Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây Mẫu đơn đỏ (Ixora coccinea L.), hay còn gọi là cây long thuyền hoa, nam mẫu đơn, cây trang, thuộc họ Thiến thảo (Rubiaceae). Đây là loài cây bụi thân gỗ nhỏ, nhiều cành nhẵn, có thể đạt chiều cao đến 4 m; phiến lá láng hình bầu dục mọc đối không cuống; hoa mọc thành từng chùm xim ở đầu cành với sắc đỏ đặc trưng. Cây có nguồn gốc từ Trung Quốc và Tây Tạng, mang đặc tính sinh thái ưa sáng, chịu hạn và chịu rét tốt nhưng mẫn cảm với úng ngập và đất mặn. Trong thực tiễn, Mẫu đơn đỏ được ứng dụng rộng rãi trong tạo lập cảnh quan công trình, đường phố, khu đô thị và nhà vườn. Bên cạnh giá trị thẩm mỹ, vỏ rễ phơi khô của cây là vị thuốc dùng để chữa đái đục, sốt, đau nhức, kiết lỵ, bệnh gan, đau kinh, co giật và chuột rút cơ bắp chân; hoa cũng được dùng làm thuốc chữa kiết lỵ.

Về phương thức nhân giống, cây Mẫu đơn đỏ có thể tạo nguồn giống từ hạt hoặc nhân giống vô tính. Tuy nhiên, nhân giống hữu tính bằng hạt thường làm phân ly tính trạng di truyền và thời gian ra hoa kéo dài. Phương pháp giâm hom cành giúp bảo tồn nguyên vẹn đặc tính di truyền của cây mẹ, đồng thời rút ngắn chu kỳ sinh trưởng để cây nhanh ra hoa phục vụ thị trường. Dù vậy, tỷ lệ sống và khả năng phát sinh rễ bất định của hom cành Mẫu đơn đỏ chịu tác động lớn bởi các chất điều hòa sinh trưởng, đòi hỏi phải xác định liều lượng hóa chất phù hợp nhằm tối ưu hóa hiệu quả nhân giống. Xuất phát từ yêu cầu đó, đề tài nghiên cứu được thực hiện với các nội dung trọng tâm:

  1. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định nồng độ thuốc kích thích ra rễ Axit Indol-butiric (IBA) thích hợp nhất cho quá trình giâm hom cây Mẫu đơn đỏ (Ixora coccinea).
  2. Nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu:
    • Theo dõi tỷ lệ hom sống theo định kỳ 30 ngày, 60 ngày và 90 ngày ở các công thức thí nghiệm.
    • Đánh giá khả năng ra rễ của hom ở các công thức thí nghiệm thông qua các chỉ tiêu: số hom ra rễ, tỷ lệ ra rễ, số rễ trung bình trên hom, chiều dài rễ trung bình và chỉ số ra rễ.
    • Đánh giá khả năng ra chồi của hom ở các công thức thí nghiệm thông qua các chỉ tiêu: số hom ra chồi, tỷ lệ ra chồi, số chồi trung bình trên hom, chiều dài chồi trung bình và chỉ số ra chồi.
  3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
    • Đối tượng nghiên cứu: Hom cành cây Mẫu đơn đỏ và chất kích thích sinh trưởng ra rễ IBA ở các thang nồng độ khác nhau.
    • Phạm vi không gian: Vườn ươm Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đóng trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (phía Bắc giáp phường Quan Triều, phía Nam giáp phường Thịnh Đán, phía Tây giáp xã Phúc Hà, phía Đông giáp khu ký túc xá nhà trường). Khu vực mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 22 - 25°C, lượng mưa trung bình 1500 - 2000 mm, độ ẩm không khí trung bình 82%.
    • Phạm vi thời gian: Thực nghiệm theo dõi được tiến hành từ tháng 8 đến tháng 11 năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên các nguyên lý tế bào học, di truyền học thực vật và kỹ thuật lâm sinh thực nghiệm:

  • Cơ sở tế bào học và di truyền học: Dựa trên học thuyết về tính toàn năng của tế bào thực vật (G. Haberlandt, 1902) và luận điểm của N. A. Maximov về tính độc lập sinh lý của mô thực vật. Khi cắt cành giâm rời khỏi cây mẹ, con đường vận chuyển sản phẩm hữu cơ qua mạch rây bị gián đoạn; các hợp chất hữu cơ cùng auxin nội sinh tích tụ tại vết cắt sẽ kích thích tượng tầng hoạt động, phân chia hình thành mô sẹo và phát sinh rễ bất định qua ba giai đoạn: tái phân chia tượng tầng, xuất hiện mầm rễ, và sinh trưởng kéo dài đâm qua vỏ ra ngoài. Dưới giác độ di truyền học, sinh sản sinh dưỡng qua phân bào nguyên phân giúp cây con duy trì cấu trúc nhiễm sắc thể đồng nhất với cây mẹ.
  • Vai trò của chất điều hòa sinh trưởng IBA: Axit Indol-butiric (IBA) là một auxin tổng hợp có hoạt tính sinh lý bền vững, giữ vai trò chủ đạo trong việc kích thích phân hóa tế bào mô sẹo và hình thành rễ bất định. Nồng độ xử lý quyết định trực tiếp đến sự thành bại: nồng độ quá thấp không đủ hoạt lực phân hóa tế bào, trong khi nồng độ quá cao sẽ gây ngộ độc làm thối gốc hom.
  • Phương pháp bố trí thí nghiệm: Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm lâm nghiệp theo khối ngẫu nhiên (RCBD) gồm 6 công thức thí nghiệm (CTTN), mỗi công thức lặp lại 3 lần, mỗi lần nhắc lại gồm 30 hom (tổng số 90 hom cho mỗi công thức, toàn bộ thí nghiệm gồm 540 hom). Các điều kiện ngoại cảnh, nền giá thể và chế độ chăm sóc được giữ đồng đều:
    • Công thức 1 (CT1): Xử lý dung dịch IBA nồng độ 50 ppm.
    • Công thức 2 (CT2): Xử lý dung dịch IBA nồng độ 100 ppm.
    • Công thức 3 (CT3): Xử lý dung dịch IBA nồng độ 150 ppm.
    • Công thức 4 (CT4): Xử lý dung dịch IBA nồng độ 200 ppm.
    • Công thức 5 (CT5): Xử lý dung dịch IBA nồng độ 250 ppm.
    • Công thức 6 (CT6): Đối chứng (ĐC) - cắm hom tự nhiên, không xử lý thuốc kích thích.
  • Giá thể và kỹ thuật giâm hom: Sử dụng nền giá thể đất vườn ươm tơi xốp, thoát khí và giữ ẩm tốt; hom cành bánh tẻ được cắt vát với chiều dài tiêu chuẩn 5 - 10 cm, giữ lại 1/3 đến 1/2 diện tích phiến lá để duy trì quang hợp và hạn chế thoát hơi nước; hom sau xử lý được cắm trong khung vòm che nilon để kiểm soát nhiệt độ (duy trì 28 - 33°C trong nhà giâm, 25 - 30°C ở giá thể) và phun sương định kỳ.
  • Nguồn dữ liệu và phương pháp xử lý thống kê: Số liệu hom sống được thu thập định kỳ vào các ngày thứ 30, 60 và 90 sau khi cắm hom. Các chỉ tiêu về rễ và chồi được đo đếm chi tiết vào cuối đợt thí nghiệm (ngày thứ 90). Các chỉ tiêu tổng hợp được xác định theo công thức:
    • Tỷ lệ hom sống (%) = (Tổng số hom sống / Tổng số hom thí nghiệm) × 100
    • Tỷ lệ hom ra rễ (%) = (Tổng số hom ra rễ / Tổng số hom thí nghiệm) × 100
    • Số rễ trung bình/hom (cái) = Tổng số rễ đo đếm / Tổng số hom ra rễ
    • Chiều dài rễ trung bình (cm) = Tổng chiều dài các rễ / Tổng số rễ
    • Chỉ số ra rễ = Số rễ trung bình/hom × Chiều dài rễ trung bình
    • Tỷ lệ hom ra chồi (%) = (Tổng số hom ra chồi / Tổng số hom thí nghiệm) × 100
    • Số chồi trung bình/hom (cái) = Tổng số chồi / Tổng số hom ra chồi
    • Chiều dài chồi trung bình (cm) = Tổng chiều dài các chồi / Tổng số chồi
    • Chỉ số ra chồi = Số chồi trung bình/hom × Chiều dài chồi trung bình Dữ liệu thô được nhập và tính toán sơ bộ bằng phần mềm Microsoft Excel, sau đó chuyển sang phần mềm thống kê SPSS để thực hiện phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) và kiểm định sai dị giữa các giá trị trung bình theo tiêu chuẩn Duncan ở mức ý nghĩa p < 0,05.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài dựa trên nhu cầu thực tế về cây hoa cảnh quan và cây dược liệu Mẫu đơn đỏ. Phần mở đầu khẳng định vai trò của kỹ thuật giâm hom như một giải pháp công nghệ nhân giống sinh dưỡng hữu hiệu so với gieo hạt truyền thống. Từ đó, mục tiêu nghiên cứu được xác lập cụ thể là tìm ra nồng độ IBA tối ưu, đóng góp dữ liệu thực nghiệm cho học tập, nghiên cứu lâm sinh và cung cấp chỉ dẫn kỹ thuật cho sản xuất giống thương phẩm tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng thuật toàn diện các cơ sở lý luận sinh học và thành tựu nghiên cứu trong và ngoài nước:

  • Phân tích cơ sở tế bào học về tính toàn năng của tế bào, cơ chế giải phẫu hình thành mô sẹo và phát sinh rễ bất định, cùng sự phân chia rễ tiềm ẩn và rễ mới sinh.
  • Phân loại và phân tích tác động của các nhóm nhân tố ngoại sinh (thời vụ giâm hom, ánh sáng tán xạ, nhiệt độ không khí và giá thể, độ ẩm, thành phần cơ giới của giá thể) và nhân tố nội sinh (đặc điểm di truyền loài, xuất xứ, tuổi cây mẹ, tuổi cành, vị trí lấy hom trên tán, kích thước hom, diện tích phiến lá, các chất kích thích sinh trưởng thuộc nhóm Auxin như IAA, IBA, NAA, IPA).
  • Điểm cứu các công trình nghiên cứu nhân giống hom trên thế giới từ thế kỷ XIX (Pháp với Thông và Bạch đàn, các nước Đông Nam Á thuộc Trung tâm Giống cây rừng Asean - Canada như Thái Lan, Malaysia với các loài cây họ Dầu Hopea odorata, Shorea leprosula) và tại Việt Nam từ năm 1976 đến nay (các thực nghiệm tại Phù Ninh - Phú Thọ, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam trên cây Mỡ, Lát hoa, Bạch đàn, Keo lai, Quế, Xoan, Gáo, Sao đen).
  • Giới thiệu chi tiết đặc tính thực vật học, sinh thái học, công dụng làm thuốc và cảnh quan của loài Mẫu đơn đỏ (Ixora coccinea), đồng thời tổng quan điều kiện địa lý, thổ nhưỡng, thời tiết khí hậu của vườn ươm Khoa Lâm nghiệp - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Tác giả cụ thể hóa đối tượng nghiên cứu là hom cành Mẫu đơn đỏ và hóa chất kích thích ra rễ IBA; xác định thời gian triển khai từ tháng 8 đến tháng 11/2017 tại khuôn viên trường. Thiết kế thí nghiệm gồm 6 công thức theo khối ngẫu nhiên với 3 lần lặp lại được mô tả chi tiết kèm sơ đồ bố trí mặt bằng. Nội dung phương pháp chuẩn hóa hệ thống bảng biểu thu thập số liệu ngoại nghiệp (theo dõi hom sống, đo đếm rễ và chồi) và quy trình xử lý nội nghiệp bằng các hàm toán học thống kê trên Excel và quy trình kiểm định One-way ANOVA, Post Hoc Duncan trên SPSS.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương thực nghiệm tập trung phân tích các dữ liệu định lượng thu được qua ba khía cạnh sinh trưởng:

  • Động thái tỷ lệ sống: Tỷ lệ hom sống có xu hướng giảm dần từ mốc 30 ngày đến 90 ngày ở tất cả các công thức do hiện tượng đào thải tự nhiên của các hom không hình thành được rễ. Các công thức có xử lý thuốc IBA đều cho tỷ lệ sống cao hơn đối chứng (CT6 đạt 48,89% ở ngày thứ 90). Trong đó, công thức CT2 (IBA 100 ppm) đạt tỷ lệ sống cao nhất là 96,67% ở 90 ngày.
  • Khả năng ra rễ: Sự chênh lệch giữa các công thức thể hiện rõ rệt ở cả 4 chỉ tiêu (tỷ lệ ra rễ, số rễ, chiều dài rễ, chỉ số ra rễ). CT2 cho kết quả vượt trội với tỷ lệ ra rễ đạt 96,67%, số rễ đạt 8,91 cái/hom, chiều dài rễ đạt 4,92 cm và chỉ số ra rễ đạt 43,84. Kết quả kiểm định ANOVA cho thấy xác suất Sig. < 0,05, khẳng định ảnh hưởng của nồng độ IBA có ý nghĩa thống kê; kiểm định Duncan xếp CT2 là công thức trội nhất.
  • Khả năng ra chồi: Khả năng sinh trưởng chồi có mối tương quan thuận với sự phát triển của bộ rễ. CT2 tiếp tục thể hiện ưu thế với tỷ lệ ra chồi 96,67%, số chồi 1,17 cái/hom, chiều dài chồi 1,92 cm và chỉ số ra chồi đạt 2,25. Phân tích ANOVA cũng cho giá trị Sig. < 0,05, và kiểm định Duncan xác nhận CT2 là công thức tối ưu.

Phần 5: Kết luận, tồn tại và kiến nghị

Tác giả đúc kết các phát hiện định lượng then chốt của đề tài, khẳng định nồng độ IBA 100 ppm mang lại hiệu quả vượt bậc đối với sự hình thành rễ và chồi của hom cây Mẫu đơn đỏ. Phần này cũng chỉ ra các mặt hạn chế của nghiên cứu và đưa ra khuyến nghị kỹ thuật cụ thể nhằm áp dụng kết quả vào thực tiễn nhân giống thương phẩm.

Kết quả và đóng góp

Các số liệu thực nghiệm được tổng hợp và đối chiếu qua hai bảng dữ liệu dưới đây:

Bảng 1: Động thái tỷ lệ sống của hom cây Mẫu đơn đỏ theo các định kỳ theo dõi

Công thức thí nghiệm Nồng độ IBA (ppm) Số hom thí nghiệm Tỷ lệ sống sau 30 ngày (%) Tỷ lệ sống sau 60 ngày (%) Tỷ lệ sống sau 90 ngày (%)
CT1 50 90 93,33 88,89 82,22
CT2 100 90 100,00 98,89 96,67
CT3 150 90 94,44 91,11 85,56
CT4 200 90 83,33 77,78 76,67
CT5 250 90 77,78 75,56 71,11
CT6 (ĐC) 0 90 53,33 50,00 48,89

Bảng 2: Khả năng ra rễ và ra chồi của hom cây Mẫu đơn đỏ vào thời điểm kết thúc thí nghiệm (ngày thứ 90)

CTTN Tỷ lệ ra rễ (%) Số rễ TB/hom (cái) Chiều dài rễ TB (cm) Chỉ số ra rễ Tỷ lệ ra chồi (%) Số chồi TB/hom (cái) Chiều dài chồi TB (cm) Chỉ số ra chồi
CT1 82,22 6,75 4,22 28,54 82,22 1,15 1,75 2,01
CT2 96,67 8,91 4,92 43,84 96,67 1,17 1,92 2,25
CT3 85,56 7,47 4,68 34,95 85,56 1,16 1,86 2,15
CT4 76,67 6,33 4,51 28,53 76,67 1,15 1,82 2,08
CT5 71,11 5,59 4,44 24,82 71,11 1,14 1,62 1,85
CT6 (ĐC) 48,89 3,80 3,79 14,40 48,89 1,14 1,28 1,45

Các phát hiện chính từ số liệu:

  • Tác động rõ rệt của IBA so với đối chứng: Việc xử lý IBA ở tất cả các nồng độ thử nghiệm (50 - 250 ppm) đều mang lại tỷ lệ sống, khả năng ra rễ và phát triển chồi cao hơn hẳn so với công thức đối chứng không dùng thuốc. Ở CT6, tỷ lệ sống sau 90 ngày chỉ đạt 48,89%, số rễ chỉ đạt 3,80 cái/hom và chỉ số ra rễ dừng ở mức 14,40.
  • Xác lập nồng độ tối ưu 100 ppm (CT2): CT2 là công thức đạt hiệu quả cao nhất trên toàn bộ các chỉ tiêu theo dõi: tỷ lệ sống và tỷ lệ ra rễ đạt 96,67% (gấp 2 lần đối chứng); số rễ trung bình đạt 8,91 cái/hom (gấp 2,34 lần đối chứng); chiều dài rễ trung bình đạt 4,92 cm; chỉ số ra rễ đạt 43,84 (gấp 3,04 lần đối chứng). Tỷ lệ ra chồi đạt 96,67%, chiều dài chồi đạt 1,92 cm và chỉ số ra chồi đạt 2,25 (gấp 1,55 lần đối chứng). Khi nồng độ thuốc tăng cao hơn 100 ppm (150, 200, 250 ppm), các chỉ tiêu sinh trưởng đều có xu hướng giảm dần, cho thấy hiện tượng ức chế sinh lý khi sử dụng auxin ở nồng độ cao.
  • Kiểm định thống kê chuẩn xác: Phân tích phương sai One-way ANOVA trên SPSS cho thấy giá trị xác suất F (Sig.) của chỉ số ra rễ và chỉ số ra chồi đều nhỏ hơn 0,05. Phép thử Duncan khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê và định vị CT2 là công thức vượt trội nhất trong tập mẫu nghiên cứu.
  • Kiến nghị kỹ thuật đề xuất: Tác giả khuyến nghị áp dụng dung dịch kích thích IBA ở nồng độ chuẩn 100 ppm trong nhân giống sinh dưỡng Mẫu đơn đỏ bằng phương pháp giâm hom; kết hợp chặt chẽ các yêu cầu kỹ thuật: chọn hom cành nửa hóa gỗ, chiều dài 5 - 10 cm, khử trùng nấm bệnh trước khi cắm, cắt giảm diện tích lá còn 1/3 - 1/2 và duy trì độ ẩm không khí, nhiệt độ phù hợp trong khung vòm che nilông.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số điểm tồn tại dựa trên phạm vi và điều kiện thực nghiệm:

  • Hạn chế về phạm vi và yếu tố thử nghiệm: Đề tài mới chỉ tiến hành khảo nghiệm trong một khoảng thời gian nhất định (từ tháng 8 đến tháng 11/2017) và chỉ thử nghiệm đơn lẻ trên một loại giá thể là đất vườn ươm. Nghiên cứu chưa đối chứng so sánh hiệu lực của IBA với các chất kích thích ra rễ khác cùng nhóm Auxin (như IAA, NAA) hoặc các dạng chế phẩm thương mại hỗn hợp. Đồng thời, nghiên cứu chưa khảo sát ảnh hưởng của các thời vụ khác nhau trong năm và các cấp tuổi cành khác nhau của cây mẹ.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả kiến nghị tiếp tục mở rộng thực nghiệm giâm hom Mẫu đơn đỏ trên nhiều loại nền giá thể phối trộn khác nhau (như cát sạch, mùn cưa mục, xơ dừa, tro trấu) nhằm tìm ra môi trường giá thể tối ưu nhất; tiến hành thử nghiệm so sánh giữa các loại thuốc kích thích sinh trưởng (IBA, IAA, NAA) ở các thang nồng độ và phương pháp xử lý khác nhau (ngâm dung dịch hoặc chấm bột); đồng thời theo dõi giai đoạn ra ngôi, huấn luyện cây hom sau khi ra rễ để đánh giá tỷ lệ sống khi đưa ra trồng thực tế ngoài môi trường tự nhiên.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

  • Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên, học viên chuyên ngành Lâm nghiệp, Nông lâm kết hợp, Khoa học cây trồng, Cảnh quan và Làm vườn; các kỹ thuật viên tại các trung tâm giống cây trồng, vườn ươm lâm nghiệp và các cơ sở sản xuất hoa cây cảnh thương phẩm.
  • Nội dung có giá trị tham khảo cao:
    • Quy trình thiết kế thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên (RCBD) trong lâm sinh học, bao gồm hệ thống biểu mẫu đo đếm ngoại nghiệp chuẩn xác cho các chỉ tiêu rễ và chồi.
    • Bộ số liệu thực nghiệm gốc về phản ứng sinh lý của loài Ixora coccinea đối với chất kích thích sinh trưởng rễ IBA.
    • Phương pháp luận phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) và kiểm định sai dị trung bình Duncan trên phần mềm SPSS, làm mẫu hình phương pháp cho các nghiên cứu thực nghiệm nông lâm nghiệp tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Nồng độ IBA nào đem lại hiệu quả sinh trưởng rễ và chồi hom cây Mẫu đơn đỏ tốt nhất trong nghiên cứu?
Nồng độ IBA 100 ppm (Công thức 2) mang lại hiệu quả cao nhất với tỷ lệ sống sau 90 ngày đạt 96,67%, tỷ lệ ra rễ đạt 96,67%, số rễ trung bình đạt 8,91 cái/hom, chiều dài rễ trung bình đạt 4,92 cm, chỉ số ra rễ đạt 43,84; tỷ lệ ra chồi đạt 96,67%, số chồi trung bình đạt 1,17 cái/hom, chiều dài chồi trung bình đạt 1,92 cm và chỉ số ra chồi đạt 2,25.

2. Thí nghiệm giâm hom được bố trí theo phương pháp nào và dung lượng mẫu là bao nhiêu?
Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên (RCBD) gồm 6 công thức nồng độ (50 ppm, 100 ppm, 150 ppm, 200 ppm, 250 ppm và đối chứng 0 ppm). Mỗi công thức được lặp lại 3 lần, mỗi lần nhắc lại gồm 30 hom, tương ứng với 90 hom cho một công thức và tổng quy mô toàn bộ thí nghiệm là 540 hom.

3. Khả năng sinh trưởng của hom cây Mẫu đơn đỏ ở công thức đối chứng (không dùng thuốc) diễn ra như thế nào?
Ở công thức đối chứng (CT6), hom Mẫu đơn đỏ vẫn có khả năng ra rễ nhưng các chỉ số đạt được ở mức rất thấp: tỷ lệ sống sau 90 ngày chỉ đạt 48,89%, tỷ lệ ra rễ đạt 48,89%, số rễ trung bình đạt 3,80 cái/hom, chiều dài rễ trung bình đạt 3,79 cm, chỉ số ra rễ chỉ đạt 14,40; chỉ số ra chồi đạt 1,45. Các chỉ số này đều thấp hơn từ 1,5 đến hơn 3 lần so với công thức xử lý IBA 100 ppm.

4. Chỉ số ra rễ và chỉ số ra chồi được tính toán theo công thức nào và phản ánh điều gì?
Chỉ số ra rễ được tính bằng: Số rễ trung bình trên hom × Chiều dài rễ trung bình. Chỉ số ra chồi được tính bằng: Số chồi trung bình trên hom × Chiều dài chồi trung bình. Đây là các chỉ tiêu phản ánh tổng hợp chất lượng sinh trưởng của bộ rễ và bộ chồi cây hom; chỉ số càng cao thể hiện sức sống và tiềm năng sinh trưởng của cây giống càng tốt.

5. Khóa luận sử dụng công cụ thống kê nào để kiểm định độ tin cậy của các sai dị giữa các công thức?
Tác giả sử dụng phần mềm SPSS để thực hiện phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA). Kết quả cho thấy giá trị xác suất F (Sig.) của chỉ số ra rễ và chỉ số ra chồi đều nhỏ hơn 0,05, khẳng định sự khác biệt giữa các công thức nồng độ là có ý nghĩa thống kê; sau đó dùng tiêu chuẩn Duncan (Post Hoc) để kiểm tra sai dị và xác định công thức CT2 (100 ppm) là công thức trội nhất.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Quang Trung đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu xác định ảnh hưởng của chất kích thích ra rễ IBA đến sự hình thành cây hom Mẫu đơn đỏ (Ixora coccinea) tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả thực nghiệm khẳng định việc xử lý IBA ở nồng độ 100 ppm mang lại hiệu quả sinh học tối ưu, nâng tỷ lệ sống và tỷ lệ ra rễ đạt 96,67%, đồng thời cải thiện vượt trội số rễ, chiều dài rễ và khả năng đâm chồi so với đối chứng không xử lý thuốc. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thông số kỹ thuật chuẩn mực cho quy trình nhân giống sinh dưỡng loài cây cảnh và dược liệu này bằng phương pháp giâm hom trong thực tiễn lâm sinh.