Luận văn nghiên cứu cải tiến và ứng dụng công nghệ mới trong nghề câu cá ngừ đại dương ở vùng biển miền trung và đông nam bộ

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu cải tiến và ứng dụng công nghệ mới trong nghề câu cá ngừ đại dương ở vùng biển, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Long
• Trường học: Viện Nghiên cứu Hải sản
• Chuyên ngành: Công nghệ khai thác thủy sản
• Đề tài: Nghiên cứu cải tiến và ứng dụng công nghệ mới trong nghề câu cá ngừ đại dương ở vùng biển miền Trung và Đông Nam Bộ
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết khoa học và kỹ thuật
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Cải tiến công nghệ trong nghề câu cá ngừ đại dương

Nghiên cứu tập trung vào cải tiến công nghệ trong nghề câu cá ngừ đại dương, đặc biệt là việc tối ưu hóa kết cấu và quy trình thao tác của vàng câu. Kết quả cho thấy, vàng câu có chiều dài thẻo câu 20m mang lại năng suất cao hơn so với các loại 10m và 15m. Nghiên cứu cũng xác định độ sâu ăn mồi của cá ngừ thay đổi giữa ngày và đêm, với đêm là 40-70m và ngày là 120-230m. Điều này giúp tối ưu hóa quy trình đánh bắt và nâng cao hiệu quả khai thác.

1.1. Cải tiến kỹ thuật đánh bắt

Nghiên cứu đã đề xuất các mẫu vàng câu cải tiến, phù hợp với điều kiện khai thác tại miền Trung và Đông Nam Bộ. Việc sử dụng mồi mực đại dương cho năng suất cao gấp 5,2 lần so với mồi cá chuồn, giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả kinh tế.

1.2. Ứng dụng công nghệ hiện đại

Nghiên cứu kết hợp lưới chụp mực trên tàu câu vàng, giúp cung cấp đủ mồi câu cho chuyến biển dài 42-55km. Công nghệ này không chỉ giảm chi phí mua mồi mà còn nâng cao an toàn cho ngư dân.

II. Ứng dụng công nghệ mới trong nghề câu cá ngừ

Nghiên cứu đã thử nghiệm và ứng dụng công nghệ mới trong nghề câu cá ngừ, bao gồm việc sử dụng các loại ngư cụ cải tiến như câu tay quanh chà, câu buộc chà, và câu vàng quanh chà. Kết quả cho thấy, sản lượng cá ngừ đạt cao nhất là 1.376,5kg/chuyến, trong đó cá ngừ vây vàng chiếm 1.137,5kg. Đây là lần đầu tiên nghề câu tay quanh chà được áp dụng tại Việt Nam, mở ra hướng phát triển mới cho ngư nghiệp.

2.1. Nghiên cứu tập tính cá ngừ

Nghiên cứu tập trung vào tập tính cá ngừ bám quanh chà, bao gồm khoảng cách ăn mồi, vị trí bám, và hướng di chuyển. Kết quả này giúp tối ưu hóa việc thả chà và nâng cao hiệu quả khai thác.

2.2. Mô hình tổ chức sản xuất

Nghiên cứu đề xuất các mô hình tổ chức sản xuất hiệu quả, bao gồm quy hoạch vùng thả chà, số lượng chà, và các phương án bảo vệ chà. Điều này giúp đảm bảo tính bền vững trong khai thác cá ngừ đại dương.

III. Phát triển bền vững ngư nghiệp

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển bền vững trong ngư nghiệp, đặc biệt là việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và môi trường biển. Các giải pháp được đề xuất bao gồm quản lý nguồn lợi, giảm thiểu tác động môi trường, và nâng cao hiệu quả kinh tế cho ngư dân.

3.1. Bảo vệ môi trường biển

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường biển, bao gồm việc sử dụng ngư cụ thân thiện với môi trường và quản lý chặt chẽ việc thả chà. Điều này giúp duy trì nguồn lợi thủy sản và đảm bảo tính bền vững lâu dài.

3.2. Nâng cao hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu đã đề xuất các mô hình tổ chức sản xuất hiệu quả, giúp nâng cao thu nhập cho ngư dân và đảm bảo tính bền vững trong khai thác cá ngừ đại dương. Các mô hình này bao gồm việc kết hợp nghề câu vàng với lưới chụp mực, giúp tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng suất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BTS VNCHS Bé thuû s¶n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n 170 - Lª Lai - H¶i Phßng B¸o c¸o tæng kÕt khoa häc vµ kü thuËt §Ò tµi: Nghiªn cøu c¶i tiÕn vµ øng dông c«ng nghÖ míi trong nghÒ c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ë vïng biÓn miÒn trung vµ ®«ng nam bé TS. NguyÔn long 7370 20/5/2009 H¶i Phßng, th¸ng 2/2007 BTS VNCHS Bé thuû s¶n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n 170 - Lª Lai - H¶i Phßng B¸o c¸o tæng kÕt khoa häc vµ kü thuËt §Ò tµi: Nghiªn cøu c¶i tiÕn vµ øng dông c«ng nghÖ míi trong nghÒ c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ë vïng biÓn miÒn trung vµ ®«ng nam bé TS. NguyÔn long H¶i Phßng, th¸ng 2/2007 B¶n th¶o viÕt xong th¸ng 02/2007 Tµi liÖu nµy ®−îc chuÈn bÞ trªn c¬ së kÕt qu¶ thùc hiÖn §Ò tµi cÊp Bé, m· sè KHCN. 1 Danh s¸ch c¸n bé tham gia ®Ò tµi Chøc danh trong TT Hä vµ tªn §¬n vÞ c«ng t¸c ®Ò tµi 1 TS.

NguyÔn Long ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Chñ nhiÖm Phßng NCCN Khai th¸c 2 ThS. NguyÔn V¨n Kh¸ng Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 3 KS. NguyÔn Phi Toµn Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 4 KS. §oµn V¨n Phô Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 5 KS.

Lª V¨n B«n Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 6 KS. TrÇn Ngäc Kh¸nh Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 7 KS. NguyÔn §×nh Nh©n Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 8 KS. Phan §¨ng Liªm Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 9 KS.

L¹i Huy To¶n Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 10 KS. Ph¹m V¨n TuyÓn Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NC Nguån lîi 11 CN. TrÇn §Þnh Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NC Nguån lîi 12 ThS. B¸ch V¨n H¹nh Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN Khai th¸c 13 KS.

Ph¹m V¨n Long Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 14 KS. NguyÔn V¨n Phóc Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n Phßng NCCN Khai th¸c 15 KS. Bïi V¨n Tïng Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n i Tãm t¾t b¸o c¸o B¸o c¸o tæng kÕt khoa häc kü thuËt ®Ò tµi “Nghiªn cøu c¶i tiÕn vµ øng dông c«ng nghÖ míi trong nghÒ c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ë vïng biÓn miÒn Trung vµ §«ng Nam bé” tr×nh bµy kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi trong 2 n¨m 2005 vµ 2006, bao gåm c¸c néi dung sau: 1. Nghiªn cøu c¶i tiÕn nghÒ c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng C¸c chuyÕn nghiªn cøu thö nghiÖm ®· ®−îc thùc hiÖn trªn c¸c tµu c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng t¹i Phó Yªn, Kh¸nh Hßa theo c¸c néi dung nghiªn cøu ®· ®−îc phª duyÖt ®Ó c¶i tiÕn kÕt cÊu vµng c©u vµ qui tr×nh thao t¸c cña nghÒ c©u vµng, kÕt qu¶ thu ®−îc nh− sau: §· x¸c ®Þnh ®−îc vµng c©u cã chiÒu dµi thÎo c©u 20 m ( kho¶ng c¸ch 2 thÎo c©u 40m ) cho n¨ng suÊt khai th¸c cao vµ phï hîp cho c¸c thao t¸c cña viÖc th¶ c©u h¬n vµng c©u cã chiÒu dµi thÎo c©u lµ 10m, 15m (cho dï n¨ng suÊt khai th¸c cña vµng c©u cã c¸c thÎo c©u cã chiÒu dµi lµ 10m, 15m cao h¬n lo¹i vµng c©u cã c¸c thÎo c©u cã chiÒu dµi lµ 20m).

V× thÕ ®Ò tµi ®· dùa vµo kÕt qu¶ nghiªn cøu nµy ®Ó ®Ò xuÊt vµng c©u c¶i tiÕn ®Ò c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. KÕt qu¶ nghiªn cøu cßn cho thÊy ®é s©u ¨n måi cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng thay ®æi gi÷a ngµy vµ ®ªm. Ban ®ªm c¸ ¨n måi nhiÒu nhÊt ë ®é s©u 40 - 70 m, ban ngµy t−¬ng øng ë ®é s©u tõ 120 - 230 m. B¸o c¸o ®· tr×nh bµy kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ ®Æc ®iÓm sinh häc cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng nh−: sù di c− th¼ng ®øng gi÷a ngµy vµ ®ªm; sù ph©n bè cña c¸ ngõ phô thuéc vµo nhiÖt ®é m«i tr−êng n−íc biÓn; thµnh phÇn loµi cña c¸ khai th¸c ®−îc; ph©n bè chiÒu dµi th©n c¸; giíi tÝnh vµ ®é chÝn muåi sinh dôc cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng c©u ®−îc.

KÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ tÝnh hÊp dÉn cña c¸c lo¹i måi c©u cho thÊy sö dông måi mùc ®¹i d−¬ng cho n¨ng suÊt khai th¸c cao gÊp 5,2 lÇn so víi dïng måi c¸ chuån. Nghiªn cøu kÕt hîp l−íi chôp mùc ®¹i d−¬ng trªn tµu c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng KÕt qu¶ nghiªn cøu cho thÊy l−íi chôp mùc cã thÓ cung cÊp ®ñ måi c©u cho vµng c©u c¸ ngõ dµi 42 - 55 km. Ngoµi ra gi¶m ®−îc chi phÝ mua måi c©u (15 - 18 triÖu ®ång cho mét chuyÕn biÓn), võa n©ng cao n¨ng suÊt khai th¸c vµ gi¶m nguy hiÓm cho ng− d©n (ng− d©n kh«ng ph¶i xuèng thóng c©u mùc). Nghiªn cøu ¸p dông nghÒ c©u tay c¸ ngõ ®¹i d−¬ng quanh chµ §· thö nghiÖm 3 lo¹i ng− cô ®Ó c©u quanh chµ lµ: C¸c “bé c©u tay quanh chµ”; “c©u buéc chµ” vµ “c©u vµng quanh chµ”.

ii S¶n l−îng c¸ ngõ c©u ®−îc ®¹t cao nhÊt lµ 1.376,5kg/ chuyÕn, trong ®ã c¸ ngõ v©y vµng c©u ®−îc lµ 137 con (1.137,5 kg); c¸ ngõ m¾t to c©u ®−îc 22 con (145,5 kg), cßn l¹i lµ c¸c loµi c¸ kh¸c. TËp tÝnh c¸ ngõ b¸m quanh chµ còng ®−îc tËp trung nghiªn cøu nh− lµ: kho¶ng c¸ch c¸ ¨n måi quanh chµ; vÞ trÝ c¸ b¸m quanh chµ vµ h−íng di chuyÓn cña c¸ tíi chµ. NghÒ c©u tay quanh chµ lÇn ®Çu tiªn ®−îc øng dông ®Ó c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ë vïng biÓn ViÖt Nam, b−íc ®Çu ®· thu ®−îc mét sè kÕt qu¶, nh−ng muèn ¸p dông kÕt qu¶ nghiªn cøu nµy vµo thùc tÕ s¶n xuÊt cÇn ph¶i quan t©m h¬n n÷a ®Õn kh©u tæ chøc s¶n xuÊt nh−: quy ho¹ch vïng th¶ chµ, sè l−îng chµ vµ c¸c ph−¬ng ¸n b¶o vÖ chµ. §Ò xuÊt c¸c mÉu vµng c©u c¶i tiÕn vµ m« h×nh tæ chøc s¶n xuÊt §· ®Ò xuÊt c¸c mÉu ng− cô c¶i tiÕn vµ ng− cô kiªm nghÒ cho m« h×nh c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng, m« h×nh c©u vµng kÕt hîp l−íi chôp mùc vµ m« h×nh tæ chøc s¶n xuÊt nghÒ c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao.

iii Danh môc C¸c ch÷ viÕt t¾t TT KÝ hiÖu ý nghÜa ch÷ viÕt t¾t 1 ANOVA Ph−¬ng sai 2 BAS Côc Thèng kª N«ng nghiÖp Philippin 3 BFAR Côc NghÒ c¸ vµ nguån lîi Thuû s¶n Philippin 4 CDTB ChiÒu dµi trung b×nh 5 NCCN Nghiªn cøu C«ng nghÖ 6 CN C«ng nghÖ 7 CPUE N¨ng suÊt khai th¸c 8 CSN C«ng suÊt nguån 9 §D §¹i d−¬ng 10 EC Dßng h¶i l−u XÝch ®¹o 11 FAD Chµ bÌ 12 H §é s©u l−ìi c©u 13 HTX Hîp t¸c x· 14 JUV Ch−a tr−ëng thµnh 15 KC Kho¶ng c¸ch 16 KT Khai th¸c 17 L ChiÒu dµi thÎo c©u 18 NCHS Nghiªn cøu H¶i s¶n 19 NEEC Dßng h¶i l−u ng−îc XÝch ®¹o B¾c 20 No Sè c¸ thÓ 21 NSKTBQ N¨ng suÊt khai th¸c b×nh qu©n 22 OFP Ch−¬ng tr×nh nghÒ c¸ ®¹i d−¬ng 23 SL S¶n l−îng 24 SLBQ S¶n l−îng b×nh qu©n 25 SLSP Sè l−îng s¶n phÈm 26 SLTB S¶n l−îng trung b×nh 27 T ThÎo c©u 28 TB Trung b×nh 29 TLTB Träng l−îng trung b×nh 30 TN §é s©u ng©m måi cña vµng c©u thö nghiÖm 31 TP §é s©u ng©m måi cña vµng c©u ®èi chøng 32 VCTN Vµng c©u thö nghiÖm 33 VC§C Vµng c©u ®èi chøng iv Môc lôc Ch−¬ng 1: Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n−íc. Nguån lîi c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. C¸c lo¹i chµ ®−îc sö dông trong khai th¸c c¸ ngõ.

C¸c nghiªn cøu vÒ ®Æc tÝnh sinh häc cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. TËp tÝnh cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng quanh chµ. C«ng nghÖ khai th¸c c¸ ngõ. T×nh h×nh nghiªn cøu trong n−íc.

Nghiªn cøu nguån lîi c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. NghÒ c©u vµng khai th¸c c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ë ViÖt Nam. Tµu thuyÒn lµm nghÒ c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. C¸c h×nh thøc c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng hiÖn cã ë n−íc ta.

Nh÷ng c¨n cø vµ c¸c vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt cña ®Ò tµi. Mét sè c¨n cø ®Ó tiÕn hµnh c¸c néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi. Mét sè vÊn ®Ò quan t©m khi tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi. 24 CH¦¥NG 2: tµi liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu.

Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ®é s©u ¨n måi cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ®Ó lùa chän chiÒu dµi thÎo c©u phï hîp. Nghiªn cøu kÕt hîp l−íi chôp mùc trªn tµu c©u vµng.

Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ¸p dông nghÒ c©u tay c¸ ngõ ®¹i d−¬ng quanh chµ cña Philippin vµo ViÖt Nam. Tµu thuyÒn ®−îc sö dông trong nghiªn cøu. Ph¹m vi ng− tr−êng tiÕn hµnh nghiªn cøu. 33 Ch−¬ng 3: KÕt qu¶ nghiªn cøu.

Nghiªn cøu c¶i tiÕn nghÒ c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. Mét sè ®Æc ®iÓm sinh häc cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. Thµnh phÇn loµi vµ s¶n l−îng khai th¸c b»ng nghÒ c©u vµng. ChiÒu dµi c¸ ngõ ®¹i d−¬ng c©u ®−îc.

Giíi tÝnh vµ ®é chÝn muåi tuyÕn sinh dôc cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng c©u ®−îc. Nghiªn cøu ®é s©u ¨n måi cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. Nghiªn cøu ®é s©u ¨n måi cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ®èi víi m« h×nh c©u thñ c«ng 38 v 3. Nghiªn cøu ®é s©u ¨n måi cña c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ®èi víi m« h×nh c©u c«ng nghiÖp (vµng c©u ®−îc cã ®é vâng).

Nghiªn cøu chiÒu dµi cÇn thiÕt cña d©y thÎo c©u. ¶nh h−ëng cña nhiÖt ®é n−íc biÓn ®Õn n¨ng suÊt khai th¸c. NhiÖt ®é n−íc biÓn øng víi tõng d¶i ®é s©u vµ c¸ c©u ®−îc n¨m 2005. NhiÖt ®é n−íc biÓn øng víi tõng d¶i ®é s©u vµ c¸ c©u ®−îc n¨m 2006.

Mïa vô khai th¸c cña nghÒ c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng ë ViÖt Nam. KÕt qu¶ nghiªn cøu tÝnh hÊp dÉn c¸c lo¹i måi c©u. C¸ch bè trÝ thÝ nghiÖm måi c©u. S¶n l−îng khai th¸c c¸ ngõ b»ng måi mùc ®¹i d−¬ng vµ måi c¸ chuån.

N¨ng suÊt khai th¸c c¸ ngõ ë hai lo¹i måi. Nghiªn cøu kÕt hîp l−íi chôp mùc trªn tµu c©u vµng ®Ó cung cÊp måi mùc cho nghÒ c©u vµng c¸ ngõ ®¹i d−¬ng. Nghiªn cøu kh¶ n¨ng ®¸nh b¾t cña l−íi chôp mùc. §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng kÕt hîp l−íi chôp mùc ®¹i d−¬ng trªn tµu c©u vµng.

Nghiªn cøu ¸p dông nghÒ c©u tay quanh chµ cña Philippin vµo ng− tr−êng ViÖt Nam. Nghiªn cøu thiÕt kÕ c¸c lo¹i chµ dïng trong thÝ nghiÖm. ThiÕt kÕ phÇn bÌ næi. ThiÕt kÕ phÇn ®¸ d»n vµ neo (xem h×nh 25).

Kü thuËt th¶ chµ. Nghiªn cøu thiÕt kÕ c¸c lo¹i c©u dïng cho c©u quanh chµ. ThiÕt kÕ bé c©u tay vµ c©u buéc chµ. ThiÕt kÕ vµng c©u quanh chµ.

KÕt qu¶ nghiªn cøu c©u c¸ ngõ ®¹i d−¬ng quanh chµ.