Research on factors affecting englishvietnamese interpreting of english majored students at thuongmai university

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, phiên dịch Anh Việt đóng vai trò then chốt, kết nối các nền văn hóa và thúc đẩy… 59 trang · Thuong Mai University · 2023.

• Tác giả: Nguyen Thi Binh
• Người hướng dẫn: Nguyen Bich Hong
• Trường học: Thuong Mai University
• Chuyên ngành: English
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Phiên Dịch Tiếng Anh - Việt Của Sinh Viên Chuyên Ngành Tiếng Anh Tại Đại Học Thương Mại
• Loại tài liệu: graduation paper
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• 1. CHƯƠNG 1: OVERVIEW OF THE STUDY
• 1.1. Aims of the study
• 1.2. Scope of the study
• 1.3. Organization of the study
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Overview of Interpreting
• 2.2. The definition of Interpreting
• 2.3. The importance of Interpreting
• 2.4. Types of interpreting
• 2.5. Some skills for interpreting
• 2.6. The factors affecting English-Vietnamese interpreting
• 2.7. Experiences and knowledge
• 2.8. The differences between two languages
• 2.9. Cultural and linguistic differences between English and Vietnamese
• 2.10. The difficulties in English-Vietnamese Interpreting
• 3. CHƯƠNG 3: RESEARCH FINDINGS
• 3.1. Results collected from the questionnaire
• 3.2. The student’s attitude towards English-Vietnamese interpreting section
• 3.3. Current reality of English-Vietnamese Interpreting of English Majored Students at Thuongmai University
• 3.4. Factors affecting English-Vietnamese Interpreting Ability of English Majored Students at Thuongmai University
• 3.5. Activities after interpretation of English Majored Students at Thuongmai University
• 3.6. Discussion the findings
• 3.7. Some recommendations for improving interpreting skills of English Majored Students at Thuongmai University
• 3.8. Suggestions for further studies

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Phiên Dịch Anh Việt Tại TMU

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, phiên dịch Anh Việt đóng vai trò then chốt, kết nối các nền văn hóa và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại (TMU) đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về kỹ năng phiên dịch. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả phiên dịch cao và tạo ra chất lượng bản dịch tốt, cần phải hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này. Nghiên cứu này tập trung vào việc khám phá những yếu tố then chốt tác động đến khả năng phiên dịch Anh Việt của sinh viên TMU, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực của họ. Theo tài liệu, "Interpreters play an important role in interpreting important diplomatic and political issues, directly affecting the image of the country..." Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đào tạo phiên dịch viên chất lượng.

1.1. Vai trò của Phiên Dịch Anh Việt trong bối cảnh toàn cầu

Toàn cầu hóa thúc đẩy nhu cầu giao tiếp đa ngôn ngữ, khiến phiên dịch Anh Việt trở thành kỹ năng thiết yếu. Các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp đa quốc gia và các sự kiện toàn cầu đều cần đến những người có khả năng phiên dịch thành thạo. Sinh viên chuyên ngành tiếng Anh cần nhận thức rõ tầm quan trọng của kỹ năng này và nỗ lực trau dồi để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Kỹ năng này không chỉ giúp họ tìm kiếm việc làm tốt hơn mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế và văn hóa của đất nước.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu khả năng phiên dịch tại Đại học Thương Mại

Nghiên cứu này hướng đến việc xác định những yếu tố ảnh hưởng chính đến khả năng phiên dịch của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng tìm hiểu về thái độ, động lực và khó khăn mà sinh viên gặp phải trong quá trình học tập và rèn luyện kỹ năng phiên dịch. Từ đó, đề xuất các giải pháp cụ thể, thiết thực nhằm cải thiện hiệu quả phiên dịch và chất lượng bản dịch của sinh viên. "The study also aims to know students' expectations in learning the subject, thereby proposing solutions..."

II. Thách Thức Trong Kỹ Năng Phiên Dịch Anh Việt Của Sinh Viên

Mặc dù có tiềm năng lớn, sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình rèn luyện kỹ năng phiên dịch Anh Việt. Những thách thức này có thể xuất phát từ sự khác biệt về ngôn ngữ học đối chiếu, văn hóa Anh Việt, vốn từ vựng tiếng Anh, và ngữ pháp tiếng Anh. Ngoài ra, yếu tố tâm lý sinh viên, áp lực học tập và thiếu kinh nghiệm phiên dịch thực tế cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng phiên dịch của họ. Theo tài liệu, "... English - Vietnamese interpretation still has many great challenges. Translating and interpreting are not simply the substitution of words from one language to a different, they are the intersection of two different cultures."

2.1. Sự khác biệt Văn Hóa Anh Việt và ảnh hưởng đến dịch thuật

Sự khác biệt về văn hóa Anh Việt là một trong những rào cản lớn đối với kỹ năng phiên dịch. Hiểu biết sâu sắc về kiến thức văn hóa của cả hai ngôn ngữ là điều kiện tiên quyết để truyền tải chính xác ý nghĩa và sắc thái của văn bản gốc. Lỗi dịch thuật thường xảy ra do thiếu kiến thức về sự khác biệt văn hóa Anh Việt, dẫn đến hiểu sai và diễn đạt không phù hợp. Do đó, việc trang bị kiến thức văn hóa cho sinh viên chuyên ngành tiếng Anh là vô cùng quan trọng.

2.2. Vấn đề về từ vựng tiếng Anh và ngữ pháp tiếng Anh chuyên ngành

Vốn từ vựng tiếng Anh và ngữ pháp tiếng Anh vững chắc là nền tảng của khả năng phiên dịch. Tuy nhiên, phiên dịch chuyên ngành đòi hỏi sinh viên phải nắm vững từ vựng tiếng Anh và cấu trúc ngữ pháp phức tạp trong các lĩnh vực khác nhau. Thiếu hụt về kiến thức chuyên ngành có thể dẫn đến lỗi dịch thuật và giảm chất lượng bản dịch. Việc tăng cường vốn từ vựng tiếng Anh chuyên ngành và rèn luyện kỹ năng sử dụng ngữ pháp tiếng Anh linh hoạt là cần thiết để nâng cao khả năng phiên dịch.

III. Phương Pháp Nâng Cao Khả Năng Phiên Dịch Anh Việt

Để giải quyết những thách thức trên, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy và học tập hiệu quả, tập trung vào việc phát triển toàn diện kỹ năng phiên dịch cho sinh viên chuyên ngành tiếng Anh. Điều này bao gồm việc sử dụng các chiến lược dịch thuật phù hợp, rèn luyện khả năng xử lý lỗi dịch thuật, và khuyến khích sử dụng công cụ dịch thuật một cách thông minh. Đồng thời, tạo môi trường học tập tích cực, khơi gợi động lực học tập và giảm thiểu áp lực học tập cho sinh viên.

3.1. Áp dụng chiến lược dịch thuật phù hợp với từng ngữ cảnh

Chiến lược dịch thuật đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng bản dịch. Sinh viên cần được trang bị kiến thức về các chiến lược dịch thuật khác nhau, như dịch sát nghĩa, dịch tự do, dịch phỏng, dịch thích ứng,... và biết cách lựa chọn chiến lược dịch thuật phù hợp với từng ngữ cảnh cụ thể. Việc luyện tập thường xuyên và phân tích các ví dụ thực tế sẽ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng phiên dịch và hiệu quả phiên dịch.

3.2. Rèn luyện kỹ năng xử lý lỗi dịch thuật thường gặp

Lỗi dịch thuật là điều khó tránh khỏi trong quá trình phiên dịch. Sinh viên cần được trang bị kiến thức về các loại lỗi dịch thuật thường gặp, như lỗi ngữ pháp, lỗi từ vựng, lỗi văn phong, lỗi văn hóa,... và biết cách nhận diện, phân tích và sửa chữa lỗi dịch thuật. Việc phân tích các lỗi dịch thuật trong các bài dịch mẫu sẽ giúp sinh viên rút ra kinh nghiệm và tránh mắc phải những lỗi tương tự trong tương lai.

3.3. Tăng cường kinh nghiệm phiên dịch thông qua thực hành

Kinh nghiệm phiên dịch đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao khả năng phiên dịch. Việc tham gia vào các hoạt động phiên dịch thực tế, như dịch tài liệu, dịch hội thảo, dịch phim ảnh,... sẽ giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng phiên dịch, tích lũy kinh nghiệm phiên dịch, và làm quen với các tình huống phiên dịch khác nhau. Đồng thời, việc nhận phản hồi từ giảng viên và đồng nghiệp sẽ giúp sinh viên nhận ra điểm mạnh, điểm yếu của mình và có hướng cải thiện phù hợp.

IV. Ứng Dụng Công Cụ Dịch Thuật Hỗ Trợ Phiên Dịch Anh Việt

Trong thời đại công nghệ số, sử dụng công cụ dịch thuật là một phần không thể thiếu của phiên dịch chuyên ngành. Các công cụ dịch thuật, như phần mềm CAT (Computer-Assisted Translation) và dịch máy, có thể giúp sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tiết kiệm thời gian, nâng cao độ chính xác và cải thiện hiệu quả phiên dịch. Tuy nhiên, cần sử dụng công cụ dịch thuật một cách thông minh và kết hợp với kiến thức chuyên ngành và kinh nghiệm phiên dịch để đảm bảo chất lượng bản dịch.

4.1. Giới thiệu và đánh giá các công cụ dịch thuật phổ biến

Hiện nay có rất nhiều công cụ dịch thuật khác nhau, mỗi công cụ có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Sinh viên cần được giới thiệu và hướng dẫn sử dụng các công cụ dịch thuật phổ biến, như Trados Studio, memoQ, Wordfast,... Đồng thời, cần đánh giá khách quan hiệu quả và hạn chế của từng công cụ để lựa chọn công cụ phù hợp với nhu cầu và mục đích sử dụng.

4.2. Sử dụng công cụ dịch thuật một cách hiệu quả và thông minh

Công cụ dịch thuật chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn con người. Sinh viên cần học cách sử dụng công cụ dịch thuật một cách hiệu quả và thông minh, kết hợp với kiến thức chuyên ngành và kinh nghiệm phiên dịch để đảm bảo chất lượng bản dịch. Không nên lạm dụng dịch máy mà cần kiểm tra và chỉnh sửa kỹ lưỡng để đảm bảo tính chính xác và tự nhiên của bản dịch.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Phiên Dịch Anh Việt Của Sinh Viên

Kết quả nghiên cứu cho thấy khả năng phiên dịch Anh Việt của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm từ vựng tiếng Anh, ngữ pháp tiếng Anh, kiến thức chuyên ngành, kinh nghiệm phiên dịch, văn hóa Anh Việt, và tâm lý sinh viên. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp giảng dạy và học tập hiệu quả, kết hợp với sử dụng công cụ dịch thuật thông minh, có thể giúp nâng cao đáng kể khả năng phiên dịch của sinh viên.

5.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng theo mức độ quan trọng

Nghiên cứu đã xác định và xếp hạng các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng phiên dịch Anh Việt theo mức độ quan trọng. Từ vựng tiếng Anh và ngữ pháp tiếng Anh được đánh giá là những yếu tố nền tảng, trong khi kinh nghiệm phiên dịch và kiến thức chuyên ngành đóng vai trò quyết định đến chất lượng bản dịch. Văn hóa Anh Việt và tâm lý sinh viên cũng có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả phiên dịch.

5.2. Đề xuất giải pháp dựa trên kết quả nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp đã được đề xuất nhằm nâng cao khả năng phiên dịch Anh Việt của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường giảng dạy từ vựng tiếng Anh và ngữ pháp tiếng Anh, tích hợp kiến thức chuyên ngành vào chương trình học, tạo cơ hội cho sinh viên tham gia vào các hoạt động phiên dịch thực tế, và cải thiện môi trường học tập để giảm thiểu áp lực học tập.

VI. Kết Luận Nâng Cao Khả Năng Phiên Dịch Cho Sinh Viên TMU

Nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng phiên dịch Anh Việt của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại. Bằng cách hiểu rõ những yếu tố này và áp dụng các phương pháp giảng dạy và học tập hiệu quả, có thể giúp sinh viên phát triển toàn diện kỹ năng phiên dịch, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường lao động và đóng góp vào sự phát triển kinh tế và văn hóa của đất nước. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá khả năng phiên dịch của sinh viên để có những điều chỉnh phù hợp.

6.1. Tóm tắt những điểm chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã tập trung vào việc xác định và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng phiên dịch Anh Việt của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại. Nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính để thu thập dữ liệu và phân tích kết quả. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng khả năng phiên dịch của sinh viên chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm kiến thức ngôn ngữ, kiến thức văn hóa, kinh nghiệm phiên dịch và các yếu tố tâm lý.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo về phiên dịch

Nghiên cứu này có thể được mở rộng và phát triển theo nhiều hướng khác nhau. Một hướng nghiên cứu tiềm năng là tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp giảng dạy phiên dịch khác nhau. Một hướng nghiên cứu khác là tập trung vào việc phát triển các công cụ dịch thuật mới và cải tiến các công cụ dịch thuật hiện có để hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập và rèn luyện kỹ năng phiên dịch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, vai trò của người phiên dịch trong các mối quan hệ đối ngoại, giao thương kinh tế và giao lưu văn hóa ngày càng trở nên quan trọng. Phiên dịch viên không chỉ đóng vai trò truyền tải thông điệp trong các sự kiện ngoại giao, chính trị quan trọng mà còn là cầu nối then chốt trong các đàm phán thương mại quốc tế. Để trở thành một phiên dịch viên năng lực, người học không chỉ cần thành thạo ngữ pháp và từ vựng của cả tiếng mẹ đẻ (ngôn ngữ đích - TL) lẫn ngoại ngữ (ngôn ngữ nguồn - SL), mà còn phải tích lũy kiến thức sâu rộng về xã hội, ngoại giao và thấu hiểu sự khác biệt văn hóa giữa hai ngôn ngữ.

Tuy nhiên, đối với sinh viên chuyên ngành tiếng Anh nói chung và sinh viên tại Trường Đại học Thương Mại (TMU) nói riêng, học phần thực hành phiên dịch Anh - Việt luôn là một trong những môn học phức tạp và mang tính thách thức cao. Quá trình chuyển ngữ từ tiếng Anh sang tiếng Việt thường xuyên gặp phải các rào cản như dịch từng từ (word-for-word), hạn chế về vốn từ vựng chuyên ngành, sự khác biệt về cấu trúc ngữ pháp, thói quen ghi chú (note-taking) chưa hợp lý và rào cản văn hóa. Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về khó khăn trong biên - phiên dịch, mảng đề tài khảo sát chuyên sâu về các yếu tố tác động đến năng lực thực hành phiên dịch Anh - Việt tại TMU vẫn còn tương đối hạn chế.

Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể sau:

1. Xác định và phân tích các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực phiên dịch Anh - Việt của sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh tại Trường Đại học Thương Mại.
2. Khảo sát thực trạng học tập, thái độ, thói quen rèn luyện và các khó khăn thực tế mà sinh viên gặp phải trong quá trình tham gia học phần phiên dịch.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và khuyến nghị thiết thực đối với sinh viên và giảng viên nhằm nâng cao hiệu quả học tập, rèn luyện kỹ năng phiên dịch và cải tiến phương pháp giảng dạy.

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực phiên dịch Anh - Việt của sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh.
• Khách thể và phạm vi nghiên cứu: 100 sinh viên thuộc Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương Mại (TMU) đã hoàn thành học phần phiên dịch và có trải nghiệm thực tế qua các bài kiểm tra/thi học phần phiên dịch. Thời gian thực hiện và hoàn thành khóa luận vào tháng 4 năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm chuẩn mực quốc tế và các công trình lý thuyết chuyên ngành biên phiên dịch:

• Khái niệm phiên dịch: Tác giả trích dẫn định nghĩa từ Tiêu chuẩn Thực hành Phiên dịch Ngôn ngữ ASTM International F2089 (2015), định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) và Từ điển Cambridge. Điểm chung của các định nghĩa xác định phiên dịch là quá trình tiếp nhận, giải mã và chuyển tải thông điệp bằng lời nói hoặc ký hiệu từ ngôn ngữ nguồn sang ngôn ngữ đích một cách trung thực, giữ nguyên phong cách và ngữ nghĩa.
• Phân loại hình thức phiên dịch: Khóa luận phân tích hai hình thức chính theo John Benjamin (2010):
  • Phiên dịch đuổi / nối tiếp (Consecutive Interpreting): Người dịch dịch ngay sau khi người nói kết thúc từng câu hoặc đoạn; bao gồm hình thức dịch đơn phương (unilateral) và dịch song phương / dịch hội thoại (bilateral/liaison).
  • Phiên dịch đồng thời / song song (Simultaneous Interpreting / Cabin): Người dịch dịch song song gần như cùng tốc độ với người nói; bao gồm dịch thị thực (sight translation), dịch thì thầm (whispered interpretation) và dịch cabin có trang bị thiết bị tai nghe - micro (electronic hook-up).
• Quy trình phiên dịch: Vận dụng mô hình quy trình 8 bước của Jing Ma (2013), bao gồm: đọc lướt văn bản một lần, xác định từ khó/thành ngữ, xác định phong cách văn bản, sắp xếp lại trật tự câu dịch, hoàn thiện bản dịch tài liệu, chuẩn bị tâm lý và từ vựng trước buổi dịch, thực hiện phiên dịch, và thu thập phản hồi sau phiên dịch.
• Hệ thống kỹ năng bổ trợ: Phân tích 4 kỹ năng cốt lõi gồm kỹ năng quan sát và lắng nghe chủ động (Jing Ma, 2013), kỹ năng ghi nhớ ngắn hạn/dài hạn, kỹ năng ghi chú/tốc ký (Li Kuiliu, 1994) và kỹ năng diễn đạt lại theo cấu trúc tuyến tính (Zhang Weiwei, 1999).
• Các yếu tố tác động và khó khăn trong phiên dịch: Dựa trên các nghiên cứu của Tammam Hassan (2011) về ngữ cảnh của từ; Lara Robbins (2007) về cấu trúc ngữ pháp; Margaret J. Speas (1990), Schmitt (2000), Laufer và Nation (1999) về vai trò của vốn từ vựng; Rosszell (2006) về kiến thức và kinh nghiệm; Eugene Nida (2013) về khác biệt ngôn ngữ và văn hóa; Franck Ramus và Merav Ahissar (2012) về rào cản nhận diện âm thanh tiếng Anh.
• Tổng quan nghiên cứu liên quan: Khóa luận tổng thuật các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Thị Bích Hằng, 2019; Phạm Hồng Trang, 2020; Nguyễn Thị Huyền, 2021) và các nghiên cứu quốc tế (Jackie Xiuyan & Jun Pan, 2014; Nocella; Rendong Cai & Jiexuan Lin, 2023; Heri Kuswoyo & Ayu Yeza Audina, 2020; Marta Arum Ribas, 2013).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu: Tác giả áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp phân tích mô tả. Công cụ thu thập dữ liệu là bảng câu hỏi khảo sát trực tuyến (online questionnaire) gồm 15 câu hỏi bằng tiếng Anh. Mẫu khảo sát bao gồm 100 sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại tại TMU đã hoàn thành học phần phiên dịch, cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng cho việc đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHAPTER 1: OVERVIEW OF THE STUDY

Chương 1 thiết lập khung tổng quan cho toàn bộ đề tài nghiên cứu. Tác giả trình bày lý do chọn đề tài xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động đối với năng lực phiên dịch trong bối cảnh hội nhập quốc tế, đồng thời chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về thực hành phiên dịch Anh - Việt tại TMU. Chương này điểm lại các công trình nghiên cứu tiêu biểu tại Việt Nam và quốc tế, xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, đối tượng, phạm vi khảo sát (100 sinh viên TMU), phương pháp định lượng qua bảng hỏi trực tuyến và kết cấu 4 chương của khóa luận.

CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết toàn diện về lĩnh vực phiên dịch. Nội dung chương bao gồm:

• Định nghĩa, bản chất và tầm quan trọng của nghề phiên dịch trong phát triển kinh tế, ngoại giao và đối ngoại doanh nghiệp.
• Đặc điểm của các phương thức phiên dịch chính: phiên dịch nối tiếp (đơn phương, song phương) và phiên dịch đồng thời (dịch nhìn, dịch thì thầm, dịch cabin).
• Mô hình quy trình phiên dịch chuẩn 8 bước và các kỹ năng chuyên môn cần thiết: kỹ năng nghe chọn lọc, kỹ năng ghi nhớ thông tin cốt lõi, kỹ năng tốc ký ghi chú cấu trúc và kỹ năng diễn đạt lại (re-expression).
• Phân tích bản chất các yếu tố tác động: ngữ cảnh từ, cấu trúc ngữ pháp, tầng nghĩa từ vựng, kiến thức nền tảng, sự tương đồng và dị biệt giữa hai hệ thống ngôn ngữ - văn hóa Anh - Việt.
• Nhận diện các lỗi và khó khăn điển hình: thói quen dịch word-for-word, không nhận diện được âm/nối âm trong tiếng Anh, phương pháp ghi chú sai (cố ghi chép toàn bộ hoặc dịch sang tiếng Anh trong lúc nghe), thiếu hụt vốn từ chuyên ngành và rào cản văn hóa bản địa.

CHAPTER 3: RESEARCH FINDINGS

Chương 3 trình bày chi tiết kết quả xử lý số liệu khảo sát từ 100 sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh tại TMU qua các bảng biểu thống kê:

• Đánh giá thái độ, thời lượng tự luyện tập và nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng cùng các lợi ích của học phần phiên dịch.
• Thực trạng nguồn học liệu được giảng viên sử dụng trên lớp (VOA, nguồn tài liệu tự biên soạn, TED Talks) và mức độ khó của các chủ đề bài dịch (chính trị - pháp luật, xã hội, giáo dục, kinh tế...).
• Đo lường mức độ ảnh hưởng của 7 nhóm yếu tố: ngữ cảnh của từ, kiến thức nền tảng, vốn từ vựng/thuật ngữ chuyên môn, kỹ năng cá nhân, cấu trúc ngữ pháp, khác biệt văn hóa Anh - Việt và phương pháp giảng dạy.
• Thống kê các thói quen xử lý khi gặp từ mới và các hoạt động củng cố kiến thức của sinh viên sau khi hoàn thành bài dịch trên lớp.
• Thảo luận sâu về các phát hiện thực nghiệm, làm rõ mối liên hệ giữa các rào cản kỹ năng, tâm lý phòng học và hiệu quả phiên dịch.

CHAPTER 4: RECOMMENDATIONS

Dựa trên kết quả định lượng ở Chương 3, Chương 4 đưa ra các khuyến nghị ứng dụng thực tế nhằm khắc phục các rào cản đã được nhận diện:

• Xác định ngữ cảnh từ hiệu quả: Hướng dẫn sinh viên phân tích chủ đề, bối cảnh văn bản trước khi dịch để lựa chọn trường nghĩa phù hợp, loại bỏ thói quen dịch từng từ rời rạc.
• Mở rộng kiến thức nền tảng đa lĩnh vực: Đề xuất sinh viên chủ động đọc sách báo, theo dõi tin tức thời sự (qua VOA và các kênh học liệu), tra cứu tài liệu chuyên khảo về văn hóa, phong tục nước Anh và Việt Nam.
• Trau dồi vốn từ vựng và thuật ngữ chuyên ngành: Khuyến khích phương pháp học từ vựng qua đọc tài liệu theo ngữ cảnh, ghi chép sổ tay thuật ngữ theo từng chủ đề sau mỗi buổi học và tăng cường luyện dịch phản xạ tức thì.
• Hoàn thiện các kỹ năng cá nhân bổ trợ: Hướng dẫn xây dựng hệ thống ký hiệu và chữ viết tắt cá nhân hóa phục vụ ghi chú nhanh; tăng cường luyện phát âm chuẩn qua từ điển, ứng dụng và video để cải thiện khả năng nhận diện âm thanh.
• Đổi mới phương pháp giảng dạy: Ghi nhận các phản hồi của sinh viên nhằm tạo môi trường học tập giảm áp lực tâm lý khi thực hành dịch ngẫu nhiên và nâng cao động lực học tập.

---

Kết quả và đóng góp

1. Dữ liệu khảo sát định lượng thực tế

Toàn bộ số liệu thực chứng từ 100 sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh tại TMU được tổng hợp trong các bảng sau:

Tiêu chí khảo sát	Phân loại / Lựa chọn	Tỷ lệ (%) / Số người
Thái độ đối với học phần phiên dịch	Khó nhưng thú vị Khó và nhàm chán Dễ và thú vị Dễ nhưng nhàm chán	60% 32% 5% 3%
Thời gian tự luyện tập mỗi ngày	Dưới 1 giờ Từ 1 đến 3 giờ Trên 3 giờ	48% 34% 18%
Đánh giá tính cần thiết của kỹ năng	Cần thiết (Yes) Bình thường (Normal) Không cần thiết (No)	63% 30% 7%
Lợi ích nhận được từ việc học dịch (chọn nhiều đáp án)	Cải thiện kỹ năng nói, ghi nhớ, ghi chú, thuyết trình Mở rộng kiến thức đa lĩnh vực (kinh tế, giáo dục, xã hội...) Tích lũy kinh nghiệm dịch từ lóng, thuật ngữ, biệt ngữ Mở rộng cơ hội nghề nghiệp tương lai Tăng cường vốn từ vựng tiếng Anh	72% (72 SV) 67% (67 SV) 60% (60 SV) 45% (45 SV) 44% (44 SV)
Nguồn tài liệu giảng viên sử dụng	Đài VOA Tài liệu riêng của giảng viên tự biên soạn Kênh TED Talks	61% (61 SV) 53% (53 SV) 49% (49 SV)
Các chủ đề gây khó khăn cho sinh viên	Chính trị và Pháp luật Xã hội Giáo dục Kinh tế Văn hóa / Sức khỏe / Giải trí Môi trường	63% (63 SV) 57% (57 SV) 53% (53 SV) 51% (51 SV) 38% (38 SV mỗi chủ đề) 36% (36 SV)

Bảng đo lường mức độ đồng thuận của sinh viên đối với các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực phiên dịch Anh - Việt:

Yếu tố ảnh hưởng	Hoàn toàn đồng ý (%)	Đồng ý (%)	Trung lập (%)	Không đồng ý (%)	Hoàn toàn không đồng ý (%)
Ngữ cảnh của từ	30%	38%	26%	5%	1%
Kiến thức nền tảng	35%	43%	-	3%	-
Từ vựng và thuật ngữ chuyên ngành	39%	36%	-	5% (gồm cả HTKĐ)	-
Kỹ năng cá nhân (nghe, nói, note-taking, trí nhớ)	35%	42%	-	5%	-
Khác biệt cấu trúc ngữ pháp	-	40%	33%	22%	-
Khác biệt văn hóa Anh - Việt	23%	40%	-	-	-
Phương pháp giảng dạy	-	19%	28%	9%	3%

Thực trạng xử lý từ mới và hoạt động sau giờ học của sinh viên:

• Xử lý khi gặp từ mới trong lúc dịch: 63% tự đoán nghĩa dựa trên ngữ cảnh tức thì; 51% tra từ ngay lập tức; 50% chọn hỏi giảng viên hoặc bạn bè; 25% chọn bỏ qua từ mới.
• Hoạt động sau khi kết thúc bài dịch: 42% đọc lại bản transcript và ghi chép lại các từ mới vừa dịch; 40% thụ động chờ phản hồi/sửa bài từ giảng viên; 18% không làm gì sau khi hoàn thành bài dịch.

2. Đóng góp của nghiên cứu

• Cung cấp bức tranh thực nghiệm rõ ràng về nhận thức, thói quen học tập và mức độ tác động của từng yếu tố ngôn ngữ và phi ngôn ngữ đến quá trình phiên dịch Anh - Việt của sinh viên TMU.
• Nhận diện các điểm nghẽn chính trong thực hành: kiến thức nền tảng (78% đồng ý ảnh hưởng), kỹ năng cá nhân (77% đồng ý), từ vựng chuyên ngành (75% đồng ý) và ngữ cảnh của từ (68% đồng ý).
• Đề xuất hệ thống khuyến nghị thực hành cụ thể, khả thi cho cả người học và giảng viên trực tiếp giảng dạy tại Khoa Tiếng Anh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Quy mô mẫu khảo sát giới hạn ở 100 sinh viên thuộc chuyên ngành Tiếng Anh tại một trường đại học duy nhất (Trường Đại học Thương Mại), do đó tính khái quát hóa cho toàn bộ sinh viên ngoại ngữ trên toàn quốc có thể bị giới hạn.
  • Tác giả tự nhìn nhận những hạn chế nhất định về thời gian nghiên cứu, dung lượng kiến thức và kinh nghiệm thực tế trong phân tích chuyên sâu.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát sang các trường đại học khác có đào tạo chuyên ngành biên phiên dịch để thực hiện phân tích so sánh đối chiếu.
  • Đi sâu nghiên cứu thực nghiệm về các chiến lược ghi chú (note-taking techniques) hoặc tác động của yếu tố tâm lý (lo âu, động lực) đến chất lượng phiên dịch cabin/phiên dịch nối tiếp.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh và Ngôn ngữ Anh: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích giúp người học nhận diện rõ các lỗi sai phổ biến (dịch word-for-word, ghi chép dàn trải, thụ động sau giờ học), từ đó áp dụng các phương pháp tự luyện tập ghi chú, đoán nghĩa từ theo ngữ cảnh và tích lũy thuật ngữ chuyên ngành.
• Đối với giảng viên giảng dạy học phần Phiên dịch: Kết quả thống kê về nguồn học liệu (VOA, TED Talks), các chủ đề có độ khó cao (chính trị, pháp luật, xã hội) và phản hồi về tâm lý lớp học cung cấp cơ sở thực tế để điều chỉnh giáo trình, lựa chọn bài tập thực hành phù hợp và đổi mới phương pháp đánh giá sinh viên.
• Đối với người làm đề tài nghiên cứu tương tự: Chương 2 (Literature Review) và Chương 3 (Research Findings) cung cấp khung lý thuyết chặt chẽ cùng bảng câu hỏi và bảng số liệu định lượng chi tiết để tham khảo phương pháp luận.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận khảo sát bao nhiêu sinh viên và thuộc đối tượng cụ thể nào?

Nghiên cứu khảo sát 100 sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh (Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương Mại - TMU). Tất cả sinh viên tham gia khảo sát đều đã hoàn thành học phần phiên dịch và có kinh nghiệm thực tế qua các bài thi học phần phiên dịch tại trường.

2. Những chủ đề phiên dịch nào được sinh viên đánh giá là khó khăn nhất?

Theo kết quả khảo sát, chủ đề Chính trị và Pháp luật (Politics and Law) được đánh giá là khó nhất với 63% lựa chọn (63 sinh viên), tiếp theo là chủ đề Xã hội (Society - 57%), Giáo dục (Education - 53%) và Kinh tế (Economy - 51%). Các chủ đề như Văn hóa, Sức khỏe, Giải trí (38%) và Môi trường (36%) có tỷ lệ thấp hơn.

3. Nguồn tài liệu luyện tập nào được giảng viên sử dụng phổ biến nhất cho sinh viên?

Đài VOA là nguồn tài liệu được sử dụng nhiều nhất với 61% (61 sinh viên lựa chọn), tiếp theo là các nguồn tài liệu riêng do giảng viên tự tổng hợp, biên soạn chiếm 53%, và kênh TED Talks chiếm 49%.

4. Tỷ lệ sinh viên đánh giá mức độ ảnh hưởng của kiến thức nền tảng và từ vựng chuyên ngành là bao nhiêu?

• Yếu tố Kiến thức nền tảng (Background knowledge) có 78% sinh viên đồng thuận về mức độ ảnh hưởng (35% Hoàn toàn đồng ý, 43% Đồng ý; chỉ 3% không đồng ý).
• Yếu tố Từ vựng và thuật ngữ chuyên ngành (Specialized vocabulary and terms) có 75% sinh viên đồng thuận về mức độ ảnh hưởng (39% Hoàn toàn đồng ý, 36% Đồng ý; 5% không đồng ý hoặc hoàn toàn không đồng ý).

5. Sinh viên thường có hành động gì sau khi hoàn thành một bài thực hành phiên dịch?

Sau khi dịch xong, 42% sinh viên chủ động đọc lại transcript và liệt kê các từ mới; 40% sinh viên thể hiện sự thụ động khi chỉ ngồi chờ phản hồi từ giảng viên; và 18% sinh viên hoàn toàn không thực hiện hoạt động củng cố nào.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Bình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kỹ năng và quy trình phiên dịch, đồng thời cung cấp số liệu thực nghiệm chuẩn xác về các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực phiên dịch Anh - Việt của sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh tại Trường Đại học Thương Mại. Kết quả nghiên cứu khẳng định kiến thức nền tảng, kỹ năng cá nhân, từ vựng chuyên ngành và ngữ cảnh từ là các nhân tố có mức độ tác động lớn nhất đến chất lượng dịch thuật. Hệ thống giải pháp được đề xuất trong khóa luận mang tính ứng dụng cao, hỗ trợ thiết thực cho sinh viên trong quá trình tự rèn luyện và đóng góp tư liệu hữu ích cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy học phần phiên dịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THUONGMAI UNIVERSITYENGLISH FACULTY ------ GRADUATION PAPER RESEARCH ON FACTORS AFFECTING ENGLISH- VIETNAMESE INTERPRETING OF ENGLISH MAJORED STUDENTS AT THUONGMAI UNIVERSITY Supervisor: Nguyen Bich Hong Student: Nguyen Thi Binh Class: K55N1 Student Code : 19D170008 HANOI – 2023 Downloaded by MAI ??I CÁT (maingoc0911.com) ABSTRACT Today, in the context of globalization and deeper integration into the world, the role of interpreters in international relations is also increasing. Interpreters play an important role in interpreting important diplomatic and political issues, directly affecting the image of the country in the eyes of international friends or interpreting business transactions, contributing to the background of the country. general economy of the country. That is why the demand for this profession is increasing day by day.

Just knowing English does not mean that you can become a good interpreter, but you must be fluent and fluent in both words and grammar in both your mother tongue and foreign languages, knowledge of diplomacy and society. international integration, as well as understand the differences between the two cultures to be able to completely convey the content from the source language to the target language. However, there are many elderly people who face some problems in interpreting skills. Aware of the negative impact of these difficulties, the researcher conducted a small study to identify some common problems in the translation process.

The purpose of the study is to identify and explain the difficulties and give some measures for students to interpret well and have their own experience in the following work process. There are 100 students who are English majors at Thuong Mai University participating in this study. They have taken an interpreting course and have had experience in taking the interpreting test. Therefore, with the desire to find factors for improving the interpreting ability of students with the enthusiastic help of the participants, the researcher hopes this study will be useful to everyone.

i Downloaded by MAI ??I CÁT (maingoc0911.com) ACKNOWLEDGEMENT During the process of doing the graduation paper, I have received a lot of necessary help as well considerable encouragement and valuable guidance from my teacher, my family and friends that guide and encourage me to overcome all difficulties and finish this graduation paper. First and foremost, I would like to express my deep gratitude to my supervisor, Mrs. Nguyen Bich Hong for her guidance and encouragement during my completing the graduation paper. With her insight of science as well her experience for many years are the biggest inspiration for me in completing my thesis.

This thesis could not be done successfully without her valuable advice and support Also, I would like to show my sincere thanks to all my teachers at English faculty, Thuongmai University, who has given me useful knowledge and lessons, whole – hearted advice during four years studying here. I’m grateful to English majors at Thuongmai University for their enthusiastic participation and help. Their sharing has been the prime sources of data in my study. Last but not least, I would like to thank to my family, my friends who always support and become a great motivation to help me overcome difficulties in the process of doing this research.

Because of the limited time, knowledge and practical experiences, there will have some defect and mistakes in this study. Therefore, I sincerely hope to take your remarks and suggestions for my better graduation paper. Ha Noi, April 28th, 2023 Student Nguyen Thi Binh ii Downloaded by MAI ??I CÁT (maingoc0911.com) TABLE OF CONTENTS ABSTRACT.ii TABLE OF CONTENTS.iii LIST OF ABBREVIATIONS.v LIST OF TABLES AND FIGURES.vi CHAPTER 1: OVERVIEW OF THE STUDY. Aims of the study.

Scope of the study. Organization of the study.7 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Overview of Interpreting. The definition of Interpreting.

The importance of Interpreting. Types of interpreting. Some skills for interpreting. The factors affecting English- Vietnamese interpreting.

Experiences and knowledge. The differences between two languages. Cultural and linguistic differences between English and Vietnamese.21 iii Downloaded by MAI ??I CÁT (maingoc0911. The difficulties in English- Vietnamese Interpreting.22 CHAPTER 3: RESEARCH FINDINGS.

Results collected from the questionnaire. The student’s attitude towards English – Vietnamese interpreting section… 25 3. Current reality of English – Vietnamese Interpreting of English Majored Students at Thuongmai University.