MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Cùng với các loại động cơ đang sử dụng hiện nay, động cơ Diesel là loại động cơ được sử dụng rất phổ biến trên thế giới. Nó được sử dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống con người đặc biệt là trong giao thông, công nghiệp, nông nghiệp… Do những lợi ích của nó, từ khi ra đời đến nay động cơ Diesel không ngừng được cải tiến và phát triển để ngày càng hoàn thiện và đạt năng suất cao. Với sự phát triển của đất nước như hiện nay, động cơ Diesel là một trong những loại động cơ góp phần rất lớn, đặc biệt là trong ngành nông nghiệp ở Việt Nam đáng chú ý nhất là loại động cơ Diesel 1 xy-lanh.
Công ty TNHH MTV Động cơ và Máy nông nghiệp Miền Nam (SVEAM) là một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực cơ khí máy động lực và máy nông nghiệp. Hiện nay những sản phẩm của công ty SVEAM không những chiếm thị phần lớn ở Việt Nam và còn xuất khẩu đi hơn 20 quốc gia trên thế giới. Trong những dòng sản phẩm của SVEAM trên thị trường thì động cơ Diesel VIKYNO RV125-2 là loại động cơ chiếm tỉ trọng lớn nhất hiện nay với những tính năng ưu việt so với các loại máy khác cùng chức năng như là: công suất phù hợp, mức tiêu hao nhiên liệu thấp, gọn nhẹ, dễ sử dụng, chạy êm, bền bỉ và giá cả phù hợp, sản phẩm này chiếm khoảng 30% tổng sản lượng động cơ Diesel hằng năm của Công ty. Động cơ Diesel RV125-2 SWEAM sản xuất theo bản quyền của hãng Kubota (Nhật Bản).
Được sử dụng để làm máy hàn, máy bơm nước, máy phát điện, máy nén khí, ghe thuyền, máy chế biến, máy cày, máy xới, máy xay xát, máy công nghiệp. Tuy nhiên, do động cơ được sản xuất dựa trên bản quyền của Kubuta cách đây đã 20 năm, chế tạo theo công nghệ cũ nên những đặc tính của động cơ đặc biệt là đặc tính công suất, hiệu suất nạp, khí thải còn thấp. Vì vậy để đáp ứng được mục tiêu xuất khẩu cũng như nâng cao thị trường trong nước thì cần phải nâng cao đặc tính của động cơ đặc biệt công suất động cơ và về khí thải cần được cải tiến. Sử dụng hệ thống tuần 2 hoàn khí thải là một trong những phương pháp tối ưu nhằm giảm ô nhiễm khí thải từ động cơ.
Mục tiêu nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu chính của đề tài này là xác định các điều kiện hoạt động của hồi lưu khí thải là tốt nhất về mặt phát thải và ít ảnh hưởng đến công suất động cơ Diesel. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn này là động cơ Diesel một xy-lanh VIKYNO RV125-2 buồng cháy thống nhất phun trực tiếp. H nh 1-1 ng 1 y- nh ph n t t p 12 -2 3 Bảng 1-1: Thông số kỹ thuật của đ ng [TLTK Th o ông bố ủ S EAM] Kiểu RV125-2 Loại 4 kỳ, 1 xy-lanh, nằm ngang SxD 90 x 94 Thể tích xy-lanh 624 cm3 Công suất định mức (mã lực/vòng/phút) 10,5/2200 Công suất tối đa 12,5/2400 Mô-men cực đại (kgm/vòng/phút) 4,04/1800 Tỉ số nén 18:1 Nhiên liệu Diesel Thể tích thùng nhiên liệu 10,5 lít Suất tiêu thụ nhiên liệu (g/mã lực/giờ) 185 Áp suất mở vòi phun (kgf/cm2) 220 Dầu bôi trơn Nhớt 30 (SAE30, 20, 10W-30) Thể tích dầu bôi trơn 2,8 lít Hệ thống đốt nhiên liệu Phun nhiên liệu Hệ thống khởi động Tay quay, khởi động điện Hệ thống đèn chiếu 12V-25W Hệ thống làm mát Két nước Thể tích nước làm mát(lít) 2,1 Trọng lượng (kg) 105 Kích thước: dài x rộng x cao (mm) 747 x 347 x 472 4 Góc mở sớm xupap nạp (IVO) 200 TĐCT Góc đóng muộn xupap nạp (IVC) 450 SĐCD Góc mở sớm xupap thải (EVO) 500 TĐCD Góc đóng muộn xupap thải (EVC) 150 SĐCT 1.
Giới hạn đề tài Luận văn này chỉ giới hạn trong nghiên cứu về mặt lý thuyết ảnh hưởng của hồi lưu khí thải lên độ phát thải ô nhiễm và công suất của động cơ Diesel 1 xy-lanh VIKYNO RV125-2 bằng phần mềm mô phỏng KIVA. Nội dung và phương pháp nghiên cứu Nội dung chính của luận văn này bao gồm: - Nghiên cứu xác định thực trạng động cơ VIKYNO RV125-2, thông qua tính toán mô phỏng và thực nghiệm trên băng thử động cơ. - Nghiên cứu các chế độ sử dụng hệ thống tuần hoàn khí thải giúp giảm phát thải ô nhiễm trên động cơ bằng phần mềm mô phỏng chuyên sâu KIVA. - Dựa trên các kết quả nghiên cứu đề xuất chế độ sử dụng tuần hoàn khí thải tối ưu cho động cơ.
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chính sau: - Nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu lý thuyết có liên quan đến ảnh hưởng của hồi lưu khí thải và đặc tính động cơ Diesel 1 xy-lanh. - Nghiên cứu mô phỏng: bằng phần mềm chuyên sâu để tiến hành mô hình hóa và mô phỏng động cơ Diesel 1 xy-lanh. 5 - Tham khảo tài liệu và tư vấn chuyên gia: tham khảo các tài liệu liên quan từ nhà sản xuất, tạp chí sách báo chuyên ngành, internet… 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và trên thế giới Ở Việt Nam đã có một vài nghiên cứu liên quan đến động cơ Diesel 1 xy-lanh RV125-2 như nghiên cứu của GS.TSKH Bùi Văn Ga và nhóm cộng sự về “Hệ thống cung cấp Biogas cho động cơ Dual Biogas/Diesel” [1]; Nghiên cứu về “Tối ưu hóa quá trình cung cấp Biogas cho động cơ tĩnh tại sử dụng hai nhiên liệu Biogas và Diesel” của GS.TSKH Bùi Văn Ga [2]; Hay “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo hệ thống cung cấp nhiên liệu khí hóa lỏng (LPG) cho động cơ Diesel” của Đỗ Văn Dũng, Lê Thanh Phúc, Lê Việt Hùng [3]; Nghiên cứu của Dương Tấn Việt, Lê Duy Linh, Dương Việt Dũng về “Tính toán – mô phỏng quá trình tạo hỗn hợp trong hệ thống cung cấp Biogas cho động cơ RV125-2” [4].
Tuy nhiên việc nghiên cứu vẫn chưa thể hiện được hết đặc tính công suất của động cơ cũng như đáp ứng được nhu cầu thực tế. Trên thế giới cũng có rất nhiều công trình nghiên cứu nhằm giảm được ô nhiễm khí thải trên động cơ tiêu biểu như của YMC Sekhar, S. Ajay “Performance, Combustion and Emission of a PKME Fuelled DI- Diesel Engine with Exhaust Gas Recirculation” [5]; hay là đề tài luận văn của Sunil Kumar Panda “Reduction of NOx Emission in Diesel Engine using Exhaust Gas Recirculation” [6]; ngoài ra còn có công trình của Jaffar Hussain, K. Manimaran “Effect of Exhaust Gas Recirculation (EGR) on Performance and Emission characteristics of a Three Cylinder Direct Injection Compression Ignition Engine” [7]; A.
Durga Prasad “Performance Analysic of a Dual Fuel Engine Using LPG and Diesel with EGR System” [8]; H.Nakamura, “The Effect of EGR on Diesel Particulate Emissions” [9]. 6 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Tổng quan về động cơ Diesel VIKYNO RV125-2, vấn đề và thách thức 2. Phân tích đặc điểm động cơ Diesel VIKYNO RV125-2 Động cơ Diesel VIKYNO RV125-2 là dòng động cơ 1 xy-lanh phun trực tiếp, dùng trong nông nghiệp.
Động cơ VIKYNO RV125-2 có nhiều ưu điểm như: tiết kiệm được nhiên liệu, độ rung thấp và làm việc êm hơn, dễ khởi động và độ bền cao. Vì vậy, động cơ đạt được chỉ tiêu sử dụng cao hơn và tiết kiệm được nhiên liệu hơn so với các máy cùng loại sản xuất tại Việt Nam. Hệ thống nhiên liệu của động cơ VIKYNO RV125-2 sử dụng bơm cao áp kiểu Bosch nhỏ gọn, bơm cao áp này dùng van cao áp có vành giảm áp để tránh hiện tượng phun rớt. Còn vòi phun sử dụng vòi phun kiểu tiết lưu nên lượng nhiên liệu phun nhỏ khi bắt đầu phun và lượng nhiên liệu phun tăng lên dần dần khi phun nhiên liệu chính.
Động cơ VIKYNO RV125-2 sử dụng bộ điều tốc cơ khí, bộ điều tốc này có tác dụng giữ tốc độ động cơ không thay đổi và đồng thời điều chỉnh công suất ra, nó khống chế tốc độ động cơ ở bất cứ điểm nào giữa các vị trí tốc độ chạy không cực đại đến cực đại. Về hệ thống hút, xả có bình lọc không khí và ống xả, động cơ này trang bị một bình lọc không khí kiểu ướt. Còn bình lọc không khí loại khô kiểu lọc xoáy ly tâm, không khí hút vào bị xoáy lốc do các cánh và những hạt bụi và cặn lớn được tách tụ lại ở bộ phận dẫn bụi do lực li tâm. Phần bụi và cặn bẫn còn lại được lọc hoàn toàn qua phần tự lọc của bình lọc không khí.
Còn ống xả dùng ống có đục lỗ có tấm chắn. Ống đục lỗ và các tấm chắn có tác dụng làm giảm tiếng ồn khí xả một cách có hiệu quả. Tuy RV125-2 có những ưu điểm vượt trội so với các dòng cùng chức năng được sản xuất ở trong nước nhưng có một thực tế đó là công suất của động cơ vẫn còn thấp và lượng khí thải phát ra vẫn còn cao hơn so với các máy ngoại nhập cùng chức năng đặc biệt là các máy nhập từ các nước tiên tiến trên thế giới. Dưới đây là mặt cắt ngang và dọc của động cơ RV125-2.
7 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 25 15 24 23 22 21 20 19 18 17 16 Hình 2-1: Mặt cắt ng ng đ ng 12 -2 1-Đĩa lò xo; 2-Lò xo xupáp; 3-Xupáp thải; 4-Nắp xy-lanh; 5-Xy-lanh; 6-Dây đai; 7- Puly bánh đà; 8-Bánh đà; 9-Then; 10-Đai ốc; 11-Thanh truyền; 12-Trục khuỷu; 13- Đường dầu bôi trơn; 14-Ổ lăn; 15-Bánh răng trục khuỷu; 16-Quả văng; 17-Bơm dầu bôi trơn; 18-Bộ hạn chế nhiên liệu; 19-Bánh răng dẫn động trục cam; 20-Thanh răng; 21-Bơm cao áp; 22-Ống nạp; 23-Xupáp nạp; 24-Đòn bẩy; 25-Ống xả. 8 Hình 2-2: Mặt cắt dọ đ ng 12 -2 1-Ống xả; 2-Bình chứa nước; 3-Quạt gió; 4-Két nước; 5-Lọc dầu; 6-Thùng nhiên liệu; 7-Thanh truyền; 8-Bulông thanh truyền; 9-Nắp che; 10-Thân máy; 11-Trục khuỷu; 12- Trục cam; 13-Con đội; 14-Chốt Piston; 15-Piston; 16-Vít xả nước; 17-Đũa đẩy; 18- Nắp xy-lanh; 19-Xupáp; 20-Nắp chụp trên nắp xy-lanh; 21-Cò mổ; 22-Lò xo xupáp; 23-Vòi phun. Vấn đề và thách thức đặt ra đối với động cơ VIKYNO RV125-2 Hiện nay, động cơ VIKYNO RV125-2 vẫn chiếm một thị phần khá lớn trên thị trường Việt Nam và xuất khẩu ra nước ngoài. Nhưng do động cơ VIKYNO RV125-2 được sản xuất và đăng ký độc quyền cách đây đã 20 năm, vì vậy nó vẫn còn nhiều mặt hạn chế cần được cải tiến.
Đặc biệt là vấn đề về công suất và khí thải.