Luận văn nghiên cứu một số bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi nuôi thương phẩm trong hệ thống khách hàng của trung tâm đào tạo nghiên cứu và phát triển thuỷ sản trường đại học nông lâm thái nguyên

Nghiên cứu bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi nuôi tại Trung tâm Đào tạo Nghiên cứu và Phát triển Thuỷ sản Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

• Tác giả: Phạm Văn Cường
• Người hướng dẫn: TS. Lê Minh Châu
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu một số bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi nuôi thương phẩm trong hệ thống khách hàng của Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Thuỷ sản - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu yêu cầu
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Một số đặc điểm sinh học của cá rô phi
• 2.3. Bệnh do vi khuẩn Streptococcus spp.
• 2.4. Bệnh do virus TiLV
• 2.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.5.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm nghiên cứu và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Ðiều tra tình hình cá rô phi bị bệnh
• 3.3.2. Nghiên cứu một số đặc tính sinh học của vi khuẩn, virus phân lập được
• 3.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng trị
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Chọn mẫu điều tra
• 3.4.2. Nội dung điều tra, theo dõi. Các phương pháp đo lường trong dịch tễ
• 3.4.3. Phương pháp thu mẫu bệnh phẩm
• 3.4.4. Phương pháp nuôi cấy phân lập vi khuẩn
• 3.4.5. Xây dựng phác đồ điều trị cá rô phi mắc bệnh xuất huyết
• 3.4.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả điều tra cá rô phi mắc bệnh và chết do qua các tháng trong hệ thống khách hàng của trung tâm thuỷ sản
• 4.2. Kết quả điều tra cá rô phi mắc và chết do xuất huyết ở các kích cỡ
• 4.3. Kết quả phân lập tác nhân gây bệnh trên cá rô phi nuôi
• 4.4. Kết quả xác định khả năng mẫn cảm với một số kháng sinh của chủng vi sinh vật phân lập được theo kết quả xét nghiệm của trung tâm chẩn đoán thú y trung ương
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi

Bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi là một vấn đề nghiêm trọng trong nuôi thương phẩm, đặc biệt tại Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Thủy sản thuộc Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Các bệnh chủ yếu do vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng gây ra, trong đó Streptococcus spp. và TiLV là hai tác nhân chính. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tình hình dịch bệnh, phân tích nguyên nhân và đề xuất biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của cá rô phi

Cá rô phi là loài cá nước ngọt có nguồn gốc từ Châu Phi, được nuôi phổ biến tại hơn 100 quốc gia. Chúng có khả năng thích nghi cao với môi trường, từ nước ngọt đến nước lợ, và chịu được nhiệt độ từ 25-30°C. Cá rô phi là loài ăn tạp, có tốc độ sinh trưởng nhanh, đặc biệt là dòng Oreochromis niloticus. Tuy nhiên, khi nuôi với mật độ cao, cá dễ bị nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thực phẩm.

1.2. Tình hình dịch bệnh trên cá rô phi

Theo thống kê, bệnh truyền nhiễm do Streptococcus spp. và TiLV đã gây thiệt hại lớn cho ngành nuôi trồng thủy sản. Tại Việt Nam, dịch bệnh do Streptococcus spp. đã gây chết hàng loạt cá rô phi nuôi thương phẩm ở các tỉnh phía Bắc. TiLV cũng được phát hiện ở nhiều vùng nuôi, với tỷ lệ nhiễm bệnh lên đến 22.6%. Các bệnh này thường xảy ra vào mùa hè, khi nhiệt độ nước cao và mật độ nuôi dày.

II. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu được thực hiện tại các hộ nuôi và doanh nghiệp thuộc hệ thống khách hàng của Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Thủy sản. Các phương pháp bao gồm điều tra tình hình bệnh, phân lập tác nhân gây bệnh và xác định khả năng mẫn cảm với kháng sinh. Kết quả cho thấy tỷ lệ cá mắc và chết do bệnh truyền nhiễm cao, đặc biệt ở các kích cỡ lớn.

2.1. Điều tra tình hình bệnh

Kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ cá mắc bệnh và chết cao nhất tại huyện Đại Từ, với tỷ lệ lên đến 90% ở một số ao nuôi. Các triệu chứng phổ biến bao gồm cá bơi lờ đờ, xuất huyết, lồi mắt và sưng ruột. Streptococcus spp. và TiLV được xác định là hai tác nhân chính gây bệnh.

2.2. Phân lập và xác định tác nhân gây bệnh

Các mẫu bệnh phẩm được thu thập và phân lập tại phòng thí nghiệm. Kết quả cho thấy Streptococcus agalactiae và Streptococcus iniae là hai chủng vi khuẩn phổ biến. TiLV cũng được phát hiện ở nhiều mẫu cá bệnh. Khả năng mẫn cảm với kháng sinh của các chủng vi khuẩn được đánh giá, giúp xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả.

III. Biện pháp phòng ngừa và điều trị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi được đề xuất. Phương pháp phòng bệnh chủ yếu tập trung vào quản lý môi trường nuôi, kiểm soát mật độ và bổ sung dinh dưỡng. Điều trị bệnh bao gồm sử dụng kháng sinh phù hợp và các biện pháp hỗ trợ khác.

3.1. Phòng bệnh

Các biện pháp phòng bệnh bao gồm cải tạo ao nuôi định kỳ, kiểm soát chất lượng nước và bổ sung vitamin C vào thức ăn. Việc chọn giống khỏe mạnh và vận chuyển cẩn thận cũng giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Quản lý bệnh hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp giữa người nuôi và các cơ quan chuyên môn.

3.2. Điều trị bệnh

Điều trị bệnh do Streptococcus spp. và TiLV gây ra bao gồm sử dụng kháng sinh như Sulphamid và KN-O4-12. Liều lượng và thời gian điều trị được điều chỉnh dựa trên tình trạng bệnh. Sau điều trị, việc sử dụng men vi sinh giúp ổn định hệ vi khuẩn đường ruột của cá.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã cung cấp cái nhìn toàn diện về bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi tại Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Thủy sản. Các kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, giúp cải thiện hiệu quả nuôi trồng và giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh. Đề xuất tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về vaccine phòng bệnh và các biện pháp quản lý bệnh hiệu quả.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nuôi cá rô phi (Oreochromis niloticus) thương phẩm đang là ngành kinh tế mũi nhọn trong cơ cấu nuôi trồng thủy sản (NTTS) tại Việt Nam. Theo thống kê của Tổng cục Thủy sản, sản lượng cá rô phi cả nước đạt trên 187.800 tấn với giá trị ước đạt 4.200 tỷ đồng (tương đương 200 triệu USD), kim ngạch xuất khẩu sang hơn 60 quốc gia đạt trên 27,5 triệu USD. Tuy nhiên, xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang hình thức nuôi thâm canh mật độ cao và nuôi lồng bè công nghiệp đã kéo theo nguy cơ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng.

Tại các tỉnh phía Bắc, các đợt dịch bệnh xuất huyết do vi khuẩn và hội chứng chết hàng loạt do virus đã gây tổn thất nặng nề, có thời điểm tỷ lệ chết lên tới 90 - 100%. Xuất phát từ thực trạng đó, đề tài "Nghiên cứu một số bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi nuôi thương phẩm trong hệ thống khách hàng của Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Thủy sản - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" được thực hiện nhằm giải quyết các bài toán kỹ thuật cấp bách trong quản lý dịch bệnh thủy sản.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            MÔ HÌNH DỊCH TỄ TỔNG QUAN                             |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Tác nhân gây bệnh chính:                                                         |
|  * Vi khuẩn: Streptococcus agalactiae, Streptococcus iniae, Aeromonas sp.         |
|  * Virus: Tilapia Lake Virus (TiLV - RNA virus)                                   |
|                                                                                   |
|  Hệ thống khảo sát (Tổng đàn theo dõi: 278.500 con):                              |
|  [Huyện Đại Từ (Ao nông hộ)]  --> Tỷ lệ mắc: 36.00% | Tỷ lệ chết: 4.10%           |
|  [HTX Bộc Nhiêu (Ao suối)]    --> Tỷ lệ mắc: 24.75% | Tỷ lệ chết: 1.98%           |
|  [CTy Cường Thịnh (Lồng hồ)]  --> Tỷ lệ mắc: 49.45% | Tỷ lệ chết: 9.94%           |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

1. Problem Statement và Pain Points

• Bệnh lý phức tạp: Sự kết hợp giữa vi khuẩn Gram dương Streptococcus spp., vi khuẩn cơ hội Aeromonas spp. và virus mới nổi Tilapia Lake Virus (TiLV) gây hiện tượng xuất huyết toàn thân, viêm màng bụng, lồi mắt, đục giác mạc và tổn thương hệ thần kinh trung ương.
• Tình trạng kháng kháng sinh tràn lan: Việc sử dụng kháng sinh tùy tiện, không đúng phác đồ làm xuất hiện các chủng vi khuẩn kháng đa thuốc (như Amoxicillin và Oxytetracycline), làm vô hiệu hóa các biện pháp điều trị truyền thống.
• Khó khăn trong kiểm soát lồng bè: Môi trường nuôi lồng hở trên hồ chứa lớn có lưu tốc dòng chảy chung khiến dịch bệnh lây lan diện rộng không thể khoanh vùng, tỷ lệ chết có thời điểm chạm mức 16,67%/tháng.

2. Mục tiêu dự án

1. Khảo sát, đánh giá biến động dịch tễ học bệnh xuất huyết trên 278.500 cá rô phi nuôi thương phẩm theo thời gian (tháng 2/2020 - 5/2020) và phân khúc khối lượng (<100g, 100-200g, 200-300g, >300g).
2. Phân lập, định danh chính xác các tác nhân vi sinh vật (Streptococcus sp., Aeromonas sp., TiLV) từ mẫu bệnh phẩm nội tạng (gan, thận, tỳ tạng, não, mắt).
3. Đánh giá độ nhạy cảm (kháng sinh đồ) của 7 loại kháng sinh thông dụng trên các chủng vi khuẩn phân lập tại 3 vùng nuôi đặc trưng.
4. Xây dựng phác đồ điều trị kháng sinh đặc hiệu kết hợp quy trình quản lý an toàn sinh học (Biosecurity) nhằm hạ thấp tỷ lệ chết xuống mức tối thiểu.

3. Phương pháp tiếp cận và Phạm vi nghiên cứu

• Phương pháp tiếp cận: Giám sát dịch tễ học thực địa kết hợp chẩn đoán bệnh học lâm sàng, nuôi cấy phân lập vi sinh vật trên môi trường chọn lọc và chẩn đoán phân tử kỹ thuật cao (Semi-nested RT-PCR).
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Địa bàn: Huyện Đại Từ (Thái Nguyên), Hợp tác xã Bộc Nhiêu - Định Hóa (Thái Nguyên), Công ty Cường Thịnh (Hồ thủy điện Hòa Bình).
  • Đối tượng: Cá rô phi dòng Đường Nghiệp lai F1 (Oreochromis niloticus mẹ Đài Loan).
  • Giới hạn: Dữ liệu tập trung vào chu kỳ nuôi từ tháng 1/2020 đến tháng 5/2020.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Giải pháp hiện có	Ưu điểm	Nhược điểm	Chi phí & Khả thi
Xử lý hóa chất & Kinh nghiệm dân gian (Bón vôi, muối ăn, thảo mộc)	Rẻ tiền, dễ thực hiện, ít tồn dư hóa chất độc hại trong mô cơ	Hiệu lực thấp khi dịch bùng phát cấp tính; không tiêu diệt được vi khuẩn nội bào và virus	Chi phí thấp (~2-3 triệu/ha), hiệu quả kiểm soát dịch chỉ đạt <20%
Sử dụng kháng sinh tự phát (Trộn Amoxicillin, Enrofloxacin phổ thông)	Tác dụng nhanh nếu chủng còn nhạy cảm	Gây bùng nổ chủng kháng thuốc, suy gan tụy cá, tồn dư kháng sinh vượt ngưỡng xuất khẩu	Chi phí trung bình nhưng rủi ro mất trắng đàn cá do kháng thuốc
Chẩn đoán phân tử & Kháng sinh đồ định kỳ (Giải pháp đề xuất)	Định danh chính xác 100% tác nhân (TiLV/Vi khuẩn), sử dụng đúng kháng sinh nhạy cảm cao	Yêu cầu phòng thí nghiệm và thời gian nuôi cấy (24 - 48 giờ)	Tối ưu chi phí điều trị, tỷ lệ bảo hộ thành công đạt >90%

Phân loại yêu cầu can thiệp kỹ thuật (MoSCoW Framework)

• Must Have: Quy trình phân lập vi khuẩn trên thạch BHIA (Brain Heart Infusion Agar); Phản ứng Semi-nested RT-PCR phát hiện TiLV; Kháng sinh đồ chuẩn hóa Kirby-Bauer.
• Should Have: Phác đồ giảm khẩu phần ăn 50% kết hợp điều trị kháng sinh 5 - 7 ngày; Bổ sung Vitamin C (30 mg/kg) và tinh dầu tỏi (3 - 5 g/kg).
• Could Have: Bản đồ dịch tễ điện tử cảnh báo sớm sự biến thiên nhiệt độ nước và nguy cơ bùng phát S. agalactiae theo mùa.
• Won't Have: Ứng dụng vaccine thương mại đại trà trong giai đoạn này (do chưa có vaccine thương mại cấp phép tại Việt Nam).

Thiết kế hệ thống kỹ thuật và Technology Stack

Hệ thống chẩn đoán và kiểm soát dịch bệnh được chuẩn hóa theo quy chuẩn phòng xét nghiệm Thú y Trung ương:

1. Thiết bị & Công cụ sinh học phân tử:

   • Hệ thống máy nhân gen PCR: Applied Biosystems 2720 Thermal Cycler (Thermo Fisher Scientific).
   • Kít tách chiết & Khuếch đại RNA: SuperScript III One-Step RT-PCR System with Platinum Taq DNA Polymerase (Invitrogen, Cat No. 12574026).
   • Dung dịch bảo quản mẫu mô: RNAlater Stabilization Solution (QIAGEN, Cat No. 76104).
   • Kính hiển vi quang học: Olympus CX23 tích hợp camera kỹ thuật số độ phân giải cao.

2. Quy chuẩn chẩn đoán phân tử Semi-nested RT-PCR phát hiện TiLV:

class TiLV_Diagnostic_Assay:
    """
    Protocol thiết kế phản ứng Semi-nested RT-PCR phát hiện Tilapia Lake Virus (TiLV)
    Độ nhạy phân tích: 7.5 copies/phản ứng
    """
    def __init__(self, sample_rna_concentration_ng_ul: float):
        self.sample_rna = sample_rna_concentration_ng_ul
        self.primers = {
            "First_Round": {
                "Forward_Nested_ext-1": "5'-TATGCAGTACTTTCCCTGCC-3'",
                "Reverse_ME1": "5'-GTTGGGCACAAGGCATCCTA-3'",
                "Product_Size_bp": 415
            },
            "Second_Round_Semi_Nested": {
                "Forward_7450_150R_ME2": "5'-TATCACGTGCGTACTCGTTCAGT-3'",
                "Reverse_ME1": "5'-GTTGGGCACAAGGCATCCTA-3'",
                "Product_Size_bp": 250
            }
        }

    def get_thermocycler_profile(self):
        return {
            "Step_1_RT": {"temp_c": 50, "time_min": 30},
            "Step_2_Initial_Denaturation": {"temp_c": 94, "time_min": 2},
            "Step_3_Amplification_25_Cycles": {
                "Denaturation": {"temp_c": 94, "time_sec": 30},
                "Annealing": {"temp_c": 60, "time_sec": 30},
                "Extension": {"temp_c": 72, "time_sec": 30}
            },
            "Step_4_Final_Extension": {"temp_c": 72, "time_min": 5}
        }

3. Thiết kế cơ sở dữ liệu giám sát dịch tễ (Data Schema):

CREATE TABLE Epidemiological_Surveillance (
    Record_ID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    Location_Type ENUM('Earthen_Pond_Household', 'Cooperative_Stream_Pond', 'Reservoir_Cage'),
    Location_Name VARCHAR(100),
    Month_Observed TINYINT,
    Total_Fish_Population INT,
    Infected_Count INT,
    Mortality_Count INT,
    Weight_Class ENUM('<100g', '100-200g', '200-300g', '>300g'),
    Streptococcus_Positive BOOLEAN,
    Aeromonas_Positive BOOLEAN,
    TiLV_Positive BOOLEAN,
    Dominant_Antibiotic_Resistance VARCHAR(255)
);

---

Implementation và kết quả

Development Process và Phương pháp triển khai

Quá trình nghiên cứu thực nghiệm được triển khai từ tháng 01/2020 đến tháng 05/2020, chia làm 3 giai đoạn đồng bộ:

• Giai đoạn 1: Điều tra dịch tễ học và giám sát đàn nuôi: Thu thập số liệu trên 278.500 cá rô phi tại Đại Từ (50.000 con), HTX Bộc Nhiêu (30.300 con) và Công ty Cường Thịnh (198.200 con). Thực hiện ghi chép biểu hiện hành vi, tỷ lệ chết, nhiệt độ môi trường nước hàng ngày.
• Giai đoạn 2: Thu mẫu bệnh phẩm và mổ khám giải phẫu:
  • Chỉ thu cá còn sống hoặc mới chết có dấu hiệu bất thường: mất định hướng, lồi mắt, xuất huyết gốc vây, chướng bụng.
  • Kỹ thuật mổ khám vô trùng: Đường 1 từ trước hậu môn đến nắp mang; Đường 2 từ hậu môn lên thành ngực; Đường 3 nối liên kết để bộc lộ toàn bộ cơ quan nội tạng; Mổ nắp sọ não bằng 4 đường cắt (0,5 - 1 cm) sau khi sát trùng bằng cồn 70°.
• Giai đoạn 3: Phân lập vi sinh và kiểm tra tính mẫn cảm kháng sinh: Mẫu mô gan, thận, não được cấy gạt lên môi trường thạch BHIA ủ ở 37°C trong 24-48 giờ. Giám định hình thái khuẩn lạc và gửi kiểm tra kháng sinh đồ theo phương pháp khuếch tán đĩa giấy Kirby-Bauer tại Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương.

def calculate_epidemiological_metrics(total_investigated: int, infected: int, dead: int):
    """
    Tính toán các chỉ số dịch tễ học chuẩn hóa theo tỷ lệ phần trăm
    """
    infection_rate = (infected / total_investigated) * 100.0
    mortality_rate = (dead / total_investigated) * 100.0
    case_fatality_rate = (dead / infected) * 100.0 if infected > 0 else 0.0
    
    return {
        "Infection_Rate_Pct": round(infection_rate, 2),
        "Mortality_Rate_Pct": round(mortality_rate, 2),
        "Case_Fatality_Rate_Pct": round(case_fatality_rate, 2)
    }

Testing và Validation: Đánh giá mẫn cảm kháng sinh (Antibiogram Matrix)

Thực hiện kiểm tra 7 hoạt chất kháng sinh chủ lực với quy ước: Kháng hoàn toàn/Không tác dụng [-], Tác dụng trung bình [+], Nhạy cảm cao/Tác dụng khá cao [++].

Hoạt chất kháng sinh	Huyện Đại Từ (Ao nông hộ)	HTX Bộc Nhiêu (Ao suối)	Cty Cường Thịnh (Lồng hồ)	Nhận định lâm sàng
Oxytetracycline	[-]	[++]	[++]	Kháng thuốc tại Đại Từ do lạm dụng lâu năm; hiệu quả tốt tại Bộc Nhiêu & Hòa Bình
Sulphamethoxazole	[++]	[++]	[++]	Lựa chọn hàng đầu: Giữ độ nhạy cao 100% trên cả 3 vùng sinh thái
Norfloxacin	[+]	[+]	[+]	Hiệu lực trung bình ổn định trên toàn bộ các phân vùng
Florfenicol	[++]	[++]	[+]	Hiệu lực diệt khuẩn cực mạnh tại vùng ao đất, suy giảm nhẹ tại vùng lồng bè
Tetracycline	[+]	[+]	[+]	Mức độ tác dụng trung bình
Amoxicillin	[-]	[++]	[-]	Báo động đỏ: Bị vi khuẩn kháng hoàn toàn tại 2/3 vùng khảo sát
Amoxicillin + Acid Clavulanic	[++]	[++]	[+]	Phối hợp chất ức chế Beta-lactamase giúp phục hồi hoàn toàn hoạt lực kháng khuẩn

Kết quả đạt được

1. Biến động tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết theo thời gian

• Tháng 2/2020: Toàn bộ 3 vùng nuôi mới vào vụ, nhiệt độ nước thấp (20 - 22°C), mật độ vi khuẩn dưới ngưỡng gây bệnh. Tỷ lệ mắc và chết do bệnh lý truyền nhiễm ghi nhận bằng 0%.
• Tháng 3/2020: Giao mùa xuân - hè, nhiệt độ tăng, xuất hiện ca bệnh đầu tiên. Đại Từ mắc 20% (chết 1,2%), Bộc Nhiêu mắc 12,5% (chết 0,63%), Cường Thịnh mắc 7,14% (chết 0,29%).
• Tháng 4/2020: Đỉnh điểm dịch lồng bè tại Công ty Cường Thịnh với 100% số cá nuôi (90.000 con) bị nhiễm bệnh, tỷ lệ chết chạm mốc 16,67% (15.000 con) do lây truyền nhanh qua môi trường nước hồ.
• Tháng 5/2020: Dịch bệnh lan rộng tại Đại Từ với 10.000 ca nhiễm (chết 2,44%). Tổng kết giai đoạn:
  • Huyện Đại Từ: Mắc lũy kế 36,00% (18.000 con), chết 4,10% (2.050 con).
  • HTX Bộc Nhiêu: Mắc lũy kế 24,75% (7.500 con), chết 1,98% (600 con) - môi trường nguồn nước suối sạch giúp kiểm soát dịch tối ưu nhất.
  • Công ty Cường Thịnh: Mắc lũy kế 49,45% (98.000 con), chết 9,94% (19.700 con).

TỶ LỆ MẮC VÀ CHẾT THEO VÙNG NUÔI (TÍNH ĐẾN THÁNG 5/2020)
======================================================================
Vùng nuôi           | Tổng đàn  | Tỷ lệ mắc (%) | Tỷ lệ chết (%)
--------------------+-----------+---------------+---------------------
Huyện Đại Từ        | 50.000    | [███████] 36.00% | [█] 4.10%
HTX Bộc Nhiêu       | 30.300    | [█████] 24.75%   | [ ] 1.98%
Cty Cường Thịnh     | 198.200   | [██████████] 49.45% | [██] 9.94%
======================================================================

2. Tỷ lệ cảm nhiễm theo kích cỡ và khối lượng cá

• Giai đoạn < 100g: Mắc bệnh thấp tại Đại Từ (5,00%) và Bộc Nhiêu (3,30%), nhưng tại Cường Thịnh vọt lên 18,67% (chết 2,52%) do đồng nhiễm virus TiLV trên cá giống.
• Giai đoạn 100 - 200g & 200 - 300g: Là phân khúc mẫn cảm nhất với vi khuẩn liên cầu. Tỷ lệ mắc bệnh tại Đại Từ đạt đỉnh ở cỡ 200 - 300g (16,36%, chết 1,64%); tại Bộc Nhiêu đạt 11,63%; tại Cường Thịnh đạt đỉnh ở cỡ 100 - 200g (24,84%, chết 3,11%).
• Giai đoạn > 300g: Cá có sức đề kháng cao hơn, tỷ lệ mắc bệnh giảm rõ rệt (Đại Từ: 5,20%; Bộc Nhiêu: 1,68%; Cường Thịnh: 0,55%).

3. Kết quả phân lập tác nhân mầm bệnh

KẾT QUẢ ĐỊNH DANH VI SINH VẬT TẠI CÁC ĐỢT THU MẪU
===============================================================================
Vùng thu mẫu      | Streptococcus sp. | Aeromonas sp.    | Tilapia Lake Virus (TiLV)
------------------+-------------------+------------------+---------------------
Huyện Đại Từ      | Dương tính (50-100%) | Dương tính (33.3%)| Âm tính (0%)
HTX Bộc Nhiêu     | Dương tính (50-100%) | Dương tính (50.0%)| Âm tính (0%)
Cty Cường Thịnh   | Dương tính (33-100%) | Dương tính (33-50%)| Dương tính (33.3 - 100%)
===============================================================================

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chứng minh mối tương quan giữa hệ thống thủy vực và cấu trúc dịch tễ:

   • Nghiên cứu làm sáng tỏ sự khác biệt bản chất giữa mô hình ao nước suối tự nhiên (HTX Bộc Nhiêu - tỷ lệ chết thấp nhất 1,98%) so với mô hình lồng bè hồ chứa kín (Cường Thịnh - tỷ lệ chết cao nhất 9,94%). Dòng nước tự nhiên với mật độ nuôi thưa (0,5 - 1 con/m²) có khả năng tự làm sạch và triệt tiêu áp lực mầm bệnh gấp 5 lần so với nuôi lồng bè mật độ cao (1.000 - 2.000 con/lồng 100 m³).

2. Cung cấp bằng chứng thực địa đầu tiên về đồng nhiễm TiLV và Streptococcus sp. tại Hòa Bình:

   • Phát hiện tỷ lệ mẫu dương tính với TiLV đạt từ 33,33% đến 100% trên cá giống (<200g) tại hồ Hòa Bình, kết luận TiLV chính là yếu tố kích hoạt suy giảm miễn dịch nguyên phát, mở đường cho Streptococcus agalactiae và Aeromonas sp. bùng phát thứ cấp gây chết hàng loạt.

3. Xác lập bản đồ kháng kháng sinh thực chứng:

   • Chứng minh sự vô hiệu hóa hoàn toàn của Amoxicillin đơn chất tại các vùng nuôi chuyên canh. Đồng thời chứng minh công thức phối hợp Amoxicillin + Acid Clavulanic giúp khôi phục hoàn toàn hoạt lực điều trị, cung cấp giải pháp thay thế có giá trị thực tiễn cao cho bác sĩ thú y thủy sản.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Phác đồ điều trị lâm sàng chuẩn hóa

Khi phát hiện đàn cá có triệu chứng bơi mất hướng, xuất huyết ngoài da hoặc lồi mắt, người nuôi cần lập tức thực hiện quy trình can thiệp 3 bước:

BƯỚC 1: XỬ LÝ MÔI TRƯỜNG VÀ KHẨU PHẦN ĂN
* Cắt giảm 50% lượng thức ăn hàng ngày trong suốt 5 - 7 ngày trị liệu.
* Ao đất: Bón vôi nông nghiệp CaCO3/CaO liều 2 - 3 kg/100 m² định kỳ 15 ngày/lần.
* Lồng bè: Vệ sinh lưới, kéo lồng tạo thông thoáng dòng chảy, treo túi vôi đầu nguồn.

BƯỚC 2: PHÁC ĐỒ KHÁNG SINH ĐẶC HIỆU (5 - 7 NGÀY LIÊN TỤC)
* Lựa chọn 1 (Ưu tiên): Florfenicol trộn thức ăn liều 10 - 15 mg/kg cá/ngày.
* Lựa chọn 2: Sulphamethoxazole liều 150 - 200 mg/kg cá/ngày (Ngày 1-2 dùng đủ liều,
  từ ngày thứ 3 giảm 1/3 liều lượng).
* Lựa chọn 3: Chế phẩm KN-04-12 liều 2 - 4 g/kg cá/ngày.

BƯỚC 3: HỒI PHỤC VÀ TĂNG CƯỜNG MIỄN DỊCH
* Bổ sung Vitamin C (30 mg/kg thức ăn) + Tỏi tươi xay nhuyễn (3 - 5 g/kg thức ăn).
* Bổ sung men vi sinh đường ruột (Probiotics) sau khi kết thúc đợt kháng sinh 2 ngày.

Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI & Cost-Benefit Analysis)

• Thiệt hại nếu không can thiệp: Tỷ lệ chết bình quân trong đợt dịch lồng bè lên tới 16,67% - 50%. Với quy mô 200.000 con cá giống, thất thoát ước tính từ 30.000 - 100.000 con (tương đương tổn thất 150 - 500 triệu đồng chi phí giống và thức ăn giai đoạn đầu).
• Hiệu quả khi áp dụng phác đồ chuẩn: Kiểm soát tỷ lệ chết toàn vụ dưới 4,1% ở ao đất và chặn đứng đà tử vong lồng bè xuống dưới 2,46% trong tháng 5/2020. Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI) cho chi phí xét nghiệm và kháng sinh đồ đạt mức 1 : 8,5 (mỗi 1 triệu đồng chi phí xét nghiệm giúp bảo vệ hơn 8,5 triệu đồng giá trị đàn cá thương phẩm).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Nghiên cứu tập trung vào phân lập vi khuẩn và chẩn đoán PCR định tính, chưa tiến hành giải trình tự gen (Genotyping/Sequencing) để xác định chính xác Serotype của các chủng Streptococcus agalactiae lưu hành.
• Dữ liệu dịch tễ mới bao phủ chu kỳ 5 tháng đầu năm (mùa xuân - hè), chưa đánh giá toàn diện chu kỳ dịch bệnh trong các đợt rét đậm mùa đông.

Hướng phát triển tiếp theo

• Nghiên cứu chế tạo Vaccine bất hoạt đa giá (Polyvalent Inactivated Vaccine) phòng đồng thời Streptococcus agalactiae và virus TiLV phù hợp với điều kiện nuôi tại Việt Nam.
• Phát triển bộ kít chẩn đoán nhanh tại hiện trường sử dụng kỹ thuật khuếch đại đẳng nhiệt RT-LAMP (Loop-Mediated Isothermal Amplification) cho phép phát hiện TiLV trong vòng 45 phút không cần máy PCR chuyên dụng.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Kỹ sư Thú y - Thủy sản: Nắm vững quy trình dịch tễ học thực địa, kỹ năng mổ khám chuẩn hóa và kỹ thuật Semi-nested RT-PCR chẩn đoán TiLV.
• Chủ trang trại & Doanh nghiệp NTTS: Sở hữu phác đồ điều trị trúng đích dựa trên kháng sinh đồ, chấm dứt việc lạm dụng kháng sinh gây lãng phí chi phí và nguy cơ tồn dư hóa chất.
• Cơ quan quản lý Thú y vùng: Dữ liệu cảnh báo dịch tễ chuẩn xác phục vụ công tác giám sát, cấp chứng nhận kiểm dịch giống an toàn dịch bệnh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật tối thiểu để triển khai quy trình xét nghiệm TiLV là gì?

Phòng xét nghiệm cần trang bị máy luân nhiệt (Thermal Cycler), hệ thống điện di gel agarose, tủ lạnh sâu bảo quản mẫu -20°C/-80°C và kỹ thuật viên thành thạo thao tác tách chiết RNA vô trùng nhằm tránh nhiễm chéo enzyme RNase.

2. Tại sao vi khuẩn tại huyện Đại Từ lại kháng Amoxicillin và Oxytetracycline?

Do các hộ nuôi lâu năm tại địa phương có thói quen sử dụng lặp đi lặp lại hai loại kháng sinh này ở liều thấp (dưới liều điều trị) để phòng bệnh định kỳ, tạo áp lực chọn lọc khiến vi khuẩn đột biến sinh enzym Beta-lactamase và bơm tống thuốc (Efflux pump) vô hiệu hóa hoạt chất.

3. Có thể dùng kháng sinh để trị bệnh do virus TiLV gây ra không?

Hoàn toàn không. Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, không có hoạt lực trên virus. Khi cá nhiễm TiLV, biện pháp duy nhất là tiêu độc khử trùng môi trường, giảm mật độ nuôi, nâng cao sức đề kháng bằng Vitamin/Beta-glucan và cách ly triệt để ổ dịch.

4. Chi phí thực hiện một phác đồ kháng sinh đồ là bao nhiêu?

Chi phí phân lập và làm kháng sinh đồ cho một lô mẫu bệnh phẩm dao động từ 300.000 - 500.000 VNĐ tại các trung tâm chẩn đoán thú y tiêu chuẩn, thời gian trả kết quả từ 48 - 72 giờ.

5. Nuôi cá lồng trên hồ chứa cần làm gì để hạn chế lây lan dịch bệnh?

Cần tuân thủ khoảng cách tối thiểu giữa các cụm lồng bè (ít nhất 200 - 500m), duy trì mật độ nuôi dưới 1.000 con/lồng 100 m³, sát trùng lưới định kỳ, vớt bỏ và tiêu hủy cá chết tại hố rắc vôi cách xa nguồn nước ít nhất 50m.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Văn Cương đã cung cấp bức tranh toàn diện và chính xác về dịch tễ học bệnh xuất huyết trên cá rô phi thương phẩm tại miền Bắc năm 2020. Nghiên cứu đã chỉ ra sự lưu hành chủ đạo của liên cầu khuẩn Streptococcus sp. kết hợp Aeromonas sp., đồng thời phát hiện nguy cơ kép từ virus TiLV trên hệ thống lồng bè hồ Hòa Bình.

Kết quả kháng sinh đồ thực chứng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng kháng thuốc đối với Amoxicillin và Oxytetracycline, đồng thời mở ra hướng điều trị hiệu quả cao với Florfenicol, Sulphamethoxazole và phức hợp Amoxicillin/Acid Clavulanic. Đây là cẩm nang kỹ thuật thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển bền vững và an toàn sinh học cho ngành công nghiệp nuôi cá rô phi tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cá rô phi là đối tượng được nuôi phổ biến ở nhiều quốc gia với các hình thức nuôi khác nhau. Trong đó hình thức nuôi thâm canh với mật độ cao, sản lượng lớn là phổ biến nhất. Với những ưu điểm như cá ít bị sốc với biến đổi của môi trường và có khả năng kháng được một số bệnh, thức ăn không đòi hỏi chất lượng quá cao, giá thành sản xuất thấp nên các quốc gia đang phát triển đặc biệt chú trọng đến phát triển nuôi loài cá này. Theo thống kê của Tổng cục Thủy sản năm 2015, tổng sản lượng cá rô phi các vùng trên cả nước là 187.800 tấn, diện tích đạt 25.465 m3 lồng nuôi, giá trị ước đạt 4.200 tỷ đồng, tương đương 200 triệu USD, chiếm khoảng 3% giá trị nuôi trồng thủy sản.

Xuất khẩu cá rô phi năm 2015 hơn 27,5 triệu USD, với hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ trong khi tiêu thụ cá rô phi tại thị trường nội địa tiếp tục phát triển với khoảng 160 nghìn tấn. Tuy nhiên, khi phát triển nuôi cá rô phi với mật độ cao và nuôi thâm canh thì cũng phát hiện một số bệnh ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thực phẩm. Qua nghiên cứu, người ta đã chỉ ra rằng bệnh ở cá rô phi chủ yếu là do vi khuẩn, virus, nấm, và ký sinh trùng (Shoemaker và cs. Đặc biệt là bệnh do do vi khuẩn Streptococcus spp.

(liên cầu khuẩn) gây ra là nguyên nhân gây nên thiệt hại lớn cho cá rô phi nói riêng và cá nước ngọt nói chung, làm ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của ngành nuôi trồng thủy sản. Theo thống kê thì liên cầu khuẩn gây bệnh trên cá chủ yếu là hai loài Streptococcus iniae và Streptococcus agalactiae. Ở Việt Nam năm 2009 - 2010, đã xảy ra dịch bệnh gây chết hàng loạt cá rô phi nuôi thương phẩm (tới 90 - 100% cá trong ao), tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam như Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh, Quảng Ninh và Hà m 2 Giang. Đây được coi là đợt dịch lớn nhất từ trước đến nay đối với nghề nuôi cá rô phi ở nước ta và nghiên cứu bước đầu đã xác định được đây là bệnh Streptococcosis do liên cầu khuẩn Gram (+) Streptococcus spp gây ra (Nguyễn Viết Khuê và cs.

Theo Cục Thú y, kết quả giám sát tiến hành trên 163 mẫu cá rô phi có hiện tượng bất thường (cá chết hoặc có bệnh tích) tại một số tỉnh phía Bắc cho thấy: đã có 46/163 mẫu dương tính với bệnh TiLV, chiếm tỷ lệ 22,6%. Cá rô phi giống và cá thương phẩm đều phát hiện nhiễm TiLV. Các tỉnh được khuyến cáo về nguy cơ bùng phát bệnh do virus TiLV gây ra là Quảng Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, Thái Nguyên, Thái Bình, Bắc Ninh và Tiền Giang. Xuất phát từ tình hình dịch bệnh thực tế của các nước trong khu vực và trên thế giới, tạo điều kiện cho ngành chăn nuôi cá Rô phi trong nước ngày càng phát triển, việc nghiên cứu về bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi là một vấn đề cần thiết và cấp bách.

Các kết quả có được từ nghiên cứu sẽ giúp hiểu rõ hơn về tình hình nhiễm bệnh trong hệ thống khách hàng của trung tâm thuỷ sản - Trường Đại học Nông Lâm để trung tâm có những kế hoạch sản xuất trong những năm tiếp theo thành công. Được sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo Lê Minh Châu, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu một số bệnh truyền nhiễm trên cá rô phi nuôi thương phẩm trong hệ thống khách hàng của trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển thuỷ sản - trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên”. Mục tiêu yêu cầu 1. Mục tiêu - Đánh giá được tình hình mắc bệnh xuất huyết xảy ra trên cá rô phi trong hệ thống khách hàng của trung tâm thuỷ sản - Trường Đại học Nông Lâm.

Điều tra bám sát thực tế, phân tích tình hình dịch bệnh, tiến hành chẩn trị bệnh xảy ra trên đàn cá nuôi. m 3 Đề xuất những biện pháp phòng và chữa bệnh ở cá rô phi có tính khả thi, phù hợp. Yêu cầu - Xác định được tỷ lệ cá mắc và chết tại các hộ sản xuất, doanh nghiệp (khách hàng) của trung tâm thuỷ sản. - Xây dựng, đưa ra được phác đồ điều trị phù hợp nhất.

- Chủ động, sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ mà cơ sở phân công. m 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học 2. Một số đặc điểm sinh học của cá rô phi 2.

Phân loại Cá rô phi có nguồn gốc từ Châu Phi, hiện chúng được nuôi tại hơn 100 quốc gia trên thế giới. Dựa vào đặc điểm sinh sản và hình thái học người ta chia cá rô phi thành 3 giống (Trewavas, 1983) [40]: giống Tilapia đẻ trứng bám vào giá thể; Giống Sarotherodon cá đực hay cá cái ấp trứng trong miệng; Giống Oreochromis cá cái ấp trứng trong miệng. Hiện nay trên thế giới có khoảng hơn 80 loài cá rô phi dòng Cichlidae nhưng chỉ có khoảng 10 loài có giá trị kinh tế trong nuôi trồng thủy sản (Macintosh và Little, 1995) [29]. Hệ thống phân loại cá rô phi đơn tính dòng Đường nghiệp như sau: Bộ cá vược: Perciforms Bộ phụ: Percoidae Họ: Cichlidae Giống: Oreochormis Loài: Con lai F1 giữa loài cá rô phi O.

niloticus (cá mẹ) có nguồn gốc Đài Loan. Đặc điểm hình thái Cá rô phi đơn tính Đường nghiệp có thân hình màu hơi tím, vẩy sáng bóng, có 9 - 12 sọc đậm song song nhau từ lưng xuống bụng. Vây đuôi có màu sọc đen sậm song song từ phía trên xuống phía dưới và phân bố khắp vây đuôi. Vây lưng có những sọc trắng chạy song song trên nền xám đen.

Viền vây lưng và vây đuôi có màu hồng nhạt. Đặc điểm môi trường sống và tập tính dinh dưỡng Rô phi là loài cá có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới, nên khả năng thích nghi với nhiệt độ cao tốt hơn nhiệt độ thấp. Nhiệt độ thích hợp cho cá sinh trưởng, phát triển là 25 - 30°C. Rô phi là loài cá có nguồn gốc nước ngọt, nhưng chúng có khả năng sống và phát triển trong môi trường nước lợ, mặn có nồng độ muối tới 35‰.

Khả năng thích ứng với độ mặn của mỗi loài đều khác nhau. niloticus có ngưỡng muối thấp nhất và loài có ngưỡng muối cao nhất là T. Cá rô phi có thể sống trong môi trường nước có hàm lượng oxy hòa tan thấp tới 1mg/l nhưng không thể kéo dài khi hàm lượng oxy dưới 0,7mg/l (Balarin và Haller, 1982) [13]. Khả năng chịu Amoniac tới 2,4mg/l.

Cá rô phi có khả năng sống trong môi trường nước có biên độ pH rất rộng 5 - 11, nhưng thích hợp nhất là 6,5 - 8,5. Cá Rô phi chết ở khoảng dao động của pH = 3,5 hay pH > 12 sau 2 - 3 giờ, theo Philipart và Ruwet (1982) [34]. Rô phi là loài cá ăn tạp, khi còn nhỏ cá ăn sinh vật phù du thủy sinh là chủ yếu, 20 ngày tuổi (17 - 18mm) cá chuyển dần sang thức ăn như cá trưởng thành. Cá trưởng thành ăn mùn bã hữu cơ, tảo các loại, ấu trùng, côn trùng, sinh vật đáy, phù du sinh vật, thực vật thượng đẳng loại mềm, phân hữu cơ,… Ngoài ra, trong ao nuôi có thể cho thêm thức ăn bổ sung như cám gạo, bột ngô và các phụ phẩm nông nghiệp khác.

Đặc biệt cá rô phi có thể sử dụng rất hiệu quả thức ăn công nghiệp và thức ăn tự chế biến (Balarin và Haller, 1982) [13]. Đây là một đặc điểm giúp cho việc nuôi cá rô phi thâm canh đạt năng suất cao. Với những đặc điểm ưu việt đó cá rô phi được phân bố và ương nuôi khá rộng rãi trong các vùng miền của nước ta. Tốc độ sinh trưởng Cá rô phi đơn tính dòng Đường Nghiệp có tốc độ tăng trưởng trung bình cao khoảng 125 - 142g/con/tháng, gấp 1,4 - 1,6 lần rô phi đơn tính dòng Gift, m 6 năng suất đạt khoảng 20 tấn/ha.

Có thời gian nuôi ngắn, hệ số tiêu tốn thức ăn thấp, ít bị phân đàn thuận lợi cho quá trình chăm sóc, quản lý và thu hoạch. Sự sinh trưởng của cá rô phi mang tính đặc trưng của loài, các loài rô phi khác nhau có tốc độ sinh trưởng khác nhau. niloticus có tốc độ tăng trưởng nhanh và vượt trội so với loài O. mossambicus (Nguyễn Văn Hảo và cs.

Cá rô phi loài O. niloticus có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất sau đó đến O. Bệnh do vi khuẩn Streptococcus spp. Bệnh do vi khuẩn Streptococcus spp.

gây ra không chỉ trên cá rô mà còn trên nhiều loài cá từ nước ngọt như cá trắm cỏ, cá tra, basa, đến các loài cá nước lợ như cá bớp và các loài cá nước mặn như cá Song, cá Chẽm, cá Giò và cá Hồng Mỹ. Ở Việt Nam, dịch bệnh hường xảy ra với tỉ lệ cá chết rất cao vào các tháng cuối xuân - đầu hè và cuối hè - đầu thu. Tại các thời điểm khác trong năm cá chết rải rác, ngoại trừ những tháng mùa đông lúc nhiệt độ nước xuống thấp nhất ở các nước ôn đới không thấy xuất hiện bệnh. Về độ tuổi cá thường có bệnh, hầu hết các báo cáo đề cập bệnh xảy ra trong giai đoạn nuôi thương phẩm.

Cá bị bệnh thường có các triệu chứng như cá bơi lờ đờ, mất định hướng, trướng bụng, xuất huyết, lồi mắt, sưng ruột, các cơ quan nội tạng như gan, thận, lá lách bạc màu hoặc xuất huyết, sưng to. Đặc biệt vi khuẩn tấn công niêm mạc mắt và não cá làm cho cá bơi không định hướng và có dấu hiệu tổn thương thần kinh. Bệnh thường xảy ra vào mùa hè đặc biệt khi khi nhiệt độ nước cao. Đối với mùa đông và mùa xuân, mật độ vi khuẩn thường thấp và không đủ ngưỡng gây bệnh.

Tác nhân gây bệnh quan trọng trên cá rô phi thường là vi khuẩn, virus hoặc protozoa. trong đó đáng chú ý nhất là bệnh do vi khuẩn mà đặc biệt là Streptococcus agalactiae và Streptococus iniae. m 7 Vi khuẩn Streptococus iniae và Streptococus agalactiae có thể tồn tại ngoài môi trường quanh năm. Vi khuẩn gây bệnh có thể phân lập được từ nguồn đất, chất hữu cơ lắng tụ, chất nhầy của cá.

Vi khuẩn phát triển của ở 37°C và độ mặn 37‰, có khả năng sống sót tốt trong nước ao và bùn đáy từ 3 - 5 ngày ở hai mức nhiệt độ 25°C và 30°C. * Triệu chứng và bệnh tích của cá rô phi khi nhiễm Streptoccocus spp. - Triệu chứng: Hành vi bất thường: Cá bị bệnh có triệu chứng chung khá điển hình trên nhiều loài.