Nghiên cứu chọn lọc cây quế Cinnamomum cassia Blume tại Thanh Hóa: Đánh giá khả năng sinh trưởng ...

Nghiên cứu đánh giá khả năng sinh trưởng và mối tương quan giữa sinh trưởng và hàm lượng tinh dầu của quế thanh Cinnamomum cassia Blume.

• Tác giả: Lương Kim Chi
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Minh Toại
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu chọn lọc cây trội, đánh giá khả năng sinh trưởng và tương quan giữa sinh trưởng và hàm lượng tinh dầu của dòng Quế (Cinnamomum cassia Blume) tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu chung về cây Quế
• 1.2. Đặc điểm hình thái
• 1.3. Đặc điểm sinh thái
• 1.4. Thành phần hóa học và công dụng của Quế
• 1.5. Giá trị kinh tế
• 1.6. Nghiên cứu về chọn lọc cây trội và xác định sản lượng vỏ, sản lượng tinh dầu loài Quế
• 1.7. Nghiên cứu chung về cây Quế
• 1.8. Nghiên cứu về kỹ thuật tạo cây con và gây trồng loài Quế
• 1.9. Thảo luận và xác định vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu tổng quát
• 2.3. Mục tiêu cụ thể
• 2.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.5. Đối tượng nghiên cứu
• 2.6. Phạm vi nghiên cứu
• 2.7. Nội dung nghiên cứu
• 2.8. Phương pháp nghiên cứu
• 2.8.1. Quan điểm và cách tiếp cận
• 2.8.2. Phương pháp cụ thể
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2. Vị trí địa lý
• 3.3. Tài nguyên thiên nhiên
• 3.4. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.5. Đánh giá chung
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm phân bố, gây trồng và phát triển loài Quế tại Thanh Hóa
• 4.1.1. Đặc điểm phân bố loài Quế tại Thanh Hóa
• 4.1.2. Đặc điểm gây trồng và phát triển loài Quế tại Thanh Hóa
• 4.2. Nghiên cứu chọn lọc cây trội loài Quế tại Thanh Hóa
• 4.2.1. Xác định, lựa chọn cây trội dự tuyển
• 4.2.2. Đặc điểm sinh trưởng của loài Quế tại Thanh Hóa
• 4.2.3. Hàm lượng và chất lượng tinh dầu của loài Quế tại Thanh Hóa
• 4.2.4. Kết quả lựa chọn cây trội
• 4.2.5. Đánh giá sinh trưởng của cây ghép từ các cây trội trong vườn giống vô tính Quế Thanh Hóa
• 4.2.6. Tỷ lệ sống của cây trồng trong vườn giống vô tính
• 4.2.7. Sinh trưởng đường kính và chiều cao của cây vô tính
• 4.2.8. Phẩm chất của cây vô tính
• 4.2.9. Xác định mối quan hệ giữa các đại lượng sinh trưởng với năng suất vỏ và hàm lượng tinh dầu Quế Thanh Hóa
• 4.2.9.1. Xác định quan hệ giữa độ dày vỏ (Dvỏ) với đại lượng sinh trưởng
• 4.2.9.2. Xác định quan hệ giữa hàm lượng tinh dầu với đại lượng sinh trưởng
• 4.2.9.3. Xác định quan hệ giữa chất lượng tinh dầu với đại lượng sinh trưởng
• 4.2.10. Đề xuất giải pháp phát triển bền vững loài Quế Thanh Hóa
• 4.2.10.1. Đề xuất tiêu chuẩn chọn lọc cây trội Quế tại khu vực nghiên cứu
• 4.2.10.2. Đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững loài Quế Thanh Hóa
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cây quế Cinnamomum cassia và giá trị kinh tế

Cây quế Cinnamomum cassia Blume là một trong những loài cây đặc sản quan trọng tại Việt Nam. Với khả năng sinh trưởng tốt và hàm lượng tinh dầu cao, quế không chỉ được sử dụng trong y học mà còn trong ngành thực phẩm và công nghiệp. Đặc biệt, quế Thanh Hóa nổi tiếng với chất lượng và năng suất cao, góp phần vào nền kinh tế địa phương.

1.1. Đặc điểm hình thái và sinh thái của cây quế

Cây quế có thân gỗ cao từ 15m trở lên, lá đơn và có gân rõ rệt. Quế phát triển tốt ở độ cao từ 200m đến 800m, nơi có khí hậu ôn hòa và độ ẩm cao. Đặc điểm này giúp quế thích nghi với nhiều điều kiện tự nhiên khác nhau.

1.2. Thành phần hóa học và công dụng của tinh dầu quế

Hàm lượng tinh dầu trong vỏ quế có thể đạt từ 1-4%, với thành phần chính là E-cinamicaldehyde. Tinh dầu quế có nhiều công dụng trong y học, như kích thích tuần hoàn máu và kháng viêm, đồng thời được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm.

II. Vấn đề và thách thức trong việc trồng cây quế

Mặc dù cây quế có giá trị kinh tế cao, nhưng việc trồng và khai thác quế hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Khai thác bừa bãi và thiếu kỹ thuật chăm sóc đã dẫn đến suy giảm chất lượng và sản lượng quế.

2.1. Tình trạng suy giảm chất lượng cây quế

Nhiều vùng trồng quế hiện nay đang đối mặt với tình trạng suy giảm chất lượng do khai thác quá mức và không áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật trong chăm sóc.

2.2. Ảnh hưởng của môi trường đến sinh trưởng cây quế

Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng của cây quế. Việc không kiểm soát tốt các yếu tố này có thể dẫn đến năng suất thấp và chất lượng tinh dầu giảm.

III. Phương pháp nghiên cứu chọn lọc cây quế trội

Nghiên cứu chọn lọc cây quế trội là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng suất và chất lượng tinh dầu. Phương pháp này bao gồm việc đánh giá khả năng sinh trưởng và hàm lượng tinh dầu của các giống quế khác nhau.

3.1. Quy trình chọn lọc cây quế trội

Quy trình chọn lọc bao gồm việc khảo sát, đánh giá các đặc điểm sinh trưởng và phân tích hàm lượng tinh dầu của các cây quế. Điều này giúp xác định những giống quế có tiềm năng phát triển tốt nhất.

3.2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây quế

Áp dụng các kỹ thuật trồng và chăm sóc hiện đại sẽ giúp cây quế phát triển tốt hơn. Việc sử dụng phân bón hợp lý và kiểm soát sâu bệnh là rất cần thiết để nâng cao năng suất.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối tương quan tích cực giữa sinh trưởng và hàm lượng tinh dầu của cây quế. Việc áp dụng các giống quế trội đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người trồng.

4.1. Đánh giá sinh trưởng và năng suất của cây quế

Các cây quế trội được chọn lọc cho thấy khả năng sinh trưởng vượt trội, với tỷ lệ sống cao và năng suất tinh dầu ổn định. Điều này chứng tỏ hiệu quả của phương pháp chọn lọc.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng vào thực tiễn để cải thiện quy trình trồng quế, từ đó nâng cao chất lượng và sản lượng tinh dầu, góp phần phát triển bền vững ngành trồng quế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cây quế

Nghiên cứu chọn lọc cây quế Cinnamomum cassia Blume không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo tồn giống quế quý giá. Tương lai của cây quế tại Việt Nam hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ nếu được đầu tư đúng mức.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn giống quế

Bảo tồn giống quế là cần thiết để duy trì nguồn gen quý và đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành trồng quế. Việc này không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế mà còn bảo vệ môi trường.

5.2. Triển vọng phát triển ngành trồng quế tại Việt Nam

Với nhu cầu thị trường ngày càng cao, ngành trồng quế tại Việt Nam có nhiều cơ hội phát triển. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến kỹ thuật trồng sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP ------------------------- LƢƠNG KIM CHI NGHIÊN CỨU CHỌN LỌC CÂY TRỘI, ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG VÀ TƢƠNG QUAN GIỮA SINH TRƢỞNG VÀ HÀM LƢỢNG TINH DẦU QUẾ (Cinnamomum cassia Blume) TẠI HUYỆN THƢỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP Hà Nội, 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP ------------------------- LƢƠNG KIM CHI NGHIÊN CỨU CHỌN LỌC CÂY TRỘI, ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG VÀ TƢƠNG QUAN GIỮA SINH TRƢỞNG VÀ HÀM LƢỢNG TINH DẦU QUẾ (Cinnamomum cassia Blume) TẠI HUYỆN THƢỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA C u n n àn : L m ọc M số: 6 6 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PHẠM MINH TOẠI 2. LƢU CẢNH TRUNG Hà Nội, 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, luận văn này là kết quả của một phần trong Nhiệm vụ cấp Nhà nƣớc mà tôi là cộng tác viên chính tham gia nghiên cứu và đã đƣợc chủ trì nhiệm vụ đồng ý cho sử dụng kết quả này. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chƣa hề đƣợc sử dụng, đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Các thông tin tài liệu trích dẫn trong luận văn này đã đƣợc ghi rõ nguồn gốc. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những lời cam đoan trên. Hà Nội, ngày 30 tháng 9 năm 2016 Tác giả Lƣơn Kim C i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp “Nghiên cứu chọn lọc cây trội, đánh giá khả năng sinh trưởng và tương quan giữa sinh trưởng và tinh dầu của dòng Quế (Cinnamomum cassia Blume) tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa” đƣợc hoàn thành theo chƣơng trình đào tạo cao học tại Trƣờng đại học Lâm nghiệp. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu, các thầy cô trong Phòng đào tạo sau đại học, các thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy đã tạo điều kiện giúp đỡ, động viên tác giả hoàn thành luận văn này. Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Phạm Minh Toại và TS. Lƣu Cảnh Trung - ngƣời hƣớng dẫn khoa học, đã tận tình hƣớng dẫn tác giả từ khi hình thành phát triển ý tƣởng đến xây dựng đề cƣơng, phƣơng pháp luận, tìm tài liệu và có những chỉ dẫn khoa học quý báu trong suốt quá trình triển khai nghiên cứu và hoàn thành đề tài. Xin chân thành cảm ơn các anh chị đang công tác tại Viện nghiên cứu Lâm sinh – Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Viện Di truyền Nông nghiệp. Đồng cảm ơn tới Ban quản lý khu bảo tồn Thiên nhiên Xuân Liên, các phòng chức năng huyện Thƣờng Xuân, tỉnh Thanh Hóa đã giúp đỡ tôi rất nhiều về tài liệu, nơi thực tập. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các nhà chuyên môn, bạn bè và ngƣời thân trong gia đình đã động viên giúp đỡ tác giả trong quá trình hoàn thành luận văn. Mặc dù đã hết sức cố gắng và nỗ lực, nhƣng kinh nghiệm nghiên cứu chƣa nhiều, đặc biệt là hạn chế về mặt thời gian trong quá trình nghiên cứu nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả rất mong nhận đƣợc sự góp ý của các thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp để cho luận văn đƣợc hoàn chỉnh hơn. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 30 tháng 9 năm 2016 Tác giả Lƣơn Kim C i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC HÌNH . viii ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . Giới thiệu chung về cây Quế . Đặc điểm hình thái . Đặc điểm sinh thái . Thành phần hóa học và công dụng của Quế . Giá trị kinh tế . Trên Thế giới . Nghiên cứu về chọn lọc cây trội và xác định sản lƣợng vỏ, sản lƣợng tinh dầu loài Quế . Nghiên cứu chung về cây Quế . Nghiên cứu về chọn lọc cây trội và xác định sản lƣợng vỏ, sản lƣợng tinh dầu loài Quế . Nghiên cứu về kỹ thuật tạo cây con và gây trồng loài Quế . Thảo luận và xác định vấn đề nghiên cứu .17 Chƣơng 2 MỤC TIÊU, ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀPHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát . Mục tiêu cụ thể .19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu . Nội dung nghiên cứu . Điều tra hiện trạng gây trồng Quế tại Thanh Hóa . Nghiên cứu chọn lọc cây trội loài Quế tại Thanh Hóa. Đánh giá sinh trƣởng của cây ghép trong vƣờn giống vô tính Quế tại Thanh Hóa. Xác định mối quan hệ giữa các đại lƣợng sinh trƣởng với năng suất vỏ và hàm lƣợng tinh dầu Quế tại Thanh Hóa. Đề xuất giải pháp phát triển bền vững loài Quế trồng tại khu vực nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Quan điểm và cách tiếp cận . Phƣơng pháp cụ thể .21 Chƣơng 3 ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN KHU VỰC NGHIÊN CỨU . Điều kiện tự nhiên . Vị trí địa lý . Tài nguyên thiên nhiên . Điều kiện kinh tế xã hội . Đánh giá chung .31 Chƣơng 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN . Đặc điểm phân bố, gây trồng và phát triển loài Quế tại Thanh Hóa. Đặc điểm phân bố loài Quế tại Thanh Hóa . Đặc điểm gây trồng và phát triển loài Quế tại Thanh Hóa . Nghiên cứu chọn lọc cây trội loài Quế tại Thanh Hóa .39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xác định, lựa chọn cây trội dự tuyển . Đặc điểm sinh trƣởng của loài Quế tại Thanh Hóa .3 Hàm lƣợng và chất lƣợng tinh dầu của loài Quế tại Thanh Hóa . Kết quả lựa chọn cây trội . Đánh giá sinh trƣởng của cây ghép từ các cây trội trong vƣờn giống vô tính Quế thanh hóa . Tỷ lệ sống của cây trồng trong vƣờn giống vô tính . Sinh trƣởng đƣờng kính và chiều cao của cây vô tính . Phẩm chất của cây vô tính . Xác định mối quan hệ giữa các đại lƣợng sinh trƣởng với năng suất vỏ và hàm lƣợng tinh dầu Quế thanh hóa . Xác định quan hệ giữa độ dày vỏ (Dvỏ) với đại lƣợng sinh trƣởng. Xác định quan hệ giữa hàm lƣợng tinh dầu với đại lƣợng sinh trƣởng . Xác định quan hệ giữa chất lƣợng tinh dầu với đại lƣợng sinh trƣởng . Đề xuất giải pháp phát triển bền vững loài Quế thanh hóa . Đề xuất tiêu chuẩn chọn lọc cây trội Quế tại khu vực nghiên cứu . Đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững loài Quế thanh hóa .63 KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ .65 TÀI LIỆU THAM KHẢO LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Giải t íc n ĩa BQL Ban quản lý NXB Nhà xuất bản OTC Ô tiêu chuẩn UBND Ủy ban nhân dân Hvn Chiều cao vút ngọn D1.3 Đƣờng kính ngang ngực Dt Đƣờng kính tán Doo Đƣờng kính gốc QĐ Quyết định BNNPTNT Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn ODB Ô dạng bản LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 4.1 Diện tích trồng Quế tại huyện Thƣờng Xuân 33 4.2 Mật độ trồng Quế ở các xã trong huyện Thƣờng Xuân 35 4.3 Kết quả xác định mẫu phân tích tinh dầu 40 4.4 Sinh trƣởng của Quế ở các xã trong huyện Thƣờng Xuân 43 4.5 Đặc điểm sinh trƣởng của các cây trội dự tuyển 45 4.6 Hàm lƣợng và chất lƣợng tinh dầu Quế thanh hóa 47 4.7 Các đặc trƣng thống kê về hàm lƣợng và chất lƣợng tinh dầu 50 4.8 Bảng kết quả lựa chọn cây trội Quế thanh hóa 51 4.9 Tỷ lệ sống của cây con vô tính theo từng dòng cây trội 53 4.10 Đặc điểm sinh trƣởng của cây con vô tính 55 4.11 Các đặc trƣng về sinh trƣởng của cây vô tính 56 4.12 Phẩm chất của cây vô tính theo từng dòng cây trội 58 Tham số của phƣơng trình quan hệ giữa độ dày vỏ với đại lƣợng 4.13 60 sinh trƣởng Tham số của phƣơng trình quan hệ giữa hàm lƣợng tinh dầu với 4.14 61 đại lƣợng sinh trƣởng Tham số của phƣơng trình quan hệ giữa chất lƣợng tinh dầu với 4.15 62 đại lƣợng sinh trƣởng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii DANH MỤC CÁC HÌNH STT Tên hình Trang 4.1 Khai thác Quế 1 lần trong chu kỳ trồng tại Xuân Lẹ - Thƣờng Xuân 37 4.2 Hình ảnh một số cây trội dự tuyển 42 4.3 Một số hình ảnh quá trình thu thập mẫu phân tích 42 4.4 Cây giống vô tính trong vƣờn ƣơm 53 4.5 Cây con vô tính 57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Trong các loài cây lâm sản ở vùng nhiệt đới thì cây Quế đƣợc biết đến nhƣ một loại cây đặc sản đa tác dụng, vỏ Quế và các sản phẩm từ Quế của Việt Nam trở nên nổi tiếng trên thế giới. Ngoài ra, khả năng sản xuất mới dừng lại ở quy mô nhỏ, vùng gây trồng phù hợp với loài cây này hạn chế trong khi nhu cầu thị trƣờng với sản phẩm từ Quế ngày càng cao đã thúc đẩy việc nghiên cứu cải thiện giống, kỹ thuật gây trồng góp phần nâng cao sản lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng rừng trồng Quế. Ở nƣớc ta, từ khi tiến hành cải cách mở cửa đến nay, nền kinh tế đã có những chuyển biến mạnh mẽ. Nhƣng cũng từ đó khoảng cách giữa miền núi và đồng bằng, giữa thành phố và nông thôn ngày càng xa. Đời sống nhân dân đồng bào các dân tộc miền núi còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn. Để giải quyết tình trạng này, Đảng và Nhà nƣớc ta đã và đang tìm mọi cách để đƣa các phƣơng thức sản xuất mới áp dụng vào các vùng khó khăn, đƣa cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp để ngƣời dân có thể thoát nghèo. Một trong những cây trồng có thể giúp họ xóa đói, giảm nghèo chính là cây Quế, đặc biệt là đối với bà con dân tộc các vùng Tiên Yên, Ba Chẽ (Quảng Ninh); Văn Yên, Văn Chấn, Trấn Yên (Yên Bái); Lang Chánh, Thƣờng Xuân (Thanh Hóa); Quế phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp (Nghệ An); Trà My (Quảng Nam); Trà Bồng (Quảng Ngãi) nơi mà cây Quế rất thích hợp với điều kiện tự nhiên.