Nghiên Cứu Bệnh Sán Lá Ruột Ở Gà Tại Một Số Địa Phương Tỉnh Thanh Hóa Và Biện Pháp Phòng Trị

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu bệnh sán lá ruột ở gà tại một số địa phương tỉnh thanh hóa và biện pháp phòng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Lê Đắc Lợi
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Nhật Thắng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Sán Lá Ruột Ở Gà Tại Một Số Địa Phương Tỉnh Thanh Hóa Và Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. Sán lá ký sinh ở ruột gà
• 1.2.1. Thành phần loài sán lá ruột ký sinh ở gà
• 1.2.2. Đặc điểm hình thái cấu tạo của một số loài sán lá ruột ký sinh phổ biến ở gà
• 1.2.2.1. Đặc điểm loài sán lá ruột Echinostoma revolutum
• 1.2.2.2. Đặc điểm loài Echinostoma miyagawai Ishii, 1932
• 1.2.2.3. Đặc điểm loài sán lá ruột Echinostoma paraulum Dietz, 1909
• 1.2.2.4. Đặc điểm loài Echinoparyphium recurvatum
• 1.2.2.5. Đặc điểm loài Echinoparyphium paracinctum Bychowskaja-Pawlowskaja, 1953
• 1.2.2.6. Đặc điểm loài sán Hypoderaeum conoideum (Bloch, 1782) Dietz, 1909
• 1.3. Bệnh sán lá ruột ở gà
• 1.4. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 1.4.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.4.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Mẫu nghiên cứu
• 2.2.2. Hoá chất và dụng cụ thí nghiệm
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Một số đặc điểm dịch tễ bệnh sán lá ruột ở gà
• 2.3.2. Nghiên cứu bệnh lý và lâm sàng của bệnh sán lá ruột ở gà
• 2.3.3. Biện pháp phòng và trị bệnh sán lá ruột cho gà
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.4.2. Phương pháp lấy mẫu
• 2.4.3. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 2.4.4. Phương pháp theo dõi các biểu hiện lâm sàng của gà bị nhiễm sán lá ruột
• 2.4.5. Phương pháp mổ khám và thu thập mẫu
• 2.4.6. Phương pháp làm tiêu bản để xác định tên loài sán
• 2.4.7. Phương pháp định danh các loài sán lá ruột
• 2.4.8. Phương pháp xác định bệnh tích đại thể và những biến đổi vi thể ở cơ quan tiêu hoá (ruột, manh tràng) do sán lá ruột gây ra
• 2.4.9. Phương pháp theo dõi hiệu lực của thuốc tẩy sán lá ruột ở gà
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 2.5.1. Một số tham số thống kê
• 2.5.2. Một số công thức tính tỷ lệ (%)
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ BỆNH SÁN LÁ RUỘT Ở GÀ TẠI MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG THUỘC TỈNH THANH HÓA
• 3.1.1. Thành phần loài sán lá ruột ở gà tại một số địa phương thuộc tỉnh Thanh Hóa
• 3.1.2. Phân bố các loài sán lá ruột ở gà tại các địa phương thuộc tỉnh Thanh Hoá
• 3.1.3. Đặc điểm phân loại các loài sán lá ruột ở gà tại Thanh Hóa
• 3.1.4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá ruột ở gà tại một số địa phương thuộc tỉnh Thanh Hóa
• 3.1.5. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá ruột ở gà theo tuổi
• 3.1.6. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá ruột ở gà theo mùa vụ
• 3.2. NGHIÊN CỨU BỆNH LÝ VÀ LÂM SÀNG CỦA BỆNH SÁN LÁ RUỘT Ở GÀ
• 3.2.1. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của gà bị bệnh sán lá ruột
• 3.2.2. Bệnh tích đại thể và vi thể ở ruột của gà do sán lá ruột gây ra
• 3.3. BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH SÁN LÁ RUỘT CHO GÀ
• 3.3.1. Hiệu lực và độ an toàn của một số loại thuốc tẩy sán lá ruột ở gà
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Sán Lá Ruột Gà Nguyên Nhân Tác Hại

Bệnh sán lá ruột gà là một bệnh ký sinh trùng phổ biến, gây ra nhiều thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi, đặc biệt là ở các vùng có khí hậu nóng ẩm như Thanh Hóa. Bệnh do các loài sán lá thuộc lớp Trematoda gây ra, ký sinh chủ yếu ở ruột non và manh tràng của gà. Sự hiện diện của sán lá ruột làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, gây viêm ruột, tiêu chảy, chậm lớn, giảm năng suất trứng và tăng tỷ lệ chết ở gà. Theo Trịnh Văn Thịnh và Đỗ Dương Thái (1978), bệnh ký sinh trùng có thể làm giảm khả năng sinh trưởng của gà tới 30% và giảm sản lượng trứng từ 25-40%. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trị sán lá ruột gà hiệu quả là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn gà và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

1.1. Mầm Bệnh Sán Lá Ruột Gà Các Loài Sán Lá Phổ Biến

Có nhiều loài sán lá ruột ký sinh ở gà, trong đó phổ biến nhất là Echinostoma revolutum, Echinostoma miyagawai, Echinoparyphium recurvatum, và Hypoderaeum conoideum. Mỗi loài có đặc điểm hình thái và vòng đời khác nhau, nhưng đều gây tổn thương cho niêm mạc ruột của gà. Việc xác định chính xác loài sán lá gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn thuốc điều trị phù hợp. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999); Phạm Sỹ Lăng, Phan Địch Lân (2001), những loài sán lá phổ biến ở gà Việt Nam là: Echinostoma revolutum, E. paracinctum, Prosthogonimus ovatus, P.

1.2. Tác Hại Của Sán Lá Ruột Gà Ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe

Sán lá ruột gây ra nhiều tác hại cho gà, bao gồm: giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, gây viêm ruột, tiêu chảy, mất máu, suy dinh dưỡng, chậm lớn, giảm năng suất trứng, và tăng tỷ lệ chết. Gà bị nhiễm nặng có thể gầy yếu, xù lông, bỏ ăn, và chết. Ngoài ra, gà bị sán lá ruột dễ bị kế phát các bệnh truyền nhiễm khác, làm tăng thêm thiệt hại kinh tế. Việc kiểm soát sán lá ruột giúp cải thiện sức khỏe gà và tăng hiệu quả chăn nuôi.

II. Dịch Tễ Học Bệnh Sán Lá Ruột Gà Ở Thanh Hóa Nghiên Cứu

Nghiên cứu về dịch tễ học sán lá ruột gà ở Thanh Hóa cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh khá cao và có sự biến động theo mùa vụ, lứa tuổi, và địa phương. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh chuồng trại kém, nguồn nước ô nhiễm, và sự hiện diện của vật chủ trung gian (ốc, cá) tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây lan của bệnh. Việc nắm vững các đặc điểm dịch tễ học giúp xây dựng các biện pháp phòng bệnh sán lá hiệu quả hơn. Cần có những khảo sát định kỳ để đánh giá tình hình nhiễm sán lá ruột gà và đưa ra các khuyến cáo phù hợp cho người chăn nuôi.

2.1. Tỷ Lệ Nhiễm Sán Lá Ruột Gà Phân Bố Theo Địa Phương

Tỷ lệ nhiễm sán lá ruột gà ở Thanh Hóa có sự khác biệt giữa các địa phương, phụ thuộc vào điều kiện chăn nuôi, tập quán canh tác, và mật độ vật chủ trung gian. Các vùng có nhiều ao hồ, kênh mương thường có tỷ lệ nhiễm cao hơn. Việc xác định các vùng có nguy cơ cao giúp tập trung các biện pháp phòng bệnh và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan thú y và chính quyền địa phương để triển khai các chương trình phòng chống sán lá ruột gà.

2.2. Mùa Vụ Và Tuổi Gà Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Nhiễm Sán Lá

Tỷ lệ nhiễm sán lá ruột gà thường cao hơn vào mùa mưa, khi điều kiện ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của vật chủ trung gian. Gà non thường dễ bị nhiễm hơn gà trưởng thành do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Việc điều chỉnh lịch chăn nuôi và tăng cường phòng bệnh cho gà non vào mùa mưa là rất quan trọng. Cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý để tăng cường sức đề kháng cho gà.

2.3. Thành Phần Loài Sán Lá Ruột Đa Dạng Sinh Học Ký Sinh Trùng

Nghiên cứu cho thấy sự đa dạng về thành phần loài sán lá ruột ký sinh ở gà tại Thanh Hóa. Việc xác định các loài sán lá phổ biến giúp lựa chọn thuốc điều trị phù hợp và xây dựng các biện pháp phòng bệnh đặc hiệu. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu về đặc điểm sinh học và vòng đời của các loài sán lá ruột để hiểu rõ hơn về cơ chế lây lan và gây bệnh.

III. Triệu Chứng Bệnh Tích Sán Lá Ruột Gà Chẩn Đoán Chính Xác

Việc nhận biết sớm các triệu chứng sán lá ruột gà và các bệnh tích đặc trưng là rất quan trọng để chẩn đoán và điều trị kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: tiêu chảy, phân loãng có máu, gầy yếu, xù lông, giảm ăn, và giảm năng suất trứng. Bệnh tích thường thấy là viêm ruột, xuất huyết, và có sán lá trong ruột. Việc chẩn đoán chính xác giúp lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

3.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Sán Lá Ruột Gà Dấu Hiệu Nhận Biết

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh sán lá ruột gà có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nhiễm và loài sán lá gây bệnh. Tuy nhiên, các dấu hiệu thường gặp bao gồm: tiêu chảy, phân loãng có máu, gầy yếu, xù lông, giảm ăn, và giảm năng suất trứng. Gà bị nhiễm nặng có thể ủ rũ, bỏ ăn, và chết. Cần quan sát kỹ đàn gà để phát hiện sớm các triệu chứng và có biện pháp can thiệp kịp thời.

3.2. Bệnh Tích Đại Thể Vi Thể Tổn Thương Do Sán Lá Gây Ra

Sán lá ruột gây ra các bệnh tích đặc trưng ở ruột của gà, bao gồm: viêm ruột, xuất huyết, phù nề, và có sán lá bám vào niêm mạc ruột. Bệnh tích vi thể cho thấy sự thâm nhiễm của các tế bào viêm và tổn thương của các tế bào biểu mô ruột. Việc nghiên cứu bệnh tích giúp hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của sán lá ruột và phát triển các biện pháp phòng trị hiệu quả hơn.

IV. Cách Phòng Bệnh Sán Lá Ruột Gà Hiệu Quả Hướng Dẫn Chi Tiết

Phòng bệnh là biện pháp quan trọng nhất để kiểm soát sán lá ruột gà. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm: vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, đảm bảo nguồn nước sạch, kiểm soát vật chủ trung gian (ốc, cá), và sử dụng thuốc phòng bệnh định kỳ. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng bệnh giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm sán lá ruột và bảo vệ sức khỏe đàn gà.

4.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Tiêu Diệt Mầm Bệnh Sán Lá Ruột

Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ là biện pháp quan trọng để ngăn ngừa sự lây lan của sán lá ruột gà. Cần thường xuyên dọn dẹp, khử trùng chuồng trại, và loại bỏ phân gà. Đảm bảo chuồng trại khô ráo, thoáng mát, và có hệ thống thoát nước tốt. Việc vệ sinh chuồng trại giúp tiêu diệt mầm bệnh và giảm thiểu nguy cơ nhiễm sán lá ruột.

4.2. Kiểm Soát Vật Chủ Trung Gian Ngăn Chặn Vòng Đời Sán Lá

Kiểm soát vật chủ trung gian (ốc, cá) là biện pháp quan trọng để ngăn chặn vòng đời của sán lá ruột gà. Cần hạn chế sự tiếp xúc của gà với các nguồn nước ô nhiễm và các khu vực có nhiều ốc, cá. Có thể sử dụng các biện pháp hóa học hoặc sinh học để kiểm soát số lượng ốc, cá. Việc kiểm soát vật chủ trung gian giúp cắt đứt đường lây truyền của sán lá ruột.

4.3. Sử Dụng Thuốc Phòng Bệnh Lịch Trình Phòng Ngừa Sán Lá

Sử dụng thuốc phòng bệnh định kỳ là biện pháp hiệu quả để ngăn ngừa sự nhiễm sán lá ruột gà. Cần lựa chọn các loại thuốc an toàn, hiệu quả, và tuân thủ đúng liều lượng và lịch trình sử dụng. Việc sử dụng thuốc phòng bệnh giúp bảo vệ đàn gà khỏi sự tấn công của sán lá ruột.

V. Phương Pháp Điều Trị Sán Lá Ruột Gà Phác Đồ Thuốc Hiệu Quả

Khi gà bị nhiễm sán lá ruột, cần điều trị kịp thời để ngăn ngừa các biến chứng và giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Các loại thuốc tẩy sán lá ruột gà thường được sử dụng bao gồm: praziquantel, albendazole, và fenbendazole. Cần tuân thủ đúng liều lượng và phác đồ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Ngoài ra, cần kết hợp với các biện pháp hỗ trợ như tăng cường dinh dưỡng và bổ sung vitamin để giúp gà nhanh chóng phục hồi.

5.1. Lựa Chọn Thuốc Tẩy Sán Lá Ruột Tiêu Chí Lưu Ý

Việc lựa chọn thuốc tẩy sán lá ruột gà cần dựa trên các tiêu chí như: hiệu quả, an toàn, và giá cả. Cần lựa chọn các loại thuốc có hoạt chất phù hợp với loài sán lá gây bệnh và tuân thủ đúng liều lượng và hướng dẫn sử dụng. Cần lưu ý đến các tác dụng phụ của thuốc và ngừng sử dụng nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

5.2. Phác Đồ Điều Trị Sán Lá Ruột Liều Lượng Thời Gian

Phác đồ điều trị sán lá ruột gà cần được xây dựng dựa trên mức độ nhiễm bệnh và tình trạng sức khỏe của gà. Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Việc điều trị không đúng cách có thể dẫn đến kháng thuốc và làm giảm hiệu quả điều trị.

5.3. Biện Pháp Hỗ Trợ Điều Trị Dinh Dưỡng Vitamin

Ngoài việc sử dụng thuốc tẩy sán lá ruột, cần kết hợp với các biện pháp hỗ trợ như tăng cường dinh dưỡng và bổ sung vitamin để giúp gà nhanh chóng phục hồi. Cần cung cấp thức ăn đầy đủ chất dinh dưỡng và bổ sung các loại vitamin A, D, E, và B complex. Việc chăm sóc tốt giúp tăng cường sức đề kháng và giúp gà nhanh chóng khỏi bệnh.

VI. Kết Luận Đề Xuất Phòng Trị Sán Lá Ruột Gà Bền Vững

Bệnh sán lá ruột gà là một vấn đề quan trọng trong chăn nuôi gia cầm ở Thanh Hóa. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn gà và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan thú y, chính quyền địa phương, và người chăn nuôi để triển khai các chương trình phòng chống sán lá ruột gà một cách bền vững.

6.1. Nghiên Cứu Thêm Về Sán Lá Ruột Hướng Đi Trong Tương Lai

Cần có các nghiên cứu chuyên sâu hơn về đặc điểm sinh học, vòng đời, và cơ chế gây bệnh của các loài sán lá ruột ký sinh ở gà. Việc nghiên cứu giúp hiểu rõ hơn về bệnh và phát triển các biện pháp phòng trị hiệu quả hơn. Cần tập trung vào việc phát triển các loại thuốc tẩy sán lá an toàn, hiệu quả, và thân thiện với môi trường.

6.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Chuyển Giao Công Nghệ Cho Nông Dân

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn, và chuyển giao công nghệ cho người chăn nuôi về các biện pháp phòng trị sán lá ruột gà. Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người chăn nuôi giúp họ chủ động phòng bệnh và giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Cần xây dựng các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học và khuyến khích người chăn nuôi áp dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm giữ vị trí then chốt trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, song các bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa đang gây thiệt hại nghiêm trọng khi làm suy giảm 30% khả năng tăng trọng của gà thịt và kéo giảm từ 25% đến 40% sản lượng trứng ở đàn gà đẻ thương phẩm. Phương thức chăn nuôi bán công nghiệp và thả vườn truyền thống tại khu vực nông thôn tạo điều kiện sinh thái thuận lợi cho các loài ký chủ trung gian phát triển mạnh mẽ. Bệnh sán lá ruột ở gà diễn biến quanh năm, âm thầm làm suy giảm sức đề kháng, gây viêm loét đường tiêu hóa và tạo điều kiện cho các mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm kế phát.

Luận văn tập trung giải quyết bài toán dịch tễ học và lâm sàng học đối với bệnh sán lá ruột ký sinh trên đàn gà tại tỉnh Thanh Hóa. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: xác định thành phần loài, tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá ruột theo vùng sinh thái, lứa tuổi và mùa vụ; mô tả chi tiết các biến đổi bệnh lý đại thể và vi thể ở đường tiêu hóa; đồng thời khảo nghiệm hiệu lực tẩy trừ và độ an toàn của các loại thuốc đặc trị để xây dựng quy trình can thiệp tối ưu.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai toàn diện tại 9 xã thuộc 3 huyện trọng điểm chăn nuôi của tỉnh Thanh Hóa (Yên Định, Thiệu Hóa, Vĩnh Lộc) trong mốc thời gian từ tháng 8 năm 2014 đến tháng 8 năm 2015. Với quy mô khảo sát 1.228 mẫu phân và 280 ca mổ khám bệnh phẩm, công trình đã xác lập các chỉ số dịch tễ học chính xác với tỷ lệ nhiễm dao động từ 3,21% đến 12,14% ở 4 loài sán lá ruột phổ biến, mang lại cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn vững chắc giúp bảo vệ sức khỏe đàn gia cầm và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết vòng đời ký sinh trùng của Skrjabin cùng hệ thống phân loại học giun sán gia cầm của các nhà ký sinh trùng học hàng đầu Việt Nam và thế giới. Ba khái niệm nền tảng được khai thác xuyên suốt công trình gồm:

• Bệnh sán lá ruột gia cầm (Avian intestinal trematodiasis): Bệnh truyền lây do các loài giun dẹp thuộc lớp Trematoda ký sinh tại ruột non, manh tràng và trực tràng của gà, sử dụng giác bám và gai cutin để gây tổn thương cơ giới và chiếm đoạt dưỡng chất.
• Chu trình sinh học gián tiếp (Heteroxenous life cycle): Vòng đời phát triển phức tạp đòi hỏi sự tham gia của ốc nước ngọt thuộc các giống Radix, Lymnaea làm vật chủ trung gian thứ nhất và động vật thủy sinh, nòng nọc làm vật chủ trung gian thứ hai chứa ấu trùng cảm nhiễm metacercaria.
• Cơ chế sinh bệnh học phối hợp: Tác động tổng hợp từ tổn thương cơ học tại niêm mạc ruột, phản ứng viêm cata xuất huyết, sự thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài và độc tố chuyển hóa của sán làm tăng bạch cầu ái toan dẫn đến hội chứng kiệt sức ở vật chủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế dịch tễ học cắt ngang kết hợp thực nghiệm lâm sàng với phương pháp chọn mẫu chùm ngẫu nhiên nhiều bậc. Cỡ mẫu mổ khám tối thiểu được xác định chính xác theo công thức tính kích thước mẫu chuẩn:

n = (Z^2 * p * (1 - p)) / e^2 = (1,96^2 * 0,24 * 0,76) / 0,05^2 = 280 mẫu

Trong đó Z = 1,96 (độ tin cậy 95%), p = 0,24 (tỷ lệ nhiễm dự đoán 24%) và sai số cho phép e = 0,05. Tổng cộng 1.228 mẫu phân gà được thu thập tại 3 nhóm tuổi (dưới 3 tháng, 3-6 tháng và trên 6 tháng tuổi) đại diện cho các mùa trong năm.

Quy trình phân tích trong phòng thí nghiệm được chuẩn hóa nghiêm ngặt:

• Phương pháp lắng cặn Benedek (gạn rửa sa lắng) với độ phóng đại kính hiển vi 100 lần được lựa chọn để xét nghiệm tìm trứng sán trong phân nhờ nguyên lý chênh lệch tỷ trọng giữa trứng sán và nước lã.
• Phương pháp mổ khám giun sán không toàn diện theo Skrjabin được áp dụng trên 280 cá thể gà để thu thập toàn bộ sán trưởng thành từ tá tràng đến trực tràng.
• Mẫu sán được làm tiêu bản cố định bằng phương pháp nhuộm Carmin và gắn Baume Canada để định danh cấu trúc vi phẫu.
• Bệnh tích vi thể được xử lý qua quy trình tẩm đúc Paraffin, cắt lát mỏng 3-4 µm và nhuộm Hematoxylin - Eosin (H&E).
• Thử nghiệm thuốc được thực hiện trên các đàn gà nhiễm tự nhiên từ 5-6 tháng tuổi với liều lượng chuẩn hóa của Bio-Fenbendazole (Fenbendazol 3,8%) và Menben (Mebendazol 30g), theo dõi và mổ khám kiểm tra lại sau 15 ngày.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả mổ khám 280 cá thể gà tại 3 huyện Yên Định, Thiệu Hóa và Vĩnh Lộc đã phát hiện 4 loài sán lá ruột thuộc 3 giống và 2 họ khác nhau:

• Loài Echinostoma revolutum: Chiếm tỷ lệ nhiễm cao nhất đạt 12,14% (34/280 con) với cường độ nhiễm từ 1 đến 13 sán/gà, ký sinh chủ yếu tại ruột non và manh tràng.
• Loài Echinostoma miyagawai: Đạt tỷ lệ nhiễm 8,21% (23/280 con) với cường độ dao động từ 1 đến 10 sán/gà.
• Loài Echinoparyphium recurvatum: Đạt tỷ lệ nhiễm 5,71% (16/280 con) với cường độ từ 1 đến 9 sán/gà, tập trung ở phần cuối ruột non.
• Loài Notocotylus intestinalis: Ghi nhận tỷ lệ nhiễm thấp nhất là 3,21% (9/280 con) với cường độ nhiễm từ 1 đến 7 sán/gà tại manh tràng.

Về phân bố địa lý, loài Echinostoma revolutum xuất hiện tại 100% các địa bàn khảo sát (9/9 xã), Echinostoma miyagawai xuất hiện tại 8/9 xã (88,89%), Echinoparyphium recurvatum có mặt tại 7/9 xã (77,78%) và Notocotylus intestinalis hiện diện tại 5/9 xã (55,56%). Tỷ lệ nhiễm tăng dần theo lứa tuổi của gà và đạt đỉnh điểm vào mùa hè - thu khi mật độ nhuyễn thể trong tự nhiên tăng cao.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm sán lá ruột phản ánh rõ nét mối liên hệ giữa điều kiện sinh thái vùng đồng bằng nhiều sông ngòi của tỉnh Thanh Hóa và tập quán chăn nuôi thả vườn. Gà thường xuyên tìm kiếm thức ăn ven ao hồ, đồng ruộng trũng nên dễ dàng nuốt phải ốc và nòng nọc chứa ấu trùng cảm nhiễm metacercaria. Khi trình bày dữ liệu, các biểu đồ cột thể hiện sự tương quan tỷ lệ nhiễm theo lứa tuổi cho thấy gà trên 6 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm cao hơn nhóm dưới 3 tháng tuổi do thời gian tiếp xúc với mầm bệnh kéo dài. Bảng tổng hợp bệnh tích ghi nhận 100% mẫu ruột nhiễm sán nặng đều xuất hiện hiện tượng niêm mạc ruột viêm cata, tụ máu cục bộ và bong tróc biểu mô tuyến.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại miền Bắc Việt Nam, tỷ lệ nhiễm Echinostoma revolutum (12,14%) tại Thanh Hóa tương đương với các vùng nông nghiệp lân cận nhưng thành phần loài ít phân tán hơn, tập trung chủ yếu vào 4 loài thích nghi cao. Khảo nghiệm lâm sàng cho thấy cả hai chế phẩm Bio-Fenbendazole (cho ăn liên tục 3 ngày) và Menben đều mang lại hiệu quả sạch sán 100% sau 15 ngày dùng thuốc mà không gây ra bất kỳ tác dụng phụ hay rối loạn tiêu hóa nào trên đàn gà thí nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu dịch tễ và thử nghiệm lâm sàng, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được khuyến nghị triển khai:

1. Thiết lập lịch tẩy sán định kỳ cho đàn gà: Áp dụng phác đồ điều trị bằng Bio-Fenbendazole (trộn thức ăn 1g/2kg thể trọng trong 3 ngày liên tục) hoặc Menben (1 gói 25g cho 75kg thể trọng). Thực hiện tẩy sán định kỳ 3 tháng/lần cho toàn bộ đàn gà từ 2 tháng tuổi trở lên. Mục tiêu giảm tỷ lệ nhiễm sán toàn đàn xuống dưới 2% trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Người chăn nuôi và chủ trang trại gia cầm.

2. Tiêu diệt triệt để vật chủ trung gian tại bãi chăn thả: Tiến hành rải vôi bột khử trùng với định lượng 100-150 g/m² tại các khu vực đất ẩm ướt, mương nước, vũng trũng xung quanh chuồng trại định kỳ 1 tháng/lần. Biện pháp này giúp tiêu diệt ốc nước ngọt và nòng nọc, cắt đứt hoàn toàn mắt xích truyền bệnh của ấu trùng sán. Chủ thể thực hiện: Hộ chăn nuôi dưới sự hướng dẫn của khuyến nông cơ sở.

3. Kiểm soát môi trường nuôi dưỡng và an toàn sinh học: Tuyệt đối không nuôi nhốt chung gà với các loài thủy cầm như vịt, ngan, ngỗng. Nuôi nhốt gà non dưới 3 tháng tuổi trên nền chuồng cao ráo, cách ly hoàn toàn với nguồn nước tự nhiên chưa xử lý để giảm 90% nguy cơ phơi nhiễm ban đầu. Chủ thể thực hiện: Cơ sở chăn nuôi gia cầm.

4. Nâng cao năng lực giám sát dịch tễ thú y địa phương: Trạm Thú y các huyện định kỳ 6 tháng/lần lấy mẫu phân giám sát bằng phương pháp sa lắng Benedek tại các xã có nguy cơ cao, đồng thời tổ chức 2 lớp tập huấn/năm nhằm chuyển giao kỹ thuật chẩn đoán và phòng bệnh sán lá ruột cho trên 80% hộ chăn nuôi trên địa bàn. Chủ thể thực hiện: Chi cục Thú y tỉnh Thanh Hóa và Trạm Thú y cấp huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Sinh viên và học viên cao học ngành Thú y, Chăn nuôi: Tài liệu cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về nghiên cứu giun sán học, từ công thức tính cỡ mẫu dịch tễ n = 280, kỹ thuật mổ khám Skrjabin, đến quy trình nhuộm vi phẫu Carmin phục vụ làm khóa luận và đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật tại các Trạm Thú y: Cung cấp tài liệu tra cứu thực địa chi tiết về đặc điểm hình thái của 4 loài sán lá ruột, kỹ năng xét nghiệm phân sa lắng Benedek và phác đồ điều trị chuẩn xác tại tuyến cơ sở.
• Chủ trang trại và hộ chăn nuôi gà quy mô thương phẩm: Tiếp cận quy trình an toàn sinh học khép kín, phác đồ tẩy sán hiệu quả bằng Bio-Fenbendazole và Menben giúp ngăn chặn hiện tượng gà còi cọc, duy trì năng suất đẻ trứng ổn định và tối ưu hóa lợi nhuận.
• Các chuyên gia và viện nghiên cứu ký sinh trùng thú y: Bổ sung dữ liệu dịch tễ học thực địa quý giá về sự lưu hành của các giống sán lá Echinostoma, Echinoparyphium và Notocotylus tại vùng sinh thái Bắc Trung Bộ, phục vụ xây dựng bản đồ dịch tễ quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh sán lá ruột ở gà gây ra những tác hại kinh tế chủ yếu nào cho người chăn nuôi? Bệnh làm suy giảm trực tiếp 30% tốc độ tăng khối lượng ở gà thịt và kéo giảm từ 25% đến 40% sản lượng trứng ở đàn gà đẻ. Giác bám của sán gây tổn thương niêm mạc ruột non, dẫn đến viêm loét, làm gà còi cọc, thiếu máu, suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ chết do nhiễm trùng kế phát.

Loài sán lá ruột nào phổ biến nhất và phân bố rộng nhất tại tỉnh Thanh Hóa? Loài Echinostoma revolutum có tỷ lệ nhiễm cao nhất đạt 12,14% và hiện diện tại 100% các xã khảo sát (9/9 xã) với cường độ nhiễm từ 1 đến 13 sán/gà. Sán có kích thước dài 6-7 mm, mang vành móc đầu đặc trưng gồm 37 gai xếp thành 2 hàng bám chặt vào thành ruột non.

Phương pháp nào cho kết quả chẩn đoán bệnh sán lá ruột chính xác nhất? Phương pháp mổ khám đường tiêu hóa theo Skrjabin là tiêu chuẩn vàng để xác định chính xác thành phần loài và cường độ nhiễm sán. Đối với gà còn sống, phương pháp gạn rửa sa lắng Benedek tìm trứng sán trong mẫu phân dưới kính hiển vi quang học có độ tin cậy cao nhất trong chẩn đoán lâm sàng.

Hiệu quả của các loại thuốc tẩy sán lá ruột được kiểm chứng trong nghiên cứu ra sao? Hai loại thuốc Bio-Fenbendazole (Fenbendazol 3,8% trộn thức ăn liều 1g/2kg thể trọng trong 3 ngày) và Menben (Mebendazol 30g liều 25g/75kg thể trọng) đều đạt hiệu lực sạch sán 100% qua mổ khám kiểm tra ở ngày thứ 15 sau điều trị, đồng thời an toàn tuyệt đối cho sức khỏe của gà.

Làm thế nào để phân biệt triệu chứng bệnh sán lá ruột với các bệnh tiêu hóa khác? Gà mắc sán lá ruột biểu hiện gầy yếu từ từ, mào tái, lông xơ xác, phân lỏng lẫn chất nhầy nhưng không sốt cao đột ngột như bệnh Newcastle hay Tụ huyết trùng. Chẩn đoán phân biệt cần dựa vào kỹ thuật xét nghiệm mẫu phân tìm trứng sán đặc trưng có nắp màu vàng sáng dưới kính hiển vi.

Kết luận

• Xác định chính xác 4 loài sán lá ruột ký sinh trên đàn gà tại tỉnh Thanh Hóa gồm: Echinostoma revolutum (12,14%), Echinostoma miyagawai (8,21%), Echinoparyphium recurvatum (5,71%) và Notocotylus intestinalis (3,21%).
• Làm sáng tỏ đặc điểm dịch tễ học với sự phân bố rộng khắp từ 55,56% đến 100% tại 9 xã nghiên cứu, trong đó tỷ lệ nhiễm tăng cao vào mùa hè - thu và gia tăng tỷ lệ thuận theo độ tuổi của gà.
• Mô tả toàn diện bệnh tích đại thể viêm cata xuất huyết niêm mạc ruột và những biến đổi vi thể tổn thương tuyến tiêu hóa do tác động cơ học của các giác bám sán lá gây ra.
• Chứng minh trên thực nghiệm hiệu lực tẩy sạch sán tuyệt đối (100%) và độ an toàn cao của hai chế phẩm thuốc thú y Bio-Fenbendazole và Menben sau 15 ngày can thiệp.
• Đề xuất hệ thống quy trình phòng trừ tổng hợp bao gồm tẩy sán định kỳ, khử trùng diệt ký chủ trung gian bằng vôi bột và quản lý chuồng trại an toàn sinh học.

Công trình là đóng góp học thuật và thực tiễn quan trọng cho ngành thú y trong việc khống chế bệnh ký sinh trùng đường ruột gia cầm tại khu vực miền Trung. Trong giai đoạn 2026-2027, các đơn vị chuyên môn cần tiếp tục nghiên cứu mở rộng sự lưu hành của ấu trùng trên các loài ốc bản địa. Người chăn nuôi và các cơ sở thú y hãy áp dụng ngay phác đồ điều trị và biện pháp phòng ngừa chuẩn hóa từ luận văn để bảo vệ đàn gà phát triển khỏe mạnh và đạt hiệu quả kinh tế cao nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Sán lá ký sinh ở ruột gà 1. Thành phần loài sán lá ruột ký sinh ở gà Sán lá ký sinh ruột gia cầm nói chung và ở gà nói riêng gồm nhiều loài thuộc lớp Trematoda Rudolphi 1808.

Ở Việt Nam, thành phần loài sán lá ruột của rất phong phú, phân bố rộng ở khắp các vùng miền trong cả nước và gây tác hại lớn đối với ngành chăn nuôi. Số lượng, thành phần các loài sán lá ruột ký sinh ở gà đã được một số tác giả nghiên cứu và tổng hợp. NGÀNH PLATHELMINTHES SCHNERDER, 1873 LỚP SÁN LÁ RUDOLPHI, 1808 Phân lớp Prosostomata Skrjabin et Gusechanskaja, 1962 Bộ Brachylaemida Odening, 1960 Họ Brachylaemidae Stiles et Hassai, 1898 Giống Prostharmostomum Witenberg, 1923 Loài Prostharmostomum annamense Railliet, 194 Loài P. commutatum Diesing,1858 Bộ Faciolida Skrjabin et Shutz, 1935 Phân bộ Echinostomata Szidat, 1936 Họ Echinostomatidea Dietz, 1909 Giống Echinostoma Rudolphi, 1809 Loài Echinostoma revolutum Fruhlich, 1802 Loài E.

aegyptica Khalid Abaza, 1924 Loài E. miyagawai Ishii, 1932 Giống Echinoparyphium Dietz, 1909 Loài E. recurvatum Linstow, 1873 Loài E. paracinctum Richowskaja, 1953 Giống Hypoderacum Dietz, 1909 Loài Hypoderacum conoideum Bloch, 1972 5 Giống Paryphostomum Dietz, 1909 Loài Paryphostomum norvum Verma, 1936 Giống Petasige Dietz, 1909 Loài Petasige bresicauda Ishii, 1935 Họ Echinochasmidae Odhner, 1910 Giống Echinochasmus Linstow, 1873 Loài Echinochasmus japonicus Tanabe, 1926 Họ Philophthalmidae Travassos, 1918 Giống Philophthalmus Travassos, 1918 Loài Philophthalmus gralli Mathis et Lerger, 1910 Bộ Notocotylida Skrjabin et Shutz, 1937 Họ Notocotylidae Luhe, 1909 Giống Notocotylus Diesing, 1839 Loài Notocotylus eagypticus Odhner, 1905 Loài N.

intestinalis Tabangui, 1932 Giống Catatropis Odhner, 1905 Loài Catatropis verrucosa Frohlich, 1789 Bộ Opisthorchida La Rue, 1957 Phân bộ Opisthorchiata La Rue, 1957 Họ Opisthorchidae Braun, 1901 Giống Opisthorchis Blanchard, 1895 Loài Opisthorchis paragenminus Oschmarin, 1970 Phân bộ Heterophyata Morosov, 1955 Họ Heterophyidae Odhner, 1914 Giống Opisthorchis Onjiet Nishio, 1919 Loài Opisthorchis gallinae Oschmarin, 1970 Họ Haplorchidae Looss, 1899 Giống Procerovum Onji et Nishio, 1916 Loài Procerovum cheni Hsu, 1950 Bộ Plagiorchiida La Rue, 1957 Phân bộ Plagiorchiata La Rue, 1957 Họ Microphallidae Travassos, 1920 Giống Martrema Nicoli,1970 Loài Martrema subdolum Jagerakiold, 1909 6 Họ Prosthogonimidae Nicoli, 1924 Giống Prosthogonimus Luhe, 1899 Loài Prosthogonimus ovatus (Rud. fucifer Railliet, 1925 Loài P. sinensis Ku, 1906 Loài P. ventroporus Oschmarin, 1970 Bộ Strigeidida La Rue, 1926 Phân bộ Cyathocotylata Sudarikov, 1959 Họ Cyathocotylidea Poch, 1925 Giống Cyathocotyle Muhling, 1896 Loài Cyathocotyle orientalis Franst, 1923 Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [10]; Phạm Sỹ Lăng, Phan Địch Lân (2001) [13], những loài sán lá phổ biến ở gà Việt Nam là: Echinostoma revolutum, E.

paracinctum, Prosthogonimus ovatus, P. Đặc điểm hình thái cấu tạo của một số loài sán lá ruột ký sinh phổ biến ở gà Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [30], hình thái chung của sán lá ruột là cơ thể dẹt, có dạng hình lá, có 2 giác bám (giác miệng và giác bụng). Kích thước có thể rất biến đổi, bé nhất khoảng vài mm và lớn nhất không vượt quá 2 cm. Cơ thể phủ lớp tiểu bì (gai cutin), xung quanh giác miệng có móc kitin lớn.

Các giác bám, móc bám, gai, vẩy giúp sán bán chắc vào ruột của vật chủ. Sán lá không có hệ tuần hoàn và hô hấp. Nội quan gồm có hệ tiêu hoá, bài tiết, thần kinh và sinh dục. * Đặc điểm loài sán lá ruột Echinostoma revolutum, (Frohlich, 1802) Dietz, 1908 Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1993) [25], Nguyễn Thị Lê (2000) [32], loài Echinostoma revolutum được mô tả như sau: Chiều dài trung bình cơ thể dao động từ 5,72 - 6,98 mm, chiều rộng từ 1,12 - 1,42 mm.

Tuy nhiên, có nhiều cá thể đạt kích thước 10,32 - 13,32 x 7 2,40 - 2,50mm. Viền cổ rộng 0,73 - 1,03 mm. Có 37 móc gồm 15 móc lưng xếp thành 2 hàng, kích thước 0,101- 0,109 x 0,025 mm. Mỗi thùy bên có 6 móc (0,093 - 0,126 x 0,029 mm) và 5 móc thùy bụng (0,093 – 0,122 x 0,025 mm).

Kích thước giác miệng 0,23 - 0,44 x 0,27 - 0,45 mm. Trước hầu dài 0,13- 0,16 mm. Thực quản dài 0,86 - 1,14 mm. Giác bụng phát triển, kích thước 0,69 - 1,22 x 0,69 - 1,18 mm.

Hai nhánh ruột kéo dài về mút sau cơ thể. Tinh hoàn hình ovan hoặc hơi phân thùy theo chiều dọc. Kích thước tinh hoàn trước 0,34 - 1,41 x 0,43 - 1,06 mm, tinh hoàn sau 0,36 - 1,41 x 0,34 - 1,04 mm. Túi sinh dục nằm ở mặt lưng ở nửa trước giác bụng, bên trong chứa túi chứa tinh hình ống.

Kích thước túi sinh dục 0,234 - 0,453 x 0,069 - 0,314 mm. Buồng trứng tròn hoặc ô van, nằm trước tinh hoàn, kích thước 0,18 - 0,43 x 0,25 - 0,645 mm. Thể mêlit nằm ngay sau buồng trứng và có kích thước lớn hơn buồng trứng. Tuyến noãn hoàng nằm 2 bên cơ thể, bắt đầu từ phía sau giác bụng kéo dài đến mút sau cơ thể, không che lấp hai mút nhánh ruột và khoảng trống phía sau tinh hoàn.

Tử cung tương đối dài, chứa nhiều trứng. Trứng hình ôvan, màu vàng sáng, kích thước 0,076 - 0,105 x 0,051 - 0,084 mm. Ống bài tiết chính ở phần sau cơ thể, gấp khúc 1- 2 vòng trước lỗ thoát. Ở những sán già, tử cung không còn trứng, các cơ quan sinh dục như buồng trứng, tinh hoàn, tuyến noãn hoàng có xu hướng teo đi.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2004) [14], Chu Thị Thơm và cs (2006) [48] loài Echinostoma revolutum dài 3-13mm, rộng 0,88 - 2mm, vành khăn có 35-37 móc nhỏ; tử cung xếp có thứ tự, ngay sau giác bụng và chứa nhiều trứng; trứng hình bầu dục, dài 0,009 - 0,132mm, rộng 0,05 - 0,073mm, màu vàng, một đầu trứng có nắp. Trịnh Văn Thịnh và cs (1978) [46] cho biết: sán dài 10 - 22 mm, rộng 2 - 2,5 mm; thân có màu hồng hay đỏ nhạt, dẹt, đoạn trước có chỗ thu hẹp lại thành cái cổ. 8 * Đặc điểm loài Echinostoma miyagawai Ishii, 1932 Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1993) [25], Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [30], Nguyễn Thị Lê (2000) [32], loài này có hình thái cấu tạo như sau: Cơ thể sán dài 6,9 - 12,0 mm, rộng nhất ở vùng tử cung và tinh hoàn 0,77 - 2,32 mm. Bề mặt phía trước cơ thể đến ngang buồng trứng phủ gai bé.

Viền cổ rộng 0,54 - 0,67 mm, có 37 móc gồm 13 móc lưng xếp thành 2 hàng, 7 móc bên và 5 móc thùy bụng mỗi bên. Kích thước móc bên 0,89 - 0,093 x 0,23 mm, móc thùy bụng 0,089 - 0,096 x 0,023 mm. Giác miệng 0,19 - 0,23 x 0,21 - 0,29 mm. Giác bụng 0,57 - 0,91 x 0,57 - 0,63 mm, nằm gần ở 1/4 chiều dài cơ thể.

Trước hầu dài 0,075 - 0,084 mm. Thực quản dài 0,77 - 0,93 mm. Hai nhánh ruột kéo dài về mút sau cơ thể, thường bị tuyến noãn hoàng che lấp. Túi sinh dục nằm chính giữa nhánh ruột chẻ đôi và giác bụng, đáy túi kéo dài đến giữa giác bụng, kích thước 0,32 - 0,49 x 0,21 - 0,32 mm.

Tinh hoàn phân thùy, hình dạng rất biến đổi, thường từ 3 đến 7 thùy sâu. Kích thước tinh hoàn trước 0,39 - 0,62 x 0,36 - 0,49 mm. Buồng trứng hình ôvan, kích thước 0,27 - 0,36 x 0,27 - 0,38 mm. Thể mêlit nằm ngay sau buồng trứng, kích thước 0,19 - 0,39 x 0,23 - 0,25 mm.

Tuyến noãn hoàng nằm hai bên cơ thể, bắt đầu từ phía sau giác bụng kéo dài đến mút sau cơ thể và lấp đầy khoảng trống phía sau tinh hoàn, che lấp cả 2 mút ruột. Ống bài tiết thẳng, không gấp khúc ở phần cuối cơ thể. Tử cung phát triển, chứa nhiều trứng, kích thước 0,089 - 0,093 x 0,053 - 0,056 mm. * Đặc điểm loài sán lá ruột Echinostoma paraulum Dietz, 1909 Kích thước từ 6 - 10 mm x 0,8 - 1,4 mm, vòng gai miệng gồm 37 gai, 27 gai nằm ở vòng phía lưng và hai cạnh bên mỗi bên 5 gai.

Giác miệng đường kính 0,25 - 0,3 mm, giác bụng 0,72 - 0,88 mm ở khoảng cuối 1/4 thân trước. Thực quản dài 0,4 - 0,6 mm. Hai tinh hoàn xếp trên dưới nhau, cái trên thường có 3 thuỳ, cái dưới bốn thuỳ. Buồng trứng ở ngay sát trước tinh hoàn.

Kích thước trứng 0,100 x 0,070 mm. Bề mặt cơ thể ở phía trước đến ngang giác bụng phủ gai cutin lớn. Viền cổ có 45 móc, mỗi thùy bụng có 4 móc, kích thước 0,044 - 0,065 x 0,009 - 0,012 mm. Còn lại 37 móc xếp thành 2 hàng, kích thước 0,042 - 0,049 x 0,009 mm.

Giác miệng 0,008 x 0,105 mm. Giác bụng tròn hoặc kéo dọc, nằm ở 1/3 chiều dài của cơ thể, kích thước 0,297 x 0,258 mm. Thực quản dài 0,28 m, hai nhánh ruột kéo dài đến mút sau cơ thể. Túi sinh dục hình bầu dục, nằm giữa nhánh ruột chẻ đôi và giác bụng, kích thước 0,252 x 0,105 mm.

Tinh hoàn hình ôvan, cái này nằm sau cái kia ở nửa sau cơ thể. Tinh hoàn trước 0,297 x 0,193 mm, tinh hoàn sau 0,320 x 0,172 mm. Buồng trứng tròn hoặc hình ôvan, nằm trước tinh hoàn, đường kính 0,127mm. Thể mêlit lớn, nằm giữa buồng trứng và tinh hoàn trước.

Tuyến noãn hoàng gồm nhiều bao noãn lớn kéo dài từ sau giác bụng đến gần mút cơ thể. Tử cung ngắn, chứa ít trứng, kích thước trứng 0,077 - 0,084 x 0,051 mm. Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2004) [14], Chu Thị Thơm và cs (2006) [48], loài Echinoparyphium recurvatum: Dài 2 - 5 mm, rộng 0,4 - 0,85 mm. Phần trước thân có những gai cuticun nằm thứ tự xen kẽ nhau.

Đầu sán có cấu tạo vành khăn hình quả thận, đường kính 0,220 - 0,385 mm. Trứng có màu vàng nâu, hình bầu dục, vỏ nhẵn, một đầu trứng có nắp, đầu còn lại có chồi nhỏ. Kích thước trứng từ 0,082 - 0,098 mm x 0,053 - 0,061mm. Trịnh Văn Thịnh và cs (1978) [46] đã mô tả: Sán dài 4,5 mm, rộng 0,5 - 0,8 mm.

Vòng gai đầu có 45 móc, trong đó ở hai góc mỗi bên có bốn cái, hai cạnh bên có ba cái. Tinh hoàn không chia thuỳ, hình bầu dục và xếp sát nhau. 10 * Đặc điểm loài Echinoparyphium paracinctum Bychowskaja- Pawlowskaja, 1953 Nguyễn Thị Lê (2000) [32] đã mô tả: Cơ thể sán dài 6,0 mm, rộng 1,0 mm. Bề mặt cơ thể ở phía trước đến mép sau giác bụng phủ gai bé.

Viền cổ rộng 0,37 - 0,48 mm, có 43 móc xếp thành 2 hàng, kích thước 0,064 x 0,012 mm. Mỗi thùy bụng có 5 móc. Giác miệng nhỏ hơn giác bụng 5 - 5,5 lần. Giác bụng 0,26 - 0,39 x 0,26 - 0,36 mm.

Túi sinh dục kéo dài đến giữa giác bụng, kích thước 0,213 - 0,267 x 0,100 - 0,120 mm. Tinh hoàn hình bầu dục, kích thước 0,26 - 0,406 x 0,13 - 0,21 mm. Buồng trứng hình ôvan, kích thước 0,23 x 0,13 mm. Tử cung chứa 7 - 19 trứng, kích thước trứng 0,096 - 0,106 x 0,053 mm.