Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của paclobutrazol và daminozide đến một số chỉ tiêu sinh hóa sinh trưởng phát triển và năng suất cây hoa dạ yến thảo trồng chậu tại thành phố quy nhơn

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu ảnh hưởng của paclobutrazol và daminozide đến một số chỉ tiêu sinh hóa sinh trưởng phát, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Đặng Vũ Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Minh Tâm
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Paclobutrazol Và Daminozide Đến Sinh Trưởng Và Năng Suất Hoa Dạ Yến Thảo Tại Quy Nhơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY HOA DẠ YẾN THẢO
• 1.2. Vị trí phân loại
• 1.3. Đặc điểm thực vật học
• 1.4. Yêu cầu sinh thái
• 1.5. Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế của hoa dạ yến thảo
• 1.6. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ HOA DẠ YẾN THẢO TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 1.7. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU HOA DẠ YẾN THẢO TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 1.8. ĐẶC ĐIỂM VÀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CHẾ PHẨM PACLOBUTRAZOL VÀ DAMINOZIDE
• 1.9. ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU TẠI THỜI ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4. BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. ẢNH HƯỞNG CỦA PACLOBUTRAZOL ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH HÓA, SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT CÂY HOA DẠ YẾN THẢO TRỒNG CHẬU
• 3.1.1. Ảnh hưởng của paclobutrazol đến một số chỉ tiêu sinh hóa của hoa dạ yến thảo trồng chậu
• 3.1.2. Hàm lượng nước tổng số
• 3.1.3. Hàm lượng diệp lục
• 3.1.4. Hàm lượng nitơ tổng số
• 3.1.5. Ảnh hưởng của paclobutrazol đến thời gian sinh trưởng của hoa dạ yến thảo trồng chậu
• 3.1.6. Ảnh hưởng của paclobutrazol đến một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của hoa dạ yến thảo trồng chậu
• 3.1.6.1. Chiều cao cây
• 3.1.6.2. Số lá/thân chính
• 3.1.6.3. Số cành cấp 1/cây
• 3.1.6.4. Chiều dài cành cấp 1
• 3.1.7. Ảnh hưởng của paclobutrazol đến chất lượng và năng suất hoa dạ yến thảo thương phẩm
• 3.2. ẢNH HƯỞNG CỦA DAMINOZIDE ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH HÓA, SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN, CHẤT LƯỢNG VÀ NĂNG SUẤT HOA DẠ YẾN THẢO TRỒNG CHẬU
• 3.2.1. Ảnh hưởng của daminozide đến một số chỉ tiêu sinh hóa của hoa dạ yến thảo trồng chậu
• 3.2.2. Hàm lượng nước tổng số
• 3.2.3. Hàm lượng diệp lục
• 3.2.4. Hàm lượng nitơ tổng số
• 3.2.5. Ảnh hưởng của daminozide đến thời gian sinh trưởng của cây hoa dạ yến thảo
• 3.2.6. Ảnh hưởng của daminozide đến một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển hoa dạ yến thảo trồng chậu
• 3.2.6.1. Chiều cao cây
• 3.2.6.2. Số lá/thân chính
• 3.2.6.3. Số cành cấp 1/cây
• 3.2.6.4. Chiều dài cành cấp 1
• 3.2.7. Ảnh hưởng của daminozide đến chất lượng cây hoa dạ yến thảo
• 3.2.8. Ảnh hưởng của daminozide đến năng suất hoa dạ yến thảo
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về paclobutrazol và daminozide

Paclobutrazol và daminozide là hai chất điều hòa sinh trưởng thực vật được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp. Paclobutrazol (PBZ) là chất ức chế sinh tổng hợp gibberellin, giúp kiểm soát chiều cao cây và tăng cường sự phân nhánh. Daminozide (B9) cũng có tác dụng tương tự, giúp cây trồng nhỏ gọn hơn và cải thiện chất lượng hoa. Cả hai chất này đều được nghiên cứu để áp dụng trên cây hoa dạ yến thảo nhằm tăng năng suất và chất lượng hoa.

1.1. Ảnh hưởng của paclobutrazol

Paclobutrazol có tác động đáng kể đến sinh trưởng hoa dạ yến thảo. Nghiên cứu cho thấy, việc xử lý paclobutrazol giúp giảm chiều cao cây, tăng số lượng cành và cải thiện chất lượng hoa. Điều này đặc biệt quan trọng trong điều kiện khí hậu tại Quy Nhơn, nơi nhiệt độ cao có thể khiến cây phát triển quá mức.

1.2. Ảnh hưởng của daminozide

Daminozide cũng được chứng minh là có hiệu quả trong việc kiểm soát sinh trưởng hoa dạ yến thảo. Nó giúp cây phát triển cân đối, tăng số lượng hoa và kéo dài thời gian nở hoa. Điều này góp phần nâng cao năng suất hoa dạ yến thảo và đáp ứng nhu cầu thị trường.

II. Sinh trưởng hoa dạ yến thảo tại Quy Nhơn

Hoa dạ yến thảo là loại cây thân thảo, có nguồn gốc từ Nam Mỹ, được trồng phổ biến tại Quy Nhơn nhờ khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá sinh trưởng hoa dạ yến thảo dưới tác động của paclobutrazol và daminozide, nhằm tối ưu hóa quy trình canh tác.

2.1. Ảnh hưởng của paclobutrazol đến sinh trưởng

Kết quả nghiên cứu cho thấy, paclobutrazol giúp giảm chiều cao cây, tăng số lượng cành và cải thiện chất lượng hoa. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong việc trồng hoa dạ yến thảo trong chậu, giúp cây phát triển cân đối và đẹp mắt.

2.2. Ảnh hưởng của daminozide đến sinh trưởng

Daminozide cũng có tác động tích cực đến sinh trưởng hoa dạ yến thảo, giúp cây phát triển đồng đều và tăng số lượng hoa. Điều này góp phần nâng cao năng suất hoa dạ yến thảo và đáp ứng nhu cầu thị trường.

III. Năng suất hoa dạ yến thảo và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc sử dụng paclobutrazol và daminozide có thể cải thiện đáng kể năng suất hoa dạ yến thảo. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người trồng mà còn góp phần phát triển ngành hoa cảnh tại Quy Nhơn.

3.1. Ảnh hưởng của paclobutrazol đến năng suất

Paclobutrazol giúp tăng số lượng hoa và kéo dài thời gian nở hoa, từ đó nâng cao năng suất hoa dạ yến thảo. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu thị trường và tăng thu nhập cho người trồng.

3.2. Ảnh hưởng của daminozide đến năng suất

Daminozide cũng có tác động tích cực đến năng suất hoa dạ yến thảo, giúp cây phát triển đồng đều và tăng số lượng hoa. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững ngành hoa cảnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoa dạ yến thảo (Petunia hybrida) là một loại cây thân thảo thuộc họ cà, có nguồn gốc từ Nam Mỹ, được trồng phổ biến để trang trí trong nhà, ban công và các khu vực đô thị. Tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, với tốc độ đô thị hóa nhanh, việc trồng hoa dạ yến thảo trong chậu trở thành xu hướng phổ biến nhằm tận dụng không gian hạn chế. Tuy nhiên, sự phát triển tự do của cây thường dẫn đến chiều cao quá lớn, khả năng phân nhánh kém, hoa nở không tập trung và màu sắc hoa không bền, ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị thẩm mỹ và thị hiếu người tiêu dùng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của hai chất điều hòa sinh trưởng paclobutrazol (PBZ) và daminozide (B9) đến các chỉ tiêu sinh hóa, sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây hoa dạ yến thảo trồng chậu tại Quy Nhơn trong vụ Đông Xuân 2016-2017. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định nồng độ xử lý PBZ và B9 thích hợp để cải thiện chất lượng và năng suất hoa, đồng thời góp phần phát triển kỹ thuật trồng hoa trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng của khu vực.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp dữ liệu khoa học về tác động của các chất làm chậm sinh trưởng đến cây dạ yến thảo, hỗ trợ người nông dân và nhà quản lý trong việc ứng dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất hoa chậu, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 11/2016 đến tháng 3/2017, trong nhà lưới của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ, với điều kiện nhiệt độ trung bình ngày từ 24,6 đến 26,4°C và số giờ nắng trung bình ngày thấp hơn yêu cầu sinh trưởng của cây (1,8 – 7,4 giờ/ngày so với >13 giờ/ngày).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về điều hòa sinh trưởng thực vật, đặc biệt là vai trò của các chất ức chế sinh trưởng như paclobutrazol và daminozide trong việc kiểm soát chiều cao, phân nhánh và chất lượng hoa. Paclobutrazol là hợp chất triazole ức chế tổng hợp gibberellins, làm giảm sự kéo dài tế bào, tăng khả năng chịu hạn và cải thiện màu sắc lá. Daminozide cũng ức chế sinh tổng hợp gibberellins, làm giảm chiều cao cây, tăng độ dày lá và khả năng chống chịu stress.

Mô hình nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu sinh hóa (hàm lượng nước tổng số, diệp lục, nitơ tổng số), sinh trưởng (chiều cao, số lá, số cành cấp 1, kích thước lá), phát triển (thời gian sinh trưởng, độ bền hoa, màu sắc) và năng suất (số nụ hoa, số hoa nở, năng suất lý thuyết và thực thu). Các khái niệm chính bao gồm: chất điều hòa sinh trưởng thực vật, gibberellins, sinh trưởng và phát triển cây trồng, năng suất hoa chậu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo thiết kế thí nghiệm hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) với 3 lần lặp lại. Đối tượng nghiên cứu là giống hoa dạ yến thảo do Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ cung cấp. Thí nghiệm paclobutrazol gồm 4 công thức: 0 ppm (đối chứng), 1 ppm, 2 ppm và 4 ppm, với 45 cây mỗi công thức (tổng 180 cây). Thí nghiệm daminozide gồm 3 công thức: 0 ppm (đối chứng), 2500 ppm và 5000 ppm, với 45 cây mỗi công thức (tổng 135 cây).

Paclobutrazol được xử lý bằng phương pháp ngâm hạt giống sau 30 ngày gieo, thời gian ngâm 1 phút. Daminozide được phun lên lá một lần duy nhất sau 30 ngày gieo. Các chỉ tiêu sinh hóa được xác định theo phương pháp chuẩn: hàm lượng nước tổng số theo phương pháp A. Marin-sich, hàm lượng diệp lục theo công thức De Mots (1965), hàm lượng nitơ tổng số theo phương pháp Microkjeldahl. Các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển được đo đạc định kỳ từ 40 đến 120 ngày sau gieo.

Dữ liệu thu thập được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel và Statistix 8, phân tích độ tin cậy 95% để đánh giá sự khác biệt giữa các công thức. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 11/2016 đến tháng 3/2017, trong nhà lưới tại Quy Nhơn, Bình Định.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của paclobutrazol đến chỉ tiêu sinh hóa:

   • Hàm lượng nước tổng số trong lá ở giai đoạn cây con dao động từ 95,54% đến 95,65%, cao nhất ở nồng độ 2 ppm PBZ, không khác biệt đáng kể so với đối chứng.
   • Ở giai đoạn xuất hiện nụ, hàm lượng nước dao động từ 94,74% đến 95,20%, cao nhất ở 1 ppm PBZ.
   • Hàm lượng diệp lục và nitơ tổng số cũng tăng nhẹ ở các nồng độ PBZ 1-2 ppm so với đối chứng, hỗ trợ sự phát triển lá và khả năng quang hợp.

2. Ảnh hưởng của daminozide đến chỉ tiêu sinh hóa:

   • Hàm lượng nước tổng số trong lá tăng nhẹ ở nồng độ 2500 ppm B9 so với đối chứng, đạt khoảng 95%.
   • Hàm lượng diệp lục tăng từ 10-15% ở nồng độ 2500 ppm và 5000 ppm so với đối chứng, giúp lá có màu xanh đậm hơn.
   • Nitơ tổng số cũng được cải thiện, góp phần nâng cao chất lượng sinh trưởng.

3. Ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển:

   • Paclobutrazol làm giảm chiều cao cây trung bình từ 15-20% ở nồng độ 2 ppm và 4 ppm so với đối chứng, đồng thời tăng số cành cấp 1 lên 10-12%.
   • Daminozide ở 2500 ppm giảm chiều cao cây khoảng 18%, tăng số lá/thân chính lên 8%, giúp cây nhỏ gọn và phân nhánh tốt hơn.
   • Thời gian từ gieo đến ra hoa được kéo dài nhẹ ở các nồng độ cao, nhưng không ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất.

4. Ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng hoa:

   • PBZ ở 2 ppm làm tăng số nụ hoa/cây lên 15% và số hoa nở/cây lên 12% so với đối chứng. Đường kính hoa và độ bền màu hoa cũng được cải thiện nhẹ.
   • B9 ở 2500 ppm tăng số hoa nở/cây lên 18%, độ bền hoa tăng thêm 2 ngày so với đối chứng.
   • Năng suất lý thuyết và thực thu tăng khoảng 10-15% khi sử dụng PBZ và B9 ở nồng độ thích hợp.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy paclobutrazol và daminozide đều có tác dụng tích cực trong việc điều chỉnh sinh trưởng và nâng cao chất lượng hoa dạ yến thảo trồng chậu. Việc giảm chiều cao cây và tăng phân nhánh giúp cây có hình thái nhỏ gọn, phù hợp với mục đích trồng chậu trang trí ban công. Hàm lượng diệp lục tăng cho thấy khả năng quang hợp được cải thiện, góp phần nâng cao năng suất hoa.

So sánh với các nghiên cứu trước đây trên các loại cây hoa khác, như hoa cúc và hoa đồng tiền, kết quả tương đồng về hiệu quả của PBZ và B9 trong việc kiểm soát chiều cao và tăng chất lượng hoa. Sự khác biệt nhỏ về thời gian ra hoa có thể do điều kiện khí hậu đặc thù tại Quy Nhơn với số giờ nắng thấp hơn yêu cầu sinh trưởng của dạ yến thảo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chiều cao cây, số cành cấp 1, hàm lượng diệp lục và năng suất giữa các công thức xử lý, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của từng nồng độ PBZ và B9.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng nồng độ paclobutrazol 2 ppm cho xử lý hạt giống:

   • Mục tiêu: Giảm chiều cao cây khoảng 15-20%, tăng số cành cấp 1 và năng suất hoa.
   • Thời gian: Ngâm hạt sau 30 ngày gieo, thời gian ngâm 1 phút.
   • Chủ thể thực hiện: Người trồng hoa, nhà vườn tại Bình Định và các vùng có điều kiện khí hậu tương tự.

2. Phun daminozide ở nồng độ 2500 ppm một lần duy nhất sau 30 ngày gieo:

   • Mục tiêu: Tăng hàm lượng diệp lục, cải thiện màu sắc và độ bền hoa, tăng số hoa nở.
   • Thời gian: Phun một lần duy nhất, theo dõi sinh trưởng và phát triển.
   • Chủ thể thực hiện: Các cơ sở sản xuất hoa chậu, trang trại hoa cảnh.

3. Kết hợp biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc:

   • Tăng cường bón phân hữu cơ vi sinh và phân NPK theo tỷ lệ khuyến cáo để hỗ trợ sinh trưởng.
   • Điều chỉnh tưới nước hợp lý, hạn chế tưới phun sương để giảm sâu bệnh.
   • Chủ thể thực hiện: Người nông dân, kỹ thuật viên nông nghiệp.

4. Nâng cao nhận thức và đào tạo kỹ thuật cho người trồng:

   • Tổ chức các lớp tập huấn về sử dụng chất điều hòa sinh trưởng và kỹ thuật trồng hoa dạ yến thảo.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm khuyến nông, viện nghiên cứu, trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người nông dân và nhà vườn trồng hoa dạ yến thảo:

   • Lợi ích: Áp dụng các biện pháp xử lý PBZ và B9 để nâng cao năng suất, chất lượng hoa, tăng thu nhập.
   • Use case: Tối ưu hóa kỹ thuật trồng hoa chậu tại các khu đô thị và vùng nông thôn.

2. Các cơ sở sản xuất giống và cây cảnh:

   • Lợi ích: Nắm bắt quy trình xử lý hóa chất để sản xuất cây giống đồng đều, khỏe mạnh, đáp ứng thị trường.
   • Use case: Ứng dụng trong quy trình nhân giống và chăm sóc cây con.

3. Nhà quản lý và chuyên gia nông nghiệp:

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển ngành hoa cảnh, khuyến khích ứng dụng công nghệ mới.
   • Use case: Đề xuất các chương trình phát triển nông nghiệp đô thị và nông nghiệp công nghệ cao.

4. Giảng viên và sinh viên ngành sinh học thực nghiệm, nông nghiệp:

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo nghiên cứu về ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng đến cây trồng, phương pháp thí nghiệm và phân tích số liệu.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, bài báo khoa học liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Paclobutrazol và daminozide có an toàn cho cây và người sử dụng không?
   Các chất này được sử dụng phổ biến trong nông nghiệp với liều lượng kiểm soát nghiêm ngặt. Nghiên cứu cho thấy nồng độ 2 ppm PBZ và 2500 ppm B9 an toàn cho cây dạ yến thảo và không gây độc hại nếu sử dụng đúng cách.

2. Tại sao cần sử dụng chất làm chậm sinh trưởng cho hoa dạ yến thảo?
   Vì cây dạ yến thảo có xu hướng phát triển quá cao, phân nhánh kém, ảnh hưởng đến hình dáng và chất lượng hoa. Sử dụng PBZ và B9 giúp kiểm soát chiều cao, tăng phân nhánh, cải thiện năng suất và thẩm mỹ.

3. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này cho các loại hoa khác không?
   Mặc dù hiệu quả có thể khác nhau tùy loại cây, nhưng nguyên lý sử dụng chất điều hòa sinh trưởng để kiểm soát sinh trưởng là phổ biến và có thể tham khảo áp dụng cho các loại hoa thân thảo khác.

4. Thời điểm xử lý PBZ và B9 thích hợp là khi nào?
   PBZ được xử lý bằng cách ngâm hạt sau 30 ngày gieo, B9 được phun lên lá một lần duy nhất sau 30 ngày gieo. Thời điểm này giúp cây hấp thu hiệu quả và phát huy tác dụng tối ưu.

5. Làm thế nào để theo dõi hiệu quả của việc sử dụng PBZ và B9?
   Người trồng nên đo đạc các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số cành, số lá, đồng thời quan sát chất lượng hoa (số nụ, số hoa nở, độ bền hoa) và so sánh với đối chứng không xử lý để đánh giá hiệu quả.

Kết luận

• Paclobutrazol và daminozide có tác dụng tích cực trong việc điều chỉnh sinh trưởng, phát triển và nâng cao năng suất hoa dạ yến thảo trồng chậu tại Quy Nhơn.
• Nồng độ 2 ppm PBZ và 2500 ppm B9 được xác định là mức xử lý tối ưu, giúp giảm chiều cao cây, tăng phân nhánh và cải thiện chất lượng hoa.
• Các chỉ tiêu sinh hóa như hàm lượng nước, diệp lục và nitơ tổng số được cải thiện, góp phần nâng cao khả năng quang hợp và sức khỏe cây.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng các chất điều hòa sinh trưởng trong sản xuất hoa cảnh tại vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa.
• Đề xuất triển khai áp dụng kỹ thuật xử lý PBZ và B9 trong sản xuất hoa dạ yến thảo, đồng thời mở rộng nghiên cứu cho các loại hoa khác và điều kiện khí hậu khác nhau.

Hành động tiếp theo là tổ chức các khóa đào tạo kỹ thuật cho người trồng hoa, đồng thời nghiên cứu mở rộng về ảnh hưởng lâu dài của các chất điều hòa sinh trưởng đến chất lượng hoa và môi trường. Các nhà quản lý và người nông dân được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sản xuất hoa chậu, góp phần phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tài liệu: Gồm 22 trang (từ trang 4 đến trang 25) Chương 2. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu: Gồm 11 trang (từ trang 26 đến trang 36) Chương 3. Kết quả nghiên cứu và bàn luận: Gồm 41 trang (từ trang 37 đến trang 77) Kết luận và đề nghị: Gồm 2 trang (từ trang 78 đến trang 79) Tài liệu tham khảo: Gồm 6 trang (từ trang 81 đến trang 85) 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY HOA DẠ YẾN THẢO 1. Nguồn gốc - Cây hoa dạ yến thảo có tên tiếng anh là Petunia, thuộc họ cà (Solanaceae) [18], có nguồn gốc từ Nam Mỹ và có hai loài là Petunia intergrifolia (P. intergrifolia) và Petunia axillaris (P. Đây là hai loài dạ yến thảo đặc hữu cho Nam Mỹ: Argentina, Uruguay, Paraguay, Bolivia và Brazil và một trung tâm của Deversity ở miền Nam Brazil [37].

Ở Việt Nam hoa dạ yến thảo đƣợc trồng để trang trí trong nhà, ban công, quán cà phê, công viên và các vƣờn hoa. Ở miền Bắc, hoa nở vào dịp hè thu, còn ở miền Nam hoa nở vào dịp tết. Cây có nhiều tên gọi khác nhau, theo Phạm Hoàng Hộ (2000) [4] cây có tên là dã yên, theo Trần Hợp (2000) [5] cây có tên là hoa cà. Đây là một loài cây lai mà tổ tiên có từ nhiều loài khác của chi Petunia, ví nhƣ P.axillaris bsp (large white petunia) hoa dạng ống hẹp, màu trắng, hoặc P.violacea Lindl (Violet-flowered Petunia) hoa dạng ống dài, thùy rộng, màu tím.

Ngày nay các nhà làm vƣờn lai tạo ra nhiều dạng hoa kép hay cánh hoa xòe rất đẹp [14]. Vị trí phân loại Theo các nhà phân loại thực vật học thì hoa dạ yến thảo có vị trí phân loại nhƣ sau : Dạ yến thảo là loại cây hai lá mầm (Dicotyledonace) thuộc phân lớp cúc (Asterydae), bộ cà (Solanales), họ cà (Solanaseae), chi Petunia Juss [18]. Tên khoa học : Petunia hybrid. Gọi tắt là Petunia.

Ở Việt Nam hoa có tên phổ thông là dạ yến thảo, dạ yên thảo, dã yên thảo, dã yến thảo hay yên thảo hoa… 5 Tên gọi "petunia" xuất phát từ từ "petum" hoặc "betum", đây là tên gọi bản địa của cây thuốc lá, Nicotiana tabacum L [37]. Chi dạ yến thảo đƣợc thành lập bởi Jussieu năm 1803 dựa trên mẫu vật đƣợc thu thập tại Montevideo, Uruguay. Năm 1846, Miers công bố một sửa đổi về họ cà (solanaseae) ở Nam Mỹ, trong đó ông đã công nhận 10 loài dạ yến thảo. Năm 1850, Sendtner công bố bản sửa đổi của ông về họ Cà ở Flora Brasiliensis với 13 loài dạ yến thảo.

Trong cuốn Candolle's Prodromus, xuất bản năm 1852, Dunal trình bày 16 loài dạ yến thảo, và mô tả thêm một chi mới là Leptophragma đƣợc gọi là hoa triệu chuông [37]. Petchoa là một giống lai đƣợc lai tạo từ triệu chuông và dạ yến thảo [50]. Fries (1911) xuất bản bản khảo sát đầu tiên của dạ yến thảo, chấp nhận 27 loài dạ yến thảo. Việc phân loại này đã cung cấp các đặc điểm chi tiết về hình thái học, giới hạn, phân bố địa lý và các mối quan hệ của dạ yến thảo với các giống khác.

Năm 1984, Sink cung cấp đầy đủ công trình phân loại dạ yến thảo vào thời điểm đó [37]. * Một số loài hoa dạ yến thảo đƣợc trồng phổ biến hiện nay [42]: + Grandifloras: hoa lớn, nhiều hoa, hoa có đƣờng kính đến 12,5 cm, gồm cả dạng hoa đơn và hoa kép. Một vài giống hoa đơn có cánh gợn sóng hoặc viền, thân leo, có xu hƣớng lan rộng ra xung quanh. Những dạng hoa Grandifloras phổ biến: Supercascade, Super magic, Ultra, Storm và Falcon; + Multifloras: hoa nhỏ, đƣờng kính khoảng 5 – 7,5 cm, nhiều hoa, gồm cả dạng hoa đơn và hoa kép.

Những dạng hoa Multifloras đẹp nhƣ: Carpet, Primetime, Heavenly Lavender; + Floribundas: đây là dạng trung gian giữa Grandifloras và Multifloras. Nhóm này trổ hoa nhiều nhƣ Grandifloras và kích thƣớc hoa trung bình nhƣ Multifloras. Một số dạng hoa phổ biến nhƣ: Celebrity, Madness, Double Madness; 6 + Millifloras: cây nhỏ, dạng bụi rậm rạp, cho nhiều hoa có đƣờng kính từ 2,5 – 3,5 cm. Fantasy là một dạng trong nhóm này; + Spreading Petunias: loại này phát triển chậm nhƣng có thể trải rộng ra từ 0,9 – 1,2 m.

Hoa có nhiều màu sắc, thích hợp để trồng ở bồn hoa, cửa sổ hoặc trong các giỏ treo. Spreading Petunias chịu đƣợc khô hạn và rất dễ trồng. Một số dạng hoa phổ biến nhƣ: Purple Wave, Wave, Laura Bush. Đặc điểm thực vật học - Thân và lá: Cây thân cỏ, có 2 dạng cây: cây bụi đứng và cây bụi rũ.

Dạ yến thảo là cây sống hằng năm hoặc một năm, cây cao 15 – 30 cm. Thân có lông mịn bao quanh, phân nhánh từ các nách lá thật, một nách có thể phân nhiều nhánh. Lá đơn mọc đối hay luân phiên, mặt trên và dƣới của lá có phủ lớp lông mịn. Lá hình oval, mềm mại, mép nguyên không có răng cƣa [37]; - Hoa và quả: + Hoa nở bốn mùa, có ba cỡ: hoa nhỏ sấp sỉ 5 cm, nhỡ 8 cm, lớn 13 cm.

Hoa lớn, đơn độc mọc trên một nhánh dài 2 – 3 cm, đài hoa cao 1 - 2,5 cm. Hoa lƣỡng tính gồm 5 tiểu nhụy gắn ở phần dƣới của ống vành. Cánh tràng hợp thành ống loe rộng ở đỉnh, nổi rõ các gân thùy. Hoa dạ yến thảo nguyên thủy có hình phễu.

Tuy nhiên, sự lai tạo đã cho ra nhiều dạng hoa khác nhau nhƣ: hoa cánh đơn, hoa cánh kép với mép có viền và gợn sóng, mép hình cung nhọn ở giữa. Trên thế giới có khoảng 150 màu hoa: màu sắc hoa có thể thay đổi từ tía đến trắng, tía đến đỏ, đỏ đến cam, tím đến tím nhạt. Đặc biệt nhiều loại dạ yến thảo trắng thuần khiết hay xanh nhạt pha hơi đỏ (màu hoa oải hƣơng) [4], [37], [42]; + Mùi: Hoa dạ yến thảo có mùi thơm dịu dàng, là mùi hỗn hợp của một số hợp chất chủ yếu: ethylbenzoate, benzaldehyde, và rƣợu benzyl [37]; + Quả thuộc dạng quả nang 2 mảnh, trong mỗi quả có khoảng 100 - 300 hạt có kích thƣớc nhỏ [4]. Yêu cầu sinh thái 1.

Phản ứng quang chu kì của cây hoa dạ yến thảo Dạ yến thảo là cây ngày dài, chúng có thể sống trong bất kỳ thời gian chiếu sáng nào nhƣng cây sẽ ra nhanh hoa hơn trong ngày dài. Thời gian chiếu sáng dài (trên 13h/ngày) dẫn đến sự ra hoa, cây phát triển về chiều cao và ít xuất hiện nhánh. Thời gian chiếu sáng ngắn (8- 10 h/ngày) làm chậm thời gian từ gieo đến ra hoa, làm chậm sự kéo dài thân chính và tăng sự phân nhánh ở cây [44]. Tuy nhiên phản ứng quang chu kì của dạ yến thảo cũng bị ảnh hƣởng bởi nhiệt độ.

Ở nhiệt độ trung bình ngày dƣới 680F (200C), cây rất nhỏ và phân nhánh tốt bất kể ngày dài hay ngắn, tuy nhiên cây sẽ nhỏ hơn và phân nhánh kém hơn nếu là ngày dài. Ở nhiệt độ trên 680F (200C) trong những ngày ngắn, cây có nhiều cành hơn là trong những ngày dài và việc ra hoa bị trì hoãn. Sự ra hoa nhanh nhất xảy ra ở nhiệt độ trung bình ngày cao hơn 68 0F (200C) và thời gian chiếu sáng dài (trên 13 h/ngày), tuy nhiên chiều cao thân chính đƣợc kéo dài, sự phân nhánh bị hạn chế và kích thƣớc lá nhỏ hơn [44]. Yêu cầu về nhiệt độ.

Đây là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến sự sinh trƣởng, phát triển của dạ yến thảo: nở hoa, chiều cao cây, sự phân nhánh,… Nhiệt độ thích hợp cho dạ yến thảo trong khoảng từ 50 – 770F (10 – 250C), còn dƣới 4oC hoặc cao hơn 35oC thì cây gần nhƣ ngừng sinh trƣởng, phát triển. Nhiệt độ trung bình ngày cao hơn sẽ giúp cây nhanh ra hoa hơn, cây cao, lá nhỏ và phân nhánh ít hơn. Sau khi trồng, nên để dạ yến thảo ở nhiệt độ ban ngày 70 – 750F (21 - 240C), ban đêm từ 60 - 630F (15 - 170C) cây sẽ sinh trƣởng và phát triển tốt. Nên duy trì nhiệt độ ban đêm 63 0F (170C) trong một tuần hoặc 10 ngày sau khi trồng, sau đó giảm xuống 600F (150C) nếu cần [44].

Yêu cầu về độ ẩm Dạ yến thảo là loài cây ƣa ẩm nên phải tƣới nƣớc thƣờng xuyên và vừa phải, không quá nhiều nhƣng cũng không để đất quá khô. Tùy thuộc vào từng giai doạn phát triển mà điều chỉnh độ ẩm cho phù hợp : giai đoạn gieo hạt cần đảm bảo độ ẩm bão hòa nhƣng khi cây phát triển đến giai đoạn tiếp theo cần giảm độ ẩm để tăng khả năng hoạt động của rễ trong việc chủ động tìm nguồn nƣớc, kích thích sự phát triển của rễ [44]. Yêu cầu về đất đai và dinh dưỡng: - Đất: Dạ yến thảo trồng đƣợc trên hầu hết các loại đất, nhƣng tốt nhất là đất màu mỡ, thoát nƣớc tốt, không dịch bệnh, pH thích hợp từ 6,0 – 7,0 và độ dẫn điện ban đầu khoảng 0,75 ms/cm [44]. - Dinh dưỡng: Không cung cấp chất dinh dƣỡng trong 7 – 10 ngày sau khi trồng để rễ có thể phát triển đến đáy chậu.

Sử dụng phân bón cung cấp N ở mức 150 – 200 ppm, nên xen kẽ phân bón hoàn chỉnh 20-10-20 với phân bón cơ sở 15-0-15 hoặc canxi nitrat (15,5-0-0) và kali nitrat (13-0-44).1 dƣới đây liệt kê các mức phân bón khuyến cáo nên dùng cho dạ yến thảo. Tỷ lệ phân bón đƣợc giảm xuống một nửa trong một tuần hoặc hai tuần trƣớc khi bán ra thị trƣờng để cây cứng cáp hơn [44]. Liều lƣợng phân bón cho hoa dạ yến thảo Nguyên tố Phần trăm (%) Nguyên tố ppm N 3,85 – 7,60 Fe 84 – 168 P 0,47 – 0,93 Mn 44 – 177 K 3,13 – 6,65 Zn 33 – 85 Ca 1,20 – 2,81 Cu 3 – 19 Mg 0,36 – 1,37 B 18 – 43 S 0,33 – 0,80 Mo 0,19 – 0,46 Nguồn: Plant Analysis Handbook II, MicroMacro Publishing, 1996. Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế của hoa dạ yến thảo - Giá trị sử dụng: Hoa dạ yến thảo cho hoa nhiều và thân có tính năng 9 buông rũ nên trồng ở ban công rất đẹp.

Dạ yến thảo có hoa liên tục, hết đợt này đến đợt khác, dễ tìm các loại giống và hoa có một mùi thơm rất đặc biệt, ít bị ảnh hƣởng bởi sâu bọ và quan trọng nhất là dễ trồng và dễ chăm sóc - Giá trị kinh tế: Bên cạnh các loại hoa kiểng chủ lực, nhiều nông dân, nhà vƣờn ở Bến Tre, Đồng Tháp, Hƣng Yên,. còn trồng hoa treo, rất bắt mắt, thu hút nhiều ngƣời chơi hoa. Đó là các loài hoa: dạ yến thảo, dừa cạn, son môi, sò,… Hoa treo giá bán từ 25 ngàn - 40 ngàn đồng/chậu, mỗi đợt ra hoa kéo dài 2-3 tháng.