Luận văn thạc sĩ về điều kiện tự nhiên và bãi triều Hà Tĩnh của Nguyễn Văn Tình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu điều kiện tự nhiên và biến động hệ thống bãi triều Hà Tĩnh, đề xuất hướng sử dụng bền vững cho tương lai.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tình
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tiến Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Địa chất học
• Đề tài: Nghiên Cứu Bãi Triều Hà Tĩnh Và Định Hướng Bền Vững
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC BÃI TRIỀU TỪ CỬA SÓT ĐẾN CỬA HỘI
• 1.1. Vị trí khu vực nghiên cứu
• 1.2. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 1.2.1. Đặc điểm địa hình
• 1.2.2. Đặc điểm địa chất
• 1.2.3. Đặc điểm địa mạo
• 1.2.4. Đặc điểm khí hậu
• 1.2.5. Đặc điểm thủy văn
• 1.2.6. Đặc điểm hải văn
• 1.2.7. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 1.2.7.1. Hoạt động kinh tế
• 1.3. TỔNG QUAN VỀ BÃI TRIỀU, LỊCH SỬ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Tổng quan về bãi triều
• 1.3.2. Một số khái niệm
• 1.3.3. Quá trình hình thành và phát triển của bãi triều
• 1.3.4. Phân loại bãi triều
• 1.3.5. Lịch sử khu vực nghiên cứu
• 1.3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.6.1. Tổng hợp, phân tích, kế thừa tài liệu
• 1.3.6.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu ngoài thực địa
• 1.3.6.3. Nhóm phương pháp nghiên cứu địa mạo
• 1.3.6.4. Nhóm phương pháp địa chất trầm tích
• 1.3.6.5. Phương pháp viễn thám và GIS
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM VÀ XU THẾ BIẾN ĐỘNG HỆ THỐNG BÃI TRIỀU TỪ CỬA SÓT ĐẾN CỬA HỘI
• 1.4.1. Đặc điểm hệ thống bãi triều
• 1.4.2. Một số vấn đề chung
• 1.4.3. Đặc điểm hệ thống bãi triều Cửa Sót – Cửa Hội
• 1.4.4. Xu thế biến động hệ thống bãi triều
• 1.4.5. Các yếu tố tác động đến biến động bãi triều
• 1.4.6. Các quá trình, hoạt động gây lên thay đổi bãi triều khu vực nghiên cứu
• 1.4.7. Đánh giá xu thế biến động bãi triều từ Cửa Sót đến Cửa Hội
• 1.5. MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG BỀN VỮNG HỆ THỐNG BÃI TRIỀU TỪ CỬA SÓT ĐẾN CỬA HỘI
• 1.5.1. Định hướng quản lý, chính sách và phát triển khoa học - công nghệ
• 1.5.2. Tăng cường luật pháp – chính sách
• 1.5.3. Tăng cường các giải pháp khoa học và công nghệ
• 1.5.4. Giải pháp tuyên truyền, giáo dục và nâng cao nhận thức nhân dân
• 1.5.5. Nhóm định hướng chính sách kinh tế - xã hội
• 1.5.5.1. Tăng chất lượng dịch vụ du lịch biển
• 1.5.5.2. Đẩy mạnh quy hoạch đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản
• 1.5.5.3. Khai hoang lấn biển
• 1.5.5.4. Cải tạo, tận dụng nguồn cát dùng trong xây dựng, nông nghiệp
• 1.5.5.5. Định hướng một số biện pháp xây dựng bảo vệ đới ven biển
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bãi triều Hà Tĩnh và định hướng bền vững

Bãi triều Hà Tĩnh, đặc biệt là khu vực từ Cửa Sót đến Cửa Hội, là một trong những hệ sinh thái quan trọng và đa dạng của Việt Nam. Nơi đây không chỉ có giá trị sinh thái mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu về bãi triều không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các điều kiện tự nhiên mà còn đề xuất các giải pháp sử dụng bền vững nhằm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế bền vững.

1.1. Đặc điểm sinh thái của bãi triều Hà Tĩnh

Bãi triều Hà Tĩnh có sự đa dạng sinh học phong phú với nhiều loài động thực vật quý hiếm. Các hệ sinh thái như rừng ngập mặn, bãi cát và các vùng nước ngọt tạo ra môi trường sống lý tưởng cho nhiều loài hải sản. Việc bảo tồn và phát triển bền vững các hệ sinh thái này là rất cần thiết để duy trì sự cân bằng sinh thái.

1.2. Vai trò của bãi triều trong phát triển kinh tế

Bãi triều không chỉ là nơi sinh sống của nhiều loài hải sản mà còn là nguồn tài nguyên quan trọng cho ngành du lịch và đánh bắt thủy sản. Việc phát triển các hoạt động du lịch sinh thái và nuôi trồng thủy sản bền vững sẽ góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu bãi triều Hà Tĩnh

Mặc dù bãi triều Hà Tĩnh có nhiều tiềm năng, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và khai thác tài nguyên không bền vững. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn tác động đến đời sống của người dân địa phương.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến bãi triều

Biến đổi khí hậu đang gây ra hiện tượng nước biển dâng, làm tăng nguy cơ xói lở bờ biển và thay đổi môi trường sống của nhiều loài sinh vật. Việc nghiên cứu và đánh giá tác động của biến đổi khí hậu là rất cần thiết để có các biện pháp ứng phó kịp thời.

2.2. Ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sinh thái

Ô nhiễm từ các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người đang làm suy giảm chất lượng môi trường bãi triều. Các chất thải độc hại có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của các loài sinh vật và làm giảm năng suất của các hoạt động nuôi trồng thủy sản.

III. Phương pháp nghiên cứu bãi triều Hà Tĩnh hiệu quả

Để nghiên cứu bãi triều Hà Tĩnh một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại kết hợp với các phương pháp truyền thống. Việc sử dụng công nghệ viễn thám và GIS sẽ giúp thu thập dữ liệu chính xác và nhanh chóng.

3.1. Phương pháp khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa là phương pháp quan trọng để thu thập dữ liệu về điều kiện tự nhiên và sinh thái của bãi triều. Các nhà nghiên cứu cần thực hiện các cuộc khảo sát định kỳ để theo dõi sự biến động của hệ sinh thái.

3.2. Ứng dụng công nghệ GIS trong nghiên cứu

Công nghệ GIS cho phép phân tích và quản lý dữ liệu không gian một cách hiệu quả. Việc áp dụng GIS trong nghiên cứu bãi triều sẽ giúp xác định các khu vực cần bảo tồn và phát triển bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu bãi triều Hà Tĩnh

Kết quả nghiên cứu bãi triều Hà Tĩnh có thể được ứng dụng vào thực tiễn thông qua việc xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

4.1. Đề xuất chính sách bảo vệ môi trường

Cần xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường chặt chẽ nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo tồn các hệ sinh thái bãi triều. Việc tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường cũng rất quan trọng.

4.2. Phát triển du lịch sinh thái bền vững

Phát triển du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Các hoạt động du lịch cần được tổ chức một cách bền vững, đảm bảo không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái bãi triều.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho bãi triều Hà Tĩnh

Nghiên cứu bãi triều Hà Tĩnh là một nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và các nhà nghiên cứu để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

5.1. Tương lai của bãi triều Hà Tĩnh

Tương lai của bãi triều Hà Tĩnh phụ thuộc vào các biện pháp bảo vệ và phát triển bền vững. Cần có các nghiên cứu liên tục để theo dõi sự biến động và đưa ra các giải pháp kịp thời.

5.2. Khuyến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá tác động của các chính sách bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực bãi triều từ Cửa Sót đến Cửa Hội (Hà Tĩnh) là vùng ven biển có diện tích bãi triều rộng lớn, dao động từ vài chục đến hơn 100 mét, đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái ven biển và phát triển kinh tế địa phương. Theo số liệu khảo sát, bãi triều tại đây bao gồm các thành phần vật chất chủ yếu là cát, bùn với độ mài tròn và chọn lọc cao, thành phần thạch anh chiếm tới 80-95%. Khu vực này chịu ảnh hưởng phức tạp của các yếu tố tự nhiên như thủy triều, dòng chảy sông, sóng biển và tác động của con người, dẫn đến sự biến động rõ rệt về địa hình, địa chất và môi trường trầm tích.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá điều kiện tự nhiên, đặc điểm địa hình, địa chất, khí hậu, thủy văn, hải văn và các xu thế biến động của hệ thống bãi triều trong khu vực từ Cửa Sót đến Cửa Hội. Mục tiêu chính là phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự biến đổi bãi triều, từ đó đề xuất các định hướng sử dụng bền vững nhằm bảo vệ môi trường và phát huy tiềm năng kinh tế - xã hội của vùng ven biển này. Nghiên cứu được thực hiện trên phạm vi toàn bộ các xã ven biển thuộc huyện Nghi Xuân và Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2015.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường bãi triều và ứng phó với các tai biến thiên nhiên như xói lở bờ biển, bồi lấp cửa sông. Đồng thời, kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện hệ phương pháp nghiên cứu bãi triều ven biển, phục vụ cho các nghiên cứu địa chất, địa mạo và môi trường đới ven biển tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về địa chất ven biển, địa mạo bãi triều và thủy động lực học. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về hình thành và phát triển bãi triều: Bãi triều được hình thành do sự tương tác của các động lực sóng, dòng chảy sông, dòng chảy ven bờ và thủy triều, trong đó thủy triều giữ vai trò chủ đạo trong quá trình tích tụ và phân bố vật liệu trầm tích. Các giai đoạn phát triển bãi triều gồm khởi đầu, phát triển - trưởng thành, ngừng phát triển và suy thoái.

2. Mô hình phân loại bãi triều theo động lực và đặc điểm vật chất: Bãi triều được phân loại theo các tiêu chí như động lực hình thành (bãi triều cửa sông, bãi triều xa cửa sông), mức độ ngập nước (bãi triều cao, bãi triều thấp), vật chất tạo bãi (bãi triều cát, bãi triều lầy) và giai đoạn phát triển. Mô hình này giúp xác định đặc điểm môi trường và xu thế biến động của từng loại bãi triều.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: thủy triều (nhật triều, bán nhật triều), biên độ triều, động năng dòng chảy, tốc độ lắng đọng vật liệu, và các chỉ số địa hóa môi trường (pH, Eh, hàm lượng carbonat).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu khảo sát thực địa, mẫu trầm tích thu thập tại các điểm bãi triều, ảnh viễn thám, bản đồ địa hình, địa chất và các tài liệu thống kê kinh tế - xã hội của địa phương. Cỡ mẫu khảo sát thực địa gồm hơn 30 điểm lấy mẫu trầm tích phân bố đều trên hệ thống bãi triều từ Cửa Sót đến Cửa Hội.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích địa mạo và địa chất: Sử dụng phương pháp trắc lượng hình thái, kiến trúc hình thái và địa mạo động lực để đánh giá đặc điểm địa hình, cấu trúc địa chất và các quá trình biến đổi địa hình bãi triều.

• Phân tích trầm tích: Xác định kích thước hạt, thành phần khoáng vật, độ mài tròn, chọn lọc và các chỉ số địa hóa môi trường bằng kính hiển vi soi nổi, bộ rây, pipet và phân tích hóa học.

• Phân tích viễn thám và GIS: Sử dụng ảnh vệ tinh phân giải cao và công nghệ GIS để xây dựng bản đồ biến động đường bờ, phân vùng bãi triều và mô hình hóa sự biến động địa hình theo thời gian.

• Phân tích số liệu kinh tế - xã hội: Thu thập và xử lý số liệu dân cư, lao động, hoạt động kinh tế từ các cơ quan địa phương để đánh giá tác động của biến động bãi triều đến phát triển kinh tế - xã hội.

Timeline nghiên cứu kéo dài khoảng 3 năm, từ khảo sát thực địa, thu thập dữ liệu đến phân tích và tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm địa hình và địa chất bãi triều: Hệ thống bãi triều có chiều rộng dao động từ 11,3 đến 44 mét, độ dốc từ 1° đến 10°, vật liệu chủ yếu là cát hạt nhỏ đến trung bình, màu xám trắng đến xám nâu. Thành phần khoáng vật thạch anh chiếm 75-95%, với độ mài tròn và chọn lọc tốt, phản ánh nguồn gốc trầm tích chủ yếu từ biển và sông. Địa tầng Holocene muộn và hiện đại chi phối sự hình thành bãi triều.

2. Biến động đường bờ và diện tích bãi triều: Qua phân tích ảnh viễn thám và khảo sát thực địa, bãi triều tại Cửa Sót có xu hướng bị bồi lấp nghiêm trọng, làm thu hẹp luồng lạch ra vào cửa sông, ảnh hưởng đến hoạt động tàu thuyền. Trong khi đó, khu vực Cửa Hội có sự mở rộng bãi triều, phục vụ phát triển du lịch và nuôi trồng thủy sản. Tỷ lệ thay đổi diện tích bãi triều dao động từ -15% đến +20% tùy khu vực.

3. Chỉ số địa hóa môi trường trầm tích: Giá trị pH trung bình là 7,59, dao động từ 6,68 đến 7,85, thể hiện môi trường trung tính đến kiềm yếu. Chỉ số Eh trung bình 91,23 mV, cho thấy môi trường oxy hóa yếu. Hàm lượng carbonat trung bình 2,37%, với sự phân bố không đồng đều, phản ánh sự đa dạng về nguồn gốc vật liệu và điều kiện môi trường. Các chỉ số này cho thấy bãi triều có khả năng hấp thụ và xử lý ô nhiễm tự nhiên, nhưng cũng dễ bị ảnh hưởng bởi các nguồn ô nhiễm từ đất liền.

4. Ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên và nhân sinh: Dòng chảy ven bờ có xu hướng từ bắc vào nam, ảnh hưởng đến sự phân bố vật liệu và biến động bãi triều. Hoạt động khai thác cát, xây dựng đê kè và phát triển du lịch đã làm thay đổi cân bằng động lực tự nhiên, gây ra hiện tượng xói lở cục bộ và bồi lấp không đều. Sự biến động này được minh họa rõ qua các biểu đồ biến đổi độ rộng bãi triều và bản đồ phân bố trầm tích.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự biến động bãi triều là do sự mất cân bằng giữa các động lực sóng, dòng chảy và thủy triều, cùng với tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. So với các nghiên cứu tại các vùng ven biển khác như Hải Phòng hay Cà Mau, khu vực Hà Tĩnh có đặc điểm địa hình và địa chất riêng biệt với sự phân bố bãi triều đa dạng về loại hình và giai đoạn phát triển.

Kết quả phân tích địa hóa môi trường cho thấy bãi triều có khả năng tự làm sạch và hấp thụ ô nhiễm, tuy nhiên, sự gia tăng các hoạt động kinh tế ven biển đang đặt áp lực lớn lên hệ sinh thái bãi triều. Việc sử dụng công nghệ viễn thám và GIS đã giúp đánh giá chính xác biến động địa hình và môi trường, cung cấp dữ liệu quan trọng cho công tác quản lý.

Ý nghĩa của các phát hiện này là cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách bảo vệ bãi triều, phát triển kinh tế bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của bãi triều trong hệ sinh thái ven biển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và bảo vệ bãi triều: Thiết lập các khu bảo tồn bãi triều trọng điểm, kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác cát và xây dựng công trình ven biển nhằm giảm thiểu xói lở và bồi lấp không kiểm soát. Chủ thể thực hiện: chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý tài nguyên môi trường, trong vòng 2 năm tới.

2. Ứng dụng khoa học công nghệ trong giám sát biến động bãi triều: Sử dụng công nghệ viễn thám và GIS để theo dõi liên tục sự biến động địa hình và môi trường bãi triều, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm các tai biến thiên nhiên. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu và trường đại học, triển khai trong 3 năm.

3. Phát triển kinh tế bền vững dựa trên tiềm năng bãi triều: Khuyến khích phát triển du lịch sinh thái, nuôi trồng thủy sản thân thiện môi trường, đồng thời quy hoạch hợp lý các khu dân cư ven biển để giảm áp lực lên bãi triều. Chủ thể thực hiện: chính quyền địa phương phối hợp với doanh nghiệp, trong vòng 5 năm.

4. Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo và chiến dịch truyền thông về vai trò của bãi triều và tầm quan trọng của bảo vệ môi trường ven biển. Chủ thể thực hiện: các tổ chức xã hội, trường học và chính quyền địa phương, liên tục thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách phát triển bền vững vùng ven biển, quản lý tài nguyên và ứng phó biến đổi khí hậu.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành địa chất, địa mạo, môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu địa chất và địa mạo bãi triều, cũng như các phân tích địa hóa môi trường.

3. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch và nuôi trồng thủy sản: Áp dụng các định hướng phát triển bền vững, khai thác tiềm năng bãi triều một cách hợp lý, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

4. Cộng đồng dân cư ven biển và các tổ chức phi chính phủ: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường bãi triều, tham gia vào các hoạt động bảo vệ và phát triển kinh tế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Bãi triều là gì và tại sao nó quan trọng?
   Bãi triều là vùng chuyển tiếp giữa đất liền và biển, chịu ảnh hưởng của thủy triều, có vai trò sinh thái quan trọng như bảo vệ bờ biển, cung cấp môi trường sống cho nhiều loài sinh vật và hỗ trợ phát triển kinh tế ven biển.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến sự biến động của bãi triều?
   Chủ yếu là thủy triều, dòng chảy sông, sóng biển, biến đổi khí hậu và hoạt động nhân sinh như khai thác cát, xây dựng đê kè, phát triển du lịch.

3. Phương pháp nào được sử dụng để nghiên cứu bãi triều?
   Kết hợp khảo sát thực địa, phân tích trầm tích, sử dụng công nghệ viễn thám và GIS, cùng với phân tích địa hóa môi trường và số liệu kinh tế - xã hội.

4. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng thế nào đến bãi triều?
   Nước biển dâng làm thay đổi mực nước triều, gây xói lở bờ biển, thu hẹp diện tích bãi triều, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và hoạt động kinh tế ven biển.

5. Làm thế nào để sử dụng bãi triều một cách bền vững?
   Bằng cách quản lý chặt chẽ các hoạt động khai thác, phát triển kinh tế thân thiện môi trường, ứng dụng công nghệ giám sát và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Kết luận

• Hệ thống bãi triều từ Cửa Sót đến Cửa Hội có đặc điểm địa hình, địa chất và môi trường đa dạng, chịu ảnh hưởng phức tạp của các yếu tố tự nhiên và nhân sinh.
• Sự biến động bãi triều thể hiện qua thay đổi diện tích, địa hình và thành phần trầm tích, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh tế và sinh thái ven biển.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững khu vực bãi triều.
• Đề xuất các giải pháp quản lý, ứng dụng công nghệ và nâng cao nhận thức nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực và phát huy tiềm năng bãi triều.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng, cập nhật dữ liệu và áp dụng mô hình dự báo để hỗ trợ công tác quy hoạch và phát triển kinh tế - xã hội vùng ven biển Hà Tĩnh.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ và phát triển bền vững hệ thống bãi triều, góp phần xây dựng môi trường ven biển an toàn và thịnh vượng cho các thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 95 trang, 30 hình, 12 bảng và được bố cục gồm 4 chương chính sau: Chƣơng 1. Đặc điểm Tự nhiên, Kinh tế - Xã hội khu vực bãi triều từ Cửa Sót đến Cửa Hội. Tổng quan về bãi triều, lịch sử và phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm và xu thế biến động hệ thống bãi triều từ Cửa Sót đến Cửa Hội.

Một số định hướng sử dụng bền vững hệ thống bãi triều từ Cửa Sót đến Cửa Hội. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC BÃI TRIỀU TỪ CỬA SÓT ĐẾN CỬA HỘI 1. Vị trí khu vực nghiên cứu Khu vực nghiên cứu là bãi triều từ Cửa Hội đến Cửa Sót (Hà Tĩnh) nằm trong khoảng tọa độ từ 184710 đến 182245 vĩ độ bắc và 1053630 đến 1060130 kinh độ đông, thuộc phía đông bắc của tỉnh Hà Tĩnh, bao gồm các luồng lạch ven biển, vùng triều ven biển, ven cửa sông (Hình 1.

Vị trí khu vực nghiên cứu (thu nhỏ từ tỷ lệ 1/100.000) 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Vùng nghiên cứu bao gồm các xã thuộc huyện Nghi Xuân (Xuân Hội, Xuân Trường, Xuân Đan, Xuân Phổ, Xuân Hải, Xuân Yên, Xuân Thành, Xuân Liên, Cương Gián) và Lộc Hà (Thịnh Lộc, Thạch Bằng, Thạch Kim, Thạch Châu, Mai Phụ, Hộ Độ) (Hình 1. Bản đồ hành chính khu vực nghiên cứu (thu nhỏ từ tỷ lệ 1/100.000) 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đặc điểm điều kiện tự nhiên 1. Đặc điểm địa hình Địa hình khu vực có sự phân dị lớn thể hiện ở phía Tây và Tây Nam huyện Nghi Xuân, khu vực mũi Lò gần Cửa Sót là đồi núi thấp thuộc dãy Hồng Lĩnh, kế tiếp là dãy đồng bằng bồi tụ nhỏ hẹp ven núi, cuối cùng là bãi cát ven biển và địa hình thềm lục địa (xem Hình 1.Về cơ bản có thể chia địa hình khu vực ra các dạng sau:  Đồng bằng ven biển: Đây là đồng bằng nhỏ hẹp ven biển, được bồi đắp bởi phù sa hệ thống các sông trong vùng mà chủ yếu là Sông Lam và Sông Cửa Sót, địa hình này tương đối bằng phẳng thay đổi trung bình từ 1 - 5,5m so với mặt nước biển.

Đây là vùng dân cư tập trung đông đúc và có điều kiện tương đối thuận lợi cho việc trồng cây lương thực, cây hoa màu ngắn ngày và phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm. Địa hình này chủ yếu ở các xã: Xuân Trường, Xuân Đan, Xuân Phổ, Xuân Hải, Xuân Yên, Xuân Thành, Xuân Liên, Cương Gián, Thịnh lộc, Thạch Kim.  Đồi núi thấp: Địa hình này thuộc dãy Hồng Lĩnh chiếm diện tích khá lớn so với vùng nghiên cứu. Đây là những dãy núi đá có độ dốc lớn, chủ yếu là đá magma và magma axit, cao nhất là đỉnh núi Ông (cao 676m so với mực nước biển).

Ven dưới các chân núi, sườn núi có nhiều khe rạch, xung quanh có rất nhiều hồ đập. Địa hình này thể hiện ở các xã Xuân Viên, Xuân Mỹ, Cổ Đạm, một phần của Xuân Liên, Cương Gián [19].  Dải cồn cát ven biển: Đây là vùng cồn cát chạy dọc theo bờ biển tạo bởi các đụn cát, dải cát ven biển, ven các các lạch triều, kênh mương. Địa hình hơi nghiêng về phía Tây-Tây bắc với bề rộng từ 50 - 200m, độ cao so với mực nước biển là 0,5 - 5m.

Do có cửa sông, cửa lạch, tạo thành các bãi ngập mặn vùng này có tiềm năng phát triển kinh tế biển và dịch vụ du lịch nghỉ mát. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bản đồ địa hình vùng nghiên cứu (thu nhỏ từ tỷ lệ 1/100. Đặc điểm địa chất  Các thành tạo trước Đệ tứ Các thành tạo trước Đệ tứ được chia thành 2 phân vị địa tầng có tuổi từ Hệ Trias thống trung - bậc Anisi đến Neogen phân bố ở dưới đáy biển, các đảo và dải ven bờ từ 0 - 20m nước, chủ yếu là các thành tạo đá gốc có tuổi Trias, thuộc hệ tẩng Đồng Đỏ và hệ tầng Đồng Trầu.4) 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Giới Mesozoi Hệ Trias, thống trung - bậc Anisi Hệ tầng Đồng Trầu (T2 a dt) (Jamovda A., 1965) Hệ tầng này phân bố ở đảo Hòn Ngư (Nghệ An) và đáy biển vùng lân cận.

Mặt cắt có thề chia làm 2 phần khá rõ: phần dưới là trầm tích lục nguyên xen lớp mỏng hoặc thấu kính phun trào andesit gồm bột kết, cát kết, cuội kết tuf, đá phiến sét màu đen chứa nhiều hóa đá; phần trên là đá vôi màu xám sáng, xám sẫm, xám tro phân lớp mỏng, trung bình đến dạng khối bị tái kết tinh yếu, sét vôi màu nâu đỏ phân lớp mỏng, tổng chiều dày 1100-1600m. Hệ tầng Đồng Đỏ (T3n-r dd) Đá gốc thuộc hệ tẩng Đồng Đỏ chủ yếu phát triển các loại trầm tích cuội kết, cát kết, bột kết, sạn kết,. Đá có màu xám sáng, phớt hồng, nâu đến nâu đỏ, phân lớp dày; lớp cát kết dày cỡ hàng mét; lớp bột kết dày cỡ hàng đề-xi-mét. Đá có độ cứng khoảng 5 đập khó vỡ.

Đá thường bị nứt nẻ, mặt khe nứt gần vuông góc với mặt phân lớp. Khoảng cách khe nứt từ 2 đến 3 m (ở phía Nam có nơi đến 6 m), khe nứt và mặt bị phong hóa có nơi thành hàm ếch ở xã Cương Gián cao 6 m, rộng 1,2 m đến 4 m, dài 25 m [5]. Giới Kainozoi Hệ Neogen Thành tạo trầm tích Neogen không phân chia phân bố tại phía Đông Nam cửa Hội có thể gặp được chúng qua các lỗ khoan bãi triều, khoan biển và trong các băng địa chấn sâu, địa chấn nông độ phân giải cao. Thành phần trầm tích chủ yếu là cát kết, bột kết, sét kết xen kẽ các tập sạn kết và lớp mỏng cuội kết.

Chiều dày thay đổi lớn 150-250m [5].  Các thành tạo Địa chất Đệ tứ 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thống Pleistocen Trầm tích sông (aQ11-2) là loại trầm tích lòng sông, phân bố rộng rãi dọc thung lũng Sông Lam dưới dạng thềm đã ổn định kéo dài từ Rạng (Thanh Chương), Nam Đàn, Vinh tỉnh Nghệ An đến Nghi Xuân. Ở Vinh và Nghi Xuân, lớp này bị phủ dưới các trầm tích trẻ hơn nên chỉ tìm thấy trong các hố khoan thăm dò của Liên đoàn địa chất 410 - Liên đoàn địa chất Bắc Trung Bộ. Thành phần là cuội sỏi cát có độ mài mòn tốt, độ dày trên 5 m.

 Trầm tích biển (mQ13) là loại trầm tích biển, phân bố rộng khắp miền đồng bằng ven biển Hà Tĩnh. Thành phần là sét màu loang lổ, dày 2-6 mét. Độ sâu của lớp này tăng dần vào cuối Pleistocen, địa hình ở đây không bằng phẳng, tạo thành các vũng vịnh nhỏ. Thành phần hạt tương đối đồng đều phản ánh tính ổn định của môi trường trầm tích trong không gian khá rộng lớn [19].

Thống Holocen Tại khu vực cửa sông và ven biển cửa Hội phát hiện được 3 phân vị chính có tuổi Q23, Q22-3 và có nguồn gốc sông biển (am), biển gió (mv) [5]. Trầm tích sông biển (amQ22-3) phân bố tại phần lục địa dọc theo bờ sông Lam kéo ra tới gần bãi triều ven biển. Thành phần trầm tích cát, cát bột màu xám, xám vàng, xám sáng; sét, bột sét màu xám nâu, xám đen. Cát có độ mài tròn, chọn lọc tốt, thành phần khoáng vật chủ yếu: thạch anh: 75-80%, felspat: 5- 10%, mảnh đá: 10-15%.

Trầm tích biển gió (mvQ22-3) kiểu trầm tích này phân bố tại các cồn cát (cao 2-6m) ở phần ven biển tại phía Nam cửa Hội. Trầm tích tại đây có thành phần chủ yếu là cát hạt mịn-trung màu xám, xám vàng. Cát có độ mài tròn, chọn lọc tốt, thành phần khoáng vật chủ yếu: thạch anh: 80-85%, felspat: 5-10%, mảnh đá: 5-10%. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trầm tích sông biển (amQ23 ) phân bố tại cửa Hội và phát triển tới độ sâu ngoài 10m nước.

Thành phần trầm tích chủ yếu là cát, cát bùn, bùn sét màu xám, xám vàng, xám nâu có lẫn di tích mùn thực vật màu xám tối, đen và ít vụn vỏ sinh vật biển. Thành phần khoáng vật gồm: thạch anh 70-80%, mảnh đá 20-25%, felspat: 5%. Bề dày trầm tích 1 – 12 m. Bản đồ Đia chất – Khoáng sản Hà Tĩnh (thu nhỏ từ tỷ lệ 1/200.

Đặc điểm địa mạo a) Núi thấp bị xâm thực bóc mòn Phân bố ở các núi đá gốc phía Tây Nam và phía Bắc của vùng. Núi có độ dốc sườn từ 20° - 30°. Thảm thực vật trên bề mặt bị phá trụi, quá trình xâm thực xảy ra 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] mạnh mẽ với nhiều mương xói khe rãnh. Trên bề mặt sườn những nơi xâm thực sâu lộ ra trầm tích của hệ tầng Đồng Trầu [18].

b) Đồi núi tích tụ cát biển - gió Có độ cao thay đổi từ 3 - 10m. Phân bố thành một dải khá rộng chạy dọc ven biển, đây là một bar ngầm nối đảo, nó được nâng lên cao vào cuối Holocen muộn và bị bóc mòn. Hiện tại được bồi đắp bởi các vật liệu ven bờ và bị phơi ra lúc triều rút. Gió biển thổi hất cát đó lên khỏi bờ.

Cứ thế các đồi cát lấn vào lục địa tạo thành các đồi và đụn cát có độ cao thay đổi khác nhau [18]. c) Đồng bằng chân đồi núi hình thành do dòng chảy Có độ cao thay đổi từ 1 - 4m, nó là tích tụ hỗn hợp của dòng chảy tạm thời, chảy tràn trên bề mặt của hệ Đệ tứ không phân chia. Các quá trình xói mòn, rửa trồi bề mặt đem vật liệu cát, sạn sỏi, sét, dăm… phong hoá từ các khối núi granit, trầm tích lục nguyên xuống hình thành tầng trầm tích nguồn gốc hỗn hợp deluvi, proluvi. d) Đồng bằng bãi bồi Có độ cao thay đổi từ 0 - 1m, tích tụ cát, sét của sông hiện đại tuổi Holocen muộn.

Đây là bãi bồi sông ngòi hiên đại có các trầm tích cát, cát sét và sét tuỳ theo sự thay đổi tướng của bãi bồi. Do ảnh hưởng của triều biển, lúc triều lên, các lòng sông có mực nước dâng cao tích tụ trầm tích aluvi, lúc triều xuống, bãi bồi lộ ra, mực nước hạ thấp, lòng sông trở nên hẹp. Đặc điểm khí hậu Khí hậu thời tiết mang tính chất căn bản của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa nhưng bị chi phối bởi yếu tố địa hình sườn núi Hồng Lĩnh nên có sự phân hoá rất rõ rệt. Qua trạm khí tượng Vinh cho thấy huyện điển hình cho khí hậu bờ biển với hai mùa: mùa khô từ tháng 4 đến tháng 8 và mùa mưa từ tháng 8 đến tháng 3 năm sau.