ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN THỊ LY Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU ẢNH HUỞNG CỦA BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN HOÀI SƠN TẠI THÁI NGUYÊN” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính quy Ngành: Khoa học cây trồng Khoa: Nông học Khóa học: 2016-2020 Thái Nguyên, 2020 Luan van ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN THỊ LY Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN HOÀI SƠN TẠI THÁI NGUYÊN” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính quy Ngành: Khoa học cây trồng Lớp: K48-TT-N01 Khoa: Nông học Khóa học: 2016-2020 Giảng viên hướng dẫn: ThS. NGUYỄN THỊ MAI THẢO TS. HÀ MINH TUÂN Thái Nguyên, 2020 Luan van i LỜI CAM ĐOAN Em xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong đề tài nghiên cứu khoa học này là hoàn toàn trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ cho một học vị nào. Mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn đều đã được cảm ơn.
Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn này đã được ghi rõ nguồn gốc. Thái Nguyên, Tháng 08 năm 2020 Sinh viên Trần Thị Ly Luan van ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp của mình, em đã nhận được sự quan tâm của nhiều tập thể và cá nhân. Nhân dịp này em xin trân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên và tập thể các thầy giáo, cô giáo Khoa Nông học đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ em trong quá trình học tập và thực hiện đề tài tốt nghiệp. Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo Ths.NGUYỄN THỊ MAI THẢO và thầy giáo TS.HÀ MINH TUÂN Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ em vượt qua khó khăn để hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Em xin chân thành cảm ơn bạn bè và gia đình đã luôn động viên giúp đỡ giúp đỡ em về tinh thần và vật chất trong suốt quá trình học tập và thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp cuối khóa học. Khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế. Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo và các bạn sinh viên để Khóa luận được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, Tháng 08 năm 2020 Sinh viên Trần Thị Ly Luan van iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CD : Chiều dài CT : Công thức DK : Đường kính Đ/C : Đối chứng LSD : Least Significant Difference (sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa) MĐSH : Mật độ sâu hại NL : Nhắc lại SL : Số lá TB : Trung bình TLB : Tỷ lệ bệnh Luan van iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.
ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.
Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đề tài. Nguồn gốc phân loại và giá trị dinh dưỡng của cây Hoài Sơn.
Nguồn gốc và phân loại. Phân loại thực vật. Giá trị dinh dưỡng của cây Hoài Sơn. Đặc điểm thực vật học của cây Hoài Sơn.
Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của cây Hoài Sơn. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển. Các đặc điểm sinh lý. Điều kiện sinh thái của cây Hoài Sơn.
Chất dinh dưỡng. Những Nghiên cứu liên quan về biện pháp kỹ thật trong nhân giống và sản xuất cây Hoài Sơn trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu giống Hoài Sơn ở Việt Nam. Nghiên cứu giống Hoài Sơn trên thế giới.
13 Phần III VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Phương pháp bố trí thí nghiệm. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp xử lý số liệu. 20 Phần IV KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.
Nghiên cứu các hình thức xử lý củ tới khả năng nhân giống Hoài Sơn. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón tới sinh trưởng, phát triển, năng suất và hiệu quả kinh tế của cây Hoài Sơn. Ảnh hưởng của biện pháp cố định độ sâu củ tới năng suất và hiệu quả kinh tế của cây Hoài Sơn. 32 PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.
35 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 36 PHỤ LỤC 1: HÌNH ẢNH THÍ NGHIỆM PHỤ LỤC 2: HOẠCH TOÁN HIỆU QUẢ KINH TẾ Luan van vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4.1: Bảng tổng hợp thời gian nảy mầm .2: Tỷ lệ nảy mầm, tỷ lệ sống và tỷ lệ xuất vườn của các hình thức xử lý củ .3: Ảnh hưởng của các biện pháp xử lý củ tới đặc điểm hình thái .4: Đánh giá mức độ gây hại của sâu trên cây Hoài Sơn .5: Ảnh hưởng của liều lượng phân bón tới thời gian sinh trưởng của cây Hoài Sơn.6: Ảnh hưởng của liều lượng phân bón tới đặc điểm hình thái cây Hoài Sơn .7:Động thái tăng trưởng đường kính thân cây sau trồng .8: Động thái tăng trưởng chiều cao cây sau trồng .9:Động thái tăng trưởng số cành trên thân chính cây sau trồng .10: Ảnh hưởng của phân bón tới năng suất cây Hoài Sơn .11: Hạch toán hiệu quả kinh tế giữa các công thức phân bón .12: Đánh giá mức độ gây hại của sâu trên cây Hoài Sơn .13: Ảnh hưởng của các biện pháp cố định độ sâu củ tới các yếu tố cấu thành năng suất .14: Hạch toán hiệu quả kinh tế giữa các công thức cố định độ sâu củ. 34 Luan van vii DANH MỤC HÌNH Hình 4.1: Động thái tăng trưởng đường kính thân cây sau trồng .2: Động thái tăng trưởng chiều cao cây sau trồng .3: Động thái tăng trưởng số cành trên thân chính cây sau trồng .4: Biểu đồ thể hiện ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến năng suất.5: Biểu đồ thể hiện ảnh hưởng của độ sâu củ đến năng suất. 33 Luan van 1 Phần I.
Tính cấp thiết của đề tài Cây Hoài Sơn (củ mài) tên khoa học là Dioscorea persimilis Prain et Burk, thuộc họ Củ nâu (Dioscoreaceae), là một trong những loài thực vật thân leo nằm trong danh mục nhóm lâm sản gỗ (Nguyễn Hồng Quân, 2006). Tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc [29] đã cho biết củ Mài mọc hoang ở khắp những vùng rừng núi nước ta phổ biến nhất ở khu vực miền Bắc và Miền Trung cho tới Huế. Cây củ Mài có vai trò chính là nguồn cung cấp lương thực, trong dân gian còn được con người nghiên cứu và biết đến với vai trò là một vị thuốc nằm trong danh mục Dược điển Việt Nam (Đỗ Huy Bích, 2004), (Đỗ Tất Lợi, 2003). Thành phần chính của củ mài là tinh bột, chiếm 63,0%, ngoài ra còn có 0,5% chất béo và 6,8% protid.
Theo phân tích của Viện Dược liệu Việt Nam (2011) [30] trong rễ củ của cây củ mài khô có chứa một số thành phần dinh dưỡng như: gluxit 63,25%, protit 6,75%, lipit 0,45%, chất nhầy 2,0 – 2,8%, dioscin sapotoxin, allantoin, dioscorin và các axit amin, mucin là một loại protein nhớt và một số chất khác như allantion, cholin, arginin, men maltose, saponin có nhân sterol. Tác dụng dược lý tăng đồng hóa và hướng sinh dục (Gonodotrope) (thí nghiệm trên chuột cống đực). Ngoài tác dụng cung cấp lương thực củ Mài còn được biết đến là vị thuốc cây dược liệu được sử dụng làm thuốc bổ ngũ tạng, mạnh gân xương và dùng chữa: Người có cơ thể suy nhược, bệnh đường ruột, ỉa chảy, lỵ lâu ngày, bệnh tiêu khát, di tinh, mộng tinh và hoạt tinh, viêm tử cung (bạch đới), thận suy, mỏi lưng, đi tiểu luôn, chóng mặt, hoa mắt, ra mồ hôi trộm. Thường dùng phối hợp với các vị thuốc khác.
Chữa trẻ em gầy yếu, nhác ăn, phụ nữ có Luan van 2 mang mỏi mệt chán cơm hay người có bệnh đái đường gầy róc (Công dụng chữa bệnh củ Mài) [23]. Thái Nguyên là tỉnh trung du miền núi phía bắc, với khí hậu và địa hình phù hợp cho phát triển cây trồng và cây dược liệu nói chung. Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có nguồn dược liệu khá phong phú và đa dạng, nhiều loại dược liệu quý hiếm được tìm thấy tại các khu rừng đặc dụng, khu bảo tồn loài và sinh cảnh. Việc nuôi trồng dược liệu cũng làm tăng hiệu quả kinh tế cho các hộ nông dân cao hơn từ 3 - 5 lần so với trồng một số loại cây nông nghiệp.
Phát triển dược liệu cũng góp phần bảo vệ đa dạng sinh học. Số người dùng thuốc y học cổ truyền khá đông đảo, bên cạnh đó nhu cầu sử dụng các vị thuốc Y học cổ truyền trong các cơ sở khám chữa bệnh công lập trực thuộc tại Sở Y tế gồm trên 240 vị thuốc với số lượng trung bình trong 3 năm 2015 - 2017 là trên 40. Cây dược liệu nói chung và cây Hoài Sơn nói riêng không còn xa lạ gì đối với người dân. Hiện nay tại Thái Nguyên cây Hoài Sơn chủ yếu được mọc trong tự nhiên với việc khai thác trong rừng trên các vùng núi cao khiến người dân khá vất vả.
Bên cạnh đó, cây Hoài Sơn là một trong 6 vị thuốc quý được phối trộn với các vị thuốc khác trong Đông Y. Hiện nay phải mua hàng trôi nổi trên thị trường là hàng không rõ nguồn gốc hoặc hàng nhập giả từ Trung Quốc. Do đó, năng suất cây Hoài Sơn thu được thấp, chất lượng còn hạn chế và có nguy cơ bị thoái hóa giống do không quan tâm, chăm sóc đúng mức, trong khi nhu cầu tiêu dùng của thị trường ngày càng cao, đặc biệt sử dụng Hoài Sơn trong các loại thuốc chữa bệnh và phối hợp với các loại dược liệu khác. Từ những vấn đề trên việc thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp kỹ thật đến sinh trưởng, phát triển Hoài Sơn tại Thái Nguyên” mang tính cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng cây Hoài Sơn trong và ngoài tỉnh tăng thu nhập kinh tế cho người dân.
Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích Xác định được một số biện pháp kỹ thuật trồng trọt nhằm nâng cao năng suất, chất lượng dược liệu Hoài Sơn tại Thái Nguyên. Yêu cầu Xác định được kĩ thuật xử lý hom thích hợp trong nhân giống Hoài Sơn bằng củ. Xác định được ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến năng suất và hiệu quả kinh tế của cây Hoài Sơn tại Thái Nguyên.