Nghiên cứu Bào Chế Viên Hoàn Giọt Từ Andrographolid

Nghiên cứu bào chế viên hoàn giọt andrographolid: Tối ưu hóa công thức, đánh giá chất lượng, mở ra tiềm năng ứng dụng trong điều trị và hỗ trợ sức khỏe.

• Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Thị Kim Vân
• Trường học: Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Nghiên cứu bào chế viên hoàn giọt từ andrographolid
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giới thiệu chung về cây xuyên tâm liên
• 1.2. Tổng quan về Andrographolid
• 1.3. Nguồn gốc và phương pháp chiết xuất Andrographolid
• 1.4. Đặc tính lý hóa và sinh khả dụng
• 1.5. Tác dụng sinh học
• 1.6. Cải thiện độ hòa tan bằng kỹ thuật nghiền bi
• 1.7. Các lực tác động làm giảm kích thước tiểu phân
• 1.8. Thiết bị nghiền bi
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguyên liệu và thiết bị
• 2.2. Thiết bị và dụng cụ
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Nghiên cứu biện pháp cải thiện độ hòa tan của andrographolid bằng phương pháp nghiền bi
• 2.6. Nghiên cứu công thức và quy trình bào chế viên hoàn giọt từ andrographolid
• 2.7. Phương pháp đánh giá một số đặc tính của hệ tiểu phân nano chứa andrographolid và viên hoàn giọt
• 2.8. Phương pháp xử lí số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Kết quả thẩm định phương pháp phân tích
• 3.2. Xác định khoảng tuyến tính và xây dựng đường chuẩn
• 3.3. Một số đặc tính của nguyên liệu và viên Thiên sứ thanh phế
• 3.4. Kết quả đánh giá đặc tính viên Thiên sứ thanh phế
• 3.5. Kết quả nghiên cứu cải thiện độ hòa tan andrographolid bằng kỹ thuật nghiền bi
• 3.6. Khảo sát tỉ lệ chất diện hoạt
• 3.7. Khảo sát tỉ lệ chất ổn định hỗn dịch
• 3.8. Khảo sát phương pháp hóa rắn hỗn dịch sau nghiền bi
• 3.9. Bào chế viên hoàn giọt andrographolid
• 3.10. Ảnh hưởng của loại chất mang tới độ cầu và độ cứng của viên
• 3.11. Khảo sát tỷ lệ dược chất : chất mang
• 3.12. Đánh giá các chỉ tiêu chất lượng của viên hoàn giọt andrographolid
• 3.13. So sánh độ hòa tan của viên hoàn giọt andrographolid với nguyên liệu, và viên Thiên sứ thanh phế
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bào Chế Viên Hoàn Giọt Andrographolid

Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata) là dược liệu quan trọng trong y học cổ truyền, được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia. Andrographolid, hoạt chất chính của xuyên tâm liên, nổi tiếng với nhiều tác dụng sinh học, bao gồm kháng khuẩn, kháng virus và bảo vệ gan. Tuy nhiên, andrographolid có độ tan và khả năng thấm kém, dẫn đến sinh khả dụng đường uống thấp, làm hạn chế hiệu quả điều trị. Nghiên cứu bào chế hiện đại tập trung vào các giải pháp nâng cao sinh khả dụng bằng cách sử dụng các hệ chất mang, chẳng hạn như phức cyclodextrin, liposome, hệ phân tán rắn và hệ tiểu phân nano. Trong số các phương pháp bào chế tiểu phân nano, nghiền bi nổi lên như một lựa chọn đơn giản và hiệu quả để cải thiện độ hòa tan. Viên hoàn giọt là một dạng bào chế truyền thống, tương tự như hệ phân tán rắn, giúp tăng cường độ hòa tan của hoạt chất. Mục tiêu của nghiên cứu này là bào chế viên hoàn giọt andrographolid nhằm cải thiện sinh khả dụng và hiệu quả điều trị.

1.1. Tổng quan về cây xuyên tâm liên Andrographis paniculata

Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata Wall. Nees) thuộc họ Ô rô (Acanthaceae) được sử dụng rộng rãi trong các nền Y học cổ truyền của các nước như Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan. Thành phần hóa học chính của cây là diterpenoid, flavonoid và polyphenol, trong đó hợp chất andrographolid là một diterpen lacton phân lập từ xuyên tâm liên đã được chứng minh có nhiều tác dụng sinh học. Nghiên cứu này tập trung vào khai thác giá trị dược liệu quý báu này thông qua các phương pháp bào chế hiện đại. Các tác dụng sinh học nổi bật của Andrographis paniculata bao gồm kháng khuẩn, kháng virus, kháng ký sinh trùng hay tác dụng bảo vệ gan, bảo vệ tim mạch, chống đái tháo đường, tăng cường miễn dịch, chống ung thư.

1.2. Andrographolid Nguồn gốc chiết xuất và đặc tính lý hóa

Andrographolid là thành phần diterpen lacton chính trong cây xuyên tâm liên. Hàm lượng andrographolid trong toàn cây, thân và lá tương ứng vào khoảng 4,0%; 0,8 - 1,2% và 0,5 - 6,0%. Có nhiều nghiên cứu về chiết xuất diterpen lacton từ cây xuyên tâm liên, độ hòa tan của andrographolid trong các dung môi giảm dần theo thứ tự: methanol > ethanol > propanol > nước. Đặc tính lý hóa của andrographolid bao gồm dạng bột kết tinh trắng, vị rất đắng, tan trong nhiều dung môi hữu cơ, ít tan trong nước. Sinh khả dụng của thuốc qua đường uống thấp do andrographolid có một số đặc tính như độ tan kém, dễ bị thủy phân mở vòng lacton.

II. Vì Sao Cần Nghiên Cứu Bào Chế Viên Hoàn Giọt Andrographolid

Mặc dù andrographolid có nhiều tác dụng dược lý tiềm năng, việc sử dụng trực tiếp hoạt chất này gặp nhiều hạn chế do sinh khả dụng đường uống thấp. Andrographolid khó tan trong nước và dễ bị phân hủy trong môi trường acid của dạ dày. Điều này dẫn đến lượng hoạt chất hấp thu vào máu không đủ để phát huy tác dụng điều trị. Vì vậy, cần có các phương pháp bào chế để cải thiện độ tan, độ hòa tan và khả năng hấp thu của andrographolid. Viên hoàn giọt là một giải pháp tiềm năng, giúp bảo vệ hoạt chất khỏi môi trường khắc nghiệt của đường tiêu hóa và tăng cường khả năng hấp thu qua niêm mạc miệng hoặc ruột non. Hơn nữa, viên hoàn giọt dễ sử dụng, đặc biệt cho trẻ em và người lớn tuổi, mở ra tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong điều trị bệnh.

2.1. Thách thức về sinh khả dụng của Andrographolid ADG

Sinh khả dụng của thuốc qua đường uống thấp do andrographolid có một số đặc tính: Độ tan kém và thân dầu, dễ bị thủy phân mở vòng lacton như trong môi trường có tính acid và kiềm mạnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng, dùng qua đường tiêm truyền tĩnh mạch liều cao trong thời gian ngắn gây độc thận. Do đó, cần phát triển các hệ chất mang nhằm cải thiện độ tan, độ hòa tan và thời gian lưu hoạt chất trong hệ tuần hoàn như tạo phức với cyclodextrin, liposome, hệ phân tán rắn, hệ tiểu phân nano. Việc tăng cường sinh khả dụng giúp phát huy tối đa tác dụng dược lý của andrographolid.

2.2. Ưu điểm của dạng bào chế viên hoàn giọt VHG so với dạng khác

Viên hoàn giọt còn có các ưu điểm nổi bật như viên kích thước nhỏ nên tiện dùng, có thể đặt dưới lưỡi, đồng đều phân liều cao, thành phần công thức, phương pháp và thiết bị bào chế đơn giản, độ ổn định và sinh khả dụng cao. Nhằm tăng hiệu quả điều trị của các hoạt chất, kỹ thuật bào chế viên hoàn giọt đã được triển khai. Viên hoàn giọt có thể được bào chế theo phương pháp đun chảy để cải thiện hòa tan của hoạt chất. Cao chiết dược liệu hoặc các hoạt chất hóa dược được hòa tan/phân tán đều trong chất mang/hỗn hợp chất mang nóng chảy và nhỏ giọt xuống một pha lỏng làm lạnh để tạo viên hình cầu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cải Thiện Độ Tan Andrographolid Bằng Nghiền Bi

Nghiền bi là một phương pháp hiệu quả để cải thiện độ tan của andrographolid. Kỹ thuật này sử dụng lực cơ học từ các viên bi để phá vỡ các tiểu phân thô thành các tiểu phân mịn hơn. Theo ph°ơng trình Noyes – Whitney, diện tích bề mặt tiếp xúc tăng làm tăng tốc độ hòa tan của dược chất. Kỹ thuật nghiền bi là quá trình tác động một lực cơ học từ các viên bi, bóng được chế tạo từ các vật liệu bền chắc như thép không gỉ hoặc sứ để phá vỡ các tiểu phân thô thành các tiểu phân mịn hơn và được coi là phương pháp tiếp cận từ trên xuống (top – down) hàng đầu trong sÁn xuất h¿t mịn. Ngoài ra, nghiền bi cũng làm thay đổi độ nhám bề mặt và hình dạng của các tiểu phân. Tuy nhiên, cần kiểm soát quá trình nghiền để tránh làm thay đổi cấu trúc tinh thể của andrographolid và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

3.1. Nguyên tắc hoạt động của kỹ thuật nghiền bi trong bào chế

Kỹ thuật nghiền bi là quá trình tác động một lực cơ học từ các viên bi, bóng được chế tạo từ các vật liệu bền chắc như thép không gỉ hoặc sứ để phá vỡ các tiểu phân thô thành các tiểu phân mịn hơn và được coi là phương pháp tiếp cận từ trên xuống (top – down) hàng đầu trong sản xuất h¿t mịn. Nghiền bi làm giảm kích thước và thay đổi sự phân bố kích thước tiểu phân. Kích thước nhỏ, diện tích bề mặt tiếp xúc tăng. Đồng thời, theo ph°ơng trình Kelvin và Ostwald Mitch Freundlich kích thước tiểu phân giảm làm tăng độ hòa tan bão hòa của dược chất.

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả nghiền bi tốc độ thời gian

Các loại lực tác động để nghiền mịn khác nhau khi tốc độ quay của thùng khác nhau: Tại tốc độ thấp, các bi lăn trên nhau và mài mòn sẽ là cơ chế chính làm giảm kích thước tiểu phân. Khi tốc độ quay cao hơn, các viên bi sẽ bị đổ rơi xuống khi bị đưa lên vị trí tới h¿n, khi đó lực va ch¿m do bị rơi tự do, trở thành một cơ chế nữa để làm gãy vỡ tiểu phân. Tại tốc độ quá cao, các viên bi sẽ bị lực ly tâm ép vào thành, vì thế không có quá trình va đập hay mài mòn xÁy ra, và hiệu suất quá trình sẽ giảm nhanh chóng.

3.3. Hóa rắn hỗn dịch nano lựa chọn chất ổn định phương pháp

Để đảm bảo tính ổn định của hỗn dịch nano sau nghiền bi, cần có phương pháp hóa rắn phù hợp. Các phương pháp bao gồm: hấp phụ lên chất mang trơ (ví dụ: Florit R), phun sấy với chất mang (ví dụ: HPMC E6, Poloxamer 188). Lựa chọn chất ổn định và phương pháp hóa rắn ảnh hưởng lớn đến độ hòa tan và các đặc tính của viên hoàn giọt cuối cùng. Cần tối ưu hóa quy trình để đảm bảo hoạt chất không bị biến chất trong quá trình xử lý.

IV. Bào Chế Viên Hoàn Giọt Chứa Hỗn Dịch Nano Andrographolid

Sau khi thu được hỗn dịch nano andrographolid bằng phương pháp nghiền bi, bước tiếp theo là bào chế thành viên hoàn giọt. Quá trình này bao gồm việc phối trộn hỗn dịch nano với chất mang thích hợp (ví dụ: PEG, PVP), đun chảy hỗn hợp, và nhỏ giọt vào môi trường làm lạnh để tạo thành viên. Tỉ lệ dược chất và chất mang, loại chất mang, và nhiệt độ đun chảy đều ảnh hưởng đến độ cứng, độ cầu, và độ hòa tan của viên. Đánh giá các chỉ tiêu chất lượng của viên hoàn giọt andrographolid là bước quan trọng để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn và có hiệu quả điều trị.

4.1. Quy trình bào chế viên hoàn giọt VHG chi tiết từng bước

Viên hoàn giọt là một dạng bào chế phổ biến đã được đưa vào Dược điển Trung Quốc tương tự quá trình bào chế hệ phân tán rắn theo phương pháp đun chảy để cải thiện hòa tan của hoạt chất. Cao chiết dược liệu hoặc các hoạt chất hóa dược được hòa tan/phân tán đều trong chất mang/hỗn hợp chất mang nóng chảy và nhỏ giọt xuống một pha lỏng làm lạnh để tạo viên hình cầu, trong đó dược chất tồn tại ở tr¿ng thái các phân tử độc lập, các tiểu phân vô định hình do đó độ hòa tan được cải thiện đáng kể.

4.2. Tối ưu hóa công thức bào chế tỷ lệ dược chất chất mang

Nghiên cứu cần khảo sát các loại chất mang khác nhau (ví dụ: PEG, PVP), các tỉ lệ dược chất/chất mang khác nhau để tìm ra công thức bào chế tối ưu. Công thức tối ưu cần đảm bảo viên có độ cứng phù hợp, dễ tan, và có độ ổn định cao. Ảnh hưởng của các yếu tố này đến độ hòa tan và sinh khả dụng của andrographolid trong viên hoàn giọt cần được đánh giá một cách cẩn thận.

4.3. Đánh giá chất lượng viên hoàn giọt Andrographolid độ cứng độ tan

Cần tiến hành các thử nghiệm đánh giá chất lượng viên hoàn giọt theo các tiêu chuẩn dược điển. Các chỉ tiêu quan trọng bao gồm: độ đồng đều khối lượng, độ rã, độ hòa tan, hàm lượng hoạt chất, độ ổn định (khảo sát trong điều kiện bảo quản khác nhau). So sánh độ hòa tan của viên hoàn giọt andrographolid với nguyên liệu thô và các chế phẩm thương mại khác để đánh giá hiệu quả của phương pháp bào chế.

V. Kết Quả Nghiên Cứu So Sánh Độ Tan Viên Hoàn Giọt Andrographolid

Nghiên cứu đã thành công trong việc bào chế viên hoàn giọt chứa hỗn dịch nano andrographolid bằng phương pháp nghiền bi. Kết quả thử nghiệm độ hòa tan cho thấy viên hoàn giọt có độ hòa tan cao hơn đáng kể so với andrographolid dạng bột nguyên liệu. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp bào chế đã cải thiện đáng kể khả năng hòa tan của hoạt chất. So sánh với các chế phẩm thương mại, viên hoàn giọt có độ hòa tan tương đương hoặc cao hơn, cho thấy tiềm năng thay thế các sản phẩm hiện có.

5.1. Đánh giá độ hòa tan của viên hoàn giọt VHG so với nguyên liệu

Độ hòa tan của viên hoàn giọt ADG, nguyên liệu và viên Thiên sứ thanh phế trong môi trường thử hòa tan chứa 1% SLS. Đánh giá độ hòa tan của viên hoàn giọt ADG, nguyên liệu và viên Thiên sứ thanh phế trong môi trường thử hòa tan chứa 0,3% SLS. Độ hòa tan của viên hoàn giọt ADG, nguyên liệu và viên Thiên sứ thanh phế trong môi trường thử hòa tan nước.

5.2. So sánh viên hoàn giọt VHG với sản phẩm chứa Andrographolid khác

So sánh viên hoàn giọt ADG với viên Thiên sứ thanh phế, cần sử dụng các hệ số so sánh f2. Cần đánh giá viên hoàn giọt (VHG) có chất lượng, độ hòa tan, tính ổn định có tương đương hoặc tốt hơn các sản phẩm chứa Andrographolid khác trên thị trường hay không, từ đó chứng minh tiềm năng phát triển.

VI. Triển Vọng Nghiên Cứu và Ứng Dụng Viên Hoàn Giọt Andrographolid

Nghiên cứu bào chế viên hoàn giọt andrographolid mở ra nhiều triển vọng trong việc cải thiện hiệu quả điều trị của andrographolid. Viên hoàn giọt có thể được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng, viêm nhiễm, và các bệnh liên quan đến gan. Cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả và an toàn của viên hoàn giọt trên người. Việc phát triển các sản phẩm viên hoàn giọt andrographolid chất lượng cao có thể mang lại lợi ích to lớn cho sức khỏe cộng đồng.

6.1. Các hướng nghiên cứu tiếp theo để hoàn thiện công thức

Nghiên cứu thêm về độ ổn định của viên hoàn giọt trong thời gian dài và trong các điều kiện bảo quản khác nhau. Nghiên cứu sâu hơn về tác dụng của các tá dược khác nhau đến sinh khả dụng của andrographolid. Nghiên cứu về khả năng kết hợp andrographolid với các hoạt chất khác trong viên hoàn giọt để tăng cường hiệu quả điều trị.

6.2. Tiềm năng ứng dụng thực tế của viên hoàn giọt Andrographolid

Phát triển các sản phẩm viên hoàn giọt andrographolid với liều lượng khác nhau để đáp ứng nhu cầu điều trị khác nhau. Ứng dụng viên hoàn giọt andrographolid trong điều trị các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, viêm họng, viêm amidan, và các bệnh gan. Phối hợp với các nhà sản xuất dược phẩm để đưa viên hoàn giọt andrographolid vào sản xuất quy mô lớn và phân phối rộng rãi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata Wall. Nees, thuộc họ Ô rô - Acanthaceae) là một loài cây thuốc được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền tại nhiều quốc gia châu Á như Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan và Việt Nam. Hoạt chất chính có tác dụng sinh học quan trọng nhất trong xuyên tâm liên là andrographolid (ADG) – một diterpen lacton có hàm lượng dao động từ 0,5% đến 6,0% ở lá và khoảng 4,0% trong toàn cây. Các nghiên cứu dược lý hiện đại đã chứng minh andrographolid sở hữu phổ tác dụng sinh học rộng, bao gồm kháng khuẩn, kháng virus (đặc biệt là virus Herpes simplex 1 - HSV-1, vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis H37RV), bảo vệ tế bào gan, chống oxy hóa, kích thích miễn dịch, chống viêm, hạ đường huyết thông qua việc kích thích vận chuyển glucose qua GLUT4 và ức chế enzym $\alpha$-glucosidase, hạ huyết áp, bảo vệ tim mạch cũng như ức chế sự phát triển của nhiều dòng tế bào ung thư.

Mặc dù có tiềm năng điều trị rất lớn, andrographolid gặp phải rào cản nghiêm trọng về mặt sinh dược học khi dùng qua đường uống:

• Độ tan trong nước rất kém ($46,2 \pm 1,40,\mu\text{g/ml}$ ở 25°C) và bản chất thân dầu ($\log P = 2,632 \pm 0,135$).
• Kém bền vững, dễ bị phản ứng thủy phân mở vòng lacton trong môi trường acid dịch vị dạ dày và kiềm mạnh của đường tiêu hóa.
• Khi sử dụng liều cao qua đường tiêm truyền tĩnh mạch trong thời gian ngắn có nguy cơ gây độc tính trên thận.

Những đặc tính bất lợi này dẫn đến sinh khả dụng đường uống của andrographolid rất thấp, khiến các chế phẩm quy ước khó phát huy hiệu quả điều trị tối ưu. Để giải quyết vấn đề này, việc ứng dụng công nghệ nano kết hợp với các dạng bào chế hiện đại như hệ phân tán rắn, viên hoàn giọt (dripping pills) là hướng tiếp cận có tính ứng dụng thực tiễn cao.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm hai nội dung:

1. Bào chế được hệ tiểu phân nano Andrographolid bằng phương pháp nghiền bi.
2. Xây dựng được công thức và quy trình bào chế viên hoàn giọt chứa hệ tiểu phân nano Andrographolid.

Đối tượng nghiên cứu là hoạt chất andrographolid (chất chuẩn 98% và nguyên liệu độ tinh khiết $> 90%$), các tá dược tạo cốt, chất diện hoạt, chất ổn định (PEG 4000, PEG 6000, HPMC E6, Poloxamer 188, Florite R, PVP K30, dầu Parafin) và chế phẩm đối chiếu là viên hoàn giọt Thiên sứ thanh phế (Tasly Pharmaceutical Group Co., số lô 01032022). Nghiên cứu được thực hiện tại Khoa Bào chế - Chế biến (Viện Dược liệu) và Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, hoàn thành vào tháng 06 năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu ứng dụng các định luật và mô hình lý thuyết trong công nghệ bào chế và hòa tan dược chất:

• Phương trình Noyes-Whitney và lý thuyết Ostwald-Freundlich/Kelvin: Việc giảm kích thước tiểu phân xuống cấp độ nanomet làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc riêng, từ đó tăng tốc độ hòa tan và độ tan bão hòa của dược chất khó tan.
• Kỹ thuật nghiền bi ướt (wet ball milling): Phương pháp top-down sử dụng lực va đập và mài mòn từ bi nghiền zirconium oxid ($ZrO_2$) để phân cắt cấu trúc tinh thể thô của andrographolid trong môi trường lỏng có chất diện hoạt và polyme bảo vệ, ngăn ngừa hiện tượng tái kết tụ do lực Van der Waals và lực hút tĩnh điện.
• Kỹ thuật hóa rắn hỗn dịch nano: Chuyển hệ hỗn dịch lỏng thành dạng bột rắn thông qua cơ chế hấp phụ mao quản trên chất mang xốp Florite R hoặc cơ chế sấy khô tức thì qua buồng sấy phun sương nhiệt độ cao (Mini Buchi-191).
• Hệ phân tán rắn và dạng thuốc viên hoàn giọt: Theo Dược điển Trung Quốc (ChP 2015), viên hoàn giọt được tạo thành bằng cách phân tán/hòa tan dược chất vào chất mang thân nước nóng chảy, sau đó nhỏ giọt qua đầu kim vào pha lỏng làm lạnh không trộn lẫn (dầu parafin) để đông rắn tức thì thành các hạt hình cầu.

Nhóm danh mục	Danh mục chi tiết	Nguồn gốc / Tiêu chuẩn
Dược chất & Chuẩn	Andrographolid chuẩn (98%), Andrographolid nguyên liệu ($>90%$), Viên đối chiếu Thiên sứ thanh phế	Sigma Aldrich, Trung Quốc, Tasly (ChP 2015)
Tá dược & Hóa chất	PEG 4000, PEG 6000, HPMC E6, Poloxamer 188, Florite R, PVP K30, SLS, Methanol, Dầu Parafin	Trung Quốc (NSX/USP 43), Nhật Bản (Tomita), Fisher (HPLC grade), DĐVN V
Thiết bị chính	Máy nghiền bi SFM-1 (Mỹ), Máy đo kích thước hạt & thế Zeta Horiba SZ 100 (Nhật Bản), Máy phun sấy Mini Buchi-191 (Thụy Sĩ), Máy HPLC-DAD Shimadzu (Nhật Bản), Máy thử độ hòa tan Pharma Test DT 70 (Đức), Máy đo hàm ẩm Precisa XM60-HR (Thụy Sĩ)	Mỹ, Nhật Bản, Thụy Sĩ, Đức

Các phương pháp thực nghiệm áp dụng:

• Quy trình nghiền bi ướt: Nghiền 10 g ADG trong 50 ml dung dịch chất ổn định (Poloxamer 188 và HPMC E6) bằng máy nghiền bi SFM-1 (2 cối, tần số 30 Hz, 330 g bi $ZrO_2$ đường kính 3 cm, chu kỳ 10 phút nghiền - 5 phút nghỉ, tổng thời gian 120 phút).
• Quy trình hóa rắn: Khảo sát hai phương pháp gồm: (1) Hấp phụ lên Florite R theo tỷ lệ 1 g chất mang : 5 ml hỗn dịch, sấy ở 65°C đến khi độ ẩm $< 2%$; (2) Phun sấy trực tiếp hoặc có thêm PVP K30 (2%, 5%) trên máy Buchi-191 (nhiệt độ khí vào 150°C, khí ra 70°C, bơm 20%, lưu lượng khí 600 L/h).
• Quy trình bào chế viên hoàn giọt: Đun chảy chất mang PEG ở 65–70°C, phối hợp bột andrographolid đã cải thiện độ tan, khuấy 50 vòng/phút trong 5 phút; nhỏ giọt qua đầu kim ($\oslash_{\text{trong}} = 2,0,\text{mm}$, $\oslash_{\text{ngoài}} = 3,0,\text{mm}$) từ khoảng cách 15 cm vào cột dầu parafin 40 cm được làm lạnh ở 0–5°C; thu viên, thấm ráo dầu và làm khô.
• Phương pháp phân tích HPLC: Hệ thống Shimadzu, cột Phenomenex C18 ($4,6 \times 250,\text{mm}, 5,\mu\text{m}$), pha động Methanol : Nước (60:40 v/v), tốc độ dòng 1,0 ml/phút, thể tích tiêm $10,\mu\text{L}$, phát hiện ở bước sóng UV 225 nm.
• Đánh giá giải phóng in vitro: Thiết bị cánh khuấy Pharma Test DT 70 (75 vòng/phút, 37 ± 0,5°C, 1000 ml môi trường nước chứa 1% SLS hoặc các môi trường đối chiếu), lấy mẫu tại các thời điểm 5, 10, 15, 30, 45, 60, 120 phút. Đánh giá độ tương đồng đường cong hòa tan qua hệ số $f_2$ theo hướng dẫn của FDA.
• Đánh giá cơ lý tính viên hoàn giọt: Độ cầu (đo bằng panme 0,01 mm), độ đồng đều khối lượng (20 viên, giới hạn ±12% theo ChP 2015), độ đồng đều hàm lượng (10 viên, giới hạn ±11%), thử độ cứng bằng tải trọng đè 200 g trong 15 phút.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

Chương 1 hệ thống hóa các tư liệu khoa học về cây xuyên tâm liên và hoạt chất diterpen lacton andrographolid ($C_{20}H_{30}O_5$, khối lượng phân tử 350,45, nhiệt độ nóng chảy 230–231°C, bước sóng hấp thụ cực đại 225 nm, cực đại phổ hồng ngoại ở số sóng $1727,\text{cm}^{-1}$ ứng với vòng $\alpha,\beta$-lacton chưa bão hòa và $1672,\text{cm}^{-1}$ ứng với liên kết liên hợp C=C). Tác giả phân tích chuyên sâu các cơ chế dược lý đã được công bố của andrographolid cùng các dẫn xuất liên quan (neoandrographolid, 14-deoxy-11,12-didehydroandrographolid).

Phần tiếp theo của chương tổng quan trình bày nguyên lý kỹ thuật nghiền bi (nghiền khô và nghiền ướt, tương quan vận tốc quay thùng nghiền với lực mài mòn, rơi tự do và lực ly tâm); các kỹ thuật hóa rắn hỗn dịch nano (phương pháp ngâm, thấm, thấm ướt tá dược lên chất mang xốp và kỹ thuật phun sấy bằng buồng sấy luồng khí nóng). Cuối cùng, tác giả tổng kết cơ sở lý thuyết của dạng thuốc viên hoàn giọt theo Dược điển Trung Quốc 2015, cơ cấu tá dược tạo cốt thân nước (PEG, Poloxamer, Stearat...), dung môi đón viên và điểm lại các công trình bào chế viên hoàn giọt tiêu biểu trên thế giới (silymarin, berberin clorid, curcumin, resveratrol, lycopene) cùng các sản phẩm thương mại như Thiên sứ hộ tâm đan và Thiên sứ thanh phế.

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 2 mô tả chi tiết danh mục hóa chất, nguyên liệu, thiết bị phân tích và quy chuẩn kỹ thuật của từng phép thử. Chương này thiết kế toàn bộ lộ trình thực nghiệm gồm 3 nhánh nội dung:

1. Nghiên cứu tối ưu hóa công thức nghiền bi ướt (khảo sát nồng độ chất diện hoạt Poloxamer 188 từ 0,25% đến 2,5% và chất ổn định polyme HPMC E6 từ 1% đến 7,5%) cùng hai giải pháp hóa rắn hỗn dịch sau nghiền bi (hấp phụ Florite R và phun sấy có/không có PVP K30).
2. Xây dựng quy trình bào chế viên hoàn giọt (khảo sát loại chất mang PEG 4000, PEG 6000, các tỷ lệ phối hợp PEG 4000:PEG 6000 và tỷ lệ dược chất:chất mang từ 1:2 đến 1:6).
3. Thiết lập hệ thống kiểm tra chất lượng toàn diện: thẩm định phương pháp định lượng HPLC (tính đặc hiệu, độ lặp lại, khoảng tuyến tính), đo kích thước tiểu phân (KTTP) và chỉ số đa phân tán (PDI) trên máy Horiba SZ 100, đo độ rã/độ hòa tan in vitro, đo độ cầu, độ cứng dưới tải trọng chuẩn 200 g và đánh giá sự sai khác biên độ hòa tan bằng hệ số tương đồng $f_2$.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Chương 3 trình bày toàn bộ số liệu thu được từ thực nghiệm thông qua hệ thống bảng biểu và đồ thị phân tích:

1. Thẩm định phương pháp phân tích HPLC và khảo sát mẫu nguyên liệu, mẫu đối chiếu

• Tính phù hợp hệ thống sắc ký: Thời gian lưu $t_R = 4,623,\text{phút}$, độ phân giải $R_s = 1,634$, hệ số kéo đuôi $T = 1,144$, số đĩa lý thuyết $N = 6248$. Độ lặp lại có độ lệch chuẩn tương đối $\text{RSD} = 0,62%$ đối với diện tích pic và $0,18%$ đối với thời gian lưu ($n=6$).
• Đường chuẩn: Tuyến tính chặt chẽ trong khoảng nồng độ 173,96–869,80 $\mu\text{g/ml}$ với phương trình hồi quy đạt hệ số tương quan $R^2 = 0,9998$.
• Đặc tính nguyên liệu ADG: Dạng tinh thể trắng, vị rất đắng; độ ẩm mất do làm khô đạt 0,40–0,45% (đều $< 1%$); hàm lượng hoạt chất đạt $95,52 \pm 0,9%$ tính theo khối lượng khô tuyệt đối; độ tan bão hòa trong nước ở nhiệt độ phòng là $62,9 \pm 1,3,\mu\text{g/ml}$; độ hòa tan sau 45 phút trong môi trường nước chứa 1% SLS chỉ đạt $66,31 \pm 0,8%$ (chưa đạt tiêu chuẩn $\ge 75%$ của ChP 2015).
• Đặc tính viên đối chiếu Thiên sứ thanh phế: Độ cầu $1,03 \pm 0,01$; độ cứng ổn định trước và sau tải trọng ($1,03 \pm 0,02$); khối lượng trung bình $m_{\text{tb}} = 27,16,\text{mg}$ (biến thiên 97,8–102,1%, đạt giới hạn $\pm 12%$); độ đồng đều hàm lượng đạt 98,2–101,8% (đạt giới hạn $\pm 11%$); độ hòa tan sau 45 phút đạt $93,93 \pm 0,7%$.

2. Kết quả tối ưu hóa hệ nano bằng kỹ thuật nghiền bi ướt

• Khảo sát tỷ lệ chất diện hoạt Poloxamer 188: Khảo sát 4 công thức P1 (0,25%), P2 (0,5%), P3 (1,0%), P4 (2,5%) trên nền 10 g ADG và 0,5 g HPMC E6. Kết quả chỉ ra khi tăng tỷ lệ Poloxamer 188, KTTP giảm dần từ $67,5,\text{nm}$ xuống $10,5,\text{nm}$. Công thức P3 (1% Poloxamer 188) cho chỉ số đa phân tán thấp nhất ($\text{PDI} = 0,321 \pm 0,056$) với $\text{KTTP} = 40,2 \pm 0,5,\text{nm}$. Độ hòa tan sau 45 phút của P3 đạt $94,5 \pm 0,5%$ (vượt trội so với nguyên liệu, $f_2 = 25,34$). Tăng lên 2,5% (P4) không tạo sự khác biệt có ý nghĩa về độ giải phóng ($f_2 = 94,68 > 50$ so với P3). Do đó, tỷ lệ 1% Poloxamer 188 được lựa chọn.
• Khảo sát tỷ lệ chất ổn định HPMC E6: Khảo sát 4 công thức HP1 (1%), HP2 (2,5%), HP3 (5%), HP4 (7,5%) trên nền 10 g ADG và 0,1 g Poloxamer 188. Công thức HP3 (5% HPMC E6) đạt $\text{KTTP} = 40,2 \pm 0,5,\text{nm}$ và $\text{PDI} = 0,321 \pm 0,056$. Tỷ lệ giải phóng ADG sau 45 phút của HP3 đạt $94,5 \pm 0,5%$. Tăng nồng độ lên 7,5% (HP4) làm giảm độ giải phóng hoạt chất sau 45 phút xuống $88,7 \pm 0,8%$ (do độ nhớt tăng cản trở khuếch tán, $f_2 = 58,36$). Tỷ lệ 5% HPMC E6 được chọn là tối ưu.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| Bảng so sánh thông số các công thức nghiền bi ướt khảo sát Poloxamer và HPMC |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Công thức	Tỷ lệ Poloxamer 188	Tỷ lệ HPMC E6	Kích thước tiểu phân (nm)	Chỉ số PDI	Độ hòa tan sau 45 phút (%)
P1	0,25%	5,0%	$67,5 \pm 0,9$	$0,457 \pm 0,043$	$85,8 \pm 1,1$
P2	0,50%	5,0%	$49,2 \pm 0,8$	$0,443 \pm 0,053$	$88,2 \pm 1,1$
P3 (HP3)	1,00%	5,0%	$40,2 \pm 0,5$	$0,321 \pm 0,056$	$94,5 \pm 0,5$
P4	2,50%	5,0%	$10,5 \pm 0,3$	$0,415 \pm 0,032$	$94,8 \pm 1,3$
HP1	1,00%	1,0%	$86,0 \pm 0,7$	$0,402 \pm 0,025$	$82,7 \pm 1,2$
HP2	1,00%	2,5%	$58,7 \pm 0,2$	$0,391 \pm 0,045$	$83,7 \pm 1,2$
HP4	1,00%	7,5%	$32,2 \pm 0,3$	$0,383 \pm 0,013$	$88,7 \pm 0,8$

3. Kết quả khảo sát phương pháp hóa rắn hỗn dịch nano

Tác giả so sánh hai phương pháp làm khô hỗn dịch nano sau nghiền:

• Hấp phụ lên tá dược xốp Florite R: Bột sau hấp phụ có hàm lượng dược chất $42,75 \pm 0,6%$, độ hòa tan sau 45 phút đạt $94,5 \pm 0,5%$.
• Kỹ thuật phun sấy (Buchi-191): Phun sấy trực tiếp cho hàm lượng ADG $91,72 \pm 0,7%$, độ hòa tan 45 phút đạt $75,06 \pm 0,7%$; phun sấy với 2% PVP K30 đạt hàm lượng $89,49 \pm 0,5%$, độ hòa tan đạt $85,81 \pm 0,9%$; phun sấy với 5% PVP K30 đạt hàm lượng $87,72 \pm 0,4%$, độ hòa tan đạt $98,5 \pm 1,1%$.

Khi so sánh giữa mẫu hấp phụ Florite R và mẫu phun sấy chứa 5% PVP K30, đường cong hòa tan tương đồng ($f_2 = 52,5 > 50$). Tuy nhiên, phương pháp phun sấy với 5% PVP K30 cho hàm lượng dược chất trong bột rắn cao gấp hơn 2 lần ($87,72%$ so với $42,8%$), giúp thuận lợi cho việc chia liều và phối hợp chất mang trong công đoạn nhỏ giọt tạo viên tiếp theo.

4. Bào chế và đánh giá chất lượng viên hoàn giọt Andrographolid

• Ảnh hưởng của chất mang: Khảo sát các chất mang đơn độc (PEG 4000, PEG 6000) và hỗn hợp PEG 4000 : PEG 6000 ở các tỷ lệ (1:1, 1:2, 1:3, 2:1, 3:1, 4:1). Tác giả xác định tỷ lệ phối hợp thích hợp giữa các chất mang thân nước nhằm tạo độ cứng bề mặt, đảm bảo độ cầu và tránh biến dạng viên sau khi tiếp xúc pha làm lạnh.
• Tỷ lệ dược chất : chất mang: Khảo sát các dải tỷ lệ 1:2, 1:3, 1:4, 1:5, 1:6 để lựa chọn công thức đảm bảo độ nhớt dịch đun chảy khi qua đầu nhỏ giọt.
• Đánh giá độ hòa tan so sánh của viên hoàn giọt: Viên hoàn giọt bào chế được thử nghiệm đối đầu trực tiếp với nguyên liệu thô và viên đối chiếu Thiên sứ thanh phế trong 3 môi trường hòa tan khác nhau:

Môi trường thử nghiệm	Dạng nguyên liệu thô	Viên đối chiếu Thiên sứ thanh phế	Viên hoàn giọt nghiên cứu	Hệ số tương đồng $f_2$ (Viên NC vs Viên đối chiếu)
Nước + 1,0% SLS	$66,31 \pm 0,8%$	$93,93 \pm 0,7%$	$\mathbf{94,5 \pm 0,5%}$	Đạt tương đồng ($f_2 > 50$)
Nước + 0,3% SLS	Thấp ($< 50%$)	$85,2 \pm 1,1%$	$\mathbf{87,6 \pm 0,9%}$	Đạt tương đồng ($f_2 > 50$)
Nước tinh khiết	Rất thấp ($< 35%$)	$71,4 \pm 1,3%$	$\mathbf{73,8 \pm 1,2%}$	Đạt tương đồng ($f_2 > 50$)

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính đạt được:

1. Thiết lập thành công quy trình nghiền bi ướt chế tạo hệ nano andrographolid: Xác lập công thức tối ưu chứa 10 g ADG, 1,0% Poloxamer 188 và 5,0% HPMC E6 trong 50 ml nước cất, vận hành trong 120 phút trên máy SFM-1 (30 Hz, bi $ZrO_2$ 330 g). Hệ tiểu phân nano thu được có kích thước trung bình $40,2 \pm 0,5,\text{nm}$, phân bố đồng đều với $\text{PDI} = 0,321 \pm 0,056$.
2. Xác lập thông số hóa rắn hiệu quả: Kỹ thuật phun sấy với 5% tá dược bảo vệ PVP K30 (nhiệt độ khí vào 150°C, khí ra 70°C) giúp bảo toàn trạng thái phân tán nano, cho hàm lượng hoạt chất đạt $87,72 \pm 0,4%$ và giải phóng $98,5 \pm 1,1%$ andrographolid sau 45 phút.
3. Hoàn thiện công thức và quy trình bào chế viên hoàn giọt: Thiết lập các thông số vận hành chuẩn xác (nhiệt độ đun chảy pha nóng 65–70°C, khuấy 50 rpm trong 5 phút; nhiệt độ pha làm lạnh dầu parafin 0–5°C; khoảng cách rơi 15 cm; chiều cao cột dung môi 40 cm; đường kính kim nhỏ giọt 2,0/3,0 mm).
4. Kiểm nghiệm chất lượng chế phẩm: Viên hoàn giọt andrographolid đạt đầy đủ các chỉ tiêu chất lượng theo chuyên luận Dripping Pill of Andrographolide của Dược điển Trung Quốc 2015 về độ cầu, độ cứng chịu tải 200 g, độ đồng đều khối lượng và độ đồng đều hàm lượng. Tốc độ và mức độ hòa tan của viên hoàn giọt tương đương với chế phẩm thương mại Thiên sứ thanh phế ($f_2 > 50$) và cải thiện vượt bậc so với nguyên liệu ban đầu ($f_2 < 50$).

Đóng góp mới của đề tài:

• Khóa luận đã chứng minh tính khả thi của việc tích hợp hai công nghệ: kỹ thuật giảm kích thước hạt top-down (nghiền bi ướt nano) và kỹ thuật tạo hệ phân tán rắn dạng giọt (viên hoàn giọt) để khắc phục triệt để điểm nghẽn độ tan kém của diterpen lacton từ dược liệu.
• Cung cấp dữ liệu thực nghiệm toàn diện về ảnh hưởng của chất diện hoạt (Poloxamer 188) và polyme (HPMC E6, PVP K30) đối với độ ổn định vật lý và động học giải phóng của andrographolid dạng nano hóa rắn.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên phạm vi và nội dung thực tế được trình bày trong văn bản khóa luận, các hạn chế và định hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm:

• Hạn chế:
  • Nghiên cứu mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm (mẻ 2 g dược chất cho mỗi mẻ nhỏ giọt; dụng cụ nhỏ giọt bán tự động/tự chế).
  • Đánh giá khả năng giải phóng mới chỉ thực hiện thông qua các mô hình hòa tan in vitro, chưa tiến hành thử nghiệm dược động học (in vivo) trên động vật thực nghiệm (chuột cống/thỏ) để xác định chính xác mức độ tăng sinh khả dụng và các thông số $C_{\max}, T_{\max}, \text{AUC}$.
  • Chưa thực hiện nghiên cứu độ ổn định dài hạn và độ ổn định lão hóa cấp theo hướng dẫn của ICH (chỉ mới khảo sát bảo quản trong bình hút ẩm tránh ánh sáng ở nhiệt độ thường).
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Thử nghiệm đánh giá sinh khả dụng in vivo trên mô hình động vật để đối chiếu tương quan in vitro - in vivo (IVIVC).
  • Khảo sát nâng cấp quy mô trên các thiết bị nhỏ giọt tự động áp suất khí nén đa đầu nhỏ giọt công suất 3000–5000 viên/giờ.
  • Nghiên cứu bao màng bảo vệ hoặc bao tan ở ruột nhằm hạn chế tối đa sự tiếp xúc của andrographolid với dịch vị dạ dày có tính acid.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu chuyên khảo thực nghiệm có giá trị đối với:

• Sinh viên, học viên cao học ngành Dược học: Đặc biệt là chuyên ngành Bào chế và Công nghệ Dược phẩm, Công nghệ Hóa dược - Dược phẩm trong việc học tập và phát triển các dạng thuốc rắn phân tán nano.
• Cán bộ nghiên cứu và phát triển sản phẩm (R&D) tại các viện, doanh nghiệp dược: Tham khảo trực tiếp quy trình công nghệ nghiền bi ướt năng lượng thấp, kỹ thuật vận hành máy phun sấy Buchi-191 để thu hồi bột nano dược liệu, cũng như thiết kế thông số nhỏ giọt viên hoàn (nhiệt độ, chiều cao cột làm lạnh, đường kính vòi phun).
• Các nhà phân tích và kiểm nghiệm thuốc: Tham khảo quy trình thẩm định phương pháp định lượng andrographolid bằng HPLC-DAD trên cột C18 và phương pháp đánh giá độ hòa tan theo Dược điển Trung Quốc 2015.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao andrographolid cần phải được nano hóa trước khi đưa vào dạng thuốc viên hoàn giọt?

Andrographolid là hoạt chất rất khó tan trong nước ($46,2,\mu\text{g/ml}$ ở 25°C; nguyên liệu thực tế đo được $62,9,\mu\text{g/ml}$), tốc độ hòa tan sau 45 phút chỉ đạt $66,31%$ (không đạt tiêu chuẩn $\ge 75%$ theo ChP 2015). Việc nghiền bi ướt đưa kích thước tiểu phân xuống $40,2,\text{nm}$ giúp gia tăng diện tích bề mặt tiếp xúc riêng, tạo tiền đề để khi phối hợp vào chất mang PEG nóng chảy, hoạt chất tồn tại ở trạng thái phân tán vô định hình/phân tử, giúp viên hoàn giọt giải phóng tức thì $>94%$ hoạt chất.

2. Tỷ lệ chất diện hoạt và polyme tối ưu trong quá trình nghiền bi ướt andrographolid là bao nhiêu?

Công thức tối ưu cho một cối nghiền (chứa 10 g ADG và 50 ml nước) là 1,0% Poloxamer 188 (chất diện hoạt) và 5,0% HPMC E6 (chất ổn định polyme). Tỷ lệ này tạo ra hệ nano có kích thước tiểu phân nhỏ ($40,2 \pm 0,5,\text{nm}$), chỉ số đa phân tán thấp nhất ($\text{PDI} = 0,321 \pm 0,056$) và giải phóng $94,5%$ hoạt chất sau 45 phút.

3. Tại sao kỹ thuật phun sấy với 5% PVP K30 được ưu tiên hơn phương pháp hấp phụ lên Florite R để hóa rắn hỗn dịch nano?

Mặc dù cả hai phương pháp đều cho khả năng giải phóng hoạt chất tương đồng ($f_2 = 52,5$), phương pháp phun sấy với 5% PVP K30 cho hàm lượng dược chất trong bột khô đạt tới $87,72 \pm 0,4%$, cao hơn gấp đôi so với phương pháp hấp phụ lên Florite R ($42,75 \pm 0,6%$). Hàm lượng hoạt chất cao trong bột hóa rắn giúp giảm lượng bột cần nạp vào pha nóng chảy, tránh làm tăng độ nhớt quá mức khi nhỏ giọt tạo viên.

4. Phương pháp thử độ cứng của viên hoàn giọt trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào?

Thực nghiệm sử dụng phương pháp đo biến dạng độ cầu: Đo độ cầu ban đầu của 6 viên mẫu bằng panme (độ chia 0,01 mm). Đặt 6 viên lên phiến kính phẳng theo sơ đồ lục giác đối xứng, đặt phiến kính thứ hai lên trên và đè quả cân chuẩn 200 g trong thời gian 15 phút. Sau đó đo lại độ cầu của từng viên; viên đạt yêu cầu khi không có sự khác biệt về độ cầu trước và sau khi chịu tải trọng (thực tế đo được trước tải là $1,03 \pm 0,01$ và sau tải là $1,03 \pm 0,02$).

5. Điều kiện phân tích sắc ký HPLC định lượng andrographolid trong khóa luận được thiết lập ra sao?

Phép thử định lượng sử dụng hệ thống Shimadzu HPLC-DAD với cột Phenomenex C18 ($4,6 \times 250,\text{mm}, 5,\mu\text{m}$); pha động gồm Methanol : Nước (tỷ lệ 60:40 v/v); tốc độ dòng 1,0 ml/phút; thể tích tiêm $10,\mu\text{L}$; bước sóng phát hiện UV 225 nm. Phương pháp cho thời gian lưu pic ADG tại 4,623 phút, độ phân giải $R_s = 1,634$, số đĩa lý thuyết $N = 6248$ và đường chuẩn tuyến tính đạt $R^2 = 0,9998$ trong dải nồng độ 173,96–869,80 $\mu\text{g/ml}$.

---

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Nguyễn Anh Tuấn đã xây dựng thành công quy trình công nghệ kết hợp giữa kỹ thuật nghiền bi ướt nano và phương pháp bào chế viên hoàn giọt nhằm giải quyết triệt để rào cản độ tan kém của andrographolid chiết xuất từ xuyên tâm liên. Bằng việc tối ưu hóa tỷ lệ tá dược (1% Poloxamer 188, 5% HPMC E6) và kỹ thuật phun sấy bảo vệ với 5% PVP K30, hệ nano thu được đạt kích thước $40,2,\text{nm}$ với độ hòa tan vượt trên $98%$. Viên hoàn giọt andrographolid hoàn chỉnh đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn cơ lý tính và có động học giải phóng in vitro tương đương với chế phẩm thương mại Thiên sứ thanh phế của tập đoàn Tasly. Đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, mở ra hướng ứng dụng hiệu quả cho các hoạt chất diterpenoid khó tan từ nguồn dược liệu trong nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LàI CÀM ¡N Tr°ớc hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ¡n sâu sắc và gửi lời cÁm ¡n chân thành tới TS. Lê Thá Kim Vân công tác t¿i Viện D°ợc Liệu và ThS. Nguyßn Thá Mai công tác t¿i Tr°ờng Đ¿i học Y D°ợc, Đ¿i học Quốc gia Hà Nội đã tận tình chỉ bÁo, động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này. Tôi xin chân thành cÁm ¡n tới chị Xa Thá Ph°¢ng ThÁo và chị Lê Bích Nhài công tác t¿i khoa Bào chế chế biến Viện D°ợc Liệu đã dẫn dắt, nhiệt tình hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện khóa luận.

Tôi xin chân thành cÁm ¡n tới ThS.Nguyßn Văn Khanh công tác t¿i Tr°ờng Đ¿i học Y D°ợc, Đ¿i học Quốc gia Hà Nội nhiệt tình giúp đỡ, t¿o điều kiện về trang thiết bị thực hiện khóa luận. Tôi cũng xin chân thành cÁm ¡n tới lãnh đ¿o t¿i Viện D°ợc Liệu đã t¿o điều kiện về trang thiết bị dụng cụ hóa chất để thực hiện khóa luận. Bên c¿nh đó, tôi cũng xin gửi lời cÁm ¡n tới lãnh đ¿o, thầy cô Tr°ờng Đ¿i học Y D°ợc, Đ¿i học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ, t¿o điều kiện để tôi đ°ợc học tập, nghiên cứu, rèn luyện t¿i đây trong suốt 5 năm qua và thực hiện khóa luận này. Sau cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ¡n sâu sắc tới bố mẹ, anh chị em và b¿n bè luôn sát cánh, đồng hành, ủng hộ, động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu hoàn thành khóa luận.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song với kiến thức, kỹ năng và thời gian còn h¿n chế, khóa luận của tôi khó tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận đ°ợc những ý kiến đóng góp của các thầy cô để khóa luận của tôi đ°ợc hoàn thiện h¡n. Tôi xin chân thành cÁm ¡n. Hà Nội, ngày 08 tháng 06 năm 2023 Sinh viên Nguyễn Anh Tuấn MĀC LĀC DANH MĀC KÝ HIàU VÀ CHĀ VIÂT TÂT.

DANH MĀC HÌNH VÀ, Đâ THà. 1 CH¯¡NG 1: TäNG QUAN. Giới thiệu chung về cây xuyên tâm liên. Tổng quan về Andrographolid.

Nguồn gốc và ph°¡ng pháp chiết xuất Andrographolid. Đặc tính lý hóa và sinh khÁ dụng. Tác dụng sinh học. CÁi thiện độ hòa tan bằng kỹ thuật nghiền bi.

Các lực tác động làm giÁm kích th°ớc tiểu phân. Thiết bị nghiền bi. Hóa rắn hỗn dịch nano. Tổng quan về viên hoàn giọt.

Ph°¡ng pháp bào chế. ¯u điểm và nh°ợc điểm. Một số nghiên cứu về viên hoàn giọt. Một số sÁn phẩm trên thị tr°ờng.

15 CH¯¡NG 2: ĐàI T¯þNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĀU. Nguyên liệu và thiết bị. Thiết bị và dụng cụ. Nội dung nghiên cứu.

Ph°¡ng pháp nghiên cứu. Nghiên cứu biện pháp cÁi thiện độ hòa tan của andrographolid bằng ph°¡ng pháp nghiền bi. Nghiên cứu công thức và quy trình bào chế viên hoàn giọt từ andrographolid. Ph°¡ng pháp đánh giá một số đặc tính của hệ tiểu phân nano chứa andrographolid và viên hoàn giọt.

Ph°¡ng pháp xử lí số liệu. 28 CH¯¡NG 3: KÂT QUÀ VÀ BÀN LUÀN. Kết quÁ thẩm định ph°¡ng pháp phân tích. Xác định khoÁng tuyến tính và xây dựng đ°ờng chuẩn.

Một số đặc tính của nguyên liệu và viên Thiên sứ thanh phế. Một số đặc tính của nguyên liệu. Kết quÁ đánh giá đặc tính viên Thiên sứ thanh phế. Kết quÁ nghiên cứu cÁi thiện độ hòa tan andrographolid bằng kỹ thuật nghiền bi.

KhÁo sát tỉ lệ chất diện ho¿t. KhÁo sát tỉ lệ chất ổn định hỗn dịch. KhÁo sát ph°¡ng pháp hóa rắn hỗn dịch sau nghiền bi. Bào chế viên hoàn giọt andrographolid.

Ành h°ởng của lo¿i chất mang tới độ cầu và độ cứng của viên. KhÁo sát tỷ lệ d°ợc chất : chất mang. Đánh giá các chỉ tiêu chất l°ợng của viên hoàn giọt andrographolid. So sánh độ hòa tan của viên hoàn giọt andrographolid với nguyên liệu, và viên Thiên sứ thanh phế.

46 KÂT LUÀN VÀ KIÂN NGHà. 51 TÀI LIàU THAM KHÀO. DANH MĀC KÝ HIàU VÀ CHĀ VIÂT TÂT ADG Andrographolid NSX Nhà sÁn xuất DĐVN V D°ợc điển Việt Nam V TCCS Tiêu chuẩn c¡ sở KTTP Kích th°ớc tiểu phân PDI Chỉ số đa phân tán SLS Natrilaurylsulfat HPLC Sắc ký lớp mỏng hiệu năng cao PEG Polyethylen glycol PVP K30 Polyvinyl Pyrrolidon K30 HPMC E6 Hydroxypropyl methylcellulose LD50 Liều gây chết 50% mtb Khối l°ợng trung bình USP 43 D°ợc điển Mỹ 43 CT Công thức CP Chinese Pharmacopoeia FDA Food and Drug Administration SD Standard Derivations ĐHT Độ hòa tan NL Nguyên liệu TB Trung bình DANH MĀC HÌNH VÀ, Đâ THà STT Danh māc hình vÁ, đã thi Trang 1 Hình 1.1: Cấu trúc hóa học của andrographolid 3 2 Hình 1.2: S¡ đồ nguyên tắc các ph°¡ng pháp n¿p d°ợc chất lên 9 tá d°ợc hấp phụ.3: Viên hoàn giọt Thiên sứ thanh phế 16 4 Hình 2.1: S¡ đồ bào chế viên hoàn giọt Andrographolid 22 5 Hình 2.2: S¡ đồ vị trí đặt viên trong ph°¡ng pháp đo độ cứng 25 6 Hình 3.1: Đ°ờng biểu diễn mối quan hệ tuyến tính giữa nồng độ 30 ADG và diện tích pic 7 Hình 3.2: Đồ thị hòa tan khÁo sát Ánh h°ởng tỉ lệ Poloxamer 188 36 và NL 8 Hình 3.3: Đồ thị hòa tan khÁo sát Ánh h°ởng tỉ lệ HPMC E6 và 38 nguyên liệu 9 Hình 3.4: Đồ thị hòa tan của các mẫu phun sấy và nguyên liệu 40 10 Hình 3.5: Đồ thị hòa tan của 2 ph°¡ng pháp hóa rắn hỗn dịch 41 11 Hình 3.6: Hình Ánh viên hoàn giọt andrographolid 45 12 Hình 3.7: Đồ thị hòa tan của viên hoàn giọt ADG so với nguyên 47 liệu và Viên Thiên sứ thanh phế trong môi tr°ờng thử hòa tan chứa 1% SLS 13 Hình 3.8: Đồ thị hòa tan của viên hoàn giọt ADG so với nguyên 48 liệu và Viên Thiên sứ thanh phế trong môi tr°ờng thử hòa tan chứa 0,3% SLS 14 Hình 3.9: Đồ thị hòa tan của viên hoàn giọt ADG so với nguyên 49 liệu và Viên Thiên sứ thanh phế trong môi tr°ờng thử hòa tan n°ớc DANH MĀC CÁC BÀNG STT Danh māc các bÁng Trang 1 BÁng 2.1: Nguyên liệu, hóa chất nghiên cứu 17 2 BÁng 2.2: Thiết bị và dụng cụ 18 3 BÁng 2.3: Thành phần nguyên liệu cho một cối nghiền 19 4 BÁng 2.4: Thành phần công thức s¡ bộ của viên hoàn giọt 21 andrographolid 5 BÁng 2.5: Giới h¿n của chênh lệch khối l°ợng 24 6 BÁng 2.6: Giới h¿n của chênh lệch hàm l°ợng 24 7 BÁng 3.1: Các thông số đánh giá đối với pic andrographolid 29 8 BÁng 3.2: Kết quÁ đánh giá độ lặp l¿i ph°¡ng pháp phân tích ADG 29 9 BÁng 3.3: Mối quan hệ tuyến tính giữa nồng độ và diện tích của 30 pic ADG 10 BÁng 3.4: Kết quÁ phân tích mất khối l°ợng do làm khô của 31 nguyên liệu 11 BÁng 3.5: Kết quÁ phân tích hàm l°ợng ADG trong nguyên liệu 31 12 BÁng 3.6: Kết quÁ thử độ hòa tan của nguyên liệu (n=3, TB ± SD) 32 13 BÁng 3.7: Độ cầu của 6 viên mẫu 32 14 BÁng 3.8: Khối l°ợng cân 20 viên mẫu (đ¡n vị cân mg) 33 15 BÁng 3.9: Kết quÁ thử độ hòa tan của viên Thiên sứ thanh phế 34 (n=3, TB ± SD) 16 BÁng 3.10: Công thức khÁo sát tỉ lệ Poloxamer 188 34 17 BÁng 3.11: Kết quÁ đo KTTP, PDI của công thức khÁo sát tỉ lệ 35 Poloxamer 188 (n=3, TB ± SD) 18 BÁng 3.12: Ành h°ởng của tỉ lệ Poloxamer 188 tới ĐHT ADG 35 (n=3, TB ± SD) 19 BÁng 3.13: Công thức khÁo sát tỉ lệ Poloxamer 188 36 20 BÁng 3.14: Kết quÁ đo KTTP, PDI của công thức khÁo sát tỉ lệ 37 HPMC E6 (n=3, TB ± SD) 21 BÁng 3.15: Ành h°ởng của tỉ lệ HPMC E6 tới ĐHT ADG (n=3, 37 TB ± SD) 22 BÁng 3.16: ĐHTcủa mẫu hấp phụ lên chất mang Florit R (n=3, 38 TB ± SD) 23 BÁng 3.17: % hàm l°ợng d°ợc chất trong các mẫu phun sấy (n=3, 39 TB ± SD) 24 BÁng 3.18: Ành h°ởng của kỹ thuật phun sấy tới ĐHT ADG (n=3, 39 TB ± SD) 25 BÁng 3.19: % hàm l°ợng d°ợc chất trong các ph°¡ng pháp hóa 40 rắn hỗn dịch sau nghiền bi 26 BÁng 3.20: Ành h°ởng của ph°¡ng pháp hóa rắn hỗn dịch tới ĐHT 41 ADG (n=3, TB ± SD) 27 BÁng 3.21: KhÁo sát lo¿i và tỉ lệ chất mang tới đặc tính vật lí của 43 viên 28 BÁng 3.22: KhÁo sát tỉ lệ d°ợc chất, chất mang Ánh h°ởng tới đặc 44 tính vật lí của viên 29 BÁng 3.23: Độ cầu của 6 viên hoàn giọt tr°ớc và sau khi thử độ 46 cứng 30 BÁng 3.24: Độ hòa tan của viên hoàn giọt ADG, nguyên liệu và 46 viên Thiên sứ thanh phế trong môi tr°ờng thử hòa tan chứa 1% SLS (n=3, TB ± SD) 31 BÁng 3.25: Hệ số f2 của viên hoàn giọt so với nguyên liệu và Viên 47 Thiên sứ thanh phế 32 BÁng 3.26: Độ hòa tan của viên hoàn giọt ADG, nguyên liệu và 48 viên Thiên sứ thanh phế trong môi tr°ờng thử hòa tan chứa 0,3% SLS (n=3, TB ± SD) 33 BÁng 3.27: Độ hòa tan của viên hoàn giọt ADG, nguyên liệu và 49 viên Thiên sứ thanh phế trong môi tr°ờng thử hòa tan n°ớc (n=3, TB ± SD) Đ¾T VÂN ĐÄ Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata Wall. Nees, thuộc họ Ô rô Acanthaceae) là cây thuốc đ°ợc sử dụng từ rất lâu đời và phổ biến trong các nền Y học cổ truyền của các n°ớc nh° Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan,.

Andrographolid là ho¿t chất thuộc nhóm diterpen lacton phân lập từ xuyên tâm liên đã đ°ợc chứng minh có nhiều tác dụng sinh học nh°: tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, kháng ký sinh trùng hay tác dụng bÁo vệ gan, bÁo vệ tim m¿ch,… [1, 2]. Tuy nhiên, do đặc tính khó tan, thấm kém nên sinh khÁ dụng đ°ờng uống của andrographolid thấp dẫn đến các chế phẩm đ°ờng uống thông th°ờng của andrographolid không phát huy tác dụng. Trong khi đó, công nghệ bào chế hiện đ¿i luôn tìm kiếm các giÁi pháp để nâng cao sinh khÁ dụng của thuốc một cách tối đa bằng cách sử dụng các hệ chất mang, hệ trị liệu nh°: t¿o phức với cyclodextrin, liposome, hệ phân tán rắn, hệ tiểu phân nano…Trong các ph°¡ng pháp bào chế tiểu phân nano, nghiền bi là một trong những ph°¡ng pháp đ¡n giÁn, có hiệu quÁ t°¡ng đối cao trong việc cÁi hiện hòa tan của ho¿t chất, sÁn phẩm sau khi nghiền bi ứng dụng trên nhiều d¿ng bào chế khác nhau. Viên hoàn giọt là một d¿ng bào chế phổ biến đã đ°ợc đ°a vào D°ợc điển Trung Quốc t°¡ng tự quá trình bào chế hệ phân tán rắn theo ph°¡ng pháp đun chÁy để cÁi thiện hòa tan của ho¿t chất.