NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỐI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CỦA TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1978 ĐẾN NAY

Nghiên cứu sự biến đổi hệ thống chính trị Trung Quốc từ 1978 đến nay. Đề tài khoa học cấp trường phân tích sâu sắc, cung cấp cái nhìn toàn diện.

• Tác giả: Nguyễn Thu Hồng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Chính trị
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Biến Đổi Hệ Thống Chính Trị Của Trung Quốc Từ Năm 1978 Đến Nay
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THÔNG TIN CHUNG
• 1.1. Tên đề tài
• 1.2. Danh sách chủ trì, thành viên tham gia thực hiện đề tài
• 1.3. Đơn vị chủ trì
• 1.4. Thời gian thực hiện
• 1.5. Những thay đổi so với thuyết minh ban đầu
• 1.6. Tổng kinh phí được phê duyệt của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặt vấn đề
• 2.2. Mục tiêu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Tổng kết kết quả nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ CUỘC CẢI CÁCH HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CỦA TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1978
• 3.1. Đặc điểm của hệ thống chính trị Trung Quốc
• 3.1.1. Hiến pháp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
• 3.1.2. Chế độ Đại hội đại biểu nhân dân
• 3.1.3. Chế độ hợp tác đa đảng phái và hiệp thương chính trị
• 3.2. Hệ thống chính trị Trung Quốc hiện nay
• 3.2.1. Đảng Cộng sản Trung Quốc và các đảng phái chính trị Trung Quốc
• 3.2.2. Cơ quan nhà nước
• 3.2.2.1. Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc
• 3.2.2.2. Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
• 3.2.2.3. Quốc vụ viện nước CHND Trung Hoa

Tóm tắt

I. Tổng Quan Biến Đổi Hệ Thống Chính Trị Trung Quốc 1978 Nay

Trung Quốc trỗi dậy như một nền kinh tế phát triển nhanh chóng, thúc đẩy bởi hai công cuộc cải cách và mở cửa toàn diện. Song song với cải cách kinh tế, văn hóa, xã hội, Trung Quốc không ngừng cải cách thể chế chính trị, hướng tới xây dựng nền chính trị dân chủ xã hội chủ nghĩa đặc sắc Trung Quốc và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc có nhiều điểm khác biệt so với các nước xã hội chủ nghĩa khác, thể hiện qua chế độ “nghị hành hợp nhất”, hợp tác đa đảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, và nhất thể hóa chức danh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Ủy ban quân sự quốc gia. Thể chế chính trị Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu trong lãnh đạo, đưa quốc gia phát triển. Theo tài liệu gốc, mục tiêu là xây dựng Trung Quốc thành xã hội phát triển và trở thành quốc gia hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa, văn minh, dân chủ, giàu mạnh, thực hiện giấc mộng Trung Hoa. Kinh nghiệm cải cách của Trung Quốc có ý nghĩa tham khảo quan trọng cho Việt Nam, đặc biệt khi cả hai nước đều theo chế độ xã hội chủ nghĩa và có nhiều điểm tương đồng.

1.1. Bối cảnh Cải cách Mở cửa và Biến đổi Chính trị Trung Quốc

Bắt đầu từ năm 1978, cải cách mở cửa đã tạo tiền đề cho những thay đổi sâu rộng trong hệ thống chính trị Trung Quốc. Phát triển kinh tế Trung Quốc đã đặt ra yêu cầu tất yếu về việc điều chỉnh và hoàn thiện thể chế chính trị, nhằm đáp ứng những đòi hỏi mới của xã hội. Quá trình này diễn ra từng bước, thận trọng, vừa đảm bảo ổn định chính trị, vừa thúc đẩy sự phát triển kinh tế. 'Tổng tập văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc' khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc.

1.2. Mục tiêu Nghiên cứu Sự biến đổi của Hệ Thống Chính trị

Nghiên cứu này nhằm phân tích thực trạng hệ thống chính trị Trung Quốc từ năm 1978, làm rõ những biến đổi về triết lý nền tảng, tư duy lãnh đạo, tổ chức bộ máy nhà nước, cơ chế giám sát, cơ chế ban hành quyết sách, chế độ nhân sự cán bộ và chế độ bầu cử. Đồng thời, đánh giá thành tựu, hạn chế và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Các phương pháp nghiên cứu phân tích, tổng hợp, logic-lịch sử, so sánh được sử dụng để làm rõ các nội dung trên.

1.3. Ý nghĩa Lý luận và Thực tiễn của Nghiên cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa sâu sắc về mặt lý luận và thực tiễn, cung cấp những thông tin giá trị cho việc nghiên cứu về cải cách chính trị Trung Quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Việc tìm hiểu về hệ thống chính trị của một quốc gia láng giềng có nhiều điểm tương đồng là rất cần thiết, đặc biệt khi Việt Nam cũng đang trên con đường đổi mới phương thức tổ chức và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng.

II. Phương Pháp Nghiên Cứu Biến Đổi Thể Chế Chính Trị Trung Quốc

Nghiên cứu sự biến đổi hệ thống chính trị Trung Quốc từ năm 1978 đến nay sử dụng một loạt các phương pháp nghiên cứu khoa học để phân tích, đánh giá và rút ra kết luận. Các phương pháp này bao gồm nghiên cứu phân tích, tổng hợp để làm rõ sự biến đổi của hệ thống chính trị Trung Quốc trên các nội dung chính, như triết lý nền tảng, tư duy lãnh đạo, tổ chức bộ máy Nhà nước, cơ chế giám sát, vận hành quyền lực, cơ chế ban hành quyết sách và chế độ nhân sự cán bộ, chế độ bầu cử. Bên cạnh đó, phương pháp nghiên cứu logic-lịch sử được sử dụng để làm rõ quá trình cải cách thể chế chính trị Trung Quốc qua các giai đoạn, tập trung vào cải cách và hoàn thiện sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, hoàn thiện chế độ Đại hội đại biểu nhân dân (Quốc hội), cải cách bộ máy hành chính, cải cách thể chế tư pháp, và hoàn thiện chế độ Hiệp thương chính trị và hợp tác nhiều đảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Cuối cùng, phương pháp nghiên cứu so sánh, đối chiếu được sử dụng để phân tích, lý giải kinh nghiệm của Trung Quốc có thể áp dụng cho Việt Nam.

2.1. Phân tích và Tổng hợp dữ liệu về Cải cách Thể chế

Phương pháp phân tích và tổng hợp được sử dụng để hệ thống hóa các tài liệu, báo cáo, công trình nghiên cứu về cải cách thể chế chính trị Trung Quốc. Việc này giúp làm rõ các giai đoạn phát triển, các nội dung cải cách, và những kết quả đạt được. Đồng thời, phân tích các yếu tố tác động đến quá trình cải cách, như bối cảnh kinh tế - xã hội, vai trò của Đảng Cộng sản, và sự tham gia của người dân.

2.2. Logic Lịch sử về Quá trình Cải cách Chính trị Trung Quốc

Phương pháp logic-lịch sử giúp tái hiện quá trình cải cách thể chế chính trị Trung Quốc từ năm 1978 đến nay một cách có hệ thống. Nghiên cứu này xem xét các giai đoạn phát triển khác nhau, từ giai đoạn đầu với những cải cách kinh tế ban đầu, đến giai đoạn hiện nay với những cải cách toàn diện và sâu sắc hơn. Phương pháp này cũng giúp nhận diện những bài học kinh nghiệm và những thách thức đặt ra trong quá trình cải cách.

2.3. So sánh và Đối chiếu Kinh nghiệm Việt Nam và Trung Quốc

Phương pháp so sánh và đối chiếu được sử dụng để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa quá trình cải cách thể chế chính trị ở Việt Nam và Trung Quốc. Việc này giúp Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ Trung Quốc, đồng thời tránh lặp lại những sai lầm. Nghiên cứu tập trung vào so sánh các yếu tố như bối cảnh lịch sử, vai trò của Đảng Cộng sản, phương pháp tiếp cận cải cách, và kết quả đạt được.

III. Thực trạng Cải Cách Hệ Thống Chính Trị Trung Quốc 1978 Đến Nay

Hệ thống chính trị Trung Quốc hiện nay bao gồm các thành tố: Đảng Cộng sản Trung Quốc, các cơ quan nhà nước Trung Quốc và Hội nghị hiệp thương chính trị nhân dân. Đảng Cộng sản Trung Quốc đóng vai trò lãnh đạo, đại diện cho giai cấp công nhân và dân tộc Trung Hoa. Các cơ quan nhà nước bao gồm Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội), Chủ tịch nước, Quốc vụ viện, Ủy ban Quân sự Trung ương, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân. Chế độ hợp tác đa đảng phái và Hiệp thương chính trị do Đảng cộng sản Trung Quốc lãnh đạo là chế độ chính trị cơ bản của Trung Quốc.

3.1. Hiến pháp Nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Hiến pháp hiện hành, được thông qua năm 1982, kế thừa và phát triển nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp năm 1954, rút kinh nghiệm phát triển chủ nghĩa xã hội Trung Quốc và thu hút kinh nghiệm quốc tế. Hiến pháp quy định rõ ràng chế độ chính trị, chế độ kinh tế, quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và phạm vi quyền hạn của các cơ quan nhà nước. Đặc điểm căn bản là quy định chế độ căn bản và nhiệm vụ căn bản của Trung Quốc, xác định 4 nguyên tắc cơ bản và phương châm cơ bản của công cuộc cải cách mở cửa.

3.2. Chế độ Đại hội Đại biểu Nhân dân Quốc hội

Chế độ đại hội đại biểu nhân dân là chế độ chính trị căn bản của Trung Quốc, là hình thức tổ chức chính trị của nền chuyên chính dân chủ nhân dân Trung Quốc, là quốc thể của Trung Quốc. Quốc hội là cơ quan quyền lợi nhà nước tối cao được Hiến pháp Trung Quốc xác lập. Phàm là công dân Trung Quốc tròn 18 tuổi, đều có quyền bầu cử và được bầu cử làm đại biểu quốc hội.

3.3. Chế độ Hợp tác Đa đảng Phái và Hiệp thương Chính trị

Chế độ hợp tác đa đảng phái và Hiệp thương chính trị do Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo là chế độ chính trị cơ bản của Trung Quốc. Ngoài Đảng Cộng sản Trung Quốc năm quyền ra, còn có 8 đảng phái dân chủ. Những đảng phái dân chủ này ủng hộ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đây là sự lựa chọn lịch sử trong quá trình hợp tác lâu dài. Phương châm cơ bản hợp tác giữa Đảng Cộng sản Trung Quốc với các đảng phái dân chủ là “ Trường kỳ cùng tôn, giám sát lan nhau, đối xử chân thành với nhau, vinh nhục có nhau`.

IV. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Cải Cách Chính Trị Trung Quốc Cho Việt Nam

Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm từ Trung Quốc, những giá trị tham khảo cho công cuộc đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam thể hiện ở một số điểm: Thứ nhất, cần kiên định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đây là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của cải cách thể chế chính trị; Thứ hai, xây dựng cơ chế giám sát đặc thù trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng: Thứ ba, kiên trì quan điểm “lấy nhân dân làm trung tâm” trong quá trình cải cách thể chế chính trị.

4.1. Kiên Định Sự Lãnh Đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Bài học quan trọng nhất là kiên định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy sự lãnh đạo vững vàng của Đảng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định chính trị và định hướng đúng đắn cho quá trình cải cách. Việt Nam cần tiếp tục củng cố và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, đồng thời đổi mới phương thức lãnh đạo để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.

4.2. Xây Dựng Cơ Chế Giám Sát và Phòng Chống Tham nhũng

Tham nhũng là một trong những thách thức lớn nhất đối với quá trình phát triển của cả Trung Quốc và Việt Nam. Việt Nam cần xây dựng một cơ chế giám sát hiệu quả, với sự tham gia của toàn xã hội, để phòng chống tham nhũng. Kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc thành lập các cơ quan chống tham nhũng chuyên trách và tăng cường công khai, minh bạch là những bài học quý giá.

4.3. Lấy Nhân Dân Làm Trung Tâm của Cải Cách Chính trị

Mọi cải cách thể chế chính trị phải hướng tới mục tiêu phục vụ lợi ích của nhân dân. Việt Nam cần đảm bảo sự tham gia của người dân vào quá trình hoạch định chính sách và giám sát thực hiện. Việc lắng nghe ý kiến của người dân và đáp ứng những nhu cầu chính đáng của họ là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận xã hội và đảm bảo sự thành công của công cuộc đổi mới.

V. Thách Thức và Xu Hướng Biến Đổi Chính Trị Trung Quốc Hiện Nay

Hệ thống chính trị Trung Quốc hiện nay đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm tình trạng mâu thuẫn xã hội ngày càng trầm trọng, quá trình thực thi hiệp thương dân chủ còn mang tính chủ quan của các nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng và chính quyền, bộ máy hành chính cồng kềnh, người nhiều hơn việc, chính phủ quản lý không sâu sát, hiệu quả tinh giản cơ cấu chưa cao. Tuy nhiên, cũng có nhiều xu hướng tích cực, như việc tăng cường chức năng giám sát của Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc, tăng cường chức năng giải trình trước công chúng báo chí, và sự phát triển của các quyền và tự do cá nhân.

5.1. Mâu Thuẫn Xã Hội và Thách Thức Ổn định Chính trị

Sự phát triển kinh tế nhanh chóng của Trung Quốc đã tạo ra những mâu thuẫn xã hội mới, như sự phân hóa giàu nghèo, bất bình đẳng trong tiếp cận các dịch vụ công, và những vấn đề về môi trường. Giải quyết những mâu thuẫn này là một thách thức lớn đối với sự ổn định chính trị và sự phát triển bền vững của Trung Quốc.

5.2. Cải Cách Bộ Máy Hành Chính và Nâng Cao Hiệu quả Quản lý

Bộ máy hành chính cồng kềnh và kém hiệu quả là một trong những điểm yếu của hệ thống chính trị Trung Quốc. Cải cách bộ máy hành chính, tinh giản biên chế, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức là những nhiệm vụ cấp bách để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

5.3. Tăng Cường Giám Sát và Minh Bạch Hóa Hoạt động Chính trị

Việc tăng cường giám sát và minh bạch hóa hoạt động chính trị là yếu tố quan trọng để phòng chống tham nhũng và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Trung Quốc đã có những bước tiến đáng kể trong lĩnh vực này, nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm để đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của hệ thống chính trị.

VI. Định Hướng và Gợi Ý Cho Việt Nam Về Nghiên Cứu Thể Chế

Việt Nam cần chủ động nghiên cứu, đánh giá kinh nghiệm của Trung Quốc một cách khách quan, toàn diện, và có chọn lọc. Đồng thời, cần kết hợp kinh nghiệm của Trung Quốc với những đặc điểm cụ thể của Việt Nam để xây dựng một mô hình phát triển phù hợp. Trong quá trình cải cách thể chế chính trị, Việt Nam cần kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đảm bảo sự ổn định chính trị, và phát huy vai trò làm chủ của nhân dân.

6.1. Nghiên Cứu Kinh Nghiệm của Trung Quốc Một Cách Khách Quan

Việt Nam cần chủ động nghiên cứu, đánh giá kinh nghiệm của Trung Quốc một cách khách quan, toàn diện, và có chọn lọc. Không nên tuyệt đối hóa kinh nghiệm của Trung Quốc, mà cần xem xét những điều kiện cụ thể của Việt Nam để có thể áp dụng một cách phù hợp.

6.2. Xây Dựng Mô Hình Phát Triển Phù Hợp với Việt Nam

Việt Nam cần kết hợp kinh nghiệm của Trung Quốc với những đặc điểm cụ thể của Việt Nam để xây dựng một mô hình phát triển phù hợp. Mô hình này phải đảm bảo sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, giữa bảo tồn văn hóa và hội nhập quốc tế, giữa ổn định chính trị và dân chủ hóa.

6.3. Kiên Định Mục Tiêu Độc Lập Dân Tộc và Chủ Nghĩa Xã Hội

Trong quá trình cải cách thể chế chính trị, Việt Nam cần kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đảm bảo sự ổn định chính trị, và phát huy vai trò làm chủ của nhân dân. Đây là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trung Quốc hiện nay noi lên như là một nền kinh tế phát triển có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Để có được tăng trưởng như vậy, Trung Quốc đã và đang tiến hành 2 công cuộc cải cách, mở cửa toàn diện. Cùng với công cuộc cải cải cách sâu rộng về kinh tế, văn hóa, xã hội, Trung Quốc cũng không ngừng cải cách thé chế chính trị với mục tiêu xây dựng nền chính trị dân chủ xã hội chủ nghĩa đặc sắc Trung Quốc, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Do đó, hiện tượng Trung Quốc đã thu hút được nhiều học giả quốc tế quan tâm nghiên cứu về Trung Quốc, nhất là nghiên cứu về cải cách thé chế chính trị.

Bởi chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc có những điểm đặc sắc mà ở các nước Chủ nghĩa Xã hội khác không có, thể hiện ở chỗ: Trung Quốc không áp dụng thé chế “tam quyền phân lập” giống như nhiều quốc gia thực hiện, mà thực hiện chế độ “nghị hành hợp nhất” tức chỉ sự thống nhất thực hiện quyền lực Nhà nước trong Quốc hội; nó không giống như nhiều nước trên thế giới hiện nay là thực thi chế độ đa đảng, cũng không như số ít quốc gia thực hiện chế độ một đảng, mà nó thực hiện chế độ hợp tác nhiều Đảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Một đặc sắc nữa của chế độ chính trị Trung Quốc, đó là chế độ nhất thể hóa chức danh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Ủy ban quân sự quốc gia, nhằm tạo sự đồng thuận cao nhất trong chỉ đạo và hoạt động của thé chế chính trị. Thực tế, thê chế chính trị Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu trong lãnh đạo, đưa quốc gia phát triển ngày một phon vinh như hiện nay, đặc biệt mục tiêu hướng tới thực hiện xây dựng Trung Quốc trở thành xã hội phát triển và tới khi Trung Quốc kỷ niệm 100 năm thành lập, Trung Quốc sẽ trở thành quốc gia hiện đại hóa chủ nghĩa xã hội, văn minh dân chủ giàu mạnh và thực hiện giấc mộng Trung Hoa trở thành cường quốc.' Liên hệ với Việt Nam, cũng đang trên con đường đôi mới phương thức tổ chức và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, cần thiết phải có những tham khảo kinh nghiệm của các nước thực hiện cải cach di trước. Do vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu về cải cách thé chế chính trị ở Trung Quốc là rất cần thiết đối với Việt Nam, bởi Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia láng giềng, có mối quan hệ chính trị, kinh tế, văn hóa, lịch sử lâu đời, nên cùng có tác động và ảnh hưởng lẫn nhau.

Hai nước lại có nhiều điểm tương đồng: đều là nước theo chế độ chính trị Xã hội Chủ nghĩa, kiên trì sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đặc biệt Việt Nam cũng tiến hành đổi mới sau Trung Quốc 8 năm (Trung Quốc bắt đầu tiến hành cải cách * Tổng tập văn kiện Đạihội đại biểu toàn quốc lần thữ 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc, Nxb Nhân dân, tr.22 (rh[El‡k7> RATAREARRASRAILM, ARM, 22 Wl. ) 3 năm 1978, Việt Nam bat đầu tiến hành đổi mới năm 1986). Do đó, đề tài “Nghiên cứu sự biến đổi hệ thông chính trị của Trung Quốc từ năm 1978 đến nay” có ý nghĩa sâu sắc về mặt lý luận và thực tiễn. Mục tiêu Trên cơ sở nghiên cứu tài liệu trong nước và ngoài nước, đề tài nhằm làm rõ một số nội dung là: Thứ nhát, đề tài phân tích, làm rõ thực trạng hệ thống chính trị và cuộc cải cách hệ thống chính tri cua Trung Quốc từ năm 1978 thông qua một số nội dung, như: Đặc điểm của hệ thống chính trị Trung Quốc; Những thành tố của hệ thống chính trị Trung Quốc; Quá trình cải cách hệ thống chính tri.

Thứ hai, làm rõ những biến đổi của hệ thống chính trị Trung Quốc về: Triết lý nền tảng; Tư duy lãnh đạo; Tổ chức bộ máy Nhà nước; Cơ chế giám sát; Cơ chế ban hành quyết sách và chế độ nhân sự cán bộ; Chế độ bầu cử. Thứ ba, đánh gia được những thành tựu, han chế của hệ thống chính trị của Trung Quốc hiện nay và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Dé nghiên cứu các nội dung trên, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu, như: Phương pháp nghiên cứu phân tích, tong hợp nhằm làm rõ sự biến đổi của hệ thống chính trị Trung Quốc trên các nội dung: triết lý nền tảng; tư duy lãnh đạo; tô chức bộ máy Nhà nước; cơ chế giám sát, vận hành quyền lực; cơ chế ban hành quyết sách và chế độ nhân sự cán bộ; chế độ bầu cử. Tác giả cũng sử dụng phương pháp nghiên cứu logic-lịch sử đề làm rõ quá trình cải cách thể chế chính trị Trung Quốc trải qua 4 giai đoạn và chủ yếu thực hiện cải cách các nội dung cơ bản, như: cải cách và hoàn thiện sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản; hoàn thiện chế độ Đại hội đại biểu nhân dân (như Quốc hội); cải cách bộ máy hành chính; cải cách thê chế tư pháp; hoàn thiện chế độ Hiệp thương chính trị và hợp tác nhiều đảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Trên cơ sở đó, đánh giá thành tựu đạt được: Một là, trong hoạt động vĩ mô của quyên lực chính trị, thâm quyền của hiến pháp đã được cải thiện, mức độ thể chế hóa quyền lực chính trị, nhất là hoạt động quyền lực của chính 4 quyền trung ương đã phát triển đáng kể; Hai là, chức năng giám sát của Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc đang từng bước được tăng cường, chức năng giải trình trước công chúng báo chí cũng đang được tăng cường, nhà nước pháp quyền hành chính không chỉ được nâng cao ở tầm giá trị mà cũng có một hệ thông đầy đủ hơn; Ba là, sự phát triển của các quyền và tự do cá nhân. Chỉ ra các điểm hạn ché, đó là: tình trạng mâu thuẫn xã hội ở Trung Quốc ngày càng trầm trọng: quá trình thực thi hiệp thương dân chủ còn mang tính chủ quan của các nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng và chính quyền; bộ máy hành chính céng kénh, người nhiều hơn việc, chính phủ quan lý không sâu sát, hiệu quả tinh giản cơ cau chưa cao. Ngoái ra, tác giả còn sử dụng phương pháp nghiên cứu so sánh, đối chiếu dé phân tích, lý giải Việt Nam có bối cảnh và điều kiện khá tương đồng so với Trung Quốc, nhất là Trung Quốc thực hiện cải cách trước Việt Nam, do đó Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm từ Trung Quốc, những giá trị thảm khảo cho công cuộc đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam thể hiện ở một số điểm: Thứ nhất, cần kiên định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đây là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của cải cách thê chế chính trị; Thứ hai, xây dựng cơ chế giám sát đặc thù trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng: Thứ ba, kiên trì quan điểm “lẫy nhân dân làm trung tâm” trong quá trình cải cách thê chế chính tri. Tống kết kết quả nghiên cứu 4.

Thực trạng hệ thống chính trị và cuộc cải cách hệ thống chính trị của Trung Quốc từ năm 1978 * Đặc điểm của hệ thống chính trị Trung Quốc - Một là, Hiến pháp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: Sau khi Nước cộng hòa nhân dân Trung Hoa thành lập ngày 1 tháng 10 năm 1949, lần lượt soạn thảo va ban bố 4 bộ Hiến pháp Nước cộng hoà nhân dân Trung Hoa vào năm 1954 , năm 1975 , năm 1978 và năm 1982. Bộ Hiến pháp thứ 4 tức Hiến pháp hiện hành được thông qua và ban bố tại hội nghị lần thứ 5 Quốc hội khóa 5 diễn ra ngày 4 tháng 12 năm 1982. Bộ Hiến pháp này kế thừa và phát triển nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp năm 1954, rút kinh nghiệm phát triển chủ nghĩa xã hội Trung Quốc và thu hút kinh nghiệm quốc tế, là bộ pháp luật căn bản mang đặc sắc Trung Quốc và đáp ứng yêu cầu xây dựng hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc. Bộ Hiến pháp này quy định rõ ràng chế độ chính trị, chế độ kinh tế, quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và phạm vi quyền hạn của các cơ quan nhà nước , nhiệm vụ căn bản của nhà nước sau này v v.

Đặc điểm căn bản là quy định chế độ căn bản và nhiệm vụ căn bản của Trung Quốc, xác định 4 nguyên tắc cơ bản (quyền dân chủ, nhân quyền cơ bản, chế ước của quyền lực, nguyên tắc pháp tri) và phương châm cơ bản của công cuộc cải cách mở cửa. Hiến pháp quy định, nhân dân các dân tộc và mọi tổ chức trong cả nước đều phải lấy Hiến pháp làm chuẩn tắc hoạt động căn bản, bat cứ tô chức hoặc cá nhân nao cũng không có đặc quyền Vượt qua Hiến pháp và các đạo luật khác. Hai là, chế độ Đại hội đại biểu nhân dân. Ché độ đại hội đại biéu nhân dân (quốc hội) là chế độ chính trị căn bản của Trung Quốc, là hình thức tô chức chính trị của nền chuyên chính dân chủ nhân dân Trung Quốc, là quốc thé của Trung Quốc.

Khác với nghị viện dưới thê chế Ba quyền đối lập, Quốc hội là cơ quan quyền lợi nhà nước tối cao được Hiến pháp Trung Quốc xác lập. Phàm là công dân Trung Quốc tròn 18 tuôi, đều có quyền bầu cử và được bầu cử làm đại biểu quốc hội. Ở Trung Quốc, đại biểu quốc hội cấp xã và huyện được nhân dân trực tiếp bầu ra, đại biểu quốc hội các cấp khác được nhân dân bầu cử gián tiếp, Quốc hội do đại biểu các tỉnh, khu tự trị và quân đội cau thành. Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 5 năm, mỗi năm tổ chức một cuộc họp đại biểu toàn thê.

Ba là, chế độ hợp tác đa đảng phái và hiệp thương chính trị Chế độ hợp tác đa đảng phái và Hiệp thương chính trị do Đảng cộng sản Trung Quốc lãnh đạo là chế độ chính trị cơ bản của Trung Quốc. Trung Quốc là một nước có nhiều đảng phái. Ngoài Dang cộng sản Trung Quốc năm quyên ra, còn có 8 đảng phái dân chủ. Những đảng phái dân chủ này được thành lập trước khi Nước cộng hoà nhân dân Trung Hoa thành lập, ho ủng hộ sự lãnh đạo của Đảng cộng san, đây là sự lựa chon lich sử trong quá trình hợp tác lâu dài va cùng 6 nhau phấn đấu với Đảng cộng sản Trung Quốc.

Đảng cộng sản Trung Quốc và các đảng phái dân chủ lấy Hiến pháp làm chuẩn tắc hoạt động căn bản.