Luận văn: Ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến chè LDP2 tuổi 5 tại Khải Xuân - Phú Thọ

Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh từ phế phụ phẩm nông nghiệp đến sinh trưởng và chất lượng giống chè ldp2 tại Khải Xuân, Thanh Ba, Phú Thọ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kiều Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngọc Bình
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Phân Hữu Cơ Vi Sinh Đến Sinh Trưởng Và Chất Lượng Chè LDP2 Tuổi 5
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích - yêu cầu của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. PHẦN 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học xác định biện pháp kỹ bón phân hữu cơ vi sinh cho chè
• 1.2. Tình hình nghiên cứu phân hữu cơ vi sinh đến cây chè trên thế giới và ở Việt Nam
• 2. PHẦN 2: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3. PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh phối hợp với các mức đạm khác nhau đến sinh trưởng và chất lượng của chè LDP2 tuổi 5
• 3.2. Ảnh hưởng của bón phân HCVS phối hợp với các mức đạm khác nhau đến động thái sinh trưởng chiều cao cây và chiều rộng tán chè
• 3.3. Ảnh hưởng của việc bón phân HCVS phối hợp với các mức đạm khác nhau đến một số chỉ tiêu sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất chè
• 3.4. Ảnh hưởng của việc bón phân HCVS phối hợp với các mức đạm khác nhau đến tỷ lệ mù xòe, chất lượng nguyên liệu chè
• 3.5. Ảnh hưởng của việc bón phân HCVS phối hợp với các mức đạm khác nhau đến chất lượng chè: chất lượng sinh hóa, chất lượng cảm quan
• 3.6. Ảnh hưởng của bón phân HCVS phối hợp với các mức đạm khác nhau đến sâu bệnh hại chè
• 3.7. Hiệu quả kinh tế
• 3.8. Ảnh hưởng của các công thức bón phân khác nhau đến động thái sinh trưởng của cây chè
• 3.9. Ảnh hưởng của các công thức bón phân khác nhau đến một số chỉ tiêu sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất chè
• 3.10. Ảnh hưởng của các công thức bón phân khác nhau đến lý tính, hóa tính và vi sinh vật đất trước và sau khi tiến hành thí nghiệm
• 3.11. Ảnh hưởng của các công thức bón phân khác nhau đến tỷ lệ mù xòe, chất lượng nguyên liệu chè
• 3.12. Ảnh hưởng của các công thức bón phân khác nhau đến chất lượng chè: chất lượng sinh hóa, chất lượng cảm quan
• 3.13. Ảnh hưởng của các công thức bón phân khác nhau đến sâu bệnh hại chè
• 3.14. Hiệu quả kinh tế
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phân Hữu Cơ Vi Sinh Cho Chè LDP2

Nghiên cứu về phân hữu cơ vi sinh trên cây chè LDP2 đang trở nên cấp thiết. Việt Nam có lịch sử trồng chè lâu đời, nhưng việc phát triển quy mô lớn mới diễn ra khoảng 100 năm nay. Cây chè là cây công nghiệp dài ngày, dễ trồng và chăm sóc, phù hợp với điều kiện đất dốc. Do đó, chè trở thành cây công nghiệp mũi nhọn, mang lại giá trị kinh tế cao. Năng suất và chất lượng chè phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm giống, khí hậu, đất đai, phân bón, kỹ thuật canh tác và công nghệ chế biến. Việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong thâm canh chè đã giúp ngành chè phát triển nhanh chóng. Mặc dù phân hóa học được coi là yếu tố quan trọng, phân hữu cơ vẫn giữ vai trò không thể thay thế, đặc biệt trong canh tác chè bền vững. Trong nông nghiệp cổ truyền, phân hữu cơ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn cải thiện đặc tính lý hóa học của đất. Thực tế sản xuất cho thấy, người trồng chè thường bón phân chuồng kết hợp với phân vô cơ cho chè ở giai đoạn kiến thiết cơ bản, trồng mới và chủ yếu sử dụng phân vô cơ cho chè ở các giai đoạn sản xuất kinh doanh để tiết kiệm thời gian và công lao động, thúc đẩy nhanh quá trình sinh trưởng của búp mới, tăng năng suất. Mặc dù đã nhận thức được vai trò của phân hữu cơ vi sinh trong việc nâng cao năng suất, cải thiện độ phì của đất, song ở Việt Nam cho đến nay mức độ ứng dụng loại phân bón này còn hết sức hạn chế.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Phân Hữu Cơ Vi Sinh Với Chè 5 Tuổi

Việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh cho chè 5 tuổi có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì và cải thiện độ phì của đất. Đất trồng chè thường bị xói mòn, mất chất dinh dưỡng do canh tác liên tục. Phân hữu cơ vi sinh giúp bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết, cải thiện cấu trúc đất và tăng cường hoạt động của vi sinh vật có lợi. Điều này không chỉ giúp cây chè phát triển khỏe mạnh mà còn góp phần bảo vệ môi trường và tạo ra sản phẩm chè an toàn, chất lượng cao. Nghiên cứu của Koorevaar và cộng sự (1983) đã chỉ ra vai trò quan trọng của vật chất hữu cơ trong việc cải thiện các đặc tính lý hóa học của đất.

1.2. Thực Trạng Sử Dụng Phân Bón Cho Chè LDP2 Hiện Nay

Hiện nay, việc sử dụng phân bón cho chè LDP2 vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều người trồng chè vẫn ưu tiên sử dụng phân vô cơ để tăng năng suất nhanh chóng, nhưng lại bỏ qua vai trò quan trọng của phân hữu cơ trong việc duy trì sức khỏe của đất và chất lượng chè. Việc lạm dụng phân hóa học có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Do đó, cần có những giải pháp để khuyến khích người trồng chè sử dụng phân hữu cơ vi sinh một cách hiệu quả hơn.

II. Thách Thức Giải Pháp Bón Phân Hữu Cơ Vi Sinh Cho Chè

Việc ứng dụng phân hữu cơ vi sinh trong sản xuất chè còn gặp nhiều thách thức. Một trong số đó là nhận thức của người trồng chè về lợi ích của phân hữu cơ vi sinh còn hạn chế. Nhiều người vẫn quen với việc sử dụng phân hóa học vì thấy hiệu quả nhanh chóng. Bên cạnh đó, việc sản xuất và cung ứng phân hữu cơ vi sinh chất lượng cao cũng là một vấn đề cần được giải quyết. Để khắc phục những thách thức này, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người trồng chè đến việc hỗ trợ sản xuất và cung ứng phân hữu cơ vi sinh chất lượng cao. Đồng thời, cần có những nghiên cứu khoa học để chứng minh hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh đối với sinh trưởng và chất lượng chè, từ đó tạo niềm tin cho người trồng chè.

2.1. Rào Cản Khiến Nông Dân Chưa Mặn Mà Với Phân HCVS

Có nhiều rào cản khiến nông dân chưa mặn mà với phân hữu cơ vi sinh. Thứ nhất, hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh thường chậm hơn so với phân hóa học, đòi hỏi người trồng chè phải kiên nhẫn và có kiến thức về kỹ thuật canh tác. Thứ hai, giá thành của phân hữu cơ vi sinh có thể cao hơn so với phân hóa học, đặc biệt là các sản phẩm chất lượng cao. Thứ ba, nguồn cung phân hữu cơ vi sinh chất lượng cao còn hạn chế, khiến người trồng chè khó tiếp cận. Thứ tư, nhiều người trồng chè chưa có đủ thông tin và kiến thức về cách sử dụng phân hữu cơ vi sinh một cách hiệu quả.

2.2. Giải Pháp Khuyến Khích Sử Dụng Phân Hữu Cơ Vi Sinh

Để khuyến khích sử dụng phân hữu cơ vi sinh, cần có những giải pháp đồng bộ. Cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người trồng chè về lợi ích của phân hữu cơ vi sinh đối với sinh trưởng, chất lượng chè và môi trường. Cần hỗ trợ người trồng chè tiếp cận với nguồn cung phân hữu cơ vi sinh chất lượng cao với giá cả hợp lý. Cần có những chính sách hỗ trợ tài chính cho người trồng chè sử dụng phân hữu cơ vi sinh. Cần tăng cường nghiên cứu khoa học để chứng minh hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh và phát triển các quy trình canh tác chè bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Phân Bón Đến Chè LDP2

Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng và chất lượng chè LDP2 cần có phương pháp tiếp cận khoa học và bài bản. Cần xác định rõ mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cần lựa chọn các công thức phân bón khác nhau để so sánh và đánh giá hiệu quả. Cần thu thập và phân tích các dữ liệu về sinh trưởng, năng suất, chất lượng chè và các yếu tố môi trường. Cần sử dụng các phương pháp thống kê để xử lý dữ liệu và đưa ra kết luận chính xác. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở khoa học để xây dựng quy trình bón phân hữu cơ vi sinh hợp lý cho chè LDP2, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng chè và bảo vệ môi trường.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm Bón Phân Cho Chè LDP2 Tuổi 5

Thiết kế thí nghiệm bón phân cho chè LDP2 tuổi 5 cần đảm bảo tính khoa học và khách quan. Cần lựa chọn các công thức phân bón khác nhau, bao gồm phân hữu cơ vi sinh, phân vô cơ và các công thức kết hợp. Cần bố trí các công thức phân bón một cách ngẫu nhiên trên các ô thí nghiệm. Cần theo dõi và ghi chép các chỉ tiêu về sinh trưởng, năng suất, chất lượng chè và các yếu tố môi trường. Cần đảm bảo các yếu tố khác như giống, kỹ thuật canh tác, điều kiện thời tiết là đồng đều giữa các ô thí nghiệm.

3.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả Phân Hữu Cơ Vi Sinh

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh bao gồm: sinh trưởng (chiều cao cây, đường kính tán, số cành, số lá), năng suất (khối lượng búp tươi, khối lượng búp khô), chất lượng chè (hàm lượng tanin, caffeine, chất hòa tan, màu sắc, hương vị), độ phì của đất (hàm lượng chất hữu cơ, N, P, K, pH), hoạt động của vi sinh vật đất. Cần sử dụng các phương pháp phân tích phù hợp để xác định các chỉ tiêu này. Cần so sánh các chỉ tiêu giữa các công thức phân bón khác nhau để đánh giá hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Phân Bón Đến Sinh Trưởng Chè

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân hữu cơ vi sinh có ảnh hưởng tích cực đến sinh trưởng của chè LDP2. Các công thức phân bón có chứa phân hữu cơ vi sinh thường cho kết quả tốt hơn so với các công thức chỉ sử dụng phân vô cơ. Phân hữu cơ vi sinh giúp cây chè phát triển khỏe mạnh, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất lợi của môi trường. Tuy nhiên, hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại phân hữu cơ vi sinh, liều lượng sử dụng, điều kiện đất đai và kỹ thuật canh tác.

4.1. So Sánh Sinh Trưởng Chè LDP2 Giữa Các Công Thức Bón

So sánh sinh trưởng của chè LDP2 giữa các công thức bón cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Các công thức có sử dụng phân hữu cơ vi sinh thường có chiều cao cây, đường kính tán và số cành nhiều hơn so với các công thức chỉ sử dụng phân vô cơ. Điều này cho thấy phân hữu cơ vi sinh cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của cây chè, đồng thời cải thiện cấu trúc đất và tăng cường hoạt động của vi sinh vật có lợi.

4.2. Ảnh Hưởng Của Phân HCVS Đến Khả Năng Chống Chịu Sâu Bệnh

Phân hữu cơ vi sinh có thể giúp tăng cường khả năng chống chịu sâu bệnh của chè LDP2. Cây chè được bón phân hữu cơ vi sinh thường khỏe mạnh hơn, có khả năng tự bảo vệ tốt hơn trước sự tấn công của sâu bệnh. Một số vi sinh vật có lợi trong phân hữu cơ vi sinh có khả năng đối kháng với các loại sâu bệnh hại chè. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn để xác định rõ cơ chế tác động của phân hữu cơ vi sinh đến khả năng chống chịu sâu bệnh của cây chè.

V. Đánh Giá Chất Lượng Chè LDP2 Khi Bón Phân Hữu Cơ Vi Sinh

Nghiên cứu cũng cho thấy phân hữu cơ vi sinh có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng chè LDP2. Các công thức phân bón có chứa phân hữu cơ vi sinh thường cho chè có hàm lượng tanin, caffeine và chất hòa tan cao hơn so với các công thức chỉ sử dụng phân vô cơ. Chè được bón phân hữu cơ vi sinh cũng có màu sắc, hương vị tốt hơn. Điều này cho thấy phân hữu cơ vi sinh không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng chè, đáp ứng yêu cầu của thị trường.

5.1. Phân Tích Thành Phần Hóa Học Của Chè Bón Phân HCVS

Phân tích thành phần hóa học của chè được bón phân hữu cơ vi sinh cho thấy sự khác biệt so với chè được bón phân vô cơ. Chè được bón phân hữu cơ vi sinh thường có hàm lượng tanin, caffeine và chất hòa tan cao hơn. Điều này có thể là do phân hữu cơ vi sinh cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình tổng hợp các hợp chất này trong cây chè.

5.2. Đánh Giá Cảm Quan Hương Vị Chè LDP2 Sau Thu Hoạch

Đánh giá cảm quan hương vị chè LDP2 sau thu hoạch cho thấy chè được bón phân hữu cơ vi sinh thường có hương vị thơm ngon hơn, màu sắc đẹp hơn so với chè được bón phân vô cơ. Điều này có thể là do phân hữu cơ vi sinh giúp cải thiện quá trình trao đổi chất trong cây chè, tạo ra các hợp chất hương vị đặc trưng.

VI. Kết Luận Đề Xuất Về Sử Dụng Phân Bón Cho Chè LDP2

Nghiên cứu đã chứng minh phân hữu cơ vi sinh có ảnh hưởng tích cực đến sinh trưởng và chất lượng chè LDP2. Việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh là một giải pháp hiệu quả để nâng cao năng suất, chất lượng chè và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn để xác định rõ loại phân hữu cơ vi sinh phù hợp, liều lượng sử dụng hợp lý và kỹ thuật canh tác tối ưu cho chè LDP2. Đồng thời, cần có những chính sách hỗ trợ để khuyến khích người trồng chè sử dụng phân hữu cơ vi sinh một cách rộng rãi.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Phân Hữu Cơ Vi Sinh

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân hữu cơ vi sinh có ảnh hưởng tích cực đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng chè LDP2. Phân hữu cơ vi sinh giúp cây chè phát triển khỏe mạnh, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất lợi của môi trường. Chè được bón phân hữu cơ vi sinh có hàm lượng tanin, caffeine và chất hòa tan cao hơn, hương vị thơm ngon hơn.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Chè Bền Vững Với HCVS

Để phát triển chè bền vững với phân hữu cơ vi sinh, cần có những giải pháp đồng bộ. Cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người trồng chè về lợi ích của phân hữu cơ vi sinh. Cần hỗ trợ người trồng chè tiếp cận với nguồn cung phân hữu cơ vi sinh chất lượng cao với giá cả hợp lý. Cần có những chính sách hỗ trợ tài chính cho người trồng chè sử dụng phân hữu cơ vi sinh. Cần tăng cường nghiên cứu khoa học để phát triển các quy trình canh tác chè bền vững với phân hữu cơ vi sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây chè là cây công nghiệp lâu năm với nhiệm kỳ kinh tế kéo dài từ 30 đến 40 năm, giữ vị trí cây trồng mũi nhọn tại vùng trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam. Tuy nhiên, tập quán thâm canh dựa quá nhiều vào phân bón vô cơ nhằm thúc đẩy nhanh tốc độ ra búp đã làm đất đồi dốc bị thoái hóa nghiêm trọng. Hàm lượng mùn trong đất canh tác chè tại nhiều vùng suy giảm rõ rệt, từ mức 2,83% ở đất hoang xuống còn 2,09% sau 7 năm và giảm tiếp 0,73% sau 11 năm canh tác. Việc lạm dụng phân bón hóa học không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn khiến cây chè giảm khả năng chống chịu sâu bệnh hại.

Trong khi đó, nguồn phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ như vỏ sắn, bã sắn lại chưa được tận dụng hiệu quả. Hằng năm, các nhà máy chế biến tinh bột sắn tại ba tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang và Yên Bái thải ra hơn 17.700 tấn vỏ sắn cùng hàng chục nghìn tấn bã thải, phần lớn bị đốt bỏ hoặc chôn lấp gây ô nhiễm môi trường. Nhằm giải quyết đồng thời bài toán xử lý chất thải hữu cơ và phục hồi độ phì nhiêu của đất, đề tài tập trung nghiên cứu giải pháp chế biến phân hữu cơ vi sinh từ vỏ, bã sắn kết hợp phân xanh và đánh giá hiệu lực của loại phân này khi thay thế các mức phân đạm hóa học khác nhau.

Nghiên cứu được triển khai từ tháng 08/2010 đến tháng 08/2011 trên giống chè LDP2 tuổi 5 tại xã Khải Xuân, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ. Mục tiêu trọng tâm là xác định công thức phối hợp tối ưu giữa phân hữu cơ vi sinh và phân khoáng nhằm thúc đẩy sinh trưởng, nâng cao năng suất, cải thiện phẩm cấp nguyên liệu và chất lượng chè thành phẩm. Kết quả thực nghiệm khẳng định công thức bón 10 tấn phân hữu cơ vi sinh kết hợp cắt giảm 25% lượng phân đạm quy trình giúp nâng năng suất chè thực thu lên 7,53 tấn/ha qua 8 lứa hái (vượt 25,29% so với đối chứng vô cơ), đem lại lợi nhuận 13,35 triệu đồng/ha với tỷ suất lãi toàn phần đạt 70,34%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết dinh dưỡng khoáng cân đối của cây trồng dài ngày và lý thuyết quản lý độ phì nhiêu đất thông qua bổ sung vật chất hữu cơ cùng hệ vi sinh vật có ích của Koorevaar và cộng sự (1983). Đối với cây chè, để đạt năng suất 2 tấn búp khô/ha/năm, cây lấy đi từ đất 80 kg N, 23 kg P2O5, 48 kg K2O và 16 kg CaO. Khi tính cả sinh khối thân cành bị loại bỏ sau các đợt đốn tỉa hằng năm, tổng lượng dinh dưỡng mà nương chè tiêu thụ lên tới 144 kg N, 71 kg P2O5, 62 kg K2O và 40 kg CaO. Việc bón phân hữu cơ kết hợp phân khoáng hợp lý giúp tăng hiệu suất sử dụng phân bón, nâng năng suất từ 14% đến 20% và cải thiện hệ số sinh lời lên 2,8 đến 3,9 lần.

Khung lý thuyết của đề tài xoay quanh các khái niệm cốt lõi:

• Phân bón hữu cơ vi sinh (HCVS): Sản phẩm chế biến từ cơ chất hữu cơ tự nhiên qua quá trình lên men sinh học, chứa các chủng vi sinh vật sống hữu ích có mật độ đạt chuẩn để phân giải hợp chất khó tan, cố định đạm và ức chế nấm bệnh.
• Động thái sinh trưởng và cấu thành năng suất chè: Thể hiện qua các chỉ số chiều cao cây, chiều rộng tán, tốc độ tăng trưởng chiều dài búp, mật độ búp trên đơn vị diện tích và khối lượng búp 1 tôm 2 lá.
• Phẩm cấp nguyên liệu và chất lượng sinh hóa: Đánh giá thông qua tỷ lệ búp mù xòe, tỷ lệ bánh tẻ (mô xơ gỗ) cùng hàm lượng tanin, chất hòa tan, đường khử và axit amin trong búp chè tươi.

Quy trình ủ phân hữu cơ vi sinh sử dụng tỷ lệ phối trộn chuẩn hóa gồm 3 tấn bã sắn, 2 tấn vỏ sắn, 1,5 tấn phân xanh (kích cỡ 10-15 cm), 0,2 tấn phân chuồng kết hợp 10 kg supe lân, 1 kg urê, 1 kg kali, 1 kg đường, 1 kg chế phẩm Compost Maker và 1 lít dung dịch vi sinh vật hữu hiệu EM. Sau 35-40 ngày ủ hiếu khí và đảo trộn 5-6 lần, khối ủ được bổ sung chế phẩm vi sinh vật chức năng để tạo ra sản phẩm phân HCVS có độ ẩm 26%, hàm lượng hữu cơ 24%, N tổng số đạt 3,8%, mật độ vi sinh vật phân giải xenlulo đạt 2,1x10^8 cfu/g và vi sinh vật phân giải lân đạt 8,7x10^7 cfu/g.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 5 công thức với 3 lần lặp lại trên nương chè giống LDP2 tuổi 5 có năng suất nền ban đầu đạt 5 tấn/ha. Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 56 m2 (chiều dài 8 m x 5 hàng chè x khoảng cách hàng 1,4 m), có dải bảo vệ và hàng cách ly nghiêm ngặt.

Các công thức thí nghiệm bao gồm:

• Công thức 1 (Đối chứng - ĐC): 100N + 33P2O5 + 33K2O (theo quy trình khuyến cáo của Bộ Nông nghiệp & PTNT).
• Công thức 2: 100N + 33P2O5 + 33K2O + 10 tấn HCVS/ha.
• Công thức 3: 75N + 33P2O5 + 33K2O + 10 tấn HCVS/ha (giảm 25% lượng đạm khoáng).
• Công thức 4: 50N + 33P2O5 + 33K2O + 10 tấn HCVS/ha (giảm 50% lượng đạm khoáng).
• Công thức 5: 25N + 33P2O5 + 33K2O + 10 tấn HCVS/ha (giảm 75% lượng đạm khoáng).

Phương pháp thu thập dữ liệu tuân thủ các tiêu chuẩn ngành nghiêm ngặt:

• Chỉ tiêu sinh trưởng: Đo chiều cao cây và chiều rộng tán trên 5 cây cố định theo phương pháp đường chéo 5 điểm tại 2 thời điểm (tháng 2 sau đốn và tháng 8 khi kết thúc thí nghiệm). Chiều dài búp đo ngẫu nhiên 15 búp/ô qua 3 lần nhắc lại.
• Cấu thành năng suất: Mật độ búp đếm bằng khung tiêu chuẩn 25 x 25 cm tại 5 vị trí đường chéo; khối lượng búp đo bằng cách cân 30 búp (1 tôm 2 lá) chia làm 3 lần cân/ô; năng suất thực thu cân trực tiếp qua 8 lứa hái trong năm.
• Phân tích phẩm cấp và sinh hóa: Xác định tỷ lệ bánh tẻ bằng phương pháp bấm bẻ theo TCVN 1053-71; phân tích tanin theo phương pháp LeWenthal (hệ số K = 0,582); xác định hàm lượng chất tan theo Vonronxop (1946); đường khử theo Bertrand; đạm tổng số theo Kjeldahl. Đánh giá cảm quan chè xanh theo TCVN 3218-1993 trên thang điểm 20. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên ngành IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel để so sánh sai khác LSD ở mức ý nghĩa p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm tại xã Khải Xuân, huyện Thanh Ba chứng minh việc bón bổ sung phân hữu cơ vi sinh kết hợp điều chỉnh giảm lượng phân đạm khoáng mang lại hiệu quả vượt trội trên mọi phương diện sinh trưởng, năng suất và chất lượng chè LDP2:

• Thúc đẩy sinh trưởng thân tán và búp chè: Công thức 3 (75N + 33P2O5 + 33K2O + 10 tấn HCVS) ghi nhận chiều rộng tán tăng mạnh nhất đạt 13,2 cm (đạt độ rộng tán 142,7 cm khi kết thúc thí nghiệm, vượt trội có ý nghĩa thống kê so với đối chứng 140,5 cm). Tốc độ tăng trưởng chiều dài búp sau mỗi 5 ngày ở các công thức bón HCVS duy trì ổn định từ 1,64 cm đến 1,83 cm.
• Gia tăng các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu: Khối lượng trung bình của búp 1 tôm 2 lá ở Công thức 3 đạt mức cao nhất là 0,64 g (đối chứng đạt 0,61 g). Mật độ búp của Công thức 3 đạt 116,21 búp/m2, vượt xa công thức đối chứng (108,75 búp/m2). Nhờ đó, tổng năng suất thực thu qua 8 lứa hái của Công thức 3 đạt đỉnh với 7,53 tấn/ha, tăng 25,29% so với đối chứng (6,01 tấn/ha). Công thức 2 (bón đủ 100% đạm + HCVS) đạt 7,23 tấn/ha. Tuy nhiên, khi cắt giảm đạm quá sâu tới 75% ở Công thức 5, năng suất giảm xuống còn 5,92 tấn/ha.
• Nâng cao phẩm cấp nguyên liệu và thành phần sinh hóa: Việc bón phân HCVS giúp giảm mạnh tỷ lệ búp mù xòe ở Công thức 2 và Công thức 3 xuống còn 8,96% và 9,42% (đối chứng là 11,80%). Tỷ lệ búp bánh tẻ (xơ gỗ) ở Công thức 3 giảm xuống 8,20% so với mức 11,02% của đối chứng. Về thành phần sinh hóa, Công thức 3 đạt hàm lượng chất hòa tan 42,32% (đối chứng 41,03%), đường khử đạt 2,57% (đối chứng 2,36%), hàm lượng tanin ở mức cân bằng 28,33% (đối chứng 29,56%), rất thích hợp cho sản xuất chè xanh chất lượng cao. Điểm thử nếm cảm quan của Công thức 3 đạt 17,3/20 điểm (loại Khá cao), nước chè có màu xanh vàng sáng, hương thơm đượm và vị chát dịu hậu ngọt.
• Hạn chế áp lực sâu hại và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế: Mật độ bọ cánh tơ ở Công thức 3 chỉ còn 1,56 con/búp (đối chứng 2,54 con/búp); mật độ rầy xanh giảm xuống 3,88 con/khay (đối chứng 5,11 con/khay). Về mặt kinh tế, Công thức 3 đạt tổng thu 32,33 triệu đồng/ha, trừ tổng chi phí 18,98 triệu đồng/ha, thu về lợi nhuận ròng 13,35 triệu đồng/ha (tăng 51,36% so với mức 8,82 triệu đồng/ha của đối chứng), đạt tỷ suất lợi nhuận cao nhất toàn thí nghiệm là 70,34%.

Thảo luận kết quả

Các bảng số liệu thống kê (từ Bảng 3.1 đến Bảng 3.8) và hệ thống biểu đồ đường thể hiện động thái tăng trưởng búp chè theo thời gian (Hình 3.1 đến Hình 3.8) đã phản ánh rõ mối tương quan tuyến tính chặt chẽ giữa chế độ bón phân, cấu trúc sinh khối và năng suất chè. Phân hữu cơ vi sinh đóng vai trò như một kho dự trữ dinh dưỡng giải phóng chậm, cung cấp đồng thời các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng thiết yếu.

Sự hiện diện của các chủng vi sinh vật phân giải lân (8,7x10^7 cfu/g) và phân giải xenlulo (2,1x10^8 cfu/g) trong phân bón đã hoạt hóa các nguồn lân khó tiêu tồn dư trong đất đồi dốc, kích thích hệ rễ chè tơ phát triển sâu rộng. Điều này giúp cây tăng cường khả năng hấp thu dinh dưỡng ngay cả trong các tháng mùa khô hạn, khắc phục hiện tượng đất bị nén dẽ, nâng cao độ xốp đất tầng mặt từ 5% đến 8%.

Khi được cung cấp dinh dưỡng cân đối và đầy đủ chất hữu cơ, vách tế bào mô lá chè phát triển dày dặn và đồng đều, làm giảm hiện tượng xơ hóa sớm của búp (giảm tỷ lệ bánh tẻ từ 11,02% xuống 8,20%), đồng thời tăng khả năng tự kháng lại các loài côn trùng chích hút như bọ cánh tơ, bọ xít muỗi và rầy xanh. Kết quả này củng cố các kết luận nghiên cứu của Karthikeyan tại vùng chè Assam (Ấn Độ) khi phối trộn nấm vi sinh giúp tăng năng suất 12-16%, đồng thời khẳng định tính đúng đắn của định hướng giảm thiểu đạm hóa học trong canh tác chè bền vững tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa và nhân rộng công thức bón phân kết hợp: Khuyến nghị các cơ quan khuyến nông và hợp tác xã sản xuất chè tại tỉnh Phú Thọ cũng như khu vực miền núi phía Bắc áp dụng rộng rãi công thức bón phân tối ưu: 75 kg N + 33 kg P2O5 + 33 kg K2O phối hợp 10 tấn phân hữu cơ vi sinh/ha/năm cho nương chè kinh doanh giống LDP2 từ 5 tuổi trở lên. Giải pháp này giúp cắt giảm 25% lượng đạm khoáng mà vẫn nâng năng suất thực thu đạt trên 7,5 tấn/ha, đảm bảo mục tiêu canh tác an toàn trong giai đoạn 2026-2028.
2. Chuyển giao công nghệ sản xuất phân hữu cơ vi sinh tại chỗ: Hướng dẫn các hộ nông dân và doanh nghiệp địa phương tận dụng tối đa nguồn phụ phẩm công nghiệp chế biến sắn (vỏ củ, bã sắn) và vật liệu hữu cơ sẵn có (phân xanh, cành lá chè đốn) để tự ủ phân vi sinh bằng chế phẩm Compost Maker và vi sinh vật hữu hiệu EM. Giải pháp này giúp hạ giá thành sản xuất phân bón xuống dưới 300.000 đồng/tấn, giải quyết dứt điểm điểm nóng ô nhiễm môi trường nông thôn.
3. Ứng dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên nền phân hữu cơ: Khai thác khả năng tự kháng sâu bệnh của cây chè khi được bón phân hữu cơ vi sinh để giảm 30% đến 40% số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Ưu tiên các biện pháp bảo tồn thiên địch, điều tra định kỳ mật độ rầy xanh và bọ cánh tơ để giữ mật độ sâu hại dưới ngưỡng gây hại kinh tế, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn VietGAP.
4. Xây dựng chuỗi liên kết giá trị và cơ chế khuyến khích: Đề nghị Sở Nông nghiệp & PTNT các tỉnh trung du miền núi phía Bắc ban hành chính sách hỗ trợ kinh phí chuyển giao kỹ thuật sinh học, liên kết các nhà máy chế biến tinh bột sắn với các vùng chuyên canh chè nhằm thiết lập chuỗi cung ứng khép kín từ phụ phẩm nông nghiệp đến sản phẩm chè hữu cơ xuất khẩu trước năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nông dân và chủ trang trại canh tác chè: Nắm bắt quy trình kỹ thuật tự sản xuất phân hữu cơ vi sinh từ phế phụ phẩm giá rẻ tại nông hộ, biết cách cắt giảm 25% lượng đạm khoáng để tiết kiệm chi phí đầu vào, gia tăng lợi nhuận trên 50% và kéo dài chu kỳ khai thác của nương chè.
• Cán bộ kỹ thuật khuyến nông và quản lý nông nghiệp: Sử dụng hệ thống dữ liệu thực nghiệm làm tài liệu chuẩn mực để xây dựng các mô hình trình diễn thâm canh chè an toàn, phục vụ công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật chuyển giao quy trình VietGAP tại các vùng chè trọng điểm.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Nông học / Khoa học Đất: Khai thác phương pháp luận nghiên cứu đồng ruộng chuẩn mực (thiết kế RCBD), quy trình phân tích sinh hóa phẩm cấp chè và phương pháp đánh giá mật độ vi sinh vật đất phục vụ công tác giảng dạy, học tập và phát triển các đề tài liên quan.
• Doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ và chế biến nông sản: Tiếp cận quy trình công nghệ sinh học xử lý bã thải công nghiệp sắn thành phân bón hữu cơ vi sinh thương phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cao (3,8% N tổng số, 24% hữu cơ), mở ra hướng đầu tư kinh doanh tuần hoàn hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Việc cắt giảm 25% lượng phân đạm hóa học có làm suy giảm năng suất chè không?

Hoàn toàn không làm suy giảm năng suất. Kết quả nghiên cứu chứng minh khi giảm 25% lượng đạm vô cơ và bón bổ sung 10 tấn phân hữu cơ vi sinh/ha, năng suất thực thu đạt tới 7,53 tấn/ha qua 8 lứa hái, cao hơn 25,29% so với công thức bón đủ 100% đạm hóa học theo quy trình truyền thống (6,01 tấn/ha).

Phân hữu cơ vi sinh từ vỏ và bã sắn có tác dụng cải tạo đất đồi dốc như thế nào?

Phân chứa hàm lượng hữu cơ 24% cùng mật độ vi sinh vật phân giải xenlulo 2,1x10^8 cfu/g và phân giải lân 8,7x10^7 cfu/g. Hệ vi sinh vật này chuyển hóa các hợp chất khó tan thành dạng dễ tiêu, cải thiện khả năng giữ ẩm ở tầng đất sâu 20 cm và làm tăng độ xốp đất từ 5% đến 8%, ngăn ngừa xói mòn trên đất dốc.

Chất lượng cảm quan của chè bón phân hữu cơ vi sinh có gì vượt trội?

Chè bón phân hữu cơ vi sinh đạt tổng điểm thử nếm 17,3/20 điểm (loại Khá cao). Sản phẩm có ngoại hình xoăn đều tự nhiên, nước chè xanh vàng sáng, hương thơm thanh đặc trưng của giống LDP2, vị chát dịu hậu ngọt sâu nhờ hàm lượng chất hòa tan đạt 42,32% và hàm lượng tanin cân đối 28,33%.

Tỷ lệ búp mù xòe và bánh tẻ của búp chè biến đổi ra sao khi bón HCVS?

Bón phân HCVS giúp cung cấp dinh dưỡng cân đối, kéo dài giai đoạn sinh trưởng của mô non. Tỷ lệ búp mù xòe giảm xuống 9,42% (so với đối chứng là 11,80%) và tỷ lệ bánh tẻ giảm xuống 8,20% (so với đối chứng là 11,02%), giúp búp chè non mềm, giòn, dễ hái và nâng cao phẩm cấp búp loại A.

Chi phí và thời gian tự ủ phân hữu cơ vi sinh từ phế thải sắn là bao nhiêu?

Thời gian ủ hiếu khí kéo dài từ 35 đến 40 ngày với 5-6 lần đảo trộn, phối trộn cùng chế phẩm Compost Maker và vi sinh vật EM. Chi phí sản xuất tự chế ước tính chỉ khoảng 300.000 đồng/tấn, tiết kiệm hơn 40% chi phí so với mua các loại phân hữu cơ vi sinh đóng bao trên thị trường.

Kết luận

• Đóng góp khoa học cốt lõi: Xác định được công thức bón phân tối ưu (75N + 33P2O5 + 33K2O + 10 tấn HCVS/ha) giúp thay thế 25% lượng đạm vô cơ mà vẫn tối ưu hóa sinh trưởng cây chè LDP2 tuổi 5.
• Nâng cao năng suất và giá trị: Đưa năng suất thực thu đạt 7,53 tấn/ha/8 lứa hái, nâng chất lượng sinh hóa với tỷ lệ chất hòa tan đạt 42,32% và điểm thử nếm cảm quan đạt 17,3 điểm.
• Hiệu quả kinh tế - sinh thái: Mang lại lợi nhuận ròng 13,35 triệu đồng/ha với tỷ suất sinh lời 70,34%, đồng thời giảm thiểu áp lực sâu hại và cải tạo độ phì nhiêu đất đồi dốc.
• Giải pháp môi trường tuần hoàn: Hoàn thiện quy trình xử lý triệt để hàng chục nghìn tấn phế thải vỏ, bã sắn thành nguồn phân bón sinh học giá trị cao với chi phí chỉ 300.000 đồng/tấn.
• Định hướng kế tiếp: Tiếp tục mở rộng theo dõi sự biến đổi lý hóa tính và hệ vi sinh vật đất trong khung thời gian dài hạn 3-5 năm trên nhiều vùng sinh thái chè khác nhau.

Người trồng chè, các hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp hãy áp dụng ngay quy trình bón phân hữu cơ vi sinh từ phụ phẩm nông nghiệp để nâng cao chất lượng nông sản, gia tăng lợi nhuận và chung tay phát triển nền nông nghiệp xanh bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam có lịch sử trồng chè lâu đời nhưng cây chè mới chỉ được trồng và phát triển với quy mô lớn từ khoảng 100 năm nay. Với đặc điểm là loại cây công nghiệp dài ngày, dễ trồng và chăm sóc, nhiệm kỳ kinh tế dài 30 - 40 năm, phù hợp với điều kiện tự nhiên ở các vùng đất dốc của Việt Nam, do vậy cây chè đã trở thành cây công nghiệp mũi nhọn, mang lại giá trị kinh tế cao, tham gia vào thị trường xuất khẩu. Năng suất và chất lượng chè phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: giống, khí hậu, đất đai, phân bón, kỹ thuật canh tác và công nghệ chế biến. Việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong thâm canh chè ở các khâu: chọn tạo đưa giống năng suất cao vào sản xuất, chế độ bón phân, áp dụng kỹ thuật hái, kỹ thuật đốn chè đã giúp cho ngành chè đạt được sự phát triển nhanh chóng về diện tích, năng suất và sản lượng.

Ngày nay, mặc dù phân hoá học được coi là yếu tố tiên phong trong việc cải tạo năng suất cây trồng và xu hướng sử dụng phân hoá học ngày càng có chiều hướng gia tăng do sử dụng phân hóa học tiết kiệm thời gian và công lao động song phân hữu cơ vẫn giữ một vai trò quan trọng không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp nói chung và ngành chè nói riêng, đặc biệt là canh tác chè bền vững. Trong nền nông nghiệp cổ truyền của các nước trên thế giới cũng như ở các nước Asian và ở Việt Nam, phân hữu cơ không chỉ cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng với hàm lượng vốn có của nó mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện các đặc tính lý hoá học của đất thông qua vai trò của vật chất hữu cơ (Koorevaar và cộng sự, 1983) [3]. Thực tế sản xuất cho thấy, người trồng chè thường bón phân hữu cơ chủ yếu là phân chuồng kết hợp với phân vô cơ cho chè ở giai đoạn kiến thiết cơ bản, trồng mới và chủ yếu sử dụng phân vô cơ cho chè ở các giai đoạn sản xuất kinh doanh để tiết kiệm thời gian và công lao động, thúc đẩy nhanh quá trình sinh trưởng của búp mới, tăng năng suất. Mặc dù đã nhận thức được vai trò của phân hữu cơ vi sinh trong việc nâng cao năng suất, cải thiện độ phì của đất, song ở Việt Nam cho đến nay mức độ ứng dụng loại phân bón này còn hết sức hạn chế.

Vì vậy, việc tìm ra các giải pháp thay thế một phần phân hóa học và tận dụng phế phụ phẩm nông 2 nghiệp tại chỗ đang là một xu hướng mới được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Do đó xây dựng quy trình sản xuất phân hữu cơ vi sinh từ phế phụ phẩm nông nghiệp phục vụ sản xuất chè an toàn là một trong những hướng nghiên cứu của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc. Dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Bình - Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “ Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh chế biến từ phế phụ phẩm nông nghiệp đến sinh trưởng và chất lượng của giống chè LDP2 tuổi 5 tại Khải Xuân - Thanh Ba - Phú Thọ ” 2. Mục đích - yêu cầu của đề tài 2.

Mục đích - Nghiên cứu ảnh hưởng của các công thức bón phân hữu cơ vi sinh được sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp đến sinh trưởng của cây chè LDP2 tuổi 5. - Nâng cao năng suất, phẩm chất chè búp góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho người trồng chè tại địa phương. Yêu cầu - Đánh giá ảnh hưởng của các công thức bón phân hữu cơ vi sinh khác nhau đến khả năng sinh trưởng, năng suất của cây chè. - Đánh giá ảnh hưởng của các công thức bón phân hữu cơ vi sinh được sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp đên chất lượng búp chè nguyên liệu và chè thành phẩm.

- Xác định được diễn biến loài sâu hại chính gây hại trên giống chè LDP2 - Xác định được thành phân lý hóa tính của đất trước và sau khi tiến hành thí nghiệm. - Xác định được công thức cho hiệu quả kinh tế cao nhất. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 3. Ý nghĩa khoa học - Nghiên cứu các biện pháp bón phân hữu cơ vi được sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp sẽ là cơ sở khoa học để xác định mức bón phân hữu cơ vi sinh hợp lý cho giống chè LDP2 tuổi 5.

3 - Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện quy trình sử dụng phân hữu cơ vi sinh cho giống chè LDP2, phục vụ cho sản xuất chè an toàn tại tỉnh Phú Thọ. - Kết quả nghiên cứu góp phần củng cố cơ sở khoa học và thực tiễn, phục vụ canh tác bền vững trên đất dốc, bảo vệ và cải tạo đất. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần đưa ra giải pháp cải thiện năng suất và chất lượng chè, từ đó nâng cao thu nhập cho người trồng chè. - Hướng dẫn giúp đỡ các hộ nông dân biết sử dụng nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ làm phân hữu cơ vi sinh, thay thế phân chuồng và một phần phân vô cơ, tăng độ xốp và cải thiện độ phì cho đất, đảm bảo tăng và ổn định năng suất chè, khai thác hợp lý và bảo vệ nguồn tài nguyên đất.

4 PHẦN 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học xác định biện pháp kỹ bón phân hữu cơ vi sinh cho chè 1. Cơ sở khoa học của kỹ thuật bón phân cho chè Cây chè Việt Nam chủ yếu được trồng đồi núi có địa hình dốc là chính, nên đất bị xói mòn lớn, làm trôi lớp đất màu mỡ, nước không được giữ lại, dẫn đến thiếu nước trầm trọng trong mùa khô sau đó. Việc lạm dụng phân bón hóa học dẫn đến chất lượng sản phẩm thu được không cao.

Tuy bước đầu đã nhận thức được vai trò của phân bón hữu cơ vi sinh trong việc nâng cao năng suất, cải thiện độ phì của đất, song ở Việt Nam nói chung đặc biệt là khu vực trung du, miền núi Phía Bắc cho đến nay mức độ ứng dụng loại phân bón này còn hết sức hạn chế. Mặt khác, chè là cây công nghiệp dài ngày, sản phẩm là búp chè chỉ chiếm 8-13% sinh khối của cây, lại phải thu hái nhiều lần trong 1 năm, mặt khác năng suất chè của ta chưa cao, cho nên so với những cây công nghiệp dài ngày khác như cà phê, cao su.thì nhu cầu dinh dưỡng của cây chè không lớn. Với năng suất 2 tấn búp khô trên 1ha/năm, chè lấy đi từ đất trung bình là 80kg N, 23 kg P2O5, 48kg K2O và 16 kg CaO. Tuy nhiên ngoài hàm lượng búp chè được hái hàng năm, chè còn được đốn cành, chặt cây và mang đi khỏi vườn, cho nên tổng lượng các chất dinh dưỡng chè lấy đi khỏi đất là 144 kg N, 71 kgP2O5, 62kg K2O , 24kg MgO và 40 kg CaO.

Như vậy, việc bón phân cân đối, đúng tỷ lệ và liều lượng làm cho năng suất chè tăng 14-20%, với hệ số lãi là 2,8-3,9 lần. Bón phân đúng còn làm tăng hàm lượng tanin thêm 2,0-6,5%, chất hoà tan tăng 1,5-3,5% và hương vị chè được cải thiện. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng đến sinh trưởng và phát triển của cây chè Xu hướng sử dụng phân bón cho chè chủ yếu vẫn là 3 nguyên tố đa lượng chính N, P, K. Một số nước còn quan tâm tới 2 nguyên tố bán đa lượng là Mg và S.

Dạng phân bón cho chè thường là phân phối hợp theo một số tỷ lệ nhất định, phù hợp điều 5 kiện đất đai và năng suất búp chè của từng vùng nhằm tăng hiệu suất sử dụng của từng loại phân bón. Đồng thời bón phân cân đối phần nào có ảnh hưởng tốt phẩm chất chè. Vai trò cụ thể của một số nguyên tố dinh dưỡng đối với chè như sau: Đạm (N): là thành phần của chất hữu cơ, diệp lục tố, nguyên sinh chất, axit nucleic, protein. Đạm giúp tăng chiều cao cây, ra nhiều lá và búp mới, tăng năng suất chè.

Lân (P): là thành phần của phophatides, axit nucleic, protein… quan trọng trong quá trình trao đổi năng lượng và protein. Lân cần thiết cho sự phát triển của bộ rễ, kích thích chồi mới, tăng khả năng chịu hạn, tăng tuổi thọ của cây, tăng năng suất và lượng đượng hòa tan và tanin, tăng chất lượng chè. Thiếu lân: lá có màu xanh đục mờ không sáng bóng, thân cây mảnh, rễ kém phát triển, khả năng hấp thụ đạm kém. Chè thiếu lân trầm trọng sẽ bị trụi cành, năng suất thấp và chất lượng kém.

Kali (K): hoạt hóa enzym liên quan đến quang hợp, tổng hợp hydratcacbon, protein, điều chỉnh pH và nước ở khí khổng. Giúp cây cứng chắc, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh, rét và hạn, giảm khô lá và rụng lá già, tăng năng suất và tăng độ ngọt, độ đậm trong chè búp. Thiếu kali: cây sinh trưởng chậm, mép và chóp lá có màu xám hay nâu nhạt sau khô dần, lá già rụng sớm, lá non ngày càng nhỏ, dễ bị sâu bệnh. Búp thưa, vỏ cây có màng trắng bạc, cây chậm ra búp, năng suất thấp, chè kém ngọt, chất lượng giảm.

Magiê (Mg): cấu tạo diệp lục tố, enzym chuyển hóa hydratcacbon và axit nucleic, thúc đẩy hấp thụ, vận chuyển lân và đường trong cây, giúp cây cứng chắc và phát triển cân đối, tăng năng suất và chất lượng chè khô. Thiếu magiê: xuất hiện những vệt màu xanh tối hình tam giác ở giữa lá, lá già dần chuyển vàng, hạn chế khả năng ra búp, năng suất thấp, chất lượng chè khô giảm. Kẽm (Zn): là thành phần của men metallo-enzymes-carbonic-anhydrase, anxohol dehydrogenase, quan trọng trong tổng hợp axit indol acetic, axit nucleic và protein, tăng khả năng sử dụng lân và đạm của cây. Thúc đẩy sinh trưởng, phát 6 triển, tăng năng suất và chất lượng chè.

Thiếu kẽm: cây lùn, còi cọc, lá chuyển dần bạc trắng, số búp ít. Bo (B): cần cho sự phân chia tế bào, tổng hợp protein, lignin trong cây, tăng khả năng thấm ở màng tế bào và vận chuyển hydrat carbon. Tăng độ dẻo của búp, giảm rụng lá, tăng năng suất và chất lượng chè. Molypđen (Mo): là thành phần của men nitrogenase, cần cho vi khuẩn Rhizobium cố định đạm, tăng hiệu suất sử dụng đạm, năng suất và chất lượng chè.