Luận án tiến sĩ chế định ly hôn trong luật hôn nhân và gia đình năm 2014 những vấn đề lý luận và thực tiễn

Luận án tiến sĩ luật học phân tích chế định ly hôn trong luật hôn nhân và gia đình năm 2014 những vấn đề lý luận và thực tiễn, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận án

2021

166
4
0

Phí lưu trữ

45 Point

Mục lục chi tiết

LỜI MỞ ĐẦU

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1. Các công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố có liên quan đến đề tài luận án

2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẾ ĐỊNH LY HÔN

3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG CHẾ ĐỊNH LY HÔN THEO LUẬT HN&GĐ NĂM 2014, THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ VƯỚNG MẮC, BẤT CẬP

4. CHƯƠNG 4: YÊU CẦU HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH LY HÔN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ LY HÔN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chế định ly hôn trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014

Chế định ly hôn trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Luật này không chỉ quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hôn nhân mà còn đưa ra các quy định cụ thể về ly hôn. Việc nghiên cứu chế định này giúp hiểu rõ hơn về các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, từ đó có thể đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật. Chế định ly hôn không chỉ là một quy định pháp lý mà còn phản ánh sự thay đổi trong nhận thức xã hội về hôn nhân và gia đình.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của chế định ly hôn

Chế định ly hôn được hiểu là quy định pháp luật liên quan đến việc chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng. Ý nghĩa của chế định này không chỉ nằm ở việc giải quyết các tranh chấp mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên, đặc biệt là quyền lợi của trẻ em trong gia đình.

1.2. Lịch sử phát triển của chế định ly hôn tại Việt Nam

Chế định ly hôn đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những quy định sơ khai trong các bộ luật trước đây đến những quy định chi tiết trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Sự phát triển này phản ánh sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân và gia đình trong xã hội Việt Nam.

II. Những thách thức trong việc áp dụng chế định ly hôn hiện nay

Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã quy định rõ ràng về ly hôn, nhưng trong thực tiễn vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vụ án ly hôn ngày càng gia tăng, với nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến tài sản, quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng. Những thách thức này đòi hỏi cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện pháp luật để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

2.1. Tăng cao số lượng vụ án ly hôn và nguyên nhân

Số lượng vụ án ly hôn tại các tòa án ngày càng tăng, với nhiều nguyên nhân khác nhau như mâu thuẫn gia đình, áp lực kinh tế và sự thay đổi trong vai trò của phụ nữ trong xã hội. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cải cách pháp luật.

2.2. Những khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp tài sản

Việc chia tài sản chung giữa vợ chồng khi ly hôn thường gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong các trường hợp có tài sản vô hình hoặc tài sản liên quan đến doanh nghiệp. Điều này cần được quy định rõ ràng hơn trong pháp luật.

III. Phương pháp giải quyết ly hôn hiệu quả trong thực tiễn

Để giải quyết các vụ án ly hôn một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Việc hòa giải trước khi ly hôn, xác định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của các bên là rất quan trọng. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để đảm bảo quyền lợi của trẻ em và các bên liên quan.

3.1. Hòa giải trong ly hôn Cách tiếp cận hiệu quả

Hòa giải là một phương pháp quan trọng giúp các bên tìm ra giải pháp chung trước khi quyết định ly hôn. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn bảo vệ mối quan hệ giữa các bên.

3.2. Đảm bảo quyền lợi của trẻ em trong ly hôn

Quyền lợi của trẻ em cần được đặt lên hàng đầu trong các vụ án ly hôn. Cần có các quy định rõ ràng về quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ em.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn của chế định ly hôn

Nghiên cứu về chế định ly hôn không chỉ giúp phát hiện những hạn chế trong pháp luật mà còn đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong thực tiễn để cải thiện quy trình giải quyết các vụ án ly hôn, từ đó nâng cao hiệu quả của hệ thống tư pháp.

4.1. Đánh giá thực tiễn áp dụng chế định ly hôn

Việc đánh giá thực tiễn áp dụng chế định ly hôn giúp nhận diện những vấn đề còn tồn tại, từ đó có thể đưa ra các kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật.

4.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về ly hôn

Cần có các kiến nghị cụ thể để hoàn thiện chế định ly hôn, bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tiễn và bảo vệ quyền lợi của các bên.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chế định ly hôn

Chế định ly hôn trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 cần được tiếp tục hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn xã hội. Việc nghiên cứu và đánh giá các quy định hiện hành sẽ giúp nâng cao hiệu quả của pháp luật, bảo vệ quyền lợi của các bên trong hôn nhân và gia đình.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về ly hôn không chỉ giúp giải quyết các vụ án một cách hiệu quả mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên, đặc biệt là trẻ em.

5.2. Triển vọng phát triển chế định ly hôn trong tương lai

Trong tương lai, chế định ly hôn cần được điều chỉnh để phù hợp với sự phát triển của xã hội, đảm bảo quyền lợi của các bên và đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

15/07/2025
Luận án tiến sĩ chế định ly hôn trong luật hôn nhân và gia đình năm 2014 những vấn đề lý luận và thực tiễn

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, mục 1.2 tác giả có nghiên cứu về chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn là nội dung có liên quan đến đề tài LA của NCS. Trong phần này, tác giả phân tích quy định của pháp luật về chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn trong hai trường hợp: Chia tài sản chung của vợ chồng khi vợ chồng lựa chọn chế độ chia tài sản theo thỏa thuận và chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, nghiên cứu của tác giả chỉ dừng lại ở việc phân tích quy định của pháp luật trên cơ sở một số ví dụ cụ thể. Tác giả cũng trình bày thực tiễn chia tài sản chung của vợ chồng ở TA quận Cầu Giấy và đưa ra số liệu giải quyết ly hôn của TA quận Cầu Giấy trong 5 năm từ năm 2012 đến đầu năm 2017 nhưng không nêu cụ thể số liệu vụ án ly hôn có yêu cầu chia tài sản.

Trong luận văn, tác giả cũng nêu ra những khó khăn vướng mắc khi áp dụng quy định về chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn như: - Việc xác định tài sản chung của vợ chồng trong quy định của pháp luật hiện hành còn mang tính lý thuyết, chưa đảm bảo thực tế, khó khăn trong việc xác định tài sản chung của vợ chồng. - Vấn đề đăng ký quyền sở hữu đối với các tài sản chung, pháp luật quy định phải đăng ký, do đó việc xác định nguồn gốc tài sản chung của vợ chồng chưa rõ ràng do nhiều tài sản đăng ký tên chồng hoặc tên vợ hoặc tên cả hai vợ chồng nhưng nguồn gốc lại từ tài sản của cha mẹ (tác giả lấy ví dụ từ án lệ số 03/2016/AL được Hội đồng thẩm phán TANDTC thông qua ngày 06/04/2016). * Luận văn thạc sỹ Luật học của tác giả Lê Thị Huyền Trang (2017), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Quyền yêu cầu ly hôn trong Luật HN&GĐ năm 2014”. Trong luận văn, tác giả cũng đã nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về quyền yêu cầu ly hôn như: Xây dựng khái niệm ly hôn với ý nghĩa là căn cứ chấm dứt quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa vợ chồng.

Ngoài ra, trong luận văn của mình, tác giả còn phân tích các quy định của Luật HN&GĐ năm 2014 về quyền yêu cầu ly hôn của vợ chồng, các trường hợp hạn chế quyền yêu cầu ly hôn và thực tiễn thực hiện tại một số địa phương. Tác giả cũng có một số phát hiện từ việc thực hiện quyền yêu cầu ly hôn còn một số vướng mắc, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về vấn đề này. 13 Quyền yêu cầu ly hôn là một nội dung của chế định ly hôn. Vì vậy, luận văn của tác giả có liên quan đến đề tài LA của NCS.

* Luận văn của tác giả Trần Nguyễn Thị Tâm Đan (2017), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Áp dụng căn cứ ly hôn tại TAND quận Thanh Xuân-thành phố Hà Nội". Trong luận văn, tác giả đã xây dựng khái niệm căn cứ ly hôn, phân tích các căn cứ ly hôn qua các thời kỳ lịch sử và trình bày nội dung căn cứ ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2014. Tiếp cận dưới góc độ áp dụng luật, tác giả xem xét áp dụng căn cứ ly hôn trong mối quan hệ với BLTTDS năm 2014, từ đó đưa ra nhận định căn cứ ly hôn trong trường hợp thuận tình ly hôn là chưa rõ ràng, “bỏ quên” quy định về hòa giải trong trường hợp thuận tình ly hôn. Đối với trường hợp ly hôn theo yêu cầu của một bên thì tác giả cho rằng, tuy chế định ly hôn có quy định căn cứ ly hôn nhưng không có điều khoản riêng dẫn đến hiểu và áp dụng khác nhau.

Ngoài ra, tác giả cũng trình bày các trường hợp áp dụng căn cứ ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2014 từ đó chỉ ra những hạn chế vướng mắc dưới góc độ áp dụng căn cứ ly hôn tại TA: Tác giả nhận thấy có sự khác nhau giữa căn cứ áp dụng thủ tục thuận tình ly hôn và căn cứ để TA giải quyết việc thuận tình ly hôn. Theo đó, về thủ tục ly hôn thuận tình chỉ cần khi nộp đơn yêu cầu TA công nhận thuận tình ly hôn có chữ ký của cả hai vợ chồng nhưng về căn cứ để TA giải quyết cho thuận tình ly hôn thì đòi hỏi cả hai vợ chồng phải có sự thống nhất về ý chí (cùng đồng thuận ly hôn) trong suốt quá trình giải quyết vụ việc. Vợ, chồng không bị cưỡng ép, không bị lừa dối khi thuận tình ly hôn. Trong luận văn, tác giả cũng đưa ra một số kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về căn cứ ly hôn.

Kiến nghị của tác giả xuất phát từ thực tiễn áp dụng căn cứ ly hôn trong giải quyết ly hôn tại TA. Do đó, nghiên cứu của tác giả có liên quan đến nội dung LA của NCS. Tuy nhiên, trong luận văn này của tác giả mới chỉ đề cập đến áp dụng căn cứ ly hôn, có ý kiến cần xây dựng điều khoản về căn cứ ly hôn mà chưa đề cập đến việc hoàn thiện căn cứ ly hôn cụ thể như thế nào để giải quyết được các vấn đề mà tác giả thấy còn vướng mắc. Đây là nội dung, NCS sẽ tiếp tục làm rõ trong LA của mình.

* Luận văn thạc sỹ của Hoàng Thị Trang (2016), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Chia tài sản khi ly hôn trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình theo pháp luật Việt Nam". 14 Đây là công trình nghiên cứu về chia tài sản vợ chồng khi ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2014; công trình này cũng mới chỉ nghiên cứu một khía cạnh là chia tài sản trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình là một trong những khía cạnh của chia tài sản chung của vợ chồng-là hậu quả pháp lý của ly hôn. Trong luận văn, tác giả nghiên cứu những vấn đề lý luận và các quy định của pháp luật hiện hành về chia tài sản khi ly hôn trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình. Phân tích thực trạng áp dụng pháp luật về chia tài sản khi ly hôn trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình, chỉ ra những vướng mắc trong xác định tài sản chung của vợ chồng khi sống chung với gia đình và thực tiễn giải quyết chia tài sản chung trong trường hợp này; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về chia tài sản chung khi vợ chồng sống chung với gia đình.

LA của NCS cũng có nội dung nghiên cứu về chia tài sản chung của vợ chồng và luận văn của tác giả nghiên cứu về chia tài sản chung của vợ chồng khi sống chung với gia đình nên giữa luận văn của tác giả và LA của NCS có một phần tiệm cận với nhau. * Luận văn thạc sỹ của Inthavong Souphaphone (2014), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Căn cứ ly hôn - So sánh pháp luật Cộng hòa XHCN Việt Nam và pháp luật Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào". Nội dung luận văn cũng nghiên cứu về căn cứ ly hôn nhưng tác giả so sánh giữa pháp luật Việt Nam với pháp luật Lào. Trong nghiên cứu của mình, tác giả xây dựng khái niệm căn cứ ly hôn.

Trên cơ sở khái niệm đó, luận văn liệt kê các dấu hiệu là cơ sở để cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định cho vợ, chồng ly hôn theo pháp luật Việt Nam và pháp luật Lào. Ngoài ra Inthavong Souphaphone còn đưa ra phân biệt giữa căn cứ ly hôn với lý do, nguyên nhân, động cơ ly hôn. Tuy nhiên, phần này trong luận văn chỉ tập trung vào các khái niệm căn cứ ly hôn và lý do, nguyên nhân, động cơ ly hôn mà chưa phân biệt được bản chất của từng vấn đề. Theo nghiên cứu sinh, chủ thể áp dụng căn cứ ly hôn để giải quyết ly hôn là TA trong khi đó, chủ thể của lý do, nguyên nhân, động cơ ly hôn chính là vợ, chồng hoặc cha, mẹ, con hoặc thậm chí là người thứ ba.

Ngoài ra, công trình nghiên cứu này còn mang đến cho người đọc hiểu biết cụ thể quy định về căn cứ ly hôn trong Luật HN&GĐ Việt Nam và Luật Gia đình Lào. Ngoài các công trình nghiên cứu đã nêu ở trên thì còn rất nhiều các công trình nghiên cứu khác ở cấp độ luận văn thạc sỹ về các nội dung của chế định ly hôn. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại chưa có công trình nghiên cứu nào ở cấp độ LA tiến sĩ nghiên cứu về chế định ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2014. 15 + Các công trình nghiên cứu khác liên quan đến chế định ly hôn trước khi Luật HN&GĐ năm 2014 có hiệu lực Ngoài các công trình nghiên cứu đã nêu ở phần trên nghiên cứu trực tiếp chế định ly hôn của Luật HN&GĐ năm 2014, liên quan đến đề tài LA của NCS còn phải kể tới các công trình nghiên cứu khác như: * Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Văn Cừ (2005), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật HN&GĐ Việt Nam", tác giả nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về chế độ tài sản của vợ chồng và thực tiễn áp dụng.

Ly hôn làm chấm dứt quan hệ vợ chồng kéo theo việc phải giải quyết các quan hệ liên quan đến tài sản. Do đó, trong nghiên cứu của mình, tác giả đề cập đến nội dung xác định tài sản chung của vợ chồng và phân chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn. * Nghiên cứu toàn bộ chế định ly hôn có luận văn thạc sỹ của tác giả Vũ Thị Hằng (1997), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Chế định ly hôn theo pháp luật Việt Nam". Trong luận văn này, tác giả nghiên cứu chế định ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 1986; Luận văn thạc sỹ luật học của Cao Mai Hoa (2014), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Ly hôn-một số vấn đề lý luận và thực tiễn".

Tác giả nghiên cứu chế định ly hôn trong Luật HN&GĐ năm 2000. * Luận văn thạc sỹ của Nông Thị Nhung (2014), Trường Đại học Luật Hà Nội, đề tài: "Căn cứ ly hôn - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng tại tỉnh Lạng Sơn". Trong nghiên cứu của mình, tác giả trình bày lý luận chung về căn cứ ly hôn và khái quát căn cứ ly hôn trong hệ thống pháp luật Việt Nam đồng thời đi sâu vào đánh giá thực tiễn áp dụng căn cứ ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2000 tại tỉnh Lạng Sơn.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Tài liệu "Nghiên cứu chế định ly hôn trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014: Vấn đề lý luận và thực tiễn" cung cấp cái nhìn sâu sắc về các quy định pháp lý liên quan đến ly hôn trong bối cảnh pháp luật Việt Nam. Tác giả phân tích các căn cứ ly hôn, quy trình thực hiện và những vấn đề thực tiễn mà các cặp vợ chồng gặp phải khi giải quyết ly hôn. Bài viết không chỉ giúp người đọc hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan mà còn chỉ ra những thách thức trong việc áp dụng luật.

Để mở rộng kiến thức của bạn về chủ đề này, bạn có thể tham khảo thêm tài liệu Căn cứ ly hôn theo pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam thực tiễn áp dụng tại tỉnh An Giang, nơi cung cấp thông tin chi tiết về các căn cứ ly hôn trong thực tiễn. Ngoài ra, tài liệu Pháp luật về chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về quyền lợi tài sản trong quá trình ly hôn. Cuối cùng, tài liệu Hướng dẫn kết hôn có yếu tố nước ngoài quy định pháp luật sẽ mở ra một góc nhìn mới về các vấn đề pháp lý liên quan đến hôn nhân có yếu tố nước ngoài. Những tài liệu này sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn về các khía cạnh của luật hôn nhân và gia đình tại Việt Nam.