Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh dịch tả lợn châu phi tại tỉnh hà giang và đề xuất biện pháp phòng chống

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh dịch tả lợn châu phi tại tỉnh hà giang và đề xuất biện pháp phòng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Hải Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quang Tính
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi Tại Hà Giang: Đặc Điểm Và Biện Pháp Phòng Chống
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu về bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.2. Đặc điểm của bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.3. Loài mắc bệnh
• 1.4. Con đường truyền lây
• 1.5. Cơ chế sinh bệnh
• 1.6. Triệu chứng, bệnh tích của bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.6.1. Triệu chứng
• 1.6.2. Bệnh tích
• 1.7. Chẩn đoán bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Thực trạng chăn nuôi lợn của tỉnh Hà Giang giai đoạn từ 2019 - 2022
• 2.6. Diễn biến của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các các huyện trong tỉnh Hà Giang giai đoạn 2021 - 2022
• 2.7. Công tác phòng chống dịch bệnh tại tỉnh Hà Giang
• 2.8. Một số đặc điểm dịch tễ bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 2.9. Một số đặc điểm bệnh lý của bệnh dich tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 2.10. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 2.11. Phương pháp nghiên cứu
• 2.11.1. Phương pháp áp dụng để nghiên cứu đặc điểm dịch tễ
• 2.11.2. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 2.11.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của bệnh
• 2.11.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.12. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng chăn nuôi lợn của tỉnh Hà Giang giai đoạn 2019 - 2022
• 3.2. Diễn biến của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Hà Giang giai đoạn 2021 - 2022
• 3.3. Công tác phòng, chống dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 3.4. Công tác phòng, chống dịch bệnh cấp trung ương
• 3.5. Công tác phòng, chống dịch bệnh của tỉnh Hà Giang
• 3.6. Thiệt hại kinh tế do dịch bệnh gây ra
• 3.7. Một số đặc điểm dịch tễ bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 3.8. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Hà Giang giai đoạn 2021 - 2022
• 3.9. Kết quả xét nghiệm mẫu của lợn nghi mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.10. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Hà Giang theo phương thức chăn nuôi
• 3.11. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Hà Giang theo loại lợn
• 3.12. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Hà Giang theo mùa
• 3.13. Một số đặc điểm bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 3.14. Triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.15. Kết quả nghiên cứu sự thay đổi về chỉ tiêu máu của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.16. Biến đổi bệnh lý đại thể của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.17. Biến đổi bệnh lý vi thể của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.18. Đề xuất biện pháp phòng chống dịch bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang
• 3.18.1. Chăn nuôi lợn an toàn sinh học
• 3.18.2. Tổ chức nuôi tái đàn lợn
• 3.18.3. Giám sát dịch bệnh
• 3.18.4. Tiêu hủy lợn mắc bệnh, nghi mắc bệnh DTLCP
• 3.18.5. Kiểm soát vận chuyển, buôn bán lợn, sản phẩm từ lợn
• 3.18.6. Quản lý giết mổ lợn và việc tiêu thụ các sản phẩm thịt lợn
• 3.18.7. Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng
• 3.18.8. Xây dựng vùng, cơ sở, chuỗi cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh
• 3.18.9. Tăng cường năng lực cho cán bộ làm công tác Thú y
• 3.18.10. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh DTLCP
• 3.18.11. Tuyên truyền nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi
• 3.18.12. Chính sách hỗ trợ
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi Tại Hà Giang

Bệnh dịch tả lợn châu Phi (ASF) là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất đối với ngành chăn nuôi lợn. Tại tỉnh Hà Giang, bệnh này đã gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho người chăn nuôi. Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định các đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi, từ đó đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả.

1.1. Đặc Điểm Của Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi

Bệnh dịch tả lợn châu Phi có đặc điểm lây lan nhanh chóng và tỷ lệ tử vong cao, có thể lên đến 100%. Vi rút gây bệnh có khả năng tồn tại lâu trong môi trường và trong các sản phẩm từ lợn, làm cho việc kiểm soát dịch bệnh trở nên khó khăn.

1.2. Tình Hình Dịch Tả Lợn Châu Phi Tại Hà Giang

Từ năm 2019, bệnh dịch tả lợn châu Phi đã xuất hiện tại Hà Giang, lây lan nhanh chóng qua nhiều huyện. Tính đến đầu năm 2022, hàng nghìn con lợn đã bị tiêu hủy do bệnh này, gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phòng Chống Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi

Việc phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Hà Giang gặp nhiều thách thức. Sự lây lan nhanh chóng của bệnh, cùng với việc thiếu thông tin và nhận thức của người chăn nuôi, đã làm cho công tác phòng chống trở nên khó khăn hơn.

2.1. Nguyên Nhân Gây Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi

Nguyên nhân chính gây ra bệnh dịch tả lợn châu Phi bao gồm việc vận chuyển lợn và sản phẩm từ lợn không kiểm soát, cũng như sự tiếp xúc giữa lợn bệnh và lợn khỏe mạnh.

2.2. Ảnh Hưởng Của Bệnh Đến Ngành Chăn Nuôi

Bệnh dịch tả lợn châu Phi đã gây ra thiệt hại kinh tế lớn cho ngành chăn nuôi tại Hà Giang, làm giảm thu nhập của người chăn nuôi và ảnh hưởng đến an ninh thực phẩm.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi

Nghiên cứu này sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để xác định đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, thu thập mẫu bệnh phẩm và phân tích số liệu.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Thực Địa

Khảo sát thực địa được thực hiện tại các huyện có dịch bệnh, nhằm thu thập thông tin về tình hình chăn nuôi và diễn biến dịch bệnh.

3.2. Phân Tích Mẫu Bệnh Phẩm

Mẫu bệnh phẩm từ lợn nghi mắc bệnh được gửi đến phòng thí nghiệm để xét nghiệm, nhằm xác định sự hiện diện của vi rút dịch tả lợn châu Phi.

IV. Đề Xuất Biện Pháp Phòng Chống Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi

Để kiểm soát bệnh dịch tả lợn châu Phi, cần thực hiện các biện pháp phòng chống hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm tăng cường giám sát dịch bệnh, tổ chức nuôi tái đàn lợn an toàn và nâng cao nhận thức cho người chăn nuôi.

4.1. Tăng Cường Giám Sát Dịch Bệnh

Cần thiết lập hệ thống giám sát dịch bệnh chặt chẽ để phát hiện sớm các ổ dịch và ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

4.2. Tổ Chức Nuôi Tái Đàn Lợn An Toàn

Việc tổ chức nuôi tái đàn lợn cần tuân thủ các quy định về an toàn sinh học, nhằm giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng về đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Hà Giang. Những thông tin này sẽ hỗ trợ cho việc xây dựng các chính sách phòng chống dịch bệnh hiệu quả.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Đặc Điểm Dịch Tễ

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố nguy cơ và đặc điểm lây lan của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Hà Giang, từ đó đề xuất các biện pháp phòng chống.

5.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn để cải thiện công tác phòng chống dịch bệnh tại tỉnh Hà Giang.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi

Nghiên cứu về bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Hà Giang là cần thiết để bảo vệ ngành chăn nuôi và đảm bảo an ninh thực phẩm. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng chống hiệu quả để ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về bệnh dịch tả lợn châu Phi mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các biện pháp phòng chống.

6.2. Định Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cơ chế lây lan và các biện pháp phòng chống hiệu quả hơn để bảo vệ ngành chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh dịch tả lợn châu Phi (African Swine Fever - ASF) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút ADN sợi đôi thuộc họ Asfarviridae gây ra, có khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ chết lên đến 100% ở lợn. Từ khi được phát hiện lần đầu tại Việt Nam vào năm 2019, bệnh đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi, đặc biệt tại tỉnh Hà Giang, nơi dịch bệnh bùng phát từ tháng 5/2019 và lan rộng trên toàn bộ 11 huyện, thành phố. Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Giang, đến tháng 1/2022, tổng số lợn mắc bệnh và tiêu hủy là 15.887 con, thuộc 1.902 hộ chăn nuôi trên 318 thôn, 71 xã.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định đặc điểm dịch tễ và bệnh lý lâm sàng của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Hà Giang, đồng thời đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 5/2021 đến tháng 6/2022, tập trung tại các nông hộ, trang trại trên địa bàn tỉnh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin khoa học phục vụ công tác phòng chống dịch bệnh, góp phần giảm thiểu thiệt hại kinh tế và ổn định sản xuất chăn nuôi tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình dịch tễ học truyền nhiễm, bao gồm:

• Lý thuyết dịch tễ học mô tả và phân tích: Giúp xác định tỷ lệ mắc bệnh, phân bố theo địa lý, mùa vụ và phương thức chăn nuôi.
• Mô hình sinh học vi rút ASFV: Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc, cơ chế sinh bệnh và khả năng tồn tại của vi rút trong môi trường.
• Khái niệm an toàn sinh học trong chăn nuôi: Áp dụng để đề xuất các biện pháp phòng chống dịch bệnh hiệu quả.
• Các khái niệm chính bao gồm: vi rút ASFV, tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, phương thức truyền lây, triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể và vi thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Hà Giang, các mẫu bệnh phẩm lấy từ lợn nghi mắc bệnh tại các hộ chăn nuôi, cùng các số liệu thống kê từ năm 2019 đến 2022. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích dịch tễ học mô tả và phân tích: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel 2019 để xử lý số liệu, tính toán tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết theo từng năm, địa phương, loại lợn và mùa vụ.
• Phương pháp xét nghiệm mẫu: Sử dụng kỹ thuật realtime PCR để phát hiện vi rút ASFV trong mẫu máu, hạch lâm ba, phủ tạng (lách, thận). Mẫu được bảo quản và vận chuyển theo quy định nghiêm ngặt nhằm đảm bảo độ chính xác.
• Phương pháp nghiên cứu đặc điểm bệnh lý: Quan sát triệu chứng lâm sàng, đo chỉ tiêu huyết học (số lượng hồng cầu, bạch cầu, hàm lượng huyết sắc tố), phân tích bệnh tích đại thể và vi thể qua tiêu bản mô học nhuộm Hematoxilin-eosin.
• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu ngẫu nhiên tại các ổ dịch và các hộ chăn nuôi trên địa bàn tỉnh, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.
• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 5/2021 đến tháng 6/2022, bao gồm thu thập số liệu, lấy mẫu, xét nghiệm, phân tích và đề xuất biện pháp phòng chống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng chăn nuôi và diễn biến dịch bệnh tại Hà Giang
   Tổng đàn lợn của tỉnh giai đoạn 2019-2022 dao động quanh khoảng 560.000 con, với sự giảm nhẹ vào năm 2022 do ảnh hưởng của dịch bệnh và quá trình tái đàn. Dịch ASF đã xảy ra trên toàn bộ 11 huyện, thành phố, với tổng số lợn mắc bệnh và tiêu hủy lên đến 37.689 con trong giai đoạn 2019-2022, tỷ lệ chết đạt 100%. Năm 2021, số lợn mắc bệnh là 15.887 con, giảm còn 6.995 con vào năm 2022, cho thấy hiệu quả bước đầu của các biện pháp phòng chống.

2. Đặc điểm dịch tễ theo địa phương và phương thức chăn nuôi
   Huyện Vị Xuyên và Quang Bình là hai địa phương có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, lần lượt là 5.638 và 1.806 con lợn bị tiêu hủy trong năm 2021-2022. Phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, xen kẽ trong khu dân cư làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh do khó kiểm soát an toàn sinh học.

3. Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích
   Lợn mắc bệnh biểu hiện sốt cao (40,5 - 42°C), giảm ăn, ủ rũ, thâm tím da vùng tai, đuôi, chân, tiêu chảy có máu, và tỷ lệ chết lên đến 100%. Bệnh tích đại thể gồm xuất huyết ở hạch lympho, gan, thận, phù nề da và các cơ quan nội tạng. Bệnh tích vi thể cho thấy viêm xuất huyết, hoại tử và tan rã nhân bạch cầu.

4. Kết quả xét nghiệm và chẩn đoán
   Phương pháp realtime PCR phát hiện vi rút ASFV dương tính ở 362/612 mẫu xét nghiệm tại các ổ dịch, khẳng định sự lưu hành rộng rãi của vi rút trên địa bàn. Các mẫu nghi ngờ được xét nghiệm lại để đảm bảo độ chính xác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự bùng phát và lan rộng của dịch ASF tại Hà Giang là do phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, thiếu an toàn sinh học, cùng với việc vận chuyển, buôn bán lợn và sản phẩm lợn không kiểm soát chặt chẽ. So với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ tử vong tại Hà Giang tương đồng với các vùng dịch khác, khẳng định tính nguy hiểm và tốc độ lây lan nhanh của vi rút ASFV. Việc áp dụng các biện pháp phòng chống đồng bộ, như kiểm soát vận chuyển, tiêu hủy kịp thời, vệ sinh tiêu độc khử trùng đã góp phần giảm số lượng lợn mắc bệnh trong những năm gần đây. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng lợn mắc bệnh và tiêu hủy theo năm, bản đồ phân bố dịch bệnh theo huyện, và bảng so sánh chỉ tiêu huyết học giữa lợn khỏe và lợn mắc bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường an toàn sinh học trong chăn nuôi
   Hướng dẫn và hỗ trợ các hộ chăn nuôi áp dụng các biện pháp an toàn sinh học nghiêm ngặt, bao gồm vệ sinh chuồng trại, kiểm soát người và phương tiện ra vào, sử dụng hóa chất tiêu độc định kỳ. Mục tiêu giảm tỷ lệ mắc bệnh xuống dưới 5% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các huyện.

2. Kiểm soát chặt chẽ vận chuyển và buôn bán lợn, sản phẩm lợn
   Thiết lập các chốt kiểm dịch động vật tại các cửa ngõ giao thương, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển trái phép. Mục tiêu giảm thiểu nguồn lây lan dịch bệnh từ bên ngoài. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể: Ban chỉ đạo phòng chống dịch tỉnh và lực lượng chức năng.

3. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng
   Đẩy mạnh công tác truyền thông về bệnh ASF, cách phòng tránh và trách nhiệm của người dân trong phòng chống dịch. Sử dụng đa dạng kênh truyền thông như phát thanh, truyền hình, mạng xã hội. Mục tiêu nâng cao nhận thức trên 80% hộ chăn nuôi trong 1 năm. Chủ thể: Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Đài PT-TH tỉnh.

4. Nâng cao năng lực cán bộ thú y cơ sở
   Tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng chẩn đoán và xử lý dịch bệnh cho cán bộ thú y xã, huyện. Mục tiêu 100% cán bộ thú y cơ sở được đào tạo trong 18 tháng. Chủ thể: Trường Đại học Nông Lâm, Chi cục Thú y tỉnh.

5. Xây dựng vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh
   Phát triển các vùng, cơ sở chăn nuôi đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học, áp dụng quy trình kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt. Mục tiêu xây dựng ít nhất 3 vùng an toàn trong 3 năm tới. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp và thú y
   Giúp nâng cao hiểu biết về đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của ASF, từ đó xây dựng chính sách và kế hoạch phòng chống dịch hiệu quả.

2. Người chăn nuôi lợn tại các vùng dịch và nguy cơ cao
   Cung cấp kiến thức về triệu chứng, cách phòng tránh và xử lý khi phát hiện dịch, giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành thú y, nông nghiệp
   Là tài liệu tham khảo khoa học về vi rút ASF, phương pháp chẩn đoán và nghiên cứu dịch tễ học tại Việt Nam.

4. Các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp trong lĩnh vực chăn nuôi
   Hỗ trợ đánh giá tình hình dịch bệnh, từ đó phối hợp triển khai các dự án hỗ trợ kỹ thuật, nghiên cứu vắc xin và phát triển chăn nuôi bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh dịch tả lợn châu Phi có lây sang người không?
   Bệnh ASF chỉ gây bệnh trên lợn nuôi và lợn rừng, không lây sang người. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho lợn nhưng không ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

2. Làm thế nào để phát hiện sớm bệnh dịch tả lợn châu Phi?
   Phát hiện dựa trên triệu chứng lâm sàng như sốt cao, thâm tím da, tiêu chảy có máu và xét nghiệm mẫu máu hoặc mô bằng phương pháp realtime PCR để xác định vi rút.

3. Có vắc xin phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi không?
   Hiện nay chưa có vắc xin hiệu quả để phòng bệnh ASF, do đó biện pháp phòng chống chủ yếu là an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh.

4. Phương pháp tiêu hủy lợn mắc bệnh được thực hiện như thế nào?
   Lợn mắc bệnh và nghi mắc bệnh được tiêu hủy bằng phương pháp chôn lấp an toàn, đảm bảo không phát tán vi rút ra môi trường, theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

5. Người chăn nuôi cần làm gì khi phát hiện lợn có dấu hiệu nghi mắc bệnh?
   Cần báo ngay cho cơ quan thú y địa phương để được hỗ trợ lấy mẫu xét nghiệm và xử lý kịp thời, tránh lây lan dịch bệnh ra diện rộng.

Kết luận

• Bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Hà Giang đã gây thiệt hại nghiêm trọng với hơn 37.000 con lợn mắc bệnh và tiêu hủy trong giai đoạn 2019-2022, tỷ lệ chết đạt 100%.
• Nghiên cứu đã xác định rõ đặc điểm dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của bệnh, đồng thời khẳng định hiệu quả của các biện pháp phòng chống hiện nay.
• Các biện pháp phòng chống cần tập trung vào an toàn sinh học, kiểm soát vận chuyển, tuyên truyền nâng cao nhận thức và nâng cao năng lực cán bộ thú y.
• Tiếp tục theo dõi, giám sát dịch bệnh và hoàn thiện chính sách hỗ trợ người chăn nuôi là cần thiết để ổn định sản xuất.
• Kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ngành chuyên môn và người dân nhằm kiểm soát và đẩy lùi dịch bệnh trong thời gian tới.

Luận văn này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác phòng chống dịch ASF tại Hà Giang và các vùng lân cận, góp phần bảo vệ ngành chăn nuôi lợn bền vững. Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất và nghiên cứu phát triển vắc xin phòng bệnh. Đề nghị các cơ quan chức năng và người chăn nuôi tiếp tục phối hợp chặt chẽ để thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng chống dịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về bệnh dịch tả lợn châu Phi Bệnh dịch tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút chỉ gây bệnh ở lợn nuôi và lợn rừng; không gây bệnh cho các loài động vật khác, lợn mắc bệnh có khả năng chết lên đến 100%; bệnh lây lan nhanh, gây thiệt hại lớn, tuy nhiên đến nay bệnh không lây nhiễm và gây bệnh ở người. Vi rút có sức đề kháng cao, tồn tại lâu ở ngoài môi trường và trong các sản phẩm của lợn; bệnh lây lan trực tiếp từ lợn bệnh sang lợn chưa mắc bệnh, sản phẩm lợn mang mầm bệnh, hoặc gián tiếp qua các loài vật chủ trung gian mang mầm bệnh (ve mòng, côn trùng, gặm nhấm, chim di cư,.), các phương tiện vận chuyển, thức ăn chăn nuôi, dụng cụ chăn nuôi và cả yếu tố con người. Cho đến nay vẫn chưa có thuốc để điều trị bệnh hiệu quả (Lê Văn Năm, 2019).

Đặc điểm của bệnh dịch tả lợn châu Phi 1. Căn bệnh Montgomery là người đầu tiên mô tả dịch tả lợn châu Phi ở Kenya vào năm 1921. Vi rút lây lan từ lợn rừng sang lợn nhà với tỷ lệ chết lên đến 100%. Kể từ đó, bệnh dịch tả lợn châu Phi được công nhận như một bệnh dịch địa phương ở nhiều nước châu Phi như: Angola, Mozambique, Nam Phi, Senegal, Uganda và Zimbabwe.

Năm 1957, bệnh dịch tả lợn châu Phi lần đầu tiên được phát hiện bên ngoài châu Phi. Nó xuất hiện ở Lisbon (Bồ Đào Nha) ở thể bán cấp tính với tỷ lệ tử vong 100%. Sau đó bệnh xuất hiện ở Malta, Sardinia (Ý), Brazil, Cộng hòa Dominicavi, Haiti và Cuba. Ngày nay ASF chỉ có ở châu Phi, chủ yếu các quốc gia vùng hạ Sahara và Sardinia (Ý).

Lợn nhà là loài động vật duy nhất bị nhiễm tự nhiên bởi vi rút dịch tả lợn châu Phi. Lợn rừng châu Âu cũng dễ bị nhiễm ASFV với triệu chứng lâm 4 sàng và tỷ lệ chết cao. Bệnh dịch tả lợn châu Phi được lưu hành ở châu Phi bởi vòng truyền lây giữa các loài lợn hoang dã và ve mềm. Một số loài ve mềm như Orithodoros moubata ở châu Phi và O.

Erraticus ở bán đảo Iberia là nguồn chứa và vector sinh học vi rút ASF (Boklund A. Bệnh dịch tả lợn châu Phi thường lây lan giữa các lợn nhà thông qua tiếp xúc đường miệng hoặc qua mũi. Lợn cũng có thể nhiễm bằng các đường khác như qua vết cắn. Động vật hết bệnh sau khi nhiễm bệnh cấp tính và mãn tính có thể bị nhiễm bệnh trở lại, và trở thành vật mang vi rút.

Vi rút dịch tả lợn châu Phi là một Myxovirrus chứa ADN với kích thước rất nhỏ 10 - 30 nm, dễ nuôi cấy và phát triển tốt trong môi trường tế bào bạch cầu và tế bào thận lợn. Vi rút có nhiều type huyết thanh (serotype) với độc lực rất khác nhau. Vi rút dịch tả lợn châu Phi có cấu trúc phức tạp: dạng hình khối nhiều mặt, có vỏ bọc bên ngoài, đường kính 175- 215 nm; ADN sợi đôi, 170- 190 kbp mã hóa hơn 170 protein. Vi rút có 23 - 24 kiểu gen (genotype) khác nhau.

Kết quả giải trình tự của các mẫu bệnh phẩm thu được từ ổ dịch ASF đầu tiên, các nhà khoa học của Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học Thú y, khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã khẳng định có sự tương đồng rất cao giữa chủng vi rút ASF Việt Nam với chủng ASF đang tồn tại và lưu hành ở Trung Quốc thời gian qua. Đây là chủng thuộc genotyp II, được phát hiện từ ổ dịch bùng phát ở Georgia vào năm 2007 và sau đó đã lây lan nhiều nước châu Âu (Eble P. Phả hệ của vi rút ASF ở Việt Nam năm 2019 Nguồn: Cục Thú y (2019) 6 Vi rút có sức sống rất tốt. Trong máu, chúng tồn tại và giữ nguyên độc lực tới 6 năm nếu được bảo quản lạnh, ở nhiệt độ phòng cũng được 4 - 5 tuần.

Vi rút trong lách lợn được bảo quản sâu (-20 độ C đến -70 độ C) tồn tại từ 82 - 105 tuần, nếu ở 37 độ C được 22 ngày, ở 56 độ C chúng sống tới 180 phút. Trong phân ẩm nhão vi rút tồn tại tới 122 ngày, trong nước tiểu 45 ngày. Tuy nhiên, trong điều kiện axit (pH= 5,3) chúng chỉ tồn tại không quá một phút (99% chết trong 15 - 20 giây). Các chất khử trùng truyền thống như Formol 1,5 - 2%, NaOH 3 - 4%, nước vôi 20% đều có khả năng tiêu diệt vi rút cường độc.

Với hoạt chất Iodine, Benzalkonium, B.S đều có thể sử dụng được trong công tác khử trùng tiêu độc (Alonso C. Hình ảnh vi rút: A. kính hiển vi điện tử, B. sơ đồ vi rút cắt ngang và C.

mặt ngoài Nguồn: Cục thú y (2019) 7 1. Loài mắc bệnh Trong thiên nhiên, có thể những động vật khác cảm nhiễm dịch tả lợn châu Phi nhưng chỉ có lợn biểu hiện lâm sàng. Lợn nhà, lợn rừng ở mọi lứa tuổi đều mắc bệnh. Con đường truyền lây Vi rút dịch tả lợn châu Phi xâm nhập vào cơ thể theo nhiều con đường khác nhau.

Qua đường hô hấp và tiêu hóa. Lây trực tiếp do nhốt chung con bệnh và con khỏe. Lây gián tiếp qua nước tiêu, đất và nước, thức ăn có nhiễm mầm bệnh, thức ăn dư thừa, thú sản, các dụng cụ chăn nuôi, dụng cụ thú y, người chăn nuôi, phương tiện chuyên chở. Một số nguồn lây lan dịch tả lợn châu Phi Nguồn: Cục Thú y (2019) 1.

Cơ chế sinh bệnh Bằng phương pháp gây bệnh thực nghiệm, các nhà khoa học đã chứng minh: chỉ 24h sau khi gây nhiễm đã có thể tái phân lập vi rút ở hạch lâm ba vùng cổ, họng, … 48h ở gan, lách, phổi và sau 3 - 7 ngày có thể phân lập vi rút ở mọi nơi trong cơ thể lợn. Điều đó nói lên rằng ngay sau khi thâm nhập vào cơ thể lợn, vi rút đã tự nhân lên rất nhanh chóng, lùa vào đường huyết và gây nhiễm trùng huyết rất nặng làm lợn sốt cao tới 42oC. Vi rút di trú đến tất 8 cả các cơ quan, tổ chức của cơ thể, tại đó chúng gây ra các ổ viêm xuất huyết, hoại tử. Vì thế, khi xét nghiệm, chúng ta thấy các thành mạch máu bị thoái hóa, xung quanh có rất nhiều bạch cầu đơn nhân tập trung.

Các tổ chức của hạch lâm ba, gan, lách, thận, phổi thay đổi nhanh chóng, các biểu hiện đều thuộc về viêm xuất huyết, hoại tử. Điểm nổi bật và đặc trưng của bệnh dịch tả lợn châu Phi là hiện tượng tan rã nhân bạch cầu, giảm lượng bạch cầu tổng số và bạch cầu ái toan, đồng thời gây tụ huyết nặng làm tắc nghẽn mạch máu ngoại vi gây thâm tím da phần lớn cơ thể. Triệu chứng, bệnh tích của bệnh dịch tả lợn châu Phi 1. Triệu chứng Lợn bị nhiễm bệnh dịch tả lợn châu Phi có nhiều triệu chứng, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Lợn bệnh biểu hiện các triệu chứng không khác biệt với triệu chứng của bệnh dịch tả lợn cổ điển. Do đó, việc chẩn đoán bệnh dịch tả lợn châu Phi khó có thể xác định và phân biệt được bằng các triệu chứng lâm sàng, như vậy cần phải lấy mẫu gửi phòng thí nghiệm để xét nghiệm phát hiện vi rút dịch tả lợn châu Phi bằng các phương pháp hiện đại. - Thể quá cấp tính (Peracute) là do vi rút có độc lực cao, lợn sẽ chết nhanh, không biểu hiện triệu chứng hoặc lợn sẽ nằm và sốt cao trước khi chết. - Thể cấp tính (Acute): là do vi rút có độc lực cao gây ra, lợn sốt cao (40,5 - 420C.

Trong 2 - 3 ngày đầu tiên, giảm bạch cầu và giảm tiểu cầu. Lợn không ăn, lười vận động, ủ rũ, nằm chồng đống, lợn thích nằm chỗ có bóng râm hoặc gần nước. Lợn có biểu hiện đau vùng bụng, lưng cong, di chuyển bất thường, một số vùng da trắng chuyển sang màu đỏ, đặc biệt là ở vành tai, đuôi, cẳng chân, da phần dưới vùng ngực và bụng, có thể có màu sẫm xanh tím. Trong 1 - 2 ngày trước khi con vật chế, có triệu chứng thần kinh, di chuyển không vững, nhịp tim nhanh, thở gấp, khó thở hoặc có bọt lẫn máu ở mũi, viêm mắt, nôn mửa, tiêu chảy đôi khi có lẫn máu hoặc có thể táo bón, 9 phân cứng đóng viên có kích thước nhỏ, có chất nhầy và máu.

Lợn sẽ chết trog vòng 6 - 13 hoặc 20 ngày. Lợn mang thai có thể sảy thai ở mọi giai đoạn. Tỷ lệ chết cao lên tới 100%. Lợn khỏi bệnh hoặc nhiễm vi rút thể mãn tính thường không có triệu chứng, nhưng chúng sẽ là vật chủ mang vi rút dịch tả lợn châu Phi trong suốt cuộc đời.

- Thể á cấp tính (Subacute) gây ra bởi vi rút có độc tính trung bình. Chủ yếu được tìm thấy ở châu Âu, lợn biểu hiện triệu chứng không nghiêm trọng. Lợn sốt nhẹ hoặc sốt lúc tăng lúc giảm, giảm ăn sụt cân, ủ rũ, viêm toàn bộ phổi nên khó thở, ho có đờm, phổi có thể bội nhiễm vi khuẩn kế phát, viêm khớp, vận động khó khăn. Bệnh kéo dài 5 - 30 ngày, nếu máu ứ trong tim (cấp tính hoặc suy tim) thì lợn có thể chết, lợn mang thai sẽ sẩy thai, lợn chết trong vòng 15 - 45 ngày tỷ lệ chết khoảng 30 - 70%.

Lợn có thể khỏi hoặc bị bệnh mãn tính (Halasa T. Bệnh tích - Thể cấp tính: Xuất huyết nhiều ở các hạch lympho ở dạ dày, gan và thận. Thận có xuất huyết điểm, lá lách to có nhồi huyết. Da có màu tối và phù nề, da vùng bụng và chân có xuất huyết.

Có nhiều nước xung quanh tim và trong xoang ngực hoặc bụng, có các điểm xuất huyết trên nắp thanh quản, bàng quang và bề mặt các cơ quan bên trong; phù nề trong cấu trúc hạch lâm ba của đại tràng và phần tiếp giáp với túi mật, túi mật sưng. - Thể mãn tính: Có thể gặp sơ cứng phổi hoặc có các ổ hoại tử hạch, hạch phổi sưng, viêm dính màng phổi (Bùi Thị Tố Nga và cs. Chẩn đoán bệnh dịch tả lợn châu Phi Chẩn đoán bệnh là một khâu quan trọng để phát hiện sớm bệnh dịch tả lợn châu Phi. Việc chẩn đoán không phải dễ dàng, lúc nào chúng ta cũng thực hiện được nhanh chóng và chính xác.

Bởi các biểu hiện về triệu chứng lâm sàng, về bệnh tích đại thể và vi thể đối với bệnh dịch tả lợn châu Phi thường có sự biến đổi rất đa dạng.