Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước hồ ba bể tại khu du lịch vườn quốc gia ba bể bắc kạn

Nghiên cứu tác động của du lịch đến môi trường nước hồ Ba Bể tại vườn quốc gia Ba Bể, Bắc Kạn, nhằm bảo vệ và phát triển bền vững.

• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Duy Hải
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Hoạt Động Du Lịch Tới Môi Trường Nước Hồ Ba Bể Tại Khu Du Lịch Vườn Quốc Gia Ba Bể - Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu chung
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1.2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.2.1. Cơ sở lí luận về hoạt động du lịch
• 1.2.2. Khái niệm du lịch
• 1.2.3. Khái niệm môi trường du lịch
• 1.2.4. Cơ cấu của môi trường du lịch
• 1.2.5. Đặc trưng của ngành du lịch
• 1.2.6. Tác động của hoạt động du lịch đến môi trường du lịch
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.3.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.3.3.1. Khái quát về khu du lịch Vườn quốc gia Ba Bể
• 1.3.3.2. Đánh giá hiện trạng phát triển du lịch tại khu du lịch VQG Ba Bể
• 1.3.3.3. Đánh giá thực trạng chất lượng môi trường khu du lịch VQG Ba Bể
• 1.3.3.4. Ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường và ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch tại khu du lịch VQG Ba Bể
• 1.3.3.5. Định hướng giải pháp nâng cao chất lượng môi trường nước Hồ Ba Bể
• 1.3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.3.4.2. Phương pháp điều tra
• 1.3.4.3. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu
• 1.3.4.4. Phương pháp phân tích
• 1.3.4.5. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 1.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.4.1. Khái quát về khu du lịch Vườn quốc gia Ba Bể
• 1.4.2. Tài nguyên du lịch tự nhiên
• 1.4.3. Tài nguyên du lịch nhân văn
• 1.4.4. Cơ sở hạ tầng
• 1.4.5. Đánh giá hiện trạng phát triển du lịch tại khu du lịch Vườn Quốc Gia Ba Bể
• 1.4.5.1. Hiện trạng khách du lịch đến với khu du lịch VQG Ba Bể
• 1.4.5.2. Hệ thống cơ sở lưu trú và dịch vụ tại khu du lịch VQG Ba Bể
• 1.4.6. Đánh giá thực trạng chất lượng môi trường khu du lịch VQG Ba Bể
• 1.4.6.1. Hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt Hồ Ba Bể
• 1.4.6.2. Diễn biến chất lượng môi trường nước mặt Hồ Ba Bể
• 1.4.6.3. Đánh giá chất lượng môi trường nước mặt so với Chỉ số chất lượng nước WQI
• 1.4.7. Ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường và ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch Hồ Ba Bể
• 1.4.8. Hoạt động du lịch và các vấn đề tồn tại
• 1.4.9. Kết quả điều tra đánh giá ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch
• 1.5. Định hướng giải pháp nâng cao chất lượng môi trường nước Hồ Ba Bể
• 1.6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Du Lịch Hồ Ba Bể

Du lịch, ngành kinh tế mũi nhọn, ngày càng khẳng định vai trò quan trọng tại Việt Nam. Cùng với sự phát triển kinh tế, nhu cầu du lịch của người dân tăng cao. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra những thách thức về bảo vệ môi trường, đặc biệt tại các khu du lịch sinh thái như Hồ Ba Bể. Nghiên cứu ảnh hưởng của du lịch đến môi trường nước Hồ Ba Bể là vô cùng cần thiết để đảm bảo phát triển bền vững. Vườn quốc gia Ba Bể, khu RAMSAR thứ 3 của Việt Nam, đang đối mặt với nguy cơ suy thoái môi trường do hoạt động du lịch thiếu kiểm soát. Việc đánh giá và đưa ra giải pháp là cấp bách để bảo tồn tài nguyên nước Hồ Ba Bể.

1.1. Tầm quan trọng của Hồ Ba Bể trong du lịch sinh thái

Hồ Ba Bể, với vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ, là điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Hồ có diện tích khoảng 500 ha, nằm ở độ cao 178m so với mực nước biển. Đây là hồ nước ngọt tự nhiên trên núi duy nhất ở Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hồ Ba Bể là khu du lịch sinh thái, văn hóa quan trọng trong vùng du lịch miền núi Đông Bắc. Việc bảo tồn hệ sinh thái Hồ Ba Bể là vô cùng quan trọng để duy trì tiềm năng du lịch.

1.2. Thực trạng phát triển du lịch và tác động đến môi trường

Sự phát triển nhanh chóng của du lịch tại Hồ Ba Bể đã kéo theo sự gia tăng về số lượng khách du lịch, các cơ sở lưu trú và dịch vụ. Tuy nhiên, điều này cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nước Hồ Ba Bể do du lịch. Tình trạng xả rác thải, nước thải không qua xử lý đang đe dọa chất lượng nước và hệ sinh thái của hồ.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Tác Động Du Lịch Đến Nguồn Nước

Hoạt động du lịch, nếu không được quản lý chặt chẽ, có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường nước. Tác động của hoạt động du lịch đến chất lượng nước Hồ Ba Bể là một vấn đề đáng quan ngại. Sự gia tăng lượng chất thải từ các hoạt động du lịch, bao gồm rác thải, nước thải sinh hoạt và nước thải từ các cơ sở lưu trú, có thể làm suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Theo nghiên cứu, vấn đề môi trường quan trọng nhất hiện nay liên quan đến du lịch là sự thiếu kiểm soát đối với tình trạng xả rác thải và nước thải vào Hồ Ba Bể.

2.1. Nguồn gốc ô nhiễm nước từ hoạt động du lịch

Các nguồn ô nhiễm nước chính từ hoạt động du lịch bao gồm: nước thải sinh hoạt từ các khách sạn, nhà hàng; rác thải từ du khách và các hoạt động kinh doanh du lịch; nước thải từ các hoạt động vui chơi giải trí trên hồ. Các chất ô nhiễm này có thể làm tăng nồng độ các chất hữu cơ, vi sinh vật gây bệnh và các chất độc hại trong nước.

2.2. Ảnh hưởng của ô nhiễm đến hệ sinh thái và sức khỏe

Ô nhiễm nước có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái Hồ Ba Bể, làm suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến các loài động thực vật thủy sinh. Ngoài ra, ô nhiễm nước cũng có thể gây ra các bệnh tật cho người dân địa phương và du khách sử dụng nguồn nước từ hồ.

2.3. Tác động của nước thải du lịch đến Hồ Ba Bể

Nước thải từ các hoạt động du lịch thường chứa nhiều chất ô nhiễm như chất hữu cơ, vi khuẩn, và các hóa chất từ các sản phẩm vệ sinh cá nhân. Khi xả trực tiếp vào hồ, chúng gây ra sự suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến môi trường nước Hồ Ba Bể và các loài sinh vật sống trong hồ.

III. Giải Pháp Giảm Thiểu Du Lịch Bền Vững Cho Hồ Ba Bể

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của du lịch đến môi trường nước Hồ Ba Bể, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Du lịch bền vững tại Hồ Ba Bể là hướng đi cần được ưu tiên, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các giải pháp cần tập trung vào quản lý chất thải, xử lý nước thải, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường kiểm tra, giám sát. Cần có quy hoạch hợp lý, chính sách và dự án tối ưu nhất nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường.

3.1. Quản lý và xử lý chất thải hiệu quả

Cần xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác thải hiệu quả, đảm bảo rác thải được thu gom và xử lý đúng quy trình. Đồng thời, cần khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường và giảm thiểu lượng rác thải phát sinh.

3.2. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn

Các cơ sở lưu trú, nhà hàng cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi xả thải ra môi trường. Cần có quy định nghiêm ngặt về việc xả thải và kiểm tra, giám sát thường xuyên.

3.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường cho người dân địa phương và du khách. Khuyến khích người dân và du khách tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, như dọn dẹp rác thải, trồng cây xanh.

IV. Nghiên Cứu Thực Tiễn Đánh Giá Chất Lượng Nước Hồ Ba Bể

Việc phân tích chất lượng nước Hồ Ba Bể là rất quan trọng để đánh giá mức độ ô nhiễm và đưa ra các giải pháp phù hợp. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc đo đạc các chỉ tiêu chất lượng nước, như pH, DO, BOD, COD, TSS, và các chất ô nhiễm khác. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến chất lượng nước và đề xuất các biện pháp cải thiện.

4.1. Phương pháp đánh giá chất lượng nước

Các phương pháp đánh giá chất lượng nước bao gồm: lấy mẫu nước tại các vị trí khác nhau trên hồ; phân tích các chỉ tiêu chất lượng nước trong phòng thí nghiệm; so sánh kết quả phân tích với các tiêu chuẩn, quy chuẩn Việt Nam.

4.2. Kết quả nghiên cứu và phân tích

Kết quả nghiên cứu cần được phân tích kỹ lưỡng để xác định các nguồn ô nhiễm chính, mức độ ô nhiễm và ảnh hưởng của ô nhiễm đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Dựa trên kết quả phân tích, có thể đề xuất các biện pháp cải thiện chất lượng nước.

4.3. Khảo sát chất lượng nước Hồ Ba Bể

Việc khảo sát chất lượng nước Hồ Ba Bể định kỳ giúp theo dõi sự thay đổi của chất lượng nước theo thời gian và đánh giá hiệu quả của các biện pháp bảo vệ môi trường. Các kết quả khảo sát cần được công bố công khai để người dân và du khách có thể nắm bắt thông tin.

V. Quản Lý Môi Trường Bảo Tồn Nguồn Nước Hồ Ba Bể

Quản lý môi trường nước Hồ Ba Bể là yếu tố then chốt để đảm bảo phát triển du lịch bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ môi trường. Các biện pháp quản lý cần tập trung vào kiểm soát ô nhiễm, bảo tồn hệ sinh thái, và sử dụng tài nguyên nước một cách hợp lý.

5.1. Vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước

Các cơ quan quản lý nhà nước cần xây dựng và thực thi các chính sách, quy định về bảo vệ môi trường; kiểm tra, giám sát các hoạt động du lịch; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

5.2. Trách nhiệm của doanh nghiệp du lịch

Các doanh nghiệp du lịch cần tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường; đầu tư vào các công nghệ xử lý chất thải, nước thải; tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

5.3. Sự tham gia của cộng đồng địa phương

Cộng đồng địa phương cần nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường; tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường; giám sát các hoạt động du lịch và báo cáo các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

VI. Tương Lai Bền Vững Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Hồ Ba Bể

Hướng tới tương lai, phát triển du lịch sinh thái Hồ Ba Bể là mục tiêu quan trọng. Du lịch sinh thái cần được phát triển theo hướng bền vững, hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế. Cần tập trung vào việc khai thác các giá trị tự nhiên, văn hóa độc đáo của Hồ Ba Bể, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

6.1. Khai thác các giá trị tự nhiên và văn hóa

Cần khai thác các giá trị tự nhiên, như cảnh quan hồ, rừng nguyên sinh; các giá trị văn hóa, như phong tục tập quán của người dân tộc thiểu số; các sản phẩm thủ công truyền thống.

6.2. Phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái

Cần phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, như du lịch khám phá thiên nhiên, du lịch cộng đồng, du lịch giáo dục môi trường.

6.3. Đảm bảo lợi ích cho cộng đồng địa phương

Cần đảm bảo lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương từ hoạt động du lịch; tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Vườn quốc gia Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn) được công nhận là khu Ramsar thứ 3 của Việt Nam vào năm 2011, là vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế. Trung tâm của vườn là Hồ Ba Bể – hồ nước ngọt tự nhiên trên núi đá vôi ở độ cao khoảng 150–178 m so với mực nước biển, diện tích mặt nước khoảng 500 ha, độ sâu trung bình 17–25 m (vị trí sâu nhất đạt 29–35 m), dung tích chứa 80–90 triệu m³. Đây là thắng cảnh thiên nhiên độc đáo và là trung tâm phát triển du lịch sinh thái trọng điểm của vùng Đông Bắc.

Cùng với xu hướng phát triển kinh tế, hoạt động du lịch tại Vườn quốc gia Ba Bể có sự gia tăng nhanh về số lượng du khách. Đi kèm với sự gia tăng này là việc mở rộng hệ thống lưu trú, ăn uống và phương tiện vận tải thủy (xuồng máy). Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng bảo vệ môi trường tại địa phương chưa phát triển tương xứng; hệ thống thu gom và xử lý tập trung cho nước thải sinh hoạt và chất thải rắn chưa được đầu tư hoàn chỉnh. Tình trạng xả thải trực tiếp vào lưu vực hồ, cùng với dư lượng dầu mỡ từ hoạt động của các phương tiện giao thông thủy, đang đặt ra nguy cơ suy thoái chất lượng nước và hệ sinh thái thủy vực. Khóa luận được thực hiện nhằm xác định rõ mức độ tác động của hoạt động du lịch tới môi trường nước hồ, làm cơ sở khoa học cho công tác quản lý và bảo vệ tài nguyên nước.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu chung: Đánh giá chất lượng môi trường nước Hồ Ba Bể, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường nước hồ để đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng nước hồ, giảm nguy cơ ô nhiễm.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Xác định rõ các tác động của hoạt động du lịch tới môi trường nước mặt Hồ Ba Bể.
   • Đề ra các giải pháp nhằm hạn chế sự tác động tiêu cực của hoạt động du lịch tới môi trường nước Hồ Ba Bể.

Nhiệm vụ nghiên cứu

• Điều tra, đánh giá điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội khu vực nghiên cứu.
• Xác định hiện trạng và diễn biến chất lượng nước mặt Hồ Ba Bể.
• Xác định mức độ ảnh hưởng của hoạt động du lịch và ý thức bảo vệ môi trường của du khách đến môi trường nước hồ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước Hồ Ba Bể tại khu du lịch Vườn quốc gia Ba Bể – Bắc Kạn.
• Phạm vi không gian: Khu vực Hồ Ba Bể thuộc địa giới hành chính Vườn quốc gia Ba Bể, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.
• Thời gian nghiên cứu: Đề tài được triển khai từ ngày 05/05/2014 đến ngày 05/08/2014 (thời điểm lấy mẫu phân tích thực địa vào ngày 25/06/2014).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm áp dụng

Khóa luận vận dụng hệ thống cơ sở lý luận về du lịch và môi trường du lịch:

• Khái niệm du lịch: Tiếp cận theo định nghĩa của Mathieson và Wall (khái quát về sự di chuyển tạm thời và hệ thống cơ sở vật chất phục vụ), định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO/WTM), và định nghĩa tại Luật Du lịch Việt Nam năm 2005.
• Khái niệm môi trường du lịch: Cấu trúc môi trường du lịch gồm ba thành phần chính: Môi trường tự nhiên (địa hình caxtơ, khí hậu, thủy văn, sinh vật), môi trường nhân văn (dân cư, phong tục tập quán các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Kinh, Mông, di tích lịch sử ATK Chợ Đồn, hội Lồng Tồng), và môi trường kinh tế – xã hội.
• Đặc trưng ngành du lịch: Tính đa ngành, tính đa thành phần, tính đa mục tiêu, tính liên vùng, tính mùa vụ và tính chi phí.
• Tác động môi trường: Phân tích nguồn tác động từ hoạt động giao thông đường thủy, nước thải từ cơ sở lưu trú, rác thải sinh hoạt, hoạt động nông nghiệp ven hồ (rửa trôi phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) và quá trình bồi lắng tự nhiên (bồi lắng lòng hồ 0,5–1,0 m trong 20 năm).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu khí tượng thủy văn, số liệu quan trắc môi trường các năm 2012–2013 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn, báo cáo phát triển du lịch của Ban quản lý Vườn quốc gia Ba Bể và đồ án định hướng quy hoạch phát triển khu du lịch Ba Bể đến năm 2030.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Phát phiếu điều tra ngẫu nhiên đối với 50 khách du lịch nhằm khảo sát mức độ quan tâm và nhận thức về môi trường; đồng thời tiến hành 100 lượt quan sát thực địa trực tiếp hành vi thải rác tại tuyến đường ven hồ và khu vực bến xuồng.
• Phương pháp lấy mẫu và bảo quản:
  • Lấy mẫu nước mặt suối theo TCVN 6663-6:2008.
  • Lấy mẫu nước hồ theo TCVN 5994:1995.
  • Bảo quản và xử lý mẫu theo TCVN 6663-3:2008.
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm:

STT	Chỉ tiêu phân tích	Phương pháp phân tích tiêu chuẩn
1	pH	TCVN 6492:1999
2	Tổng chất rắn lơ lửng (TSS)	TCVN 6625:2000 (ISO 11923:1997)
3	Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅)	TCVN 6001:1995 (ISO 5815:1989)
4	Nhu cầu oxy hóa học (COD)	TCVN 6491:1999 (ISO 6060:1989)
5	Oxy hòa tan (DO)	TCVN 5499:1995

• Phương pháp đánh giá chỉ số chất lượng nước (WQI): Áp dụng công thức tính toán và thang phân loại chất lượng nước theo Quyết định số 879/QĐ-TCMT ngày 01/07/2011 của Tổng cục Môi trường.
• Tiêu chuẩn so sánh: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt QCVN 08:2008/BTNMT (Cột A2: Dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt sau khi xử lý phù hợp, bảo tồn thủy sinh).
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê, xử lý và lập biểu đồ bằng phần mềm Microsoft Word và Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của Vườn quốc gia Ba Bể (Khu Ramsar quốc tế) và áp lực môi trường từ sự phát triển du lịch; xác định mục tiêu nghiên cứu tổng quát, mục tiêu cụ thể, các yêu cầu kỹ thuật cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài đối với công tác bảo vệ môi trường nước hồ.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về mối quan hệ tương hỗ giữa du lịch và môi trường; phân tích các nguồn tác động đến môi trường tự nhiên và nhân văn. Đánh giá các yếu tố tự nhiên chi phối môi trường nước Hồ Ba Bể (chế độ thủy văn sông Năng, đặc điểm địa hình lòng chảo caxtơ, sự suy giảm thảm thực vật rừng đầu nguồn, quá trình bồi lắng xói mòn) và các yếu tố nhân sinh (hoạt động nông lâm nghiệp với tần suất phun thuốc bảo vệ thực vật 3–5 lần/vụ, nước thải sinh hoạt và dịch vụ du lịch). Tổng kết định hướng phát triển khu du lịch Ba Bể đến năm 2030 dựa trên hai trụ cột tài nguyên: thiên nhiên và văn hóa truyền thống bản địa gắn với mô hình du lịch sinh thái bền vững.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác lập đối tượng, phạm vi không gian và khung thời gian thực hiện nghiên cứu tại Vườn quốc gia Ba Bể. Chi tiết hóa 5 nội dung nghiên cứu trọng tâm và các phương pháp kỹ thuật được triển khai: thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra xã hội học (50 phiếu hỏi, 100 lượt quan sát hành vi), quy trình lấy và bảo quản mẫu nước theo Tiêu chuẩn Việt Nam, danh mục phương pháp phân tích phòng thí nghiệm cho 5 chỉ tiêu hóa lý, phương pháp tính chỉ số WQI và quy trình xử lý dữ liệu.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Khái quát điều kiện tự nhiên, nhân văn và hạ tầng: Phân tích đặc điểm địa hình caxtơ kỷ Đơvôn giữa (200 triệu năm), khí hậu á nhiệt đới núi cao (nhiệt độ trung bình năm 22°C, độ ẩm 83%), hệ thống thủy lực 4 nhánh sông suối (sông Năng, sông Chợ Lèng, suối Bó Lù, suối Tả Han). Đa dạng sinh học gồm 620 loài cây thân gỗ (Trúc dây, Nghiến, Trai, Đinh, Lát Hoa), 38 loài thú (Voọc mũi hếch, Voọc đen má trắng), 111 loài chim, 24 loài bò sát/lưỡng cư (cá Cóc Tam Đảo), 54 loài cá, hơn 400 loài bướm và 137 loài thực vật nổi. Dân cư gồm 5 dân tộc (Tày chiếm 47–60% tại vùng đệm, Nùng, Dao, Kinh, Mông).
• Hiện trạng phát triển du lịch: Lượng khách tăng từ 44.454 lượt (năm 2008) lên 83.388 lượt (năm 2013), trong đó khách nội địa chiếm khoảng 80%. Hệ thống cơ sở lưu trú năm 2014 gồm 28 cơ sở (19 nhà nghỉ du lịch cộng đồng tại bản Pác Ngòi và Bó Lù, 8 cơ sở tại thị trấn Chợ Rã, 2 cơ sở tại xã Khang Ninh). Đội tàu thuyền gồm 126 xuồng máy vận chuyển du khách được cấp phép.
• Thực trạng chất lượng nước mặt năm 2014: Đánh giá kết quả đo đạc 5 thông số tại 4 điểm khảo sát (Bến xuồng Hồ 1 - MN1, Đảo An Mã - MN2, Suối Tà Han - MN3, Suối Chợ Lèng - MN4).
• Diễn biến chất lượng nước giai đoạn 2012–2014: Đánh giá xu hướng biến động các chỉ tiêu pH, TSS, BOD₅, COD, DO, Coliform và dầu mỡ qua chuỗi số liệu quan trắc.
• Đánh giá chỉ số WQI (năm 2013): Chỉ số WQI dao động từ 94,05 đến 98,66 (trung bình đạt 96,5), phản ánh nguồn nước hồ nằm trong nhóm chất lượng tốt cho mục đích cấp nước sinh hoạt.
• Ảnh hưởng từ du khách và giải pháp: Đánh giá áp lực từ rác thải, dầu máy từ 126 xuồng máy, kết quả khảo sát nhận thức bảo vệ môi trường của du khách; đề xuất các nhóm giải pháp kỹ thuật, quản lý và truyền thông.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp các kết luận chính về hiện trạng ô nhiễm hữu cơ cục bộ tại các khu vực tập trung hoạt động du thuyền và dịch vụ; đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với Ban quản lý Vườn quốc gia và chính quyền địa phương trong việc đầu tư hạ tầng thu gom xử lý nước thải, kiểm soát kỹ thuật phương tiện thủy và nâng cao hiệu quả quản lý môi trường du lịch.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu chất lượng môi trường nước mặt năm 2014

Kết quả phân tích mẫu nước mặt ngày 25/06/2014 tại 4 vị trí đặc trưng được tổng hợp và đối chiếu với QCVN 08:2008/BTNMT (Cột A2):

STT	Thông số	Đơn vị	MN1 (Bến xuồng Hồ 1)	MN2 (Đảo An Mã)	MN3 (Suối Tà Han)	MN4 (Suối Chợ Lèng)	QCVN 08:2008/BTNMT (Cột A2)
1	pH	-	7,83	7,25	7,36	7,16	6,0 – 8,5
2	TSS	mg/l	21	3	14	12	30
3	BOD₅	mg/l	9,2	3,0	3,2	7,3	6
4	COD	mg/l	19,5	7,2	6,2	13,8	15
5	DO	mg/l	6,0	5,8	6,3	5,6	≥ 5

Nhận xét:

• Chỉ tiêu pH, TSS và DO tại tất cả các điểm đo đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn.
• Đã xuất hiện dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ cục bộ: Hàm lượng BOD₅ tại MN1 (9,2 mg/l) và MN4 (7,3 mg/l) vượt ngưỡng cho phép loại A2 (6 mg/l). Hàm lượng COD tại điểm MN1 (19,5 mg/l) vượt ngưỡng cho phép (15 mg/l), phản ánh tác động trực tiếp từ nước thải sinh hoạt bến thuyền và khu dân cư du lịch Pác Ngòi.

Diễn biến chất lượng nước mặt giai đoạn 2012–2014

Số liệu quan trắc định kỳ tại khu vực bến xuồng Hồ Ba Bể cho thấy rõ xu hướng gia tăng hàm lượng các chất ô nhiễm:

STT	Thông số	Đơn vị	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014 (Đợt 1)	QCVN 08:2008/BTNMT (Cột A2)
1	pH	-	7,32	7,42	7,83	6,0 – 8,5
2	TSS	mg/l	3	12	21	30
3	BOD₅	mg/l	2,8	3,0	9,2	6
4	COD	mg/l	5,8	6,6	19,5	15
5	DO	mg/l	6,0	5,7	6,0	≥ 5
6	Coliform	MPN/100ml	440	470	KPT	5000
7	Dầu mỡ	mg/l	0,04	0,03	KPT	0,02

(Ghi chú: KPT: Không phân tích).

Nhận xét:

• TSS có xu hướng tăng liên tục từ 3 mg/l (2012) lên 12 mg/l (2013) và 21 mg/l (2014).
• BOD₅ tăng đột biến từ 2,8 mg/l (2012) lên 9,2 mg/l (2014, tăng 6,4 mg/l); COD tăng từ 5,8 mg/l lên 19,5 mg/l (tăng 13,7 mg/l), chuyển từ mức đạt chuẩn sang vượt chuẩn quy định.
• Hàm lượng dầu mỡ khoáng trong các năm 2012 và 2013 đều vượt giới hạn quy chuẩn loại A2 (0,02 mg/l), nguyên nhân chính do 126 xuồng máy hoạt động phát tán nhiên liệu và dầu bôi trơn ra mặt nước.

Đánh giá theo chỉ số WQI (Số liệu năm 2013)

STT	Vị trí quan trắc	Giá trị WQI	Đánh giá chất lượng nước
1	Nước hồ Ba Bể (Hồ 1)	98,03	Sử dụng tốt cho mục đích cấp nước sinh hoạt
2	Nước hồ Ba Bể (Hồ 3)	98,66	Sử dụng tốt cho mục đích cấp nước sinh hoạt
3	Nước suối Tà Han (Bản Cốc Tộc)	95,13	Sử dụng tốt cho mục đích cấp nước sinh hoạt
4	Nước suối Chợ Lèng (Cầu treo Pác Ngòi)	94,05	Sử dụng tốt cho mục đích cấp nước sinh hoạt

Chỉ số WQI trung bình toàn khu vực đạt 96,5 (thuộc thang 91–100), cho thấy nhìn tổng thể chất lượng nước hồ Ba Bể năm 2013 ở mức rất tốt, đáp ứng mục đích cấp nước sinh hoạt.

Đóng góp và giải pháp đề xuất của tác giả

• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm chi tiết về chất lượng nước và hiện trạng hạ tầng du lịch tại Vườn quốc gia Ba Bể năm 2014; chỉ ra mối liên hệ định lượng giữa sự tăng trưởng du khách (từ 44.454 lên 83.388 lượt) với sự gia tăng các thông số ô nhiễm hữu cơ và dầu mỡ.
• Hệ thống giải pháp đề xuất:
  • Quy hoạch và xây dựng hệ thống thu gom, trạm xử lý nước thải tập trung tại các cụm dân cư du lịch (Pác Ngòi, Bó Lù) và khu vực trung tâm điều hành; yêu cầu các nhà hàng, cơ sở lưu trú lắp đặt bể tự hoại đúng quy chuẩn.
  • Quản lý kỹ thuật và kiểm soát chặt chẽ 126 phương tiện xuồng máy; yêu cầu các chủ phương tiện kiểm tra định kỳ, trang bị thiết bị ngăn ngừa và thu gom dầu rò rỉ, chống tạo váng dầu loang trên mặt hồ.
  • Tăng cường bố trí thùng rác công cộng hợp vệ sinh tại các bến bãi, điểm dừng chân, đài ngắm cảnh; hoàn thiện quy trình thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt ra khỏi vùng đệm để xử lý, chấm dứt việc đốt rác thủ công hoặc xả rác xuống lòng hồ.
  • Đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục môi trường cho cộng đồng cư dân địa phương và du khách; lồng ghép quy tắc ứng xử bảo vệ môi trường vào các chương trình du lịch sinh thái.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Phạm vi lấy mẫu thực địa năm 2014 được thực hiện trong 1 đợt (ngày 25/06/2014) với 4 vị trí lấy mẫu đại diện, chưa phản ánh được sự biến động chất lượng nước theo các mùa khác nhau trong năm (mùa mưa lũ và mùa khô cạn).
  • Đợt phân tích năm 2014 chưa phân tích lại hai chỉ tiêu quan trọng là Coliform và hàm lượng dầu mỡ tổng số do điều kiện kỹ thuật và kinh phí hạn chế.
  • Dung lượng mẫu điều tra xã hội học dừng lại ở mức 50 phiếu hỏi ngẫu nhiên và 100 lượt quan sát hành vi, chủ yếu tập trung vào du khách nội địa tại bến xuồng trung tâm.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Thiết lập mạng lưới quan trắc chất lượng nước định kỳ theo không gian và thời gian (nhiều đợt/năm) bao phủ toàn bộ 3 phân vùng hồ (Pé Lầm, Pé Lù, Pé Lèng) và các nhánh sông suối thượng nguồn.
  • Mở rộng phân tích các chỉ tiêu vi sinh vật, kim loại nặng, dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật từ sản xuất nông nghiệp và tải lượng ô nhiễm chi tiết từ từng cơ sở homestay, nhà hàng ven hồ.
  • Nghiên cứu xác định sức chứa du lịch (carrying capacity) của Vườn quốc gia Ba Bể nhằm đề xuất giới hạn số lượng phương tiện thủy và du khách tối đa trong các đợt cao điểm.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Du lịch Sinh thái tham khảo về phương pháp luận đánh giá tác động môi trường du lịch.
  • Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn, Ban quản lý Vườn quốc gia Ba Bể, UBND huyện Ba Bể) sử dụng nguồn dữ liệu hiện trạng phục vụ công tác quy hoạch, thẩm định dự án và bảo tồn khu Ramsar Ba Bể.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Phương pháp xây dựng chuỗi dữ liệu so sánh chất lượng nước mặt qua các năm và quy trình ứng dụng chỉ số WQI theo Quyết định 879/QĐ-TCMT.
  • Bảng thống kê chi tiết về 28 cơ sở lưu trú (quy mô phòng, hình thức kinh doanh) và số liệu biến động lượng du khách giai đoạn 2008–2013 tại Vườn quốc gia Ba Bể.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số chất lượng nước WQI tại khu vực Hồ Ba Bể năm 2013 đạt mức bao nhiêu và có ý nghĩa gì?

Theo số liệu quan trắc năm 2013, chỉ số WQI tại 4 điểm đo (Hồ 1, Hồ 3, suối Tà Han, suối Chợ Lèng) dao động từ 94,05 đến 98,66, giá trị trung bình toàn khu vực đạt 96,5. Theo thang đánh giá của Tổng cục Môi trường (mức 91–100), nguồn nước mặt tại hồ có chất lượng rất tốt, hoàn toàn đáp ứng mục đích sử dụng cho cấp nước sinh hoạt.

2. Các thông số môi trường nước nào năm 2014 có dấu hiệu vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 08:2008/BTNMT (Cột A2)?

Kết quả phân tích mẫu nước ngày 25/06/2014 cho thấy chỉ tiêu BOD₅ tại điểm MN1 (Bến xuồng Hồ 1) đạt 9,2 mg/l và tại MN4 (Suối Chợ Lèng) đạt 7,3 mg/l, đều vượt giới hạn quy chuẩn loại A2 (6 mg/l). Chỉ tiêu COD tại MN1 đạt 19,5 mg/l, vượt giới hạn quy chuẩn (15 mg/l). Điều này cho thấy hiện tượng ô nhiễm hữu cơ đã xuất hiện cục bộ tại các khu vực tập trung bến xuồng và hoạt động dân sinh, du lịch.

3. Diễn biến các chỉ tiêu TSS, BOD₅ và COD tại khu du lịch Hồ Ba Bể thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2012–2014?

Trong giai đoạn 2012–2014, cả 3 chỉ tiêu đều có xu hướng gia tăng:

• TSS tăng từ 3 mg/l (2012)

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay du lịch được xem là ngành kinh tế không khói quan trọng của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam du lịch trở nên phô biến và là nhu cầu không thể thiếu của con người khi đời sống tinh thần của họ ngày càng phong phú. Là một ngành dịch vụ hoạt động du lịch nhằm thỏa mãn những nhu cầu vui chơi giải trí, tìm hiểu thiên nhiên xã hội, các nét đẹp về văn hóa,… Cùng với sự phát triển của các ngành kinh tế khác, du lịch cũng dần có những tác động tới môi trường sống của con người. Phát triển du lịch và bảo vệ môi trường là hai vấn đề có liên quan chặt chẽ với nhau, ảnh hưởng tác động qua lại tới nhau. Môi trường tốt tạo tiền đề cho du lịch phát triền, ngược lại du lịch phát triển cũng tác động đến môi trường cả trên hai mặt tích cực và tiêu cực.

Sự phát triển của du lịch ngoài ý nghĩa góp phần bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học và văn hóa cộng đồng thì nó mang lại những nguồn lợi kinh tế to lớn, tạo cơ hội tăng thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho quốc gia và cộng đồng địa phương, nhất là đối với vùng sâu, vùng xa nơi có các khu bảo tồn thiên nhiên và cảnh quan thiên nhiên, văn hóa hấp dẫn. Bên cạnh những nguồn lợi do phát triển du lịch mang lại thì sự phát triển nhanh chóng của du lịch ẩn chứa nhiều nguyên nhân dẫn đến sự suy thoái môi trường ở các vùng du lịch. Năm 2011 Vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn được công nhận khu RAMSAR thứ 3 của Việt Nam, đây là khu bảo tồn đất ngập nước có tầm quan trọng của thế giới. Khu RAMSAR Ba Bể có Hồ Ba Bể rộng khoảng 500 ha, ở trên độ cao 178 m so với mặt nước biển.

Đây là hồ tự nhiên trên núi duy nhất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng ở Việt Nam, với độ sâu trung bình từ 17 - 23 m, có chỗ sâu nhất tới 29 m, Hồ Ba Bể là khu du lịch sinh thái, văn hóa quan trọng trong vùng du lịch miền núi Đông Bắc. Hiện tại môi trường tự nhiên của Hồ Ba Bể cơ bản vẫn được giữ những ưu thế mà thiên nhiên ban tặng, song với sự phát triển nhanh chóng của ngành du lịch trong những năm gần đây, thì lượng khách đến với hồ Ba Bể đã tăng 2 lên rất nhiều và để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch các cơ sở lưu trú, khu vui chơi giải trí được xây dựng, các điểm du lịch được tu sửa càng nhiều hơn. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển du lịch, bên cạnh những mặt tích cực thì môi trường tự nhiên của Hồ Ba Bể đang ngày càng bị suy thoái do các hoạt động phát triển kinh tế của con người gây ra ô nhiễm môi trường và làm cạn kiệt dần nguồn tài nguyên thiên nhiên. Đặc biệt tình trạng xuống cấp môi trường do hoạt động du lịch gây ra: Vấn đề môi trường quan trọng nhất hiện nay liên quan đến du lịch là sự thiếu kiểm soát đối với tình trạng xả rác thải và nước thải vào Hồ Ba Bể.

Hoạt động của ngành du lịch đã có những ảnh hưởng xấu đến chất lượng nước mặt. Xuất phát từ những thực tế nêu trên, với mục đích góp phần xác định ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước Hồ Ba Bể nói chung và các khu vực xung quanh nói riêng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước Hồ Ba Bể tại khu du lịch Vườn Quốc Gia Ba Bể - Bắc Kạn”. Mục tiêu cuả đề tài 1. Mục tiêu chung Đánh giá chất lượng môi trường nước Hồ Ba Bể, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường nước hồ để đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng nước hồ, giảm nguy cơ ô nhiễm.

Mục tiêu cụ thể - Xác định rõ các tác động của hoạt động du lịch tới môi trường nước mặt Hồ Ba Bể. - Đề ra các giải pháp nhằm hạn chế sự tác động tiêu cực của hoạt động du lịch tới môi trường nước Hồ Ba Bể.Yêu cầu của đề tài - Điều tra đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu. - Xác định chất lượng nước mặt Hồ Ba Bể. - Xác định mức độ ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường nước Hồ Ba Bể.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng các kiến thức đã học trong nghiên cứu khoa học. - Nâng cao hiểu biết thêm về kiến thức thực tế. - Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường 1.

Ý nghĩa trong thực tiễn - Qua khảo sát tìm hiểu thực tế giúp cho chúng ta có thể hiểu hơn về hiện trạng môi trường nước Hồ Ba Bể và những khó khăn trong công tác bảo vệ môi trường khu du lịch. - Từ những đánh giá đó đưa ra những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng nước Hồ Ba Bể, nhằm đưa môi trường Hồ thành một khu sinh thái bền vững phục vụ cho ngành du lịch, các ngành công nông nghiệp, thủy sản…của khu vực. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lí luận về hoạt động du lịch 2.

Khái niệm du lịch Có thể nói du lịch là một trong những ngành kinh tế cổ xưa nhất trong lịch sử nhân loại, ngay từ thời cổ đại đã xuất hiện những hành vi "du lịch" đầu tiên: như cuộc hành trình của các nhà hiền triết quanh khu vực Địa Trung Hải để xác định ra bảy kì quan của thế giới cổ đại, hay các cuộc "vi hành" nhằm tìm hiểu nhân tình thế thái và thưởng ngoạn những thắng cảnh tự nhiên của các vị Hoàng đế Trung Hoa cổ đại. đã được ghi chép trong lịch sử. Cùng với thời gian và sự phát triển của xã hội loài người, các hành vi du lịch ngày càng trở nên phổ biến và du lịch dần trở thành một ngành kinh tế quan trọng của mỗi vùng lãnh thổ, mỗi quốc gia. Cùng với sự phát triển của ngành du lịch, người ta nhận thấy yếu tố kinh tế là không thể thiếu trong khái niệm du lịch.

Theo xu hướng đó, khái niệm du lịch đã có những thay đổi phù hợp hơn bao hàm các nội dung liên quan đến sự chuyển cư, những hoạt động tại nơi đến cũng như các vấn đề kinh tế xã hội liên quan. Gắn kết cả hai cách nhìn nhận về du lịch từ phía người đi du lịch và người kinh doanh du lịch, hai học giả Hoa Kỳ Mathieson Wall đã khái quát như sau: “Du lịch là sự di chuyển tạm thời của người dân đến ngoài nơi ở và làm việc của họ, là những hoạt động xảy ra trong quá trình lưu lại nơi đến và cơ sở vật chất tạo ra để đáp ứng những nhu cầu của họ”. Định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới WTM (World Travel Organization) đã xác định rõ “Du lịch là hành động rời khỏi nơi thường trú để đi đến một nơi khác, một môi trường khác trong một thời gian ngắn nhằm mục đích tìm hiểu, khám phá, vui chơi, giải trí nghỉ dưỡng”. Trong Luật Du lịch năm 2005 của Việt Nam, khái niệm du lịch được xác định chính thức như sau: “Du lịch là hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghĩ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”.

Khái niệm môi trường du lịch “Môi trường du lịch bao gồm tổng thể các nhân tố về tự nhiên, kinh tế - xã hội và nhân văn trong đó hoạt động du lịch tồn tại và phát triển”. Hoạt động du lịch có mối quan hệ mật thiết với môi trường, khai thác đặc tính của môi trường để phục vụ mục đích phát triển và tác động trở lại góp phần làm thay đổi các đặc tính của môi trường. Sự tồn tại và phát triển của du lịch với tư cách là một ngành kinh tế gắn liền với khả năng khai thác tài nguyên, khai thác đặc tính của môi trường xung quanh. Chính vì vậy hoạt động du lịch liên quan một cách chặt chẽ với môi trường hiểu theo nghĩa rộng.

Các cảnh đẹp của thiên nhiên như núi, sông, biển cả… Các giá trị văn hóa như các di tích công trình kiến trúc nghệ thuật … hay những đặc điểm và tình trạng của môi trường xung quanh là những tiềm năng và điều kiện cho phát triển du lịch. Ngược lại, ở chừng mực nhất định, hoạt động du lịch tạo nên môi trường mới hay góp phần cải thiện môi trường như việc xây dựng các công viên vui chơi giải trí, các công viên cây xanh, hồ nước nhân tạo, các làng văn hóa du lịch … Như vậy, rõ ràng rằng hoạt động du lịch và môi trường có tác động qua lại, tương hỗ lẫn nhau và nếu khai thác, phát triển hoạt động du lịch không hợp lý có thế sẽ là nguyên nhân làm suy giảm giá trị của các nguồn tài nguyên, suy giảm chất lượng môi trường và cũng có nghĩa là làm suy giảm hiểu quả của chính hoạt động du lịch [11]. Bất cứ hoạt động nào của du lịch cũng có tác động hai chiều đến môi trường của nó. Cho nên trong hoạt động du lịch cần có những quy hoạch hợp lý, chính sách và dự án tối ưu nhất nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường.

Cơ cấu của môi trường du lịch Môi trường du lịch gồm ba thành phần chính [6] - Môi trường du lịch tự nhiên: Là một bộ phận cấu thành nên môi trường du lịch nói chung, bao gồm tập hợp các đối tượng tự nhiên sống (hữu cơ) và không sống (vô cơ). Trong đó có những đối tượng tự nhiên chưa bị con người tác động và cả những đối tượng tự nhiên đã bị con người tác động tự nhiên đã bị con người tác động, cải tạo ở những mức độ khác nhau, song vẫn bảo tồn được một phần hoặc 6 toàn bộ các đặc tính tự phục hồi và phát triển. Môi trường du lịch tự nhiên là toàn bộ không gian, lãnh thổ bao gồm các nhân tố thiên nhiên như: đất, nước, không khí, hệ động vật trên cạn và dưới nước… và các công trình kiến trúc cảnh quan thiên nhiên - nơi tiến hành các hoạt động du lịch.Ví dụ như các khu du lịch nổi tiếng Phong Nha- kẻ Bàng, Hạ Long, Sapa, Đà lạt,Thác Bản giốc, động ngườm ngao…là những điểm du lịch dựa trên cơ sở môi trường tự nhiên.Với những cảnh quan thiên nhiên đặc sắc.