Nghiên Cứu Chính Sách Lãi Suất Của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam Giai Đoạn 2011 - 2015

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu chính sách lãi suất của ngân hàng nhà nước việt nam giai đoạn 2011 2015 luận văn thạc sỹ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: An Nhật Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Tô Kim Ngọc
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Chính Sách Lãi Suất Của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam Giai Đoạn 2011 - 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÃI SUẤT VÀ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT
• 1.1.1. Khái niệm và các nhân tố ảnh hưởng tới lãi suất
• 1.1.2. Vai trò của lãi suất
• 1.1.3. Phân loại lãi suất
• 1.2. CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
• 1.2.1. Khái niệm của chính sách lãi suất
• 1.2.2. Nội dung của Chính sách lãi suất
• 1.2.3. Cơ chế điều hành chính sách lãi suất
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG TỚI HIỆU LỰC CỦA CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
• 1.3.1. Khái niệm hiệu lực của chính sách lãi suất
• 1.3.2. Các yếu tố thuộc nội hàm của Chính sách lãi suất
• 1.3.3. Mức độ can thiệp của Chính phủ
• 1.3.4. Khả năng tiếp cận vốn ngoại của doanh nghiệp
• 1.3.5. Tình trạng đô la hóa
• 1.3.6. Đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2011-2015
• 2.1. CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2011-2015
• 2.1.1. Các mức lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước
• 2.1.2. Phối hợp các công cụ điều hành của chính sách tiền tệ
• 2.2. THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT GIAI ĐOẠN 2011-2015
• 2.2.1. Tình hình kinh tế Việt Nam giai đoạn 2011-2015
• 2.2.2. Điều hành chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT VÀ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT GIAI ĐOẠN 2011 - 2015
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế trong điều hành chính sách lãi suất
• 2.3.3. Một số vấn đề cần hoàn thiện trong cơ chế điều hành lãi suất giai đoạn 2011 - 2015
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU LỰC CỦA CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2016-2020
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT THỜI GIAN TỚI
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT
• 3.2.1. Hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.2. Phối hợp đồng bộ giữa chính sách lãi suất và các chính sách kinh tế vĩ mô khác
• 3.2.3. Hoàn thiện những điều kiện cơ bản để hướng đến chính sách lạm phát mục tiêu
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Đối với các cơ quan Nhà nước
• 3.3.2. Đối với các Ngân hàng Thương mại
• 3.3.3. Đối với các Doanh nghiệp
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Lãi Suất NHNN 2011 2015 Cơ Sở Lý Luận

Chính sách lãi suất là một bộ phận quan trọng của chính sách tiền tệ, ảnh hưởng trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô. Giai đoạn 2011-2015, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam đã sử dụng lãi suất như một công cụ điều hành quan trọng. Việc nghiên cứu và đánh giá hiệu quả chính sách này là vô cùng cần thiết để đưa ra những giải pháp phù hợp cho tương lai. Lãi suất ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, lạm phát, và tỷ giá hối đoái. Theo tài liệu gốc, "chính sách lãi suất tín dụng ngân hàng đã góp phần bình ổn giá cả, đẩy lùi và kiểm soát lạm phát, kích cầu, tăng trƣởng kinh tế". Việc hiểu rõ các yếu tố tác động đến lãi suất là nền tảng để phân tích chính sách hiệu quả.

1.1. Khái niệm Lãi Suất và Các Loại Lãi Suất Điều Hành

Lãi suất là giá của việc sử dụng vốn vay. NHNN sử dụng nhiều loại lãi suất điều hành như lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn, và lãi suất chiết khấu. Các loại lãi suất này có vai trò khác nhau trong việc điều tiết thị trường tiền tệ. Lãi suất cơ bản từng đóng vai trò quan trọng, nhưng sau đó được thay thế bằng các công cụ linh hoạt hơn. Lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu được sử dụng để hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng. Việc điều chỉnh các mức lãi suất này có tác động lan tỏa đến toàn bộ hệ thống ngân hàng.

1.2. Vai Trò Của Lãi Suất Trong Chính Sách Tiền Tệ Quốc Gia

Lãi suất là công cụ quan trọng trong chính sách tiền tệ của NHNN. Nó ảnh hưởng đến tín dụng, đầu tư, và tiêu dùng. Việc điều chỉnh lãi suất có thể giúp kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc sử dụng công cụ lãi suất cần phải cân nhắc kỹ lưỡng, vì nó có thể có những tác động không mong muốn đến nền kinh tế. Mục tiêu của chính sách tiền tệ là ổn định giá trị đồng tiền, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

II. Phân Tích Bối Cảnh Kinh Tế Việt Nam Giai Đoạn 2011 2015

Giai đoạn 2011-2015 là giai đoạn đầy biến động đối với kinh tế Việt Nam. Nền kinh tế phải đối mặt với nhiều thách thức như lạm phát cao, nợ xấu gia tăng, và những bất ổn từ kinh tế thế giới. NHNN đã phải điều chỉnh chính sách tiền tệ một cách linh hoạt để đối phó với những thách thức này. Việc hiểu rõ bối cảnh kinh tế là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả của chính sách lãi suất. Theo tài liệu gốc, "Ở Việt Nam sau 65 năm xây dựng và phát triển, ngành Ngân hàng đã đạt đƣợc những thành tựu nhất định, góp phần không nhỏ vào những thành quả chung của nền kinh tế".

2.1. Tình Hình Lạm Phát và Tăng Trưởng Kinh Tế 2011 2015

Trong giai đoạn 2011-2015, lạm phát là một vấn đề nhức nhối của kinh tế Việt Nam, đặc biệt là vào năm 2011. NHNN đã phải sử dụng nhiều biện pháp, trong đó có việc điều chỉnh lãi suất, để kiểm soát lạm phát. Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế cũng là một mục tiêu quan trọng. NHNN đã phải cân bằng giữa việc kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Việc điều hành chính sách lãi suất trong bối cảnh này là một bài toán khó.

2.2. Nợ Xấu Ngân Hàng và Áp Lực Lên Lãi Suất Cho Vay

Nợ xấu gia tăng là một thách thức lớn đối với hệ thống ngân hàng trong giai đoạn 2011-2015. Điều này đã gây áp lực lên lãi suất cho vay, khiến cho các doanh nghiệp khó tiếp cận vốn. NHNN đã phải thực hiện nhiều biện pháp để xử lý nợ xấu và giảm áp lực lên lãi suất.

2.3. Biến Động Tỷ Giá và Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Lãi Suất

Tỷ giá hối đoái cũng có những biến động đáng kể trong giai đoạn 2011-2015. NHNN đã phải can thiệp vào thị trường ngoại hối để ổn định tỷ giá. Việc này có ảnh hưởng đến chính sách lãi suất, vì NHNN phải cân nhắc giữa việc ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

III. Phương Pháp Điều Hành Chính Sách Lãi Suất NHNN 2011 2015

NHNN đã sử dụng nhiều công cụ điều hành chính sách tiền tệ để tác động đến lãi suất. Các công cụ này bao gồm nghiệp vụ thị trường mở (OMO), tỷ lệ dự trữ bắt buộc (DTBB), và lãi suất tái cấp vốn. Việc phối hợp các công cụ này một cách hiệu quả là rất quan trọng để đạt được các mục tiêu của chính sách tiền tệ. Theo tài liệu gốc, "NHNN đã rất chú trọng đến việc đổi mới các công cụ điều tiết nhƣ: hạn mức tín dụng, dự trữ bắt buộc, tỷ giá… nhƣng quan trọng nhất vẫn là công cụ lãi suất".

3.1. Nghiệp Vụ Thị Trường Mở OMO và Điều Tiết Thanh Khoản

Nghiệp vụ thị trường mở (OMO) là một công cụ quan trọng để điều tiết thanh khoản của hệ thống ngân hàng. NHNN mua bán trái phiếu chính phủ để bơm hoặc hút tiền ra khỏi nền kinh tế, từ đó tác động đến lãi suất. Hiệu quả của OMO phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như quy mô giao dịch và sự phản ứng của thị trường.

3.2. Tỷ Lệ Dự Trữ Bắt Buộc DTBB và Khả Năng Tạo Tiền

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc (DTBB) là tỷ lệ tiền mà các ngân hàng thương mại phải giữ lại tại NHNN. Việc điều chỉnh DTBB có thể tác động đến khả năng tạo tiền của hệ thống ngân hàng và do đó ảnh hưởng đến lãi suất. Tăng DTBB sẽ làm giảm khả năng cho vay của ngân hàng, từ đó đẩy lãi suất lên.

3.3. Lãi Suất Tái Cấp Vốn và Hỗ Trợ Thanh Khoản Ngân Hàng

Lãi suất tái cấp vốn là lãi suất mà NHNN cho các ngân hàng thương mại vay. Đây là một công cụ quan trọng để hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng. Việc điều chỉnh lãi suất tái cấp vốn có thể tác động đến lãi suất trên thị trường liên ngân hàng.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Lãi Suất NHNN Giai Đoạn 2011 2015

Việc đánh giá hiệu quả của chính sách lãi suất là rất quan trọng để rút ra những bài học kinh nghiệm cho tương lai. Trong giai đoạn 2011-2015, chính sách lãi suất đã đạt được những thành công nhất định trong việc kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, cũng còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Theo tài liệu gốc, "chính sách lãi suất tín dụng ngân hàng đã góp phần bình ổn giá cả, đẩy lùi và kiểm soát lạm phát, kích cầu, tăng trƣởng kinh tế".

4.1. Thành Công Trong Kiểm Soát Lạm Phát và Ổn Định Vĩ Mô

Chính sách lãi suất đã góp phần quan trọng vào việc kiểm soát lạm phát và ổn định vĩ mô trong giai đoạn 2011-2015. Việc tăng lãi suất đã giúp kiềm chế tổng cầu và giảm áp lực lên giá cả. Tuy nhiên, việc tăng lãi suất cũng có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế.

4.2. Hạn Chế Trong Giảm Lãi Suất Cho Vay và Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Một trong những hạn chế của chính sách lãi suất trong giai đoạn 2011-2015 là việc khó giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp. Nợ xấu và những rủi ro khác trong hệ thống ngân hàng đã khiến cho các ngân hàng khó giảm lãi suất.

4.3. Tác Động Đến Tăng Trưởng Kinh Tế và Cạnh Tranh Quốc Tế

Chính sách lãi suất có tác động đến tăng trưởng kinh tế và cạnh tranh quốc tế. Việc tăng lãi suất có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng có thể giúp ổn định tỷ giá hối đoái và cải thiện cán cân thương mại.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Chính Sách Lãi Suất NHNN Hậu 2015

Để nâng cao hiệu quả của chính sách lãi suất trong tương lai, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất, phối hợp với các chính sách kinh tế vĩ mô khác, và cải thiện môi trường kinh doanh. Theo tài liệu gốc, "với đề tài “Nghiên cứu chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015” tác giả mong muốn nghiên cứu sâu hơn về chính sách lãi suất, cũng nhƣ học tập kinh nghiệm quản lý và điều hành chính sách lãi suất ở các nƣớc phát triển..."

5.1. Hoàn Thiện Cơ Chế Điều Hành Lãi Suất và Tính Linh Hoạt

Cần hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất để tăng tính linh hoạt và hiệu quả. Điều này bao gồm việc sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ một cách chủ động và linh hoạt, cũng như cải thiện khả năng dự báo và phân tích kinh tế.

5.2. Phối Hợp Đồng Bộ Với Chính Sách Tài Khóa và Thương Mại

Chính sách lãi suất cần được phối hợp đồng bộ với các chính sách tài khóa và thương mại để đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô. Sự phối hợp này giúp đảm bảo rằng các chính sách không mâu thuẫn với nhau và có thể bổ sung cho nhau.

5.3. Ổn Định Kinh Tế Vĩ Mô và Nâng Cao Niềm Tin Thị Trường

Ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao niềm tin thị trường là yếu tố quan trọng để chính sách lãi suất hoạt động hiệu quả. Khi lạm phát được kiểm soát và tăng trưởng kinh tế ổn định, các doanh nghiệp và người dân sẽ tin tưởng hơn vào tương lai và sẵn sàng đầu tư và tiêu dùng.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Chính Sách Lãi Suất NHNN Tương Lai

Chính sách lãi suất của NHNN Việt Nam giai đoạn 2011-2015 đã đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức và hạn chế cần được giải quyết. Trong tương lai, chính sách lãi suất cần phải được điều chỉnh linh hoạt và phù hợp với bối cảnh kinh tế mới. Theo tài liệu gốc, "trong giai đoạn thúc đẩy phát triển kinh tế và xu hƣớng hội nhập vào thị trƣờng tài chính khu vực cũng nhƣ quốc tế hiện nay đòi hỏi NHNN phải xây dựng và thực thi một chính sách lãi suất phù hợp, tiến tới tự do hóa...".

6.1. Tự Do Hóa Lãi Suất Theo Hướng Thị Trường và Hội Nhập

Việc tự do hóa lãi suất theo hướng thị trường và hội nhập quốc tế là một xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, việc tự do hóa cần được thực hiện một cách thận trọng và có lộ trình phù hợp, để tránh những rủi ro cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

6.2. Tăng Cường Giám Sát và Quản Lý Rủi Ro Hệ Thống Ngân Hàng

Cần tăng cường giám sát và quản lý rủi ro cho hệ thống ngân hàng, để đảm bảo rằng các ngân hàng hoạt động an toàn và hiệu quả. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro nợ xấu và tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng trước các cú sốc kinh tế.

6.3. Ứng Dụng Công Nghệ và Nâng Cao Năng Lực Phân Tích

Cần ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực phân tích để cải thiện hiệu quả của chính sách lãi suất. Việc sử dụng các công cụ phân tích hiện đại giúp NHNN dự báo và đánh giá tác động của các chính sách một cách chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2015, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động phức tạp với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 5,91%, thấp hơn so với giai đoạn 2006-2010. Lạm phát được kiểm soát hiệu quả, giảm từ mức 18,13% năm 2011 xuống còn 0,6% năm 2015, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh đó, chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đóng vai trò then chốt trong việc điều tiết thị trường tiền tệ, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích, đánh giá chính sách lãi suất của NHNN trong giai đoạn này, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả điều hành chính sách lãi suất trong thời gian tới.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm hoạt động điều hành chính sách lãi suất của NHNN trong giai đoạn 2011-2015, dựa trên các số liệu kinh tế vĩ mô, các mức lãi suất điều hành và các công cụ chính sách tiền tệ được sử dụng. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn toàn diện về cơ chế điều hành lãi suất, đánh giá hiệu quả và những hạn chế, từ đó góp phần hoàn thiện chính sách tiền tệ phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế về lãi suất và chính sách tiền tệ, trong đó có:

• Lý thuyết cung cầu tiền tệ: Lãi suất được xác định bởi sự cân bằng giữa cung và cầu vốn trên thị trường tiền tệ.
• Lý thuyết lạm phát kỳ vọng: Lãi suất danh nghĩa phản ánh lãi suất thực cộng với kỳ vọng lạm phát, ảnh hưởng đến quyết định tiết kiệm và đầu tư.
• Mô hình điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương: Sử dụng các công cụ trực tiếp (lãi suất trần, sàn) và gián tiếp (lãi suất tái chiết khấu, nghiệp vụ thị trường mở, dự trữ bắt buộc) để điều tiết lãi suất thị trường.
• Các khái niệm chính bao gồm: lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất liên ngân hàng, dự trữ bắt buộc, và đô la hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu thứ cấp từ các báo cáo kinh tế, văn bản pháp luật, và dữ liệu thống kê của NHNN và Tổng cục Thống kê Việt Nam. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ dữ liệu về chính sách lãi suất và các chỉ số kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 2011-2015. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn toàn bộ dữ liệu liên quan để đảm bảo tính toàn diện.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định lượng, so sánh các mức lãi suất điều hành, lạm phát, tăng trưởng GDP và các chỉ số liên quan. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2015 với các mốc điều chỉnh chính sách lãi suất và diễn biến kinh tế quan trọng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức lãi suất điều hành của NHNN giảm dần: Từ năm 2011 đến 2015, lãi suất cơ bản duy trì ở mức 9%,

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, mục lục, phụ lục, bảng biểu, danh mục viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, kết luận thì kết cấu của đề tài gồm có ba phần chính, nhƣ sau: 3 Chƣơng 1. Lãi suất và chính sách lãi suất của Ngân hàng Trung ƣơng Chƣơng 2. Thực trạng chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nƣớc giai đoạn 2011 - 2015. Giải pháp nâng cao hiệu lực của chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020 4 CHƢƠNG 1 LÃI SUẤT VÀ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƢƠNG 1.

KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT 1. Khái niệm và các nhân tố ảnh hƣởng tới lãi suất 1. Khái niệm Lãi suất phản ảnh mối quan hệ giữa chủ thể sử dụng vốn (ngƣời vay vốn) với chủ thể sở hữu vốn (ngƣời cho vay) theo nguyên tắc hoàn trả có kỳ hạn kèm theo lãi ở thị trƣờng vốn ở một thời điểm nhất định. Nói cách khác, lãi suất là giá cả của quyền được sử dụng vốn vay trong một thời gian nhất định mà người sử dụng trả cho người sở hữu nó hay lãi suất là tỷ lệ phần trăm của số tiền tăng thêm mà ngƣời đi vay phải trả cho ngƣời cho vay so với phần giá trị vay ban đầu.

Các nhân tố ảnh hưởng tới lãi suất Trong các nền kinh tế thị trƣờng, Nhà nƣớc chỉ đóng vai trò là ngƣời điều tiết vĩ mô, thị trƣờng tài chính hoạt động theo cơ chế tự do hoá, cơ chế hình thành lãi suất là cơ chế thị trƣờng. Lãi suất vì vậy mà chịu ảnh hƣởng của rất nhiều nhân tố kinh tế vĩ mô cũng nhƣ nhiều các nhân tố khác. Ảnh hưởng của cung cầu tiền tệ: Lãi suất là giá cả sử dụng vốn vì vậy bất kỳ sự thay đổi nào của cung và cầu hoặc cả cung và cầu tiền tệ không cùng một tỷ lệ đều sẽ là thay đổi mức lãi suất trên thị trƣờng. Tuy mức biến động của lãi suất ít nhiều phụ thuộc vào các quy định của chính phủ và NHTW, song đa số các nƣớc có nền kinh tế thị trƣờng đều dựa vào nguyên lý này để xác định lãi suất.

Do vậy, có thể tác động vào cung cầu trên thị trƣờng vốn để thay đổi lãi suất trong nền kinh tế cho phù hợp với mục tiêu, chiến lƣợc trong từng thời kỳ chẳng hạn nhƣ thay 5 đổi cơ cấu vốn đầu tƣ, tập trung vốn cho các dự án trọng điểm. Mặt khác, muốn duy trì sự ổn định của lãi suất thì sự ổn định của thị trƣờng vốn phải đƣợc đảm bảo vững chắc. Ảnh hưởng của lạm phát kỳ vọng: Khi lạm phát đƣợc dự đoán tăng trong một thời kỳ nào đó, lãi suất sẽ có xu hƣớng tăng. Điều này là xuất phát từ mối quan hệ giữa lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa và để duy trì lãi suất thực không đổi, tỷ lệ lạm phát tăng đòi hỏi lãi suất danh nghĩa phải tăng lên tƣơng ứng.

Mặt khác, công chúng dự đoán lạm phát tăng sẽ dành phần tiết kiệm của mình cho việc dự trữ hàng hoá hoặc những dạng thức phi tài sản khác nhƣ vàng, ngoại tệ mạnh hoặc đầu tƣ vốn ra nƣớc ngoài nếu có thể. Tất cả những điều này làm giảm cung quỹ cho vay và gây áp lực tăng lãi suất trên thị trƣờng. Từ mối quan hệ này cho thấy ý nghĩa và tầm quan trọng của việc khắc phục tâm lý lạm phát đối với việc ổn định lãi suất, sự ổn định và tăng trƣởng của nền kinh tế. Ảnh hưởng của tỷ suất lợi nhuận bình quân: Tỷ suất lợi nhuận bình quân của các dự án đầu tƣ phải cao hơn lãi suất các khoản vay tài trợ cho dự án.

Có nhƣ vậy các nhà đầu tƣ mới có lợi nhuận từ các dự án đầu tƣ và phấn khởi mở rộng đầu tƣ. Do đó, cách đánh giá, lựa chọn chính sách lãi suất phù hợp sẽ dựa trên cơ sở ƣớc lƣợng tỷ suất lợi tức trung bình của nền kinh tế. Ảnh hưởng của thâm hụt ngân sách Nhà nước: Bội chi ngân sách ở trung ƣơng và địa phƣơng trực tiếp làm cho cầu tiền tăng và làm tăng lãi suất. Sau nữa, bội chi ngân sách sẽ tác động đến tâm lý công chúng về gia tăng mức lạm phát và sẽ gây áp lực tăng lạm phát.

Thông thƣờng, Chính phủ thƣờng tài trợ cho thâm hụt ngân sách bằng cách phát hành trái phiếu. Lƣợng cung trái phiếu trên thị trƣờng tăng lên làm cho giá trái phiếu có xu hƣớng giảm và lãi suất thị trƣờng có xu hƣớng tăng. Mặt 6 khác, do tài sản có của NHTM tăng ở khoản mục trái phiếu chính phủ, dự trữ vƣợt mức giảm nên lãi suất ngân hàng cũng sẽ tăng. Thu nhập thực tế: Loại trừ ảnh hƣởng của yếu tố biến động giá ra khỏi thu nhập danh nghĩa, ta có thu nhập thực tế.

Khi nền kinh tế đang tăng trƣởng, thu nhập thực tế tăng lên, các chủ thể kinh tế muốn giữ thêm tiền làm nơi dự trữ giá trị đồng thời muốn chi tiền cho tiêu dùng nhiều hơn làm cầu tiền tăng ở mọi mức lãi suất và làm lãi suất tăng. Sự suy thoái của nền kinh tế lại có tác động ngƣợc lại. Thu nhập, tài sản của mọi chủ thể kinh tế khi đó giảm xuống, làm cầu tiền giảm ở mọi mức lãi suất và làm lãi suất giảm. Rủi ro: Khi mức độ rủi ro của các công cụ nợ tăng lên (do giá cả công cụ nợ bất ổn định, do rủi ro vỡ nợ…) so với công cụ đầu tƣ khác sẽ làm nhu cầu mua công cụ nợ giảm đi, làm cung quỹ cho vay giảm và lãi suất tăng.

Trƣờng hợp ngƣợc lại, làm cung quỹ cho vay tăng và làm lãi suất giảm. Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái: Tỷ giá là giá cả tiền tệ của nƣớc này thể hiện bằng đơn vị tiền tệ của nƣớc khác. Tỷ giá do quan hệ cung cầu trên thị trƣờng ngoại hối quyết định và chịu ảnh hƣởng của nhiều nhân tố nhƣ cán cân thanh toán quốc tế, cung cầu ngoại tệ, lạm phát. Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, không một quốc gia nào, nếu muốn tồn tại và phát triển, lại không tham gia thực hiện phân công lao động và thƣơng mại quốc tế.

Thông qua quá trình trao đổi buôn bán giữa các nƣớc, tỷ giá (tỷ giá đƣợc niêm yết theo phƣơng pháp biểu hiện trực tiếp) của một nƣớc tăng, xuất khẩu tăng lên nguồn thu ngoại tệ tăng lên. Điều đó làm tăng cung ngoại tệ, tƣơng đƣơng với việc tăng cầu nội tệ kết quả làm lãi suất tăng lên. Với lập luận tƣơng tự, chúng ta sẽ thu đƣợc một mức lãi suất nội tệ thấp hơn nếu tỷ giá giảm, đồng nội tệ có giá hơn. Tóm lại, khi mức giá 7 của đồng tiền của một nƣớc so với nƣớc khác giảm xuống thì một ƣớc đoán hợp lý và lãi suất trong nƣớc sẽ tăng lên và ngƣợc lại.

Những thay đổi trong đời sống xã hội: Ngoài những yếu tố trên, sự thay đổi của lãi suất còn chịu ảnh hƣởng của các yếu tố thuộc về đời sống xã hội khác nhƣ tình hình về kinh tế, chính trị cũng nhƣ những biến động tài chính quốc tế nhƣ các cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trên thế giới, các luồng vốn đầu tƣ ra vào đối với các nƣớc. Tất cả những điều này gợi ý cho những nhà nghiên cứu, soạn thảo và điều hành chính sách lãi suất phải có một cách nhìn và đánh giá một cách tổng thể trƣớc khi đƣa ra bất cứ một kết luận hay một quyết định nào có liên quan đến lãi suất. Vai trò của lãi suất Lãi suất là một trong những biến số đƣợc quan tâm chặt chẽ nhất trong nền kinh tế, bởi lãi suất không chỉ ảnh hƣởng trực tiếp tới đời sống của mỗi chúng ta mà còn là một chỉ số đo lƣờng sức khỏe của nền kinh tế. Có thể khái quát vai trò của lãi suất qua 2 nội dung là vai trò vĩ mô và vai trò vi mô.

Vai trò vĩ mô * Lãi suất là công cụ điều tiết nền kinh tế vĩ mô: Đối với Ngân hàng Trung ƣơng thì lãi suất là công cụ của chính sách tiền tệ để điều tiết kinh tế vĩ mô. Sự biến động của lãi suất trong quá trình điều chỉnh của Ngân hàng Trung ƣơng tác động đến nhiều mặt của nền kinh tế nhƣ đầu tƣ, tiêu dùng, tiết kiệm, tỷ giá…qua đó ảnh hƣởng trực tiếp đến các mục tiêu kinh tế vĩ mô của đất nƣớc. Với tƣ cách là cái giá phải trả cho những số tiền vay để đầu tƣ hay mua các sản vật tiêu dùng, lãi suất tạo nên khoản chi phí của ngƣời đi vay. Việc so sánh giữa lãi suất phải trả với hiệu quả biên của đồng vốn là căn cứ quan trọng để ngƣời kinh doanh đƣa ra quyết định về đầu tƣ.

Một sự gia tăng trong 8 lãi suất sẽ làm giảm khả năng có đƣợc những thu nhập khá lớn để bù đắp đƣợc số lãi phải trả, và do đó số đầu tƣ chắc chắn sẽ giảm. Nhƣng lãi suất cao hơn sẽ làm cho một số ngƣời tiêu dùng chờ đợi chứ không mua ngay, và số tiêu dùng tự định sẽ giảm xuống. Tổng cầu bao gồm các thành phần nhƣ cầu đầu tƣ của doanh nghiệp và cầu tiêu dùng của cá nhân, của hộ gia đình sẽ thay đổi theo. Vì sự biến động của lãi suất có tác động đến đầu tƣ, đến tiêu dùng nên nó tác động gián tiếp đến các mục tiêu của nền kinh tế vĩ mô, biểu hiện trong các trƣờng hợp: + Lãi suất thấp khuyến khích đầu tƣ, khuyến khích tiêu dùng Tăng tổng cầu Sản lƣợng tăng, giá cả tăng, thất nghiệp giảm, nội tệ có xu hƣớng tăng giá so với ngoại tệ.

+ Lãi suất cao Hạn chế đầu tƣ, hạn chế tiêu dùng giảm tổng cầu sản lƣợng giảm, giá cả giảm, thất nghiệp tăng, nội tệ có xu hƣớng tăng giá so với ngoại tệ. - Tác động đối với đầu tư: Lãi suất là giá vốn của đầu tƣ, quyết định chi phí đầu tƣ, nếu chi phí đắt, doanh nghiệp giảm đầu tƣ, nếu chi phí rẻ, doanh nghiệp dễ dàng vay vốn mở rộng sản xuất và đầu tƣ vào thiết bị, trang bị công nghệ sản xuất hiện đại. Thêm vào đó, nguồn thu lại từ những khoản đầu tƣ nhƣ vậy thì có giá trị tại thời điểm khi mà lãi suất thấp hơn khi là lãi suất cao. Điều này khiến cho các doanh nghiệp lãi nhiều hơn khi đầu tƣ với mức lãi suất thấp, do đó, năng suất lao động tăng mạnh giúp kinh tế phát triển nhanh hơn và tổng thu nhập quốc dân tăng lên.