trong những loại hoa cắt cành quan trọng, được ưa chuộng trên thị trường thế giới và Việt Nam. Ngành công nghiệp hoa lay ơn đang phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, việc chọn tạo giống hoa mới, chất lượng cao là một thách thức lớn. Các giống hoa lay ơn hiện tại ở Việt Nam chủ yếu nhập khẩu, ít đa dạng về màu sắc và chưa đáp ứng được tiêu chuẩn xuất khẩu. Vì vậy, nghiên cứu và phát triển giống hoa lay ơn mang thương hiệu Việt Nam, có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế là vô cùng cần thiết.Nghiên cứu chọn tạo giống hoa không chỉ là nhiệm vụ khoa học mà còn là yêu cầu cấp thiết để nâng cao giá trị kinh tế của ngành trồng hoa Việt Nam. Mục tiêu là tạo ra các giống hoa lay ơn gladiolus có màu sắc đẹp, cành hoa dài, số lượng hoa trên cành lớn, khả năng kháng bệnh tốt và đặc biệt là ít mẫn cảm với hiện tượng khô đầu lá, một vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng hoa. Bên cạnh đó, việc áp dụng các kỹ thuật tiên tiến như nuôi cấy mô sẽ giúp rút ngắn thời gian nhân giống và phát triển giống hoa mới.Theo thống kê của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, cây cảnh, năm 2020, hoa lay ơn chiếm khoảng 12% trong cơ cấu chủng loại hoa được sản xuất ở Việt Nam, sau cúc, hồng và lily (Nguyễn Văn Tỉnh, 2020). Việc nghiên cứu chọn tạo giống hoa lay ơn chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu không chỉ giúp nâng cao giá trị sản xuất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành trồng hoa Việt Nam. Đồng thời, giảm sự phụ thuộc vào nguồn giống nhập khẩu, tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Giống hoa lay ơn mới sẽ tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người nông dân.Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hồng Nhung (2022) tập trung vào việc đánh giá nguồn vật liệu ban đầu, lai tạo, chọn lọc, nhân giống và trồng thử nghiệm các dòng lai lay ơn. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung cơ sở lý luận, phương pháp và đường hướng cho quá trình chọn tạo giống hoa lay ơn mới ở Việt Nam.

1.1. Lịch sử và tầm quan trọng của hoa lay ơn Gladiolus

Hoa lay ơn đã được trồng từ thời Hy Lạp cổ đại và ngày nay là một loại hoa thương mại quốc tế quan trọng (Cantor & Tolety, 2011; Toone, 2005). Với vẻ đẹp quyến rũ và đa dạng màu sắc, hoa lay ơn không chỉ được sử dụng để trang trí mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc trong nhiều nền văn minh. Tại Việt Nam, hoa lay ơn được trồng rải rác ở hầu hết các tỉnh, nhưng chủ yếu tập trung ở Đà Lạt, Hải Phòng, Bắc Giang, Quảng Ninh, Phú Yên (Đinh Thế Lộc & Đặng Văn Đông, 2004). Các vùng có khí hậu mát mẻ có thể trồng quanh năm, còn các vùng đồng bằng sông Hồng và Nam Trung Bộ chủ yếu trồng vào vụ đông và vụ đông xuân.

1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa lay ơn Gladiolus trên thế giới

Hà Lan là một trong những quốc gia sản xuất hoa và củ giống lay ơn lớn nhất trên thế giới (Gelder, 2021a, 2021b). Các quốc gia khác như Hoa Kỳ, Ý, Pháp, và Ấn Độ cũng có diện tích trồng hoa lay ơn đáng kể. Tại Hoa Kỳ, khoảng 60 triệu cành hoa lay ơn được bán ra thị trường hàng năm, chiếm 4,5% tổng số hoa cắt cành được sản xuất (Sajjad & cs., 2011). Brazil, màu sắc được người tiêu dùng chấp nhận nhất là trắng (40%), đỏ (25%), vàng (12%), hồng (10%), san hô (10%) và tím (10%).

II. Thách thức trong Chọn tạo giống hoa lay ơn chất lượng 58 ký tự

Mặc dù hoa lay ơn rất được ưa chuộng tại Việt Nam, việc chọn tạo giống mới vẫn còn nhiều thách thức. Các giống hoa hiện tại chủ yếu là nhập khẩu, chưa có giống nào mang thương hiệu Việt Nam được thương mại hóa rộng rãi. Một trong những vấn đề nghiêm trọng là hiện tượng khô đầu lá, ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng hoa.Hiện tượng khô đầu lá do giống mẫn cảm với mức độ xả thải khí Flo. Thuật ngữ “Khô lá” trên hoa lay ơn được miêu tả rõ bởi Woltz & cs. Triệu chứng của hiện tượng này là những tổn thương lá làm cho lá chuyển sang khô, màu nâu bắt đầu từ đỉnh và mép lá. Hiện tượng khô đầu lá được quan sát thấy sau 2-3 ngày có sương mù ở đỉnh và mép lá, các tuần tiếp theo thì toàn bộ vùng đỉnh lá chuyển sang màu nâu. Hiện tượng khô đầu lá còn được quyết định bởi giá trị thẩm mỹ của bộ lá, mức độ tổn thương trên lá yêu cầu ở mức không hoặc tối thiểu. Do đó, việc nghiên cứu giống hoa lay ơn có khả năng kháng hoặc ít mẫn cảm với khô đầu lá là vô cùng quan trọng.Bên cạnh đó, tiêu chuẩn chất lượng cao cho hoa xuất khẩu đòi hỏi cành hoa phải dài, số lượng hoa trên cành lớn, màu sắc đa dạng và độ bền cao. Các phương pháp nghiên cứu giống hoa cần được cải tiến để đáp ứng yêu cầu này. Việc lai tạo giữa các giống hoa có đặc tính tốt và áp dụng các kỹ thuật chọn lọc hiện đại sẽ giúp tạo ra những giống hoa lay ơn vượt trội.Để xuất khẩu hoa ra thị trường quốc tế thì giống sản xuất cần có bản quyền giống, phải đáp ứng được các tiêu chuẩn về hoa cắt, cung cấp được số lượng và chất lượng ổn định ở các thời điểm trong năm là yêu cầu cần thiết. Theo tiêu chuẩn hoa cắt của thị trường thương mại hoa quốc tế, chiều dài cành và số lượng hoa là hai chỉ tiêu quan trọng để phân chia hoa lay ơn thương mại thành 4 cấp: lý tưởng, đặc biệt, tiêu chuẩn và có thể sử dụng (NAGC, 2012).

2.1. Vấn đề khô đầu lá và ảnh hưởng đến năng suất chất lượng

Hiện tượng khô đầu lá là một trong những nguyên nhân nghiêm trọng gây giảm năng suất và chất lượng hoa lay ơn (Ullad & cs., 2016). Các giống hoa lay ơn hiện nay thường bị khô đầu lá ở các mức độ khác nhau. Vấn đề này chưa được nghiên cứu sâu ở Việt Nam, đòi hỏi các nhà khoa học cần tập trung giải quyết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.2. Yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng cao cho xuất khẩu

Thị trường quốc tế đòi hỏi giống hoa lay ơn phải có tiêu chuẩn cao về chiều dài cành, số lượng hoa, màu sắc, độ bền và khả năng kháng bệnh (NAGC, 2012). Các giống hoa được tạo ra cần đáp ứng các tiêu chuẩn này để có thể cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu. Các nghiên cứu liên tục được thực hiện nhằm chọn tạo giống có màu sắc đa dạng, không có vết bệnh trên cành, lá và hoa.

III. Phương pháp nghiên cứu giống hoa lay ơn đột phá 56 ký tự

Để vượt qua những thách thức trong chọn tạo giống hoa lay ơn, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu giống hoa tiên tiến và hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm đánh giá nguồn vật liệu ban đầu, lai tạo hữu tính, chọn lọc dòng, nhân giống và trồng thử nghiệm.Đánh giá nguồn vật liệu ban đầu là bước quan trọng để xác định các giống hoa có đặc tính tốt, phù hợp làm bố mẹ trong quá trình lai tạo. Việc sử dụng các chỉ thị phân tử, phân tích di truyền sẽ giúp đánh giá chính xác hơn nguồn gen và lựa chọn các cặp lai tiềm năng. Lai tạo hữu tính là phương pháp tạo ra các tổ hợp gen mới, kết hợp các đặc tính tốt của bố mẹ. Việc chọn lọc dòng sau đó sẽ giúp chọn ra những dòng hoa có đặc tính ưu việt, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao.Bên cạnh đó, việc áp dụng các kỹ thuật nhân giống tiên tiến, đặc biệt là nuôi cấy mô, sẽ giúp rút ngắn thời gian nhân giống và tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều, sạch bệnh. Các nghiên cứu về kỹ thuật trồng hoa lay ơn cũng cần được đẩy mạnh để tối ưu hóa năng suất và chất lượng hoa.

3.1. Đánh giá nguồn vật liệu và sử dụng chỉ thị phân tử

Việc đánh giá nguồn vật liệu bằng các chỉ thị phân tử giúp xác định các gen quy định tính trạng mong muốn (Rana & Sharma, 2012). Phân tích di truyền giúp lựa chọn các cặp lai có khả năng tạo ra con lai có ưu thế vượt trội. Các chỉ thị ISSR được xem là phù hợp nhất trong phân tích đa dạng phân tử các kiểu gen của cây lay ơn (Poonam & cs., 2015).

3.2. Lai tạo hữu tính và chọn lọc dòng ưu tú chất lượng cao

Lai tạo hữu tính là phương pháp hiệu quả để tạo ra các tổ hợp gen mới, kết hợp các đặc tính tốt của bố mẹ (Cantor & Tolety, 2011). Sau khi lai tạo, việc chọn lọc dòng sẽ giúp chọn ra những dòng hoa có đặc tính ưu việt, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao. Kết quả có 70% số con lai tạo ra có màu sắc hoa giống bố hoặc mẹ, số còn lại có màu sắc trung gian hoặc rất mới (Hort & cs., 2012).

3.3. Ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy mô tế bào để tăng hệ số nhân giống

Kỹ thuật nuôi cấy mô là phương pháp hiệu quả để nhân nhanh giống hoa lay ơn chất lượng cao, sạch bệnh (Priyakumari & Sheela, 2005). Phương pháp này giúp rút ngắn thời gian nhân giống và tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều, đáp ứng nhu cầu sản xuất. Có thể tạo ra giống mới, tạo được cây con sạch bệnh virus, khống chế được các điều kiện nuôi cấy, chủ động về giống, tiết kiệm đất, lao động và thời gian.

IV. Quy trình Chọn tạo giống hoa lay ơn Gladiolus ưu việt 59 ký tự

Quy trình chọn tạo giống hoa lay ơn gladiolus sp chất lượng cao bao gồm nhiều giai đoạn, từ việc thu thập và đánh giá nguồn gen đến lai tạo, chọn lọc, nhân giống và khảo nghiệm. Mỗi giai đoạn đều đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra những giống hoa có giá trị kinh tế cao.Đầu tiên, cần thu thập và đánh giá nguồn gen từ các giống hoa lay ơn khác nhau, cả trong nước và quốc tế. Việc đánh giá này dựa trên các tiêu chí như màu sắc, hình dáng, kích thước hoa, khả năng sinh trưởng, kháng bệnh và đặc biệt là khả năng chống chịu khô đầu lá. Sau khi đánh giá, các giống hoa có đặc tính tốt sẽ được sử dụng làm bố mẹ trong quá trình lai tạo. Quá trình lai tạo được thực hiện bằng cách thụ phấn chéo giữa các giống hoa bố mẹ. Hạt giống thu được sau đó sẽ được gieo trồng và theo dõi để chọn ra những cây con có đặc tính tốt nhất.Các cây con được chọn lọc sẽ được nhân giống bằng phương pháp vô tính, như tách củ hoặc nuôi cấy mô, để tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều. Cuối cùng, các cây giống này sẽ được khảo nghiệm tại các vùng trồng hoa khác nhau để đánh giá khả năng thích ứng và hiệu quả sản xuất.

4.1. Thu thập và đánh giá nguồn gen làm vật liệu lai tạo

Quá trình thu thập và đánh giá nguồn gen là bước quan trọng để xác định các giống hoa lay ơn có đặc tính tốt, phù hợp với mục tiêu chọn tạo giống. Các tiêu chí đánh giá bao gồm màu sắc, hình dáng, kích thước hoa, khả năng sinh trưởng, kháng bệnh và khả năng chống chịu khô đầu lá.

4.2. Lai tạo hữu tính và chọn lọc cây con ưu tú kháng bệnh

Sau khi đánh giá nguồn gen, các giống hoa có đặc tính tốt sẽ được sử dụng làm bố mẹ trong quá trình lai tạo. Quá trình lai tạo được thực hiện bằng cách thụ phấn chéo giữa các giống hoa bố mẹ. Hạt giống thu được sau đó sẽ được gieo trồng và theo dõi để chọn ra những cây con có đặc tính tốt nhất.

4.3. Nhân giống vô tính tách củ nuôi cấy mô và khảo nghiệm

Các cây con được chọn lọc sẽ được nhân giống bằng phương pháp vô tính, như tách củ hoặc nuôi cấy mô, để tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều. Cuối cùng, các cây giống này sẽ được khảo nghiệm tại các vùng trồng hoa khác nhau để đánh giá khả năng thích ứng và hiệu quả sản xuất.

V. Ứng dụng và Kết quả Chọn tạo giống hoa lay ơn mới 56 ký tự

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hồng Nhung (2022) đã đạt được những kết quả quan trọng trong việc chọn tạo giống hoa lay ơn chất lượng cao. Nghiên cứu đã xác định được 12 mẫu giống hoa lay ơn phù hợp làm bố mẹ trong quá trình lai tạo, có đặc điểm chiều dài cành hoa lớn, số lượng hoa trên cành nhiều, màu sắc đa dạng và ít mẫn cảm với khô đầu lá.Bằng phương pháp lai hữu tính, nghiên cứu đã tạo ra 14 tổ hợp lai và chọn lọc được 3 dòng lai triển vọng C6, I9, J11 có màu sắc mới và chất lượng hoa cao. Các dòng lai này có chiều dài cành hoa từ 130,7 - 156,9 cm, số hoa trên cành 15 - 17 hoa, đường kính hoa 10,1 - 11,6 cm, năng suất hoa cao hơn đối chứng từ 11 - 15% và mức độ khô đầu lá nhẹ.Đặc biệt, nghiên cứu đã áp dụng công nghệ tạo củ bi in vitro kết hợp với tạo củ thương phẩm ngoài đồng ruộng, giúp tăng hệ số nhân giống 4,8 lần, rút ngắn thời gian tạo giống và phát triển giống ra ngoài sản xuất. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp nguồn giống chất lượng cao cho người trồng hoa.

5.1. Xác định các giống hoa lay ơn làm bố mẹ phù hợp mục tiêu

Nghiên cứu đã xác định được 12 mẫu giống hoa lay ơn phù hợp làm bố mẹ trong quá trình lai tạo, có đặc điểm chiều dài cành hoa lớn, số lượng hoa trên cành nhiều, màu sắc đa dạng và ít mẫn cảm với khô đầu lá: GL1, GL2, GL3, GL6, GL7, GL10, GL14, GL17, GL20, GL22, GL24 và GL25 (Nguyễn Thị Hồng Nhung, 2022).

5.2. Tạo ra các dòng lai mới có chất lượng hoa vượt trội

Bằng phương pháp lai hữu tính, nghiên cứu đã tạo ra 14 tổ hợp lai và chọn lọc được 3 dòng lai triển vọng C6, I9, J11 có màu sắc mới và chất lượng hoa cao: chiều dài cành hoa 130,7 - 156,9 cm, số hoa trên cành 15 - 17 hoa, đường kính hoa 10,1 - 11,6 cm, năng suất hoa cao hơn đối chứng từ 11 - 15% và mức độ khô đầu lá nhẹ.

5.3. Tăng hệ số nhân giống nhờ công nghệ tạo củ bi in vitro

Nghiên cứu đã áp dụng công nghệ tạo củ bi in vitro kết hợp với tạo củ thương phẩm ngoài đồng ruộng, giúp tăng hệ số nhân giống 4,8 lần, rút ngắn thời gian tạo giống và phát triển giống ra ngoài sản xuất. Tỷ lệ tạo củ in vitro là 93,3%; khối lượng củ đạt 0,96 - 1,02 g; đường kính củ đạt 0,93 - 0,96 cm, tỷ lệ củ thương phẩm loại 1 đạt cao 70,5%, chu vi củ trung bình 12,1 cm (Nguyễn Thị Hồng Nhung, 2022).

VI. Tương lai Nghiên cứu giống hoa lay ơn Gladiolus 53 ký tự

Nghiên cứu chọn tạo giống hoa lay ơn gladiolus sp chất lượng cao vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Trong tương lai, cần tập trung vào việc nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng bệnh, đặc biệt là khả năng chống chịu khô đầu lá. Việc sử dụng các công nghệ sinh học hiện đại, như chỉnh sửa gen, sẽ giúp tạo ra những giống hoa có đặc tính ưu việt một cách nhanh chóng và hiệu quả.Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà trồng hoa và doanh nghiệp để đưa các giống hoa mới vào sản xuất thực tế. Việc xây dựng thương hiệu cho các giống hoa lay ơn Việt Nam cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.Các nghiên cứu tiếp theo cũng cần tập trung vào sự hiểu biết di truyền liên quan đến các tính trạng mục tiêu quan tâm, như màu sắc, hình dáng, kích thước hoa, khả năng sinh trưởng, kháng bệnh và khả năng chống chịu khô đầu lá để chọn tạo giống đạt năng suất và chất lượng cao hơn.

6.1. Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng bệnh và công nghệ gen

Việc nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng bệnh, đặc biệt là khả năng chống chịu khô đầu lá, sẽ giúp tạo ra những giống hoa lay ơn có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện môi trường khắc nghiệt. Việc sử dụng các công nghệ sinh học hiện đại, như chỉnh sửa gen, sẽ giúp tạo ra những giống hoa có đặc tính ưu việt một cách nhanh chóng và hiệu quả.

6.2. Hợp tác giữa nhà khoa học nông dân và doanh nghiệp

Cần đẩy mạnh hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà trồng hoa và doanh nghiệp để đưa các giống hoa mới vào sản xuất thực tế. Việc hợp tác này sẽ giúp đảm bảo rằng các giống hoa được tạo ra đáp ứng nhu cầu thị trường và mang lại lợi ích kinh tế cho người trồng hoa.

6.3. Xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm

Việc xây dựng thương hiệu cho các giống hoa lay ơn Việt Nam là một yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm và cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Cần tập trung vào việc quảng bá các đặc tính ưu việt của các giống hoa Việt Nam, như màu sắc độc đáo, hình dáng đẹp và độ bền cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG HOA LAY ƠN (Gladiolus sp.) CHẤT LƯỢNG CAO LUẬN TIẾ SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐ G HOA LAY Ơ (Gladiolus sp.) CHẤT LƯỢNG CAO Ngành: Di truyền và chọn giống cây trồng Mã số: 9 62 01 11 Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Đông PGS. Vũ Đình Hòa HÀ NỘI – 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày… tháng… năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Thị Hồng Nhung i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đặng Văn Đông và PGS.TS Vũ Đình Hòa đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền và chọn giống cây trồng, Khoa Nông Học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin cảm ơn TS Bùi Thị Thu Hương - Khoa Công nghệ sinh học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ tôi trong quá trình tiến hành thí nghiệm của đề tài.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, cây cảnh - Viện Nghiên cứu Rau Quả đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày. năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Thị Hồng Nhung ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vii Danh mục bảng. viii Danh mục hình.

xi Trích yếu luận án. xiii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.

Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Giới thiệu chung về cây hoa lay ơn. Nguồn gốc, phân bố của cây hoa lay ơn.

Phân loại thực vật của cây hoa lay ơn. Sự hình thành các loài lay ơn trồng. Sản xuất và tiêu thụ hoa lay ơn trên thế giới và Việt Nam. Sản xuất và tiêu thụ hoa lay ơn trên thế giới.

Sản xuất và tiêu thụ hoa lay ơn tại Việt Nam. Đa dạng di truyền và di truyền tính trạng của hoa lay ơn. Đa dạng di truyền nguồn gen hoa lay ơn. Hệ số biến động kiểu gen và hệ số biến động kiểu hình ở hoa lay ơn.

Hệ số di truyền và tiến bộ di truyền các tính trạng ở hoa lay ơn. Tương quan các tính trạng liên quan đến chất lượng hoa ở lay ơn. Phân tích hệ số đường các tính trạng liên quan đến chất lượng hoa ở lay ơn. Hiện tượng khô đầu lá ở hoa lay ơn.

Chọn tạo giống hoa lay ơn trên thế giới và Việt Nam. Chọn tạo giống hoa lay ơn bằng phương pháp lai hữu tính trên thế giới. Chọn tạo giống hoa lay ơn bằng phương pháp đột biến trên thế giới. Tuyển chọn và lai tạo giống hoa lay ơn tại Việt Nam.

Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoa lay ơn. Kỹ thuật nhân giống hoa lay ơn trên thế giới và Việt Nam. Nhân giống hoa lay ơn trên thế giới. Nhân giống hoa lay ơn ở Việt Nam.

Kết luận và định hướng nghiên cứu. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Các mẫu giống hoa lay ơn sử dụng làm vật liệu. Các mồi ISSR sử dụng trong phân tích đa dạng di truyền. Nội dung nghiên cứu.

Đánh giá nguồn vật liệu phục vụ cho lai tạo giống hoa lay ơn mới. Tạo quần thể lai, đánh giá và chọn lọc các dòng lai mới tạo ra. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật tăng hiệu quả nhân giống của dòng lai lay ơn mới tạo ra. Phương pháp nghiên cứu.

Đánh giá nguồn vật liệu phục vụ cho lai tạo giống hoa lay ơn mới. Lai hữu tính tạo quần thể lai. Phương pháp đánh giá, chọn lọc dòng lai. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật tăng hiệu quả nhân giống của dòng lai lay ơn mới tạo ra.

Kỹ thuật canh tác sử dụng. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Đánh giá nguồn vật liệu phục vụ cho lai tạo giống hoa lay ơn mới.

Đánh giá đặc điểm nông sinh học của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu. Đánh giá đa dạng di truyền các mẫu giống lay ơn nghiên cứu. Khảo sát các tham số di truyền và mối tương quan giữa các tính trạng đặc trưng của hoa lay ơn. Đặc điểm hình thái, sức sống và chất lượng hạt phấn hoa lay ơn.

Kết quả tạo quần thể lai, đánh giá và chọn lọc các dòng lai lay ơn mới tạo ra. Kết quả lai hữu tính tạo quần thể lai. Đánh giá cá thể trong quần thể lai. Đánh giá các dòng lai hoa lay ơn.

Đánh giá chọn lọc các dòng lai hoa lay ơn ưu tú. Kết quả trồng thử nghiệm các dòng lai lay ơn triển vọng tại một số địa phương. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm tăng hiệu quả nhân giống của dòng lai lay ơn J11 mới tạo ra. Xác định hóa chất khử trùng phù hợp nhất cho mẫu cấy.

Xác định loại mẫu cấy thích hợp cho giai đoạn vào mẫu. Xác định môi trường thích hợp cho giai đoạn nhân nhanh. Xác định môi trường tạo củ thích hợp. Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến khả năng tạo củ và chất lượng củ của dòng lai J11.

Xác định hàm lượng đường bổ sung đến khả năng tạo củ và chất lượng củ hoa lay ơn tạo ra. Xác định loại phân bón lá bổ sung phù hợp cho giai đoạn trồng củ bi hoa lay ơn của dòng lai J11. Ảnh hưởng của thời điểm thu hoạch đến năng suất, chất lượng củ giống của dòng lai J11. Kết luận và đề nghị.

127 Danh mục các công trình công bố. 128 Tài liệu tham khảo. 142 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ/nghĩa tiếng Việt Amplified Fragment Length Polymorphism/ Đa hình chiều dài các đoạn AFLP cắt khuếch đại BP Bao phấn CD Chiều dài CR Chiều rộng CTTD Chỉ tiêu theo dõi CTTN Công thức thí nghiệm Directed Amplification of Minisatellite-region DNA/ Khuếch đại có định DAMD hướng của ADN vùng tiểu vệ tinh GA Genetic advance/ Tiến bộ di truyền GCV Genotypic coefficient of variation/ Hệ số biến động kiểu gen ISSR Inter simple Sequence Repeat/ Chuỗi lặp lại đơn giản giữa MI Marker index/ Chỉ số mồi PCA Principal Component Analysis/ Phân tích thành phần chính PCV Phenotypic coefficient of variation / Hệ số biến động kiểu hình PIC Polymorphic Information Content/ Thông tin đa hình Random Amplified Polymorphic DNA/ ADN đa hình được nhân bản RAPDs ngẫu nhiên Restriction Fragment Length Polymorphism/ Đa hình độ dài đoạn cắt RFLP giới hạn SNPs Single Nucleotide Polymorphism/ Đa hình nucleotide đơn Sequence-related amplified polymorphism/ Đa hình các chuỗi liên quan SRAP được nhân bản SSRs Simple Sequence Repeats (Microsatellites)/ Các chuỗi lặp lại đơn giản TB Trung bình TGTD Thời gian theo dõi TT gián tiếp Tương tác gián tiếp UN United Nations Comtrade/ Cơ sở dữ liệu thống kê thương mại quốc tế Comtrade của Liên hợp quốc Unweighted Pair Group Method using arithmetic Averages/ Phương UPGMA pháp nhóm cặp không trọng số với giá trị trung bình số học The International Union for the Protection of New Varieties of Plants/ Liên UPOV minh quốc tế về bảo vệ các giống cây trồng mới vii DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 3. Danh sách các mẫu giống lay ơn nghiên cứu.

Danh sách các mồi ISSR sử dụng trong nghiên cứu. Danh sách các tổ hợp lai hoa lay ơn được thực hiện. Thời gian sinh trưởng, phát triển của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu (Vụ Đông Xuân 2015 - 2016 tại Gia Lâm - Hà Nội). Đặc điểm lá và mức độ khô đầu lá của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu (Vụ Đông Xuân 2015 - 2016 tại Gia Lâm - Hà Nội).

Đặc điểm chất lượng hoa của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu (Vụ Đông Xuân 2015 - 2016 tại Gia Lâm - Hà Nội). Năng suất hoa và khả năng nhân giống của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu (Vụ Đông Xuân 2015 - 2016 tại Gia Lâm - Hà Nội). Bảng phân nhóm các mẫu giống lay ơn theo các tính trạng hình thái. Giá trị PIC và phần trăm phân đoạn đa hình của 25 mẫu giống lay ơn với các chỉ thị ISSR.

Hệ số tương đồng di truyền của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu. So sánh phân nhóm dựa vào hình thái và chỉ thị phân tử của các mẫu giống lay ơn nghiên cứu. Thành phần di truyền của các tính trạng số lượng trên 25 mẫu giống hoa lay ơn nghiên cứu. Tương quan kiểu hình của các tính trạng nghiên cứu trên các mẫu giống lay ơn.

Tác động trực tiếp và gián tiếp của các tính trạng với chiều dài cành hoa. Tác động trực tiếp và gián tiếp của các tính trạng với số hoa/cành. Tổng hợp mẫu giống lay ơn phù hợp với các tính trạng mục tiêu. Đặc điểm của bao phấn và thời điểm bung phấn các mẫu giống hoa lay ơn .